Անդրադարձ

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ 3.- Աւստրիա. Հայերու թիւը` 6000-7000, որուն մեծամասնութիւնը` Վիեննայի մէջ, ուր կայ նաեւ Մխիթարեաններու վանքը` շուրջ 10 հոգեւորականներով: Աւստրիան ալ ճանչցած է Հայոց ցեղասպանութիւնը 2015-ին: 4.- Իտալիա. հայերու մօտաւոր թիւը 4000-ի շուրջ է, որուն 3000-ը` մնայուն բնակիչ, իսկ 1000-ը` ուսանող կամ ժամանակաւոր: Մեծամասնութեամբ` Միլանոյի մէջ հաստատուած: Իտալիոյ հայերու միութիւն մը պաշտօնական ճանաչում ստացած է 1955 թուին, բայց հիմա ան...

Ա. Ա. Ռուսիա աւանդականօրէն գլխաւոր դերակատարն է Հարաւային Կովկասի մէջ, ուր յաճախ իրարու կը բախին տարբեր պետութիւններու շահերը: Ռուսիա պատմական մեծ աւանդ ունի հարաւկովկասեան խճանկարին մէջ եւ բնաւ ցոյց չէ տուած, որ պատրաստ է Հարաւային Կովկասը զիջելու այս կամ այն պետութեան կամ պետութիւններու դաշինքներու: Արցախեան երկրորդ պատերազմը եկաւ առաւել շեշտելու ռուսական գործօնը Հարաւային Կովկասի մէջ, երբ պատերազմին կանգնեցման, ապա արձանագրուած...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Համասփիւռքեան մեր իրականութեան ամէնէն խոցելի կէտերէն մէկը հայկական կազմակերպութիւններու միջեւ համակարգումի պակասն է: Այս յանցանքին պատասխանատուութիւնը առաւելաբար կ’իյնայ մեր կազմակերպութիւնները ղեկավարող անձերու ուսերուն: Անտեղի մրցակցութիւններ, ծրագրումի եւ կազմակերպումի պակաս, համակարգումի բացակայութիւն... այս բոլորը իրենց ժխտական անդրադարձները կ’ունենան մեր հանրային կեանքին մէջ: Ազգապահպանման համար տարասփիւռ հայութիւնը մտահոգութեան լուրջ պատճառներ ունի: Համահայկական կեանքի ապահովութեան սպառնացող վտանգներ կան:...

ՄԱՐԻԱ ԳԱԲՐԻԷԼԵԱՆ Փաստաբան, լրագրող, Հայագիտական ուսուցման դասախօս Ընդամէնը եօթը տարիներ հաշուող այս հանգրուանը զինք յաջորդող կենսակայաններէն եօթնապատիկ անգամ գերակշիռ ազդեցութիւն ունի մարդուն վրայ: Պատանեկանի փուլին ամրապնդուած միտքերը, հաստատում գտած համոզումները եւ տարբեր ոլորտներու մէջ գծագրուած տեսլականները բարեփոխելը, դեռ չըսած, զանոնք ջնջելը հեշտութեամբ ընթացք առնող գործընթացներ չեն երբեք: Գաղափարական մեր ամրոցին անառիկութիւնը ապահովելու, անոր դարպասներուն վրայ մագլցիլ փորձող թափթփած, իմաստազուրկ ու...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Տիգրան Ալլահվերտի Բժիշկ Տիգրան Ալլահվերտի ծնած է 1860-ին,  Կոստանդնուպոլսոյ Ենիգափու թաղամասին մէջ, կեսարացի ընտանիքի մը յարկին տակ: Նախնական եւ միջնակարգ ուսումը ստացած է իր ծննդավայրի հայկական  եւ Սուլթանիէ դպրոցներուն մէջ: Դեղագործութեան վկայական ստացած է 1882-ին  եւ սկսած է աշխատիլ Պոլսոյ Պահչէգափու թաղամասին մէջ: 1886-1895 բժշկութիւն ուսանած է Պոլսոյ Կայսերական բժշկական վարժարանին մէջ եւ  բժշկական վկայական...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ «Հոգեվարքի եւ յոյսի ջահեր» hատորին մէջ տեղ գտած բանաստեղծութեանց վերնագրերն անգամ բարացուցական են, կը մատնեն անոնց բնոյթը. «Աւերումի գիշեր», «Թաղում», «Արիւն», «Անդրշիրիմեան աղաղակ», «Մեռելոցի օր», «Խաւար», «Ծարաւ», «Չարչարանքի երազ», «Հոգեվարքի իրիկուն», «Մահերգ»: Բանաստեղծին «մարմարեայ» կամ «երկաթեայ» ոճը, որուն վարժուած էինք իր նախորդ գիրքերուն միջոցով, զգալիօրէն մեղմացած է հոս, իսկ շանթերն ու արիւնի հեղեղները նուազած են բաւական: Մինչեւ իսկ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստան միակ երկիրը չէ, որուն շահերն ու ապահովութիւնը յաճախ խաղալիք դարձած են հզօր պետութիւններու ծրագիրներուն խաչաձեւման, անոնց միչեւ բախումին: Մեր նորագոյն պատմութեան մէջ, այսինքն` մեր ժողովուրդի մարդկային եւ քաղաքական իրաւունքներու վերականգնումի պայքարի զարթօնքէն ասդին, Հայաստան, անկախ հանրապետութեան հռչակումէն առաջ եւ ետք, դառն փորձառութիւններ ապրած է այս իմաստով: Հազուադէպ չեն այն փուլերը, երբ մեր ժողովուրդը, այսինքն` քաղաքական ղեկավարութիւնը, ինքզինք...

ԴՈԿՏ. ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ Դոկտոր, միջազգային օրէնքի ու մարդկային իրաւանց մասնագէտ Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւններու ընդհանուր ծիրին մէջ միշտ չէ, որ երիտասարդական յարաբերութիւնները համապատասխան ու արժանի ուշադրութեան եւ վերլուծութեան կ՛արժանանան: Սոյն յօդուածը լուսարձակի տակ կը փորձէ առնել Հայաստանի եւ սփիւռքի երիտասարդութեանց փոխյարաբերութիւններու ընդհանուր պարունակը, ներկայ իրավիճակը, մարտահրաւէրներն ու հնարաւորութիւնները` նպատակ ունենալով հայ ազգի այս երկու կենսական բաղադրիչներուն յարաբերութիւնները ամրապնդող առաջարկներ ու գաղափարներ տրամադրել:...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Մեծ տէրութիւնները Բերձորի միջանցքի արգելափակման եւ անոր վերաբացման հրամայականին մասին խօսելու ընթացքին անպայման կը խօսին «մարդասիրական այլ ճամբաներու», մասնաւորաբար Ակնա-Ստեփանակերտ ճամբու բացման մասին: Արցախի մարդասիրական կացութեան վերաբերեալ ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի 16 օգոստոսի նիստի ընթացքին ՄԱԿ-ի մէջ Ռուսիոյ մնայուն ներկայացուցիչի առաջին տեղակալ Տմիթրի Փոլիանսքի յայտնեց. «Անհրաժեշտ են քայլեր Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ լարուածութիւնը թoթափելու համար` մասնաւորաբար, դադրեցնել Լաչինի միջանցքի արգելափակումը...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Արցախի Հանրապետութեան նոր նախագահ ընտրուեցաւ Սամուէլ Շահրամանեան, որ տասը օր առաջ հրաժարականի պատրաստուող նախագահ Արայիկ Յարութիւնեանի կողմէ նշանակուած էր պետական նախարար` վարչապետը փոխարինող պաշտօն: Սամուէլ Շահրամանեանի թեկնածութիւնը առաջադրած էին Արցախի Ազգային ժողովի հինգ խմբակցութիւններէն չորսը: Հինգերորդը` Սամուէլ Պապայեանի Միասնական հայրենիք կուսակցութիւնը, որ 33 պատգամաւոր հաշուող խորհրդարանին մէջ ունի ինը պատգամաւոր, առաջադրեց իր ղեկավարին թեկնածութիւնը: Թեկնածութիւնը մերժուեցաւ, որովհետեւ Սամուէլ...

ՅՈՎՍԷՓ ՏԷՐ ԳԷՈՐԳԵԱՆ Երիտասարդական Հարցերու Պատասխանատու Ճգնաժամային օրեր կ՛ապրի հայութիւնը, արցախահայութեան կը սպառնայ ցեղասպանութեան վտանգ, Հայաստանի ազգադաւ իշխանութիւնները մոլեգնաբար կը կործանեն հայկական պետականութիւնը եւ ազգային ինքնութեան հիմնասիւները: Իշխող վարչախումբը միտումնաւոր կերպով պարտուողականութիւն, անտարբերութիւն, պառակտուածութիւն եւ անզօրութիւն կը տարածէ հայութեան լայն խաւերուն մէջ: Հայ ժողովուրդը բնաջնջել ուզող թշնամիներուն հետ խաղաղ յարաբերութիւններ հաստատելու անիրատեսական քաղաքականութեան անուան տակ Հայաստանը թրքական վիլայէթի վերածելու առաջին...

Համազգայինի Այնճարի «Պարոյր Սեւակ» Մասնաճիւղին Կազմակերպութեամբ` Համազգայինի 95-Ամեակի Նշում ՇԱՂԻԿ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ-ԽԻՒՏԱՎԵՐՏԵԱՆ Մարդկային կեանքի ընթացքին, տարիներու թաւալումը, անձկալի տխրութիւն առթելու փոխարէն, յարմար պատեհութիւն պէտք է հանդիսանայ` քննելու անցածին արժէքը, պատահածներուն բերած նպաստը, փորձառութիւններու հարստութիւնն ու անոնցմէ բխող իրագործումները, որոշիչ դեր խաղացած մարդոց, գործօններու եւ կառոյցներու բացած կենսուղիներն ու անոնց ունեցած ազդեցութիւնը, ապրուած իւրաքանչիւր հանգրուանի եւ միջավայրի ներդրումը` անհատական ինքնութեան եւ հաւաքական...

 ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Քիչ Մը Կազդոյր Եւ... Սրտի Տրոփումներ Լէյզենի բուժարանին մէջ կը շարունակուէր Սիամանթոյի դարմանումը: Վայրը լեռնային էր ու անտառապատ, գեղատեսիլ ու ծաղկառատ: Բանաստեղծը ի գործ կը դնէր իր ամբողջ կամքն ու ճիգը` վրայէն թօթափելու համար թոքախտի հետքերը: Ան բուժարանին մէջ տեւաբար բանտարկուած չէր մնար անշուշտ: Ամէն պատեհ առիթով կ՛ուղեւորուէր դէպի Լոզան ու Ժընեւ` ընկերներու եւ բարեկամներու հանդիպելու համար: Այդ...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Չորս դիս Երեւանեան պլպլակ կը փնտռեմ... «Կլենտէլում» ենք, իւրաքանչիւր քայլափոխ հայերէն կը բուրէ... կարգ մը փողոցներու անունները, վաճառատուներու հայերէն ցուցանակները, սրճարաններու եւ ճաշարաններու կերակրատեսակները, անցորդներու զրոյցը, թանկարժէք ինքնաշարժներու շրջագայութիւնն ու սեւազգեստ  երիտասարդներու պոռչտուքները: Հանրայայտ վաճառանիշով հանրախանութներու ոչ միայն յաճախորդները, այլեւ վաճառողներն ու սպասարկողները ջախջախիչ մեծամասնութեամբ արեւելահայերէն կը խօսին: Արտագաղթը, այլ խօսքով` հայրենաթափումի աւազանը հոս է ու կը շարունակուի:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Արցախէն մինչեւ Հայաստան իրերայաջորդ ահազանգերը օր-աւուր կ՛ահագնանան, աճող հնչեղութեամբ կը տարածուին վտանգ նախատեսող մեկնաբանութիւնները, սակայն Երեւանի իշխանաւորներուն համար այս բոլորը դարձեալ կը մնան «ջուրի ձայն»: Արցախի եւ Հայաստանի սահմանամերձ շրջաններուն վրայ ազերիական յարձակումներն ու կրակոցները դարձած են սովորական: Պատկերասփիւռի կայանի մը լրագրողը կապ հաստատեր էր սահմանային գիւղի մէկ բնակիչին հետ, իմանալէ ետք, թէ դարձեալ քանի մը ժամ տեւողութեամբ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Խորհրդակցական հաւաք-հանդիպումի մը ներկայացնելու աշխատանքով փորձեցի տեղեկութիւններ կեդրոնացնել  եւրոպական երկիրներու հայկական համայնքներու մասին: Դժբախտաբար աշխատանքիս արդիւնքը խորքային չեղաւ, անկատար մնաց եւ չանցաւ մակերեսայինի սահմանը: Այսուհանդերձ, յաջորդաբար մամուլով հրատարակութեան կու տամ զայն` կարծելով, որ անտեղեակներ գէթ գաղափար մը կը կազմեն անոնց  մասին: (Յատուկ կապեր չունենալուս` չեմ ներառած Ռուսիան, Ուքրանիան, Պալթեան երկիրները, նաեւ` Կովկասի հանրապետութիւնները): 1.- Շուէտ.- Հայութեան թիւը կը...

ՀԵՆՐԻԿ ԱՆԱՍԵԱՆ 1975 թուականին Հայաստանի Ռադիոյի ժողգործիքների համոյթի փոքր կազմը երեք մենակատարների հետ միասին, իմ ղեկավարութեամբ, երկու համերգի համար մեկնեց Ազրպէյճան: Առաջին համերգը կայանալու էր Շուշիում, երկրորդը` Պաքուի մէջ: Կէս գիշեր էր, երբ տառապալից վիճակով հասանք 19-րդ դարի երկրորդ կէսի եւ 20-րդ դարի առաջին տասնամեակին լաւագոյնս ճանաչուած, հայ մշակոյթի կենտրոն համարուող, փոքր Փարիզ անունով յայտնի Շուշի: 1920 թուականին Ազրպէյճանի կողմից...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Մենք եւ այս աշխարհը: Բայց անպայման... ՄԵ՛ՆՔ: Անկեղծօրէն յաճախ այս մասին երկար կը մտածեմ: Անոր համար այսօր պահանջը զգացի արտայայտուելու: Մտահոգ հայու մը համար լուրջ վախի ստուեր մըն է այս մէկը, որ կարծես սկսած է նշմարելի դառնալ ամէն տեղ: Չեմ փորձեր, ոչ ալ կը ցանկամ գրիչս լալկան վազքի մը մէջ նետել: Նաեւ չեմ գիտեր` ինչպէ՞ս յանկարծ ներքին ձայն...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Նիկոսիա, Կիպրոս: Օգոստոս ամսուան կիրակի օրերէն մէկն էր: Եղանակը` շատ տաք... Կիպրոսի մէջ ամրան տօթէն փախչելու համար անհրաժեշտ է կա՛մ ծով ուղղուիլ, կա՛մ ալ` գիւղական շրջանները, որպէսզի զովանաս: Կիպրոսի գիւղերը նոյնքան գեղեցիկ են, որքան` ծովեզերեայ շրջանները: Եթէ այս երկու կարելիութիւններէն մէկուն չընդառաջես, երեւի այդ պարագային պէտք է մտածել այլ ելքի մը մասին: Արտան` կողակիցս, եւ ես այդ...

Զ. Գ. Ղ. Այնճարի ամառնային «Մեծարենցեան երեկոյ»-ներու Գ. ձեռնարկը տեղի ունեցաւ կիրակի, 27 օգոստոս 2023-ին: Անիկա նուիրուած էր Սուրբ Ներսէս Շնորհալիի մահուան 850-ամեակին: Շնորհալին մահացած է 1173 թուականին: Ձեռնարկը տեղի ունեցաւ Այնճարի «Հիւղը» բնակարանին բակին մէջ` մշակութասէր հասարակութեան ներկայութեամբ: Ներսէս Շնորհալիի կեանքն ու գործը ունկնդիրներուն ներկայացուց Այնճարի հայ կաթողիկէ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ հովուապետ Մեսրոպ վրդ. Թոփալեան: Հետաքրքրական է նշել, որ...