Անդրադարձ

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Մամուլը իւրաքանչիւր ժողովուրդի կամ    հասարակութեան համար նկատուած է անոր անբաժան մասնիկը: Եւ որքան հասարակութիւնը ազատ ըլլայ, այնքան ալ իր մամուլը ազատօրէն կրնայ «շնչել» ու մեծ դեր խաղալ եւ ստանձնել անոր կեանքին մէջ: Արդ, այս կարճ յառաջաբանէս ետք, քիչ մըն ալ պատմութիւն: 1512-ին Վենետիկի մէջ Յակոբ Մեղապարտը, լոյս ընծայելով հայատառ գիրք` «Ուրբաթագիրքը»-ը, առաջին անգամ ըլլալով հայ տպագրութեան հիմը կը...

Տերեւաթափը կը շարունակուի, այո՛, տերեւաթափ, որուն նորագոյն «տերեւներէն» կամ «զոհերէն» է երկարամեայ ԼՕԽ-ական Վարսենիկ Ճանսըզեանը: Փաստօրէն, Լիբանանի վերջին ամիսները, եթէ ոչ` տարիները, իրենց ցաւալի դէպքերով ու անոնց դառն հետեւանքներով, գերանդիի նման «հնձեցին» (ու դեռ կը շարունակեն...) լիբանանցիներու  եւ լիբանանահայութեան ազնիւ ու ընտիր զաւակները: Աւելին. 2019-ի «հոկտեմբերեան» շարժումէն ազդուողները, 2020-ի Պէյրութի նաւահանգիստի «օգոստոսեան» պայթումէն վնասուողները, «Քորոնա» համավարակի մահասփիւռ հարուածներէն խուսափողները, արեւու...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան անդրանիկ Ընդհանուր ժողովը (Թիֆլիս, 1892) իր մշակած ծրագրին կցած է կանոնագրային բնոյթ ունեցող սեղմ բաժին մը` «Կազմակերպութիւն» խորագրով: Կուսակցութիւնը գաղափարական որոշակի տեսլական ունեցող եւ որոշակի գործելակերպով գործող կենդանի հաւաքականութիւն է: Անոր կանոնները կը հպատակին կազմակերպական ընդհանուր կառոյցի մը, որ իր կարգին կը բխի կուսակցութեան գաղափարաբանութենէն: Ժողովները, մարմինները եւ անհատները շաղկապող կանոնները ինքնանպատակ չեն. անոնք կը...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Կը թուի  թէ միջոցներու կատարելագործումը եւ առաջադրանքներու շփոթը մեր գլխաւոր խնդիրն են» ԱԼՊԵՐ ԱՅՆՇԹԱՅՆ Գիտնական, Ի. դար Սփիւռքը համացանցի եւ ընկերային ցանցերու խճողումին եւ անիշխանութեան մէջ կրնա՞յ խեղդուիլ, երբ հայկական ընկերութիւն(ներ)ը ինքզինք կը դատապարտէ մանրուելու: Այս մտահոգութենէն թելադրուած է այս արագ վերլուծական փորձը, որպէսզի կատարուած իրողութիւններու ճահիճին մէջ չխեղդուինք: Երեսուն տարիէ ի վեր դադրած ենք, գրեթէ, սփիւռքի լինելութիւնը...

Լոնտոնի Bloomsbury Publishing ընկերութեան ճիւղերէն մէկը` I. B. Tauris հրատարակչատունը, վերջերս լոյս ընծայեց հայագէտ դոկտ. Վարդան Մատթէոսեանի անգլերէն աշխատասիրութիւնը` The Politics of Naming the Armenian Genocide: Language, History and «Medz Yeghern» («Հայոց ցեղասպանութիւնը անուանելու քաղաքականութիւնը. լեզու, պատմութիւն եւ «Մեծ Եղեռն»), որ հրատարակչատան նոր` «Հայերը արդի եւ վաղ արդի աշխարհին մէջ» մատենաշարին առաջին հատորը կը կազմէ: Տասնամեակի մը տքնաջան ուսումնասիրութեան արդիւնք...

Առաջին լուրջ հարուածը ստացաւ գործող կառավարութիւնը: Ամէնէն կնճռոտ հարցը` նաւահանգիստի պայթումի հետաքննութեան եւ պատասխանատուութիւններու ճշդումի ընթացակարգը գերքաղաքականացուած է արդէն, եւ իւրաքանչիւր կողմ քաղաքական հաշուեյարդարի  մօտեցումներ կը տեսնէ: Արդարադատութիւնը տեսականօրէն ապաքաղաքական է եւ անկախ` երկրի գործադիրէն ու օրէնսդիրէն: Տեսական բառը այս պարագային իր հեգնական երանգով պէտք է ընկալել, որովհետեւ անիկա չի վերաբերիր միայն Լիբանանին: Պատերազմական ոճիրներու հեղինակներ միջազգային ատեաններու կը յանձնուին...

Օրհնութեամբ Գանատայի Հայոց Թեմին Առաջնորդ՝ Գերշ. Բաբգէն Արքեպիսկոպոսի. կազմակերպութեամբ Մոնթրէալի Ս. Յակոբ Առաջնորդանիստ Մայր Եկեղեցւոյ: Պիտի մատուցուին Մակար Եկմալեանէ, Աղեքսանդր Յարութիւնեանէ, Սերգէյ Աղաջանեանէ, Դանիէլ Երաժիշտէ, Երուանդ Երկանեանէ եւ Պետրոս Շուժունեանէ ստեղծագործութիւններ: Երգեհոնահարն է Ֆիլիփ Գրոզիէ: Նուագոյթը Կիրակի, 17 Հոկտեմբեր 2021-ին համաշխարհային սփռում պիտի ունենայ,  ամենուր՝ երեկոյեան 7.00-ին: Նուագոյթին հետեւիլ Ս. Յակոբ Առաջնորդանիստ Մայր Եկեղեցւոյ Facebook-ի հարթակով՝ Eglise Armenienne SOURP HAGOP...

Արեւմտահայերէնով նոր եւ բարձրորակ ստեղծարար յայտագիր մը ճամբայ ելաւ մանուկներու համար: Զուարթ, սրամիտ եւ մանկավարժական մօտեցումով յղացուած այս առցանց տեսերիզները կարելի է գտնել «Երդիք»-ի կայքին վրայ (www.yertik.com) կամ` YouTube-ի (Երդիք): Երգերու, պատմութիւններու եւ խաղերու ընդմէջէն, խամաճիկներու, հանելուկներու եւ կարճ թատերախաղերու միջոցով, «Երդիք»-ը կը ստեղծէ զուարճալի եւ հանգիստ միջավայր մը, ուր մինչեւ 12 տարեկան մանուկներ եւ պատանիներ կրնան զուարճանալ ու նոյն...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Այո՛, այդպէս է: Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի օրերուն տան մէջ արտագաղթի նիւթը արծարծելէ, այդ մասին մտածելէ կամ նման բան առաջարկելէ առաջ տասը անգամ կը մտմտայինք: Յաճախ այդ մասին կը մտածէինք, բայց քաջութիւնը չէինք ունենար մեր ծնողներուն առջեւ այս նիւթը արծարծելու: Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի օրերուն ընդհանրապէս Լիբանանը լքելն ու Լիբանանէն հեռանալը` մանաւանդ երիտասարդութեան մօտ, քիչ կ՛արծարծուէր: Աւելի լաւ պայմաններ ունեցող...

ՍԵՊՈՒՀ ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆ Ահաւասիկ տարուէ տարի մենք հետեւողական կերպով կը նշենք Սրբոց Թարգմանչաց տօնը, առանց դոյզն չափով իսկ անդրադառնալու, որ այսօր հայ գիրքը անտեսուած է եւ հետզհետէ կ՛անարգուի մեր ներկայ սերունդէն... Ժամանակին չկար աւանդական տուն մը, որ չունենար իր հայկական գիրքերու ճոխ գրադարանը, Խորենացիէն ու Նարեկացիէն սկսեալ` Աբովեան, Րաֆֆի, Չարենց եւ Մեծարենց: Մարդիկ ժամանակ կը տրամադրէին հայ գիրքերու ընթերցանութեան, հաճոյք կար...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Վերջին շրջանին միջազգային լրատուամիջոցներ կամ ընկերային ցանցերու էջեր յաճախ կ՛անդրադառնան, որ Եւրոպական Միութեան անդամ Լիթուանիան կը դիմագրաւէ գաղթականներու հարց` Լիթուանիա-Պիելոռուսիա սահմանին վրայ: Գաղթականներուն մեծամասնութիւնը գաղթած է միջինարեւելեան եւ ափրիկեան երկիրներէ, անոնք փախուստ տուած են իրենց ծննդավայրերուն մէջ յամեցող դաժան պատերազմներէն (ըստ լիթուանական աղբիւրներուն, 7 օգոստոս 2021-ին Լիթուանիա-Պիելոռուսիա սահմանին վրայ հաւաքուած գաղթականներուն թիւը հասած էր 4112 հոգիի): Լիթուանիան, որուն...

Ա. Ա. Հայաստանի խորհրդարանական արտակարգ ընտրութիւններէն երեք ամիս ետք վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան իր պաշտօնական առաջին այցելութիւնը կատարեց Մոսկուա, ուր նախագահ Վլատիմիր Փութին շնորհաւորեց Փաշինեանը` խորհրդարանական արտակարգ ընտրութիւններուն յաջողութեան առիթով եւ շեշտեց, որ ժողովուրդին վստահութիւնը շատ կարեւոր է դժուար հարցերը կարգաւորելու համար: Փութին չմանրամասնեց, թէ ի՛նչ են այն  «դժուար հարցեր»-ը, որոնց կարգաւորման համար իշխանութիւնները ժողովուրդին վստահութեան կարիքը ունին: Այդ օրերուն թէեւ...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Կեանքի մէջ, դրականին կողքին, միշտ ժխտականը ներկայ է, բոլոր տեսակի յաջողութիւններու ժամանակ անկասկած ժխտական կողմն ալ կ՛ընկերակցի: Եթէ կ՛ուզենք ուրախ կեանք ապրիլ, մարզենք մենք մեզ, որ կարողանանք դրականը տեսնել, նոյնիսկ եթէ ժխտականին ներկայութիւնը գերազանցող է: Արդէն երկու տարի անցած է Լիբանանի ապրած տագնապալի վիճակին եւ «Քորոնա» համաճարակին յայտնուելէն, որոնց պատճառով արձանագրուեցան մարդկային, նիւթական եւ տնտեսական հսկայական վնասներ:...

Լիբանանեան ճգնաժամը կառավարութեան կազմութեամբ լուծուած տեսնելու պարզամտութիւնը չի կրնար համոզել ոեւէ մէկը: Կայ սակայն քաղաքական գործընթացի տեսանելի բեմագրութիւն մը, որ մէկ քայլ առջեւ-երկու քայլ ետեւ տեղապտոյտի շարժում կը ստեղծէ: Սղաճէն բխող ծանր հետեւանքներ: Սնունդի խոր տագնապ, միաժամանակ օժանդակութիւններու տրամադրում` ամբողջովին սովամահ չդարձնելու համար աղքատացած խաւը: Վառելանիւթի հերթերու ցրուում` անոր գինի աստիճանական ազատականացումով: Այլ խօսքով` ոչ այնքան մը, որ ամբողջովին սառի...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Զաւարեան ապրեցաւ «Աշխարհիկ սուրբ»-ի խստակրօն կեանքով: Ան բծախնդիր ու պահանջկոտ եղաւ նախ իր անձին, ապա` ուրիշներու նկատմամբ: Կուսակցութեան մէջ չհանդուրժեց թերացումներն ու բարոյական ընկրկումները: Մերժեց սուտն ու կեղծիքը: Խարազանեց ցուցամոլներն ու դասալիքները: Ատեց ճառախօսութիւնն ու ամբոխավարութիւնը` զանոնք նկատելով ժամանակաւոր եւ փուճ ոգեւորութիւն: Իր նկարագիրի յատկանիշներէն եղան խնայասիրութիւնն ու ժուժկալութիւնը, յատկապէս` կուսակցական եկամուտներու հանդէպ: Հանրային կեանքին մէջ ան նիւթը,...

«Արտաքին քաղաքականութեան նպատակը յոյսի կամ ցասումի մեր սեփական զգացումներու համար ելք ապահովելը չէ. այլ ան պէտք է ձեւաւորէ իրական իրադարձութիւնները` իրական աշխարհին մէջ» ՃՈՆ ՔԵՆԵՏԻ Քենետի (1917-1963) Կրկին յապաղած ենք: Ուշ ենք... մի՛շտ ուշ: Պէտք էր, որ հայրենի ղեկավարութիւնը (այս պարագային` դիւանագիտութիւնը) շատոնց այս ուղին բռնէր: Քաղաքականութիւն կոչեցեալ բնագաւառին մէջ ճիշդ դիրքորոշում չճշդելու, երբեմն նոյնիսկ քանի մը ժամուան կամ նոյնիսկ...

«Ակօս»-ի բազմամեայ աշխատակից եւ մեր սիրելի բարեկամ ճարտարապետ Զաքարիա Միլտանօղլուի հետ կատարուած երկարապատում զրոյցները հրատարակուեցան հատորի մը ձեւաչափով: Թուրքիոյ Ճարտարապետներու միութեան Պոլսոյ մասնաճիւղը միջոցէ մը ի վեր կը հրատարակէ այդ ասպարէզէ ներս բազմամեայ աշխատութիւն ծաւալած իր անդամներու կեանքին ու գործին նուիրուած նման աշխատասիրութիւններ: Նախորդ հրատարակութիւններու առանցքը կը կազմէր ենթականերու ճարտարապետական աշխատութիւնները: Միլտանօղլուի օրինակին մէջ կը հանդիպինք աւելի բովանդակալից պատումի մը,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նախորդող Ժ. մասով նշուած «Մայրի 7»-ի թնճուկը կարելի եղաւ լուծել: «Արարատ» օրաթերթը «Մայրիներ 7` ձախողութիւն» (1) խորագիրով (պէտք է «Մայրի 7» եզակի ըլլայ*) կը հաստատէ առաջին «Մայրի 7»-ին պայթիլը 12 մայիս 1966-ին: Իսկ առանց նշելու յաջորդ հրթիռին անունը, սակայն նշելով, որ «Մայրի 8»-ին կը նախորդէ, «Լիբանանեան նոր հրթիռ մը արձակուեցաւ երէկ» 30 յուլիս 1966 խորագիրով լուրը կը հաղորդէ...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Ուրբաթ, 8 հոկտեմբերին, Սրբոց Վարդանանց եկեղեցւոյ մէջ արժանաւորապէս նշուեցաւ Թարգմանչաց տօնը եւ անգամ մը եւս պանծացուեցաւ Հայ գիրերու գիւտը: Մեր ապրած ներկային մէջ հայոց մայրենի լեզուի դիմագրաւած մարտահրաւէրները օրէ-օր կը ստանան ծանրակշիռ տարողութիւն: Սփիւռքեան այլասերող եւ օտարացնող միջավայրին մէջ արդէն իսկ հայ լեզուի պահպանումը դարձած է գերխնդիր ու մղձաւանջ եւ անոր արձանագրած նահանջը անհրաժեշտ է, որ մտահոգէ բոլորս:...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Անցնող շաբաթը քաղաքական ու տնտեսական տեսակէտէն նման էր նախորդներուն: Տաղտկալի ու բուռն բանավէճերով յատկանշուած, անարդիւնք հակադրութիւններով թունաւոր, գործի տեղ վէճը բեմադրող ներկայացումներով բեռնաւոր: Կրկին անարդիւնաւէտ շաբաթ մը: Պղտոր այս պատկերին յետնամասին սակայն լուսաւոր եղելութիւն մը եկաւ հրապարակ: Հայաստանի մէջ Ուսուցիչի տօնին յիշատակումին յաջորդեց Թարգմանչաց տօնը: Արդարեւ, կորստական վտանգներով լեցուն հայկական աշխարհին մէջ, լեզուի, գիրի, գրականութեան ու մշակոյթի պանծացումը...