Անդրադարձ

ՍԻՄՈՆ ԿՈՍՏԱՆԴԻՆԵԱՆ Տոլա՛ր, ա՜խ տոլար, օրուան նիւթն ես մեր, Շուկան գնումի ծախսերու ատեն: Գրպաններու մէջ կամ բարձերու տակ, Ապահով տեղեր քեզ կը պահեն գաղտ: Դրամատուներու մէջէն փախցուցին, Քեզ տարին երկիրներ անմերձենալի: Բոլորին համար դուն եղար հերոս, Միջնորդ, դաւաճան, յոյսերու փարոս: Վաճառականը, աշխուժ պաշտօնեան, Սրիլանքացի հնազանդ ծառան Միայն քեզ կ՛ուզեն գանձել, շօշափել, Բիւր շոյանքներով սիրել, ճանչնալ քեզ, Բայց չէի գիտեր նոյնիսկ...

Հայաստանի եւ դրացի երկիրներու միջեւ երթեւեկութեան ճամբաներու ապաշրջափակման հարցը ծայր առաւ Արցախի 44-օրեայ պատերազմէն ետք, 9 նոյեմբերին, Հայաստանի, Ազրպէյճանի եւ Ռուսիոյ կողմէ ստորագրուած զինադադարի միացեալ յայտարարութեան յաջորդող օրերուն: Համաձայնագիրին կէտերէն մէկը տարածաշրջանային հաղորդակցութեան ճամբաներու ապաշրջափակումն էր: Ճամբաներ,  որոնք 30 տարիէ ի վեր փակ էին արցախեան հակամարտութեան պատճառով: Յայտարարութեան եւ անոր պատճառով հետագային յառաջանալիք հարցերուն մասին երկրի իշխանութիւնները թափանցիկ քննարկումներ չկատարեցին...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Կատակի պէս բան մը. Հայաստանի մէջ շշուկներ շրջան կ՛ընեն (եղեր), որ Արարատ Միրզոյեանը պիտի ըլլայ ամէնէն կարճատեւ արտաքին գործոց նախարարը: Ինչո՞ւ: Որովհետեւ ան երկուշաբթի, 30 օգոստոսին յականէ-անուանէ եւ հրապարակաւ հերքեց վարչապետին այն հաւաստիքը, թէ` «Թուրքիայէն դրական նշաններ կան», եւ թէ` «Հայաստան պատրաստ է դրական քայլերով փոխադարձելու»: Ա. Միրզոյեան, առանց բառերը ծամծմելու, յայտարարեց, որ Ազրպէյճան կը շարունակէ Հայաստանի դէմ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Ամէն տարի այս օրը հայու սրտակեղեք գրիչը կը բոցկլտար, կը բորբոքէր եւ սեւով սպիտակին կը յանձնէր իր ապրումներուն ամէնէն հարազատը, անկեղծը, իրա՛ւն ու անխառնը` յիշելով եւ յիշատակելով հայ ժողովուրդի պարծանքը` Արցախի ազատագրութիւնն ու անկախութեան հռչակումը: Եւ ահա, երեք տասնամեակէ ի վեր իրերայաջորդ սերունդներ ականատես կը դառնային հայրենի այս հողին առաւել հայացման, պետականութեան հիմքերու ամրակայման եւ ազգային տենչերու իրականացման:...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ «Ալիք» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր Երէկ Հայաստանի կառավարութեան նիստում Ն. Փաշինեանը, վերահաստատելով հէնց օրերս խորհրդարանում ներկայացրած իր հնգամեայ ծրագրում մատնանշած «Խաղաղութեան դարաշրջան սկսելու» ականջահաճոյ թեզը, առանց որեւիցէ պատմական ու աշխարհագրաքաղաքական ժամանակակից-անմիջական իրողութիւնների մեկնաբանման, յայտարարեց, որ` «Տարածաշրջանային խաղաղութեան թեմայով որոշակի հրապարակային դրական ազդակներ կան Թուրքիայի կողմից...» ու յաւելեց. «Մենք այդ ազդակները կը գնահատենք եւ դրական ազդակներին դրական ազդակներով կը պատասխանենք»......

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Երիտասարդութեանս հետաքրքիր եւ պահանջկոտ ակնարկներովս սորված էի, որ իր անկախութենէն ի վեր Միացեալ Նահանգներու նախագահներու ամբողջ ցանկին մէջէն պատմաբանները երեւան հանած էին երկու նախագահներու անուն, որոնք ոչ միայն ունեցած էին միեւնոյն ճակատագիրը, այլ նաեւ` իրենց պաշտօնին եւ կեանքին հետ առնչուող զանազան նոյնանման մանրամասնութիւններ եւ երեւոյթներ: Այդ երկու նախագահներն էին. Աբրահամ Լինքըլնը եւ Ճոն Քենետին: Աւելի յստակ` Աբրահամ Լինքըլն...

ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Երկրի սեղաններուն շուրջ որքան ալ մարդիկ տարբեր ըլլան, սեղանին վրայ նիւթ մը կայ, որ միշտ ներկայ է. իրավիճակը իր ճիւղաւորումներով` տարրական կարիքներ ապահովելու առօրեայ անհեթեթ զբաղումը, նիւթական ելքի եւ մուտքի հսկայ տարբերութիւնը եւ «արդար աշխատավարձ»-ը օրերուս: Երկխօսութիւն էր: Երկու հոգի. մէկը ամուսնացած, միւսը` ամուրի: Առաջինը հոգերով լեցուն, երկրորդն ալ անոնցմէ ոչ աւելի պակաս, բայց` տարբեր տեսակի ու աստիճանի:...

Թուրքիոյ նախագահին յայտարարութիւնը, որ իր պետութիւնը պատրաստ է  Հայաստանի հետ յարաբերութիւնները կարգաւորելու, նոր անկիւնադարձային նշանակութիւն չունի անպայման: Նորութիւն չէ ասիկա: Յատկապէս պատերազմէն ետք Թուրքիան եւ իր կրտսեր եղբայրը նման պայմանական յայտարարութիւններով հանդէս եկան. եթէ Երեւանը ողջմիտ քայլեր առնէ, ապա երկու պետութիւնները պատրաստ են յարաբերութիւններու կարգաւորման: Ամբողջ պայմանականութիւն մը կամ նախապայմանային քաղաքականութիւն մը ամփոփուած է այս բանաձեւին մէջ: «Եթէ»-ն ամրագրուած է...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նիկոլ Փաշինեանի կառավարութեան ծրագիրին քննարկման Ազգային ժողովի (կրկէսային) նիստը տակաւին չէր աւարտած, երբ Սիւնիքէն հնչեց ահազանգ մը եւս. ազերիական ուժերը նոր թափանցում մը կատարած են շրջանէն ներս, գրաւած եւ փակած են Կապան-Գորիս մայր ճամբուն մէկ հատուածը` Շուռնուխի մօտ (տեսնել քարտէսը), շրջանի կարգ մը գիւղերուն բնակիչները ինկած են պաշարման մէջ: Ինքնարդարացման ազերիներուն բացատրութիւնը, թէ` հայեր ազերի բանակային մը դաշունահարած...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Դարձ դէպի Աստուած` կ’ենթադրէ դարձ դէպի մեր դրացին` սիրով եւ գութով» ԱՐԱՄ Ա., Turning to God, 193 Իմ ընթերցումս Արամ Ա. կաթողիկոսի անգլերէն գրուած գիրքին` Turning to God («Դարձ դէպի Աստուած»), 198 էջ, լոյս տեսած` Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսարանի տպարանէն, 2020: Ցանցուած ենք ժամանակակից կեանքի, պատմութեան, պատերազմներու, քաղաքակրթութեան, գայթակղութիւններու, սպառողական եւ զբօսի տենդի մէջ: Գումարուեցաւ սահման եւ մեր...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Համազգային հայ մշակութային եւ կրթական ընկերակցութիւնը իր հիմնադրութեան առաջին օրերէն հետամուտ եղած է սատարելու հայ մշակոյթի տարածման` այլազան մարզերուն մէջ` երաժշտութիւն, թատրոն, գրականութիւն, նկարչութիւն, պարարուեստ եւ այլն: Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն վերոյիշեալ աշխատանքները դանդաղած էին, եւ հրապարակը գրաւուած էր ոչ հայաշունչ ու անորակ արուեստի եւ մշակոյթի այլազան երեւոյթներով, յատկապէս` երաժշտական օտարաշունչ արտադրութիւններով, որոնք հայեցի դրոշմ չունէին եւ...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Թալեպանները առիթ չտուին Միացեալ Նահանգներու եւ այլ պետութիւններու, որոնք կը փորձէին միջնորդել` իշխանութեան հանգրուանային եւ խաղաղ փոխանցման համար: Հակառակ որ բանակցողներ ուղարկած էին Տոհա, անտեսեցին նախ Թրամփի, ապա Պայտընի կառավարութեան առաջարկած ժամանակացոյցը եւ Քապուլ մտան օգոստոս 15-ին: Պատգամը ի լուր աշխարհի յստակ էր. Աֆղանիստանի ճակատագիրը իրենք պիտի որոշեն: Մինչ այդ կը շարունակեն բանակցիլ, եւ թող աշխարհը քննարկէ,...

Զարմանալի պատմութիւն, աղիողորմ ճակատագիր, կամ արդեօք` բա՞խտ: Եթէ արագ աչք մը նետենք եւ քննարկենք այս երկրի մօտիկ անցեալը, հաւանաբար համակարգիչն իսկ իր «տրամաբանութիւն»-ն ու «հաւասարակշռութիւն»-ը կորսնցնէ եւ դադրի գործելէ: Ինչ որ պատահեցաւ շաբաթասկիզբին, Քապուլի եւ յատկապէս անոր միջազգային օդակայանին մէջ, բաւական նման էր 30 ապրիլ 1975-ին, Սայկոնի (Վիեթնամ) մէջ պատահածին: Ուղղաթիռի փոխարէն, վիթխարի օդանաւ մը ժամանած էր` փոխադրելու ամերիկեան դեսպանատան...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստան-Արցախ ճակատներուն վրայ օգոստոսի երկրորդ կէսը բացուեցաւ նախընթաց` արդէն իսկ սովորութիւն դարձած իրադարձութիւններու կրկնութեամբ (անմիջապէս ըսենք, որ «ա՛լ վարժուեցէք»-ը չի քալեր): Ազերիական արձակազինութիւն, կրակոցներ, յարձակում եւ թափանցման փորձեր` Երասխի, Գեղարքունիքի եւ Սիւնիքի շրջաններուն մէջ: Ունինք երկու նոր զոհ, վիրաւորներ: Դրականը այն է, որ մեր պաշտպանական ուժերը հակադարձած են (արդէն քանի՛երորդ անգամն ըլլալով) եւ ետ մղած` թշնամին, պատճառելով զոհ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Վերջերս տեղեկացայ, որ Թուրքիոյ կառավարութիւնը տարիէ մը ի վեր արգիլած է հայկական օդանաւերուն մուտքը իր օդային տարածք: Այս մասին օգոստոսի սկիզբը բացայայտեց «Հետք» (Hetq.am) կայքի հետաքննող լրագրող Վահէ Սարուխանեանը: Զարմացայ` լսելով այս լուրը: Ինչպէ՞ս կրնայ պատահիլ, որ թրքական կառավարութիւնը արգիլած է հայկական արձանագրութիւն ունեցող օդանաւերուն` իր օդային տարածքով թռչիլ, եւ ոեւէ հայ...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան նորընտիր Ազգային ժողովի առաջին նստաշրջանը աւարտեցաւ ինչպէս սկսած էր: Առաջին հերթին ընտրուեցան Ազգային ժողովի նախագահը, երեք փոխնախագահները եւ տասներկու մնայուն յանձնաժողովներու նախագահները: Այս ձեւով ձեւաւորուեցաւ Ազգային ժողովի խորհուրդը, որուն մաս կը կազմեն նախագահը, փոխ նախագահները, մնայուն յանձնաժողովներու նախագահները եւ մէկական ներկայացուցիչ խորհրդարանական երեք խմբակցութիւններէն: Ընդհանուր` 19 հոգի: Խորհուրդը կը պատրաստէ Ազգային ժողովի նստաշրջաններու ու արտակարգ ժողովներու...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Սիրելի՛ ընթերցող, Իրմէ առաջ, մուսալեռցի իմ լաւ ընկերներէն` Պետրոսի միջոցով ծանօթացած էի իր ուստրին` գեղանկարիչ Արարատ Խանզադեանի հետ, երբ ան դեռ նոր բաժնուած էր իր նախկին կնոջմէն, որ, թէեւ սկսնակ, սակայն գեղեցիկ ու տաղանդաւոր դերասանուհի մըն էր: Մեր բարեկամութիւնը շատ կարճ տեւեց պարզ այն պատճառով, որ ես ի վիճակի չէի հաւասարէ հաւասար խմելու հետը: Նոյնիսկ երբ օր մը...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Մի քանի օր է մխրճուել եմ 1988 թուականին սկսած արցախեան շարժման եւ դրան հետեւած պատերազմի, յաղթանակի մանրամասների` տեսագրութիւնների, թղթակցութիւնների, յուշագրութիւնների մէջ, հասկանալու համար ինչպէ՞ս, ինչպէ՞ս պատահեց, ո՞ւր սխալուեցինք, որ կորցրինք ամէն ինչ, որ` ձեռնունայն ու գլխիկոր ենք այսօր ե՛ւ ինքներս մեզ, եւ պատմութեան առջեւ: Խորհրդային բռունցքի տակ, ամենածանր պայմաններում, յանպատրաստից արթնացած, առանց բանակի, զէնքի չգոյութեամբ, կամաւորական...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Արմանտոն չկայ այլեւս: Բժիշկներուն առաջին եզրակացութիւնը այն էր, որ ուղեղին հասած վնասը անդարմանելի է: Յետոյ եկան հրաշքի մը, «երկու հրաշքի», սպասելու քանի մը օրերը: Հրաշք չեղաւ: Յիշեցիր Jacques Brel-ին. «Moi si j’étais l’Bon Dieu / Je crois qu’j’aurais des remords…» «Ես եթէ Բարի Աստուածն ըլլայի / կարծեմ խղճի խայթ կ’ունենայի» *** «Et puis si j’étais l’Bon Dieu...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Լիբանանի մէջ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան ակումբներու եւ ժողովրդային տուներու գործունէութիւնը պատմութեան ընթացքին ունեցած է յատուկ նշանակութիւն, եւ  մեր հաւաքական կեանքին մէջ անոնց ներկայութիւնը` ժամանակի հոլովոյթին հետ իր ծաւալած աշխատանքով ու ստեղծած մթնոլորտով, դարձած է կենսական ու նշանակալից: Սովորական ընկերային հաւաքավայրեր եւ ժողովավայրեր չեն եղած ու չեն տակաւին մեր ակումբներն ու  ժողովրդային տուները: Անոնք ընդհանրապէս նաեւ չեն օժտուած արդիական...