Անդրադարձ

Արցախի աւելի քան մէկ ամսուան շրջափակումը, հակառակ հնչող բազմապիսի կոչերուն, գործնական ոչ մէկ արձագանգ գտաւ: Եթէ նկատի չառնենք մարդկային աղէտալի վիճակը բարելաւելու մարդասիրական սահմանափակ օժանդակութիւնները, յստակօրէն կը տեսնենք, որ միջազգային ընտանիքը, ՄԱԿ-ը գործնական ոչ մէկ քայլի կը նախաձեռնեն մարդկային աղէտը կանխելու համար: Անկախ երկիրներու քաղաքական դիրքորոշումներէն` մարդկային իրաւունքներու պաշտպանութեան անունով հանդէս եկող կազմակերպութիւններ, պետութիւններ կոչերէն մէկ քայլ անդին չեն անցնիր...

ԱՌԱՔԵԼ ԱԲՂ. ԳԱՏԵՀՃԵԱՆ Մարդիկ, ի մասնաւորի` հայերս խօսիլը լսելէն աւելի կը սիրեն: Օրինակի համար, կը սիրենք ամէն առիթի (անխտիր) սրտի խօսք արտասանել: Երբ հեռաւոր երկրէ բարեկամ մը ժամանէ, փոխանակ իր «լուրերը առնելու»` իր բացակայութեան ընթացքին մեզի հետ պատահած եղելութիւնները կը սկսինք պատմել: Երբ «հիւանդտես»-ի երթանք, փոխանակ հիւանդը «հանգիստ ձգելու»` իր հիւանդութեան մասին ամէնէն մանրակրկիտ տեղեկութիւնները կը հարցնենք: Տակաւին կարելի է...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ  Հայութեան Տեղաշարժ Եւ Նոր Ակումբներ 1960-ական տարիներու կէսերուն հայութեան զգալի տեղաշարժ կ՛արձանագրուի Պուրճ Համուտէն դէպի Պէյրութի արեւելեան արուարձաններ: Առ այդ, Անթիլիասի մէջ կը ստեղծուի «Նիկոլ Աղբալեան» ենթակոմիտէն, որ աւելի ուշ կը վերածուի կոմիտէութեան` կեդրոն ունենալով քարաշէն երկյարկանի կառոյց մը, որուն բացումը կը կատարուի 21 յունուար 1968-ին, ներկայութեամբ Կարօ Սասունիի, Կոմսի եւ Դաշնակցութեան Լիբանանի ընտանիքի մեծաթիւ պատասխանատուներու: Կառոյցը կանգուն...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Միշտ հաւատարիմ մնալով էութեանս` կրկին ներքին հանդարտութեամբ կու գամ շարել այն բոլոր մտահոգութիւնները, որոնք կը պատկանին մեզի, որովհետեւ ազգովին կանգնած ենք նոր եւ բազմաշերտ վտանգներու առջեւ: Անոր համար է, որ ամէն տեղ մեր դարաւոր ինքնութիւնը պահելու հարցը ունինք: Մեր դիմաց վճռական օրեր ցցուած են: Տեսանելի են: Տխուր է այս իրականութիւնը: Նոյնիսկ կը վախնամ, որ եթէ մենք մեր այս...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ Միացեալ Նահանգներու նախկին դեսպան Լին Թրէյսի, իր պաշտօնավարութեան ընթացքին, 11 Սեպտեմբեր 2021 թուականին յայտարարեց. «Չենք նկատեր, որ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը լուծուած է, եւ անիկա պիտի մնայ Մինսքի խմբակի օրակարգին վրայ»։ Ան 31 Յունուար 2022-ին վերահաստատեց ամերիկեան կողմի այդ կեցուածքը Հայաստանի Հանրապետութեան փոխվարչապետ Համբարձում Մաթեւոսեանի հետ հանդիպումին ընթացքին՝ նշելով, որ Արցախի կարգավիճակի հարցը լուծուած չէ,...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Լիբանանի մէջ գործող հայկական երեք կուսակցութիւնները` Սոցիալ դեմոկրատ հնչակեան կուսակցութիւնը, Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը եւ Ռամկավար ազատական կուսակցութիւնը կը հրաւիրեն «Արցախի զօրակցական հաւաքի` ընդդէմ Ազրպէյճանի կողմէ ծաւալած հայաթափման արշաւին»: Երեք կուսակցութիւններու ախտորոշումը պարզ է եւ մեկին. Բերձորի միջանցքի փակման նպատակը Արցախի հայաթափումն է: Իլհամ Ալիեւ բառացիօրէն ըսած է, որ Բերձորի միջանցքը չէ փակուած. ճանապարհը բաց է անոնց համար, որոնք...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Ակումբ հասկացողութիւնը համեմատաբար նոր է: Երկրի մէջ` Արեւմտահայաստան, նաեւ` Արեւելահայաստան, Կովկաս թէ այլուր, Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը ակումբներ ունեցած չէ: Յեղափոխական ընդյատակեայ գործունէութիւնը կատարուած է թաքստոցներու, «աչքէ հեռու» վայրերու եւ անշուք բնակարաններու գաղտնի մառաններուն մէջ: Ակումբ հասկացողութիւնը սփիւռքեան հասկացողութիւն է: Սփիւռքի մէջ, երբ մարդիկ առաջին անգամ դպրոց ու եկեղեցի կառուցած են, մտածած են նաեւ կառուցել ակումբներ, «ժողովրդային տուն»-եր, ուր...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Տիգրան Մասուրեան` Անթիլիասի մայրավանքին մէջ Երեւան, «Կազիրոք», 1979 Ընկերներով ժամադրուած էինք Մարտիրոս Սարեանի անուան զբօսայգին, ուր հանդիպեցանք նաեւ Տիգրան Մանսուրեանին: Ան շատ քիչ առիթներով միայն հանրութեան մէջ կ՛երեւէր: Այդ օր եկած էր հոն, նախ` անոր համար, որ առաջին անգամ ըլլալով գեղանկարչական բացօթեայ ցուցադրութիւն` (Վերնիսաժ)  կազմակերպուած էր, ապա` հանդիպելու Արտաշէս Յունանեանին, որուն արուեստն ու յատկապէս հաւաքած գաւառական երգերը կը...

Չորեքշաբթի, 18 յունուարին, մահացաւ հայկական իրականութեան մէջ իր անունը կերտած, «Ազդակ»-ի երկար տարիներու աշխատակից, վաստակաշատ նշանաւոր երգիծանկարիչ Մասիս Արարատեանը: Մասիս Արարատեան` բուն անունով Մկրտիչ, ծնած է 29 դեկտեմբեր 1929-ին, Հալէպ: Յաճախած է Ազգային Հայկազեան մանկապարտէզը, ապա նախակրթարանի բաժինը շարունակած է նորակառոյց Զաւարեան դպրոցին մէջ: Մանկութենէն գծելը  կը դառնայ անոր զբաղումը եւ հաճոյքը: Նախ կը սկսի գծել իր ընկերներուն, ուսուցիչներուն, ընտանիքին...

2023 տարեշրջանի «Զարմանազան»` արեւմտահայերէնով ամառնային ծրագիրը տեղի պիտի ունենայ Ֆրանսայի Ալպեան լեռներու «Օթ-Սաւուա» կոչուած շրջանը, 11 յուլիսէն մինչեւ 6 օգոստոս 2023: Կրնաք արդէն իսկ ձեր դիմումը կատարել: «Զարմանազանը» այն վայրն է, ուր սփիւռքի երեխաները, պատանիները, երիտասարդները, ուսուցիչները եւ ուղեկիցները կը հաւաքուին եւ լեզուն հաճոյքով կ՛ապրին: Ծրագիրը ունի երեք բաղադրիչներ, որոնք սերտօրէն առնչուած են իրարու. 10-17 տարեկան երեխաներու եւ պատանիներու համար...

Ստեփանակերտ-Գորիս մայրուղիի փակումը թուրք-ազրպէյճանական համադրուած քայլերու հետեւանք է: Թուրք-ազրպէյճանական ռազմաքաղաքական ճնշումը կը շարունակուի մէկ կողմէ Արցախի վրայ` արցախահայութիւնը շրջափակելու, անոր գոյութեան սպառնալու ու Արցախը ստիպողաբար Ազրպէյճանի կազմին մէջ պահելու, միւս կողմէ` Հայաստանի վրայ` Հայաստանի հետ Թուրքիոյ օդային թէ ցամաքային սահմանը բանալով Արցախի նկատմամբ Հայաստանի քայլերը զսպելու: Այլ առումով, Թուրքիա կը փորձէ ճանապարհներու ապաշրջափակման տեսակէտը առաջ մղելով` ռուսական կողմին եւս առաւելութիւններ...

ԿԱՐՕ ՍՐԿ. ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Ինչ որ գնաց ուրիշին` վերադարձաւ անուշցած Ու զօրացած` հոգիիս մէջ մնալու յաւիտեան. Ինչ որ տարաւ Սէրն ինձմէ` չկորսնցուց զայն Աստուած, Տուաւ ինձ ետ ու ըրաւ կեանքս անով միշտ բուրեան...» ՎԱՀԱՆ ԹԷՔԷԵԱՆ Աստուծոյ կողմէ սահմանուած մարդ էակին կեանքի օրերը համրուած են: Սակայն այդ համրուած օրերը կը դառնան սոսկ տարիներու թուաքանակ մը, երբ անոնք չեն արժեւորուիր մարդկային առաքինութիւններով, ծառայութեամբ:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Շուէտի եւ Թուրքիոյ միջեւ դիւանագիտական սուր տագնապ յառաջացաւ վերջին օրերուն, երբ խումբ մը «խենթ» քիւրտեր (Օճալանի հետեւորդներ) Սթոքհոլմի մէջ գլխիվայր կախաղան հանեցին Թուրքիոյ նախագահ Էրտողանի խամաճիկը` պահանջելով, որ ան դատուի եւ դատապարտուի իբրեւ ոճրագործ-բռնատէր, մատնուի Պենիթթօ Մուսոլինիի ճակատագրին (Հիթլերի դաշնակիցը գնդակահարուած էր Բ. Աշխարհամարտի աւարտին): Դէպքը փոթորիկ ստեղծեց ո՛չ միայն Թուրքիա-Շուէտ յարաբերութեանց գիծին վրայ, այլ նաեւ լայն արձագանգ...

ՎԱՀԱՆ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Նախորդ յօդուածիս մէջ խոստացայ շարունակել խօսիլ Թահա Հուսէյնին մասին եւ «Ուիքիփետիա»-ին մէջ անոր յատուկ արեւմտահայերէն յօդուածը պատրաստեցի: Այսօր եւս սիրելի ընթերցողին պիտի մատուցեմ Թ. Հուսէյնի «Մշակոյթի ապագան Եգիպտոսի մէջ» գիրքէն կարգ մը հատուածներու ազատ թարգմանութիւն մը: Փորձեցի թարգմանել անոր բարձրացուցած ամէնէն այժմէական միտքերը, սակայն այնքա՜ն շատ են անոր յարգի մտքերը, որ մարդ կ՛ուզէ ամբողջ գիրքը թարգմանել: Թէեւ չէի...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Զմիւռնիան, թրքական կոչումով` Իզմիր, բազմազգ ու բազմամշակութային նաւահանգիստ-քաղաքներէն կարեւոր կեդրոն մըն էր Օսմանեան կայսրութեան մէջ, ուր բացարձակ մեծամասնութիւն էին յոյն, հայ եւ այլ քրիստոնեայ բնակիչները, որոնք 1922-ին անպաշտպան մնացին Քեմալի հորդաներու վայրագութեանց  դէմ` անտարբեր աչքերուն առջեւ իբր թէ Թուրքիոյ թշնամի եւ Յունաստանի դաշնակից  ուժերուն, որոնց ռազմանաւերը, թիւով` 51, կը գտնուէին նաւահանգիստին բացերը: Այդ դաշնակից կոչուածները պարզ հանդիսատեսները եղան...

ՍԻՐՈՒՆ ՍԻՍԵՌԵԱՆ-ՀԱՃԵԹԵԱՆ Միթէ շատ չեղա՞ւ, Աստուա՛ծ իմ, մարդասէ՛ր Միքայէլ Հաջեանին նուիրուած Զո՛յգ մը շիրիմներ մարմարեայ, Ճերմակ շուշաններ, հպարտ փնջիկներ Բայց չեն բերեր մխիթարութիւն Ցուրտ շիրիմներուն մութ ու գորշ Շուշաններն անգամ լուռ կ՛արտասուեն Անոնց շիրիմներուն վրայ թեքած Բայց չեն կրնար մեղմացնել Հոն կուտակուած վիշտն ու սուգը: Քանի մը տարուան մէջ երկու առիւծներ հողին յանձնել` վասն հայրենիքի եւ վասն փրկութեան ու յաղթանակի:...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Ակօս» թերթով մենք կռուելու ենք մեր պետութեան դէմ, իր գործած անիրաւութիւնը երեսին զարնելու համար: Հրանդ Տինք Իր նահատակութենէն տարի մը առաջ հարցազրոյցի մը ընթացքին, պոլսահայ գրող, մտաւորական ու խմբագիր Հրանդ Տինք, առանց բառերը ծամծմելու եւ մտքերը թաքցնելու, անվախօրէն կը պատասխանէր իրեն ուղղուած հարցումներուն: Փաստօրէն, հարցումներու կիզակէտին էին` թէ ի՞նչ նպատակ կը հետապնդէ «Ակօս» թերթը, ինչո՞ւ թրքերէնը լայն տեղ...

Ինչպէ՞ս Կարելի Է Ինքնաքննութենէ Ուղղուիլ Դէպի Վերակազմակերպում Սփիւռքի վերակազմակերպման պահանջը փաստօրէն դարձած է անյետաձգելի մտահոգութիւն: Սփիւռքի ներկայ վիճակին երկարաձգումը կը նշանակէ սփիւռքի գունաթափումը, կազմալուծումը ու մաշումը: Անհրաժեշտ է հաւաքական ճիգով սփիւռքին նոր կենսունակութիւն ներարկել` զայն դարձնելով համահունչ ներկայ աշխարհի իրականութիւններուն ու մարտահրաւէրներուն: Բնականաբար սա դիւրին ու հեզասահ աշխատանք մը չէ: Այսօր սփիւռքը կը ներկայացնէ զանազանութիւններու, հակասութիւններու ու անորոշութիւններու խայտաբղէտ պատկեր...

Մեծապետական Հակամարտութեան Վերադարձը Եւ Եւրասիոյ Կովկասեան Ծայրամասը ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այդ մէկը չէր կրնար իր անդրադարձը չունենալ հայ-ռուսական ռազմավարական յարաբերութիւններուն վրայ: Զուգադիպութիւն թէ ոչ, այսպէս կոչուած Լավրովի ծրագիրը այդ նոյն տարիներուն էր, որ սեղանի վրայ դրուեցաւ, թէեւ այդ մասին հանրային կարծիքը իմացաւ շատ աւելի ուշ եւ երբեք ամբողջականօրէն: Կովկասի մէջ իր միակ դաշնակից Հայաստանի հետ Մոսկուայի յարաբերութիւններու փոփոխութիւնը առաջին անգամ...

Մեծապետական Հակամարտութեան Վերադարձը Եւ Եւրասիոյ Կովկասեան Ծայրամասը ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Այդ կացութեան մէջ յայտնուած է Հայաստանի Հանրապետութիւնը, կամ առնուազն այդ կը թելադրեն 2022-ի գործընթացներն ու անոնց վերլուծումը մասնագէտներու կողմէ: Եւ այս` երկու հիմնական գործօնի պատճառով. Ա.- Ռուս-ուքրանական պատերազմի անդրադարձը` եւրասիոյ նախկին խորհրդային տարածաշրջանի եւ յատկապէս անոր կովկասեան ծայրամասին վրայ, եւ Բ.- Քառասունչորսօրեայ պատերազմի պարտութենէն ետք Հայաստանի իշխանութիւններուն կողմէ որդեգրուած քաղաքական...