Անդրադարձ

ՆԺԴԵՀ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Մարդկային յարաբերութիւնները անհրաժեշտութիւն են իւրաքանչիւրիս կեանքին մէջ: Տարբեր տեղեր, տարբեր յարաբերութիւններ միշտ ալ կան, եւ առանց մէկ առ մէկ թուելու, կրնանք բոլորս ալ վկայել, թէ այդ յարաբերութիւններուն շնորհիւ որքա՛ն հետաքրքրական կապեր, որքա՛ն բարեկամութիւններ եւ ընկերութիւններ ստեղծած ենք: Անոնցմէ կարելի է նշել եւ առանձնացնել նոյն շրջանին, նոյն թաղին, նոյն շէնքին մէջ ապրող մարդոց հետ յարաբերութիւնները, որոնք կը բնորոշուին կեանքի...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Ամէն անգամ որ ընդդիմութիւնը հրապարակ կ՛իջնէ փաշինեանական իշխանութիւնը լուծարելու վճռակամութեամբ եւ չի յաջողիր, ինքնաբերաբար Նիկոլի դիրքերն են, որ կ՛ամրապնդուին եւ ինքնաբերաբար կ՛ամրագրուի նիկոլական ուժի անպարտելիութեան առասպելը:  Անգամ մը եւս մենք կը կոփենք մեր  շղթաները մեր իսկ ձեռքերով: Անգամ մը եւս ան կը յաջողի հաւաստել արեւմուտքին եւ Մոսկուայի,  որ ինքն է տէրը կացութեան, եւ որ ընդդիմութիւնը շատ հեռու է...

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Մկրտիչ Մկրտիչեանի խօսքը Համազգային հայ կրթական և մշակութային միութեան պարբերականի՝ «Բագին»-ի 60-ամեակին նուիրուած ձեռնարկին։ Յարգելի ներկաներ, Բագինի սիրելի բարեկամներ, 1962ի սկիզբը լոյս տեսաւ Բագինի առաջին թիւը` օրուայ ՀՅԴ Բիւրոյի նախաձեռնութեամբ: Իր ատենին հրամայական անհրաժեշտութիւն նկատուած այդ քայլին նշելի դէմքերը հանդիսացան Կարօ Սասունին, Բաբկէն Փափազեանը, Յարութիւն Գազանճեանը (Գեղարդ), Տիգրան Ոսկունին, Վահէ Օշականը, Եդուարդ Պոյաճեանը եւ Պօղոս Սնապեանը: Վերջին երկուքը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 44-օրեայ պատերազմի շղթայազերծման երրորդ տարեդարձէն ճիշդ 9 օր առաջ, Երեւանի քաղաքապետական ընտրութեանց արդիւնքին հրապարակումէն օր մը ետք, Հայաստանի անկախութեան վերականգնումի 32-րդ (մոռցուած) տարեդարձէն 2 օր առաջ, իսկ Հայաստանի վրայ ազերիական վերջին ծաւալուն յարձակումէն աւելի քան տարի մը ետք, Արցախի շուրջ ամբողջական եւ մահասփիւռ պաշարումին հաստատումէն 282 օր ետք, Արցախի մէջ քաղաքական դրական շարժումի մեկնակէտէն հազիւ 20 օր ետք......

ՀԱՅԿ ՊԱԹԹԱԼԵԱՆ Վերջերս հայկական որոշ շրջանակներու մէջ կը տարածուի այսպիսի խորթ թեզ մը. «Եթէ Հայաստանը անկարող է իր քաղաքական որոշումները ազատօրէն կայացնելու, հողատարածքը պաշտպանելու, անվտանգութիւն ու կայունութիւն երաշխաւորելու, բարօր ու բարգաւաճ կեանքի պայմաններ ապահովելու, կարճ ըսելով` ինքզինք յաջողապէս կառավարելու, ապա ինչո՞ւ մեզ պէտք է այս ձեւական անկախութիւնը, ինչո՞ւ այլ կողմերու չյանձնենք այն պատասխանատուութիւնները, որոնք մենք հերթականօրէն ձախողած ենք պէտք եղած...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Մինչեւ յօդուածի աւարտը` հաւանական է Արցախի ամբողջական կորուստը, ափսո՛ս: Չէ՞ որ դարեր շարունակ հայ մարդու միտքն ու հոգին են կոփեր մեր լեռները ու մեզի փոխանցեր եզակի ապրելակերպ, տոկուն նկարագիր եւ հայու դիմագիծ: Աւելի՛ն. աստուածամերձ գագաթներ ունեցող հայոց լեռները, ուր ապրած են մեր նախնիքը, ինչո՞ւ լքած են մեզ այսօր եւ կռնակ դարձուցեր են անոնք` մեր հաւաքական կեանքին, որ ատենէ...

ԿԱՐԷՆ ՇԱՀԷ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 1985-1991 Խորհրդային Սոցիալական Հանրապետութիւններու Միութեան (ԽՍՀՄ) տասնամեակներու երկաթեայ պինդ բռունցքը կամաց կամաց կը սկսի տեղի տալ: Ստալինի մահէն արդէն իսկ անցած է 70 տարի, եւ անոր շուքը վերջապէս կ՛անհետանայ` միանալով  աշխարհով մէկ ծանօթ իր պաղ եւ անխիղճ մարմնին, Քրեմլինի Նեկրոպոլիսի դամբարանին մէջ: Այդ պայմաններուն մէջ, երբ Ստալինը ալ չէր շնչեր, կովկասեան խորհրդայնացած երկիրները իրաւասութիւն ունեցան երեք տասնամեակներ...

Բրիտանիոյ Լորտերու պալատի անդամ, Հայաստանի եւ Արցախի բարեկամ պարոնուհի Քերոլայն Քոքս Երեւանի մէջ տուած մամլոյ ասուլիսին ընթացքին յայտարարեց, որ Ազրպէյճանի կողմէ Բերձորի միջանցքի փակուելուն պատճառով Արցախէն ստացուող տեղեկութիւնները մտահոգիչ են եւ տագնապալի: Ան յայտնեց, որ օր մը առաջ իր գործընկերոջ հետ իրենք այցելեցին Սիւնիքի մարզի Տեղ համայնք, հանդիպում ունեցան հայ զինուորականներու հետ, որոնք նոր վերադարձած էին սահմանագիծէն եւ իրենց աչքերով...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Երեւանի աւագանիի (Քաղաքապետական խորհուրդի) ընտրութիւնները կայացան կիրակի, 17 սեպտեմբեր 2023-ին: Ընտրութեան մասնակցելու իրաւունք ունեցող 82.4250-ը քաղաքացիներէն մասնակցեցան միայն 23.4553-ը, որոնք կը կազմեն ընդհանուր թիւին 28.46 առ հարիւրը: Երեւանցիներու այսքան խեղճ մասնակցութիւնը` իրենց քաղաքը կառավարելու կոչուած աւագանիի ընտրութեան, հետեւանք է մասամբ արդէն նկարագիր դարձած անտարբերութեան, բայց նաեւ այն դժգոհութեան, որ վարակած է հանրութիւնը քաղաքական ղեկավարութեան նկատմամբ` իշխանութիւն եւ ընդդիմութիւն...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Շատ հաւանաբար, ինծի նման շատեր, յաճախ` զարմացած, իրենք իրենց հարց տուած են, թէ մեր ներկայ սովորական կեանքին մէջ, երբ ամէն տեղ եւ ամէն տեսակի պայմաններու տակ, նորութիւններ եւ անակնկալ փոփոխութիւններ ակամայ մեզ դիմաւորած ու մեզ հիմնովին շշմեցուցած, շփոթանքի մատնած եւ կամ ալ ապշեցուցած են, յանկարծ մեր ազգային կեանքի հրապարակին վրայ մեծ բացակայ մը նշմարած ենք: Խումբ մը մարդոց,...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Բանաստեղծը Ինչո՞ւ Չերգեց Սէրն Ու Երկնքի Կապոյտը...   Միշտ ալ շատերու կողմէ հարց տրուած է, թէ Սիամանթօ ինչո՞ւ շարունակ կարմիրով ներկեց իր էջերը: Ինչո՞ւ անդադար գծեց ու նկարագրեց կոտորածի, տանջանքի, պայքարի ու ռազմի պատկերներ: Հարցումին պատասխանը յստակ է: Եւրոպա ապրելով հանդերձ, ան ինքզինք չէր կրցած անջատել Հայաստանի ու հայ ժողովուրդի ճակատագրէն: Իրեն համար մղձաւանջ մը դարձած էին այն անասելի...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Առաջին մեկնումիս, բնականաբար, քաղաքը չէր միայն, որ զիս կը շահագրգռէր, հոն էին բոլորը, որոնք քաղաքն էին: Հոն էր Յովհաննէսը, իր բանաստեղծութեամբ, երգիծանքով եւ սրամտութեամբ. ինչ որ հեգնական ժպիտ կար դէմքին այդ համատարած անհեթեթին դէմ: Հրանտը ազնուական, տէրը արձակի, որ Ռազմիկին հետ եկած Ամերիկա, հետաքրքրուած չէր արտաքին աշխարհով, կը փորձէր իրաւ սփիւռքը ճանչնալ: Աղասին իւրօրինակ, որ այդ տաքին, հագին...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ուսմանս միջնակարգի տարիները անցուցի Համազգայինի Նշան Փալանճեան ճեմարանին մէջ (որպէս գիշերօթիկ)` աշակերտելով հայոց լեզուի դասատուներ` Յարութիւն Քիւրքճեանի, Գառնիկ Բանեանի, ապա հայ գրականութեան  ուսուցիչ ունեցանք Գրիգոր Շահինեանը. սակայն ճակատագի՞րը, թէ՞ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը ստիպեց, որ լքեմ Պէյրութի ճեմարանը ու շարունակեմ ուսումս Հալէպի Ազգ. Քարէն Եփփէ ճեմարանին մէջ, որուն երկրորդական բաժինը աւարտեցի: Հալէպի ճեմարանի մեր հայ գրականութեան ուսուցիչն էր...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ ԱԶԳԻ ՆԵՐԿԱՆ ԵՒ ԳԱԼԻՔԸ ԻՆՔՆԵԿ ՉԵՆ ԿԱՌՈՒՑՈՒԻՐ: Ազգ եւ հայրենիք  ի վերուստ տրուած չեն, վերջնական եւ  ինքնեկ չեն: Անոնք մարդոցմով կը յառաջանան, կը պահուին եւ կը տեւեն: Եթէ փորձենք հետեւիլ ազգերու պատմութեան ընթացքին, հասկնալ, ինչ որ անոնք ապրած են եւ են, կը սորվինք, որ Ազգը կը ստեղծուի, կը կառուցուի եւ կը պահուի ժամանակի ընթացքին ինքնութիւն կերտող եւ անոր...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Կար ու չկար, կապոյտ աչքերով, վարդագոյն, բարի ժպիտով եւ խօսելու իր ոճո՛վ իսկ վկայեալ հանդարտաբարոյ, ազնի՛ւ մարդ մը կար, որ կը կոչուէր Պետրոս Ալահայտոյեան: Զինք առաջին անգամ տեսնողը անպայման պիտի տպաւորուէր քիչ մը անխնամ թողուած վարսերէն, որոնք պիտի մատնէին, թէ անպայման ԱՐՈՒԵՍՏի հետ կապ ունեցող էակ մըն էր... Կար, բայց տարի մը առաջ դարձաւ «չկայ»: Սխա՛լ հաստատում: Տարի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Քանի մը օր առաջ գրիչի ընկերներէս Գէորգ Եազըճեան «Ուսուցիչ կ՛ուզուի»-ի յայտարարութեան մը մասին Դիմատետրի վրայ խիստ ակնարկութիւն մը ըրած էր: Տեղին եւ կենսական: Իր տողերը առիթ տուին, որ այս էական նիւթին անդրադառնամ: Հաւանաբար շատ շատեր ալ նոյն կերպ վարուեցան: Նախ ըսեմ, որ սեւով ճերմակին վրայ գրուած այդ տողերը իրականութիւն ըլլալէ չէին դադրեր: Ապա աւելցնեմ. հայ դպրութեան եւ հայեցի...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ 10.- Ֆրանսա.- Ֆրանսահայութեան թիւը անորոշ է: Նոյնիսկ յստակ չեն հայ կոչուելու չափանիշները: Տարիներ առաջ 350.000 կը հաշուուէր: Ապա երկար ատեն 500.000 կ՛ըսէինք: Հիմա սկսած ենք 600.000-ի մասին խօսիլ: Թուրքերը կը փորձեն միշտ աւելի բարձր թիւերով տպաւորել ֆրանսացիները: Հին հայերը հաստատուած էին Փարիզ-Լիոն-Մարսէյ առանցքին վրայ: Նորերը ամէն տեղ են, յաճախ` երկրորդական քաղաքներուն մէջ, քանի որ մեծ քաղաքներուն մէջ բնակութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Եւրոպայի ռաբբիներու կեդրոնը 50 պահպանողական ռաբբիներու ստորագրութեամբ 6 սեպտեմբերին նամակ յղած է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանին եւ նախագահ Վահագն Խաչատուրեանին` նշելով, որ Հայաստանի պաշտօնեաները իրաւունք չունին օգտագործելու «ցեղասպանութիւն» եզրոյթը` Ազրպէյճանի կողմէ դեկտեմբեր 2022-էն ի վեր Լաչինի միջանցքի շրջափակումը նկարագրելու համար, որ պատճառ դարձած է 120 հազար արցախցիներու սովահարութեան: Ռաբբիները սխալմամբ պնդած են, որ «ցեղասպանութիւն»...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Երբ քաղաքի մը պանդոկներուն մասին ուզես տեղեկութիւն ստանալ, չես կրնար նոյն քաղաքին բնակիչներուն հարցնել, որովհետեւ անոնք ընդհանրապէս պէտք չունին պանդոկներու մասին գիտնալու, պարզ այն պատճառով, որ պանդոկ երթալու պէտք չունին: Պանդոկի մը մասին պէտք է հարցնել զբօսաշրջիկներու կամ այդ քաղաքը այցելողներու: Հալէպի եւրոպական չափանիշներով այս առաջին պանդոկին մասին երկու հալէպահայեր միայն գրած են` գրագէտ Յակոբ Միքայէլեանը («Ազգ», 21...

«Համազգայինին վերապահուած է մեծ դեր` ստեղծել աշխարհիկ հայութիւն, որ կառչած մնայ իր ազգութեան, յենարանը դառնայ հայ դպրոցին ու մշակոյթին եւ հաւատք ունենայ Հայ դատի յաղթանակին» ՆԻԿՈԼ ԱՂԲԱԼԵԱՆ Հայ մշակոյթի եւ կրթութեան դարբնոց Համազգայինը այս տարի կը նշէ իր 95-ամեայ յոբելեանը: Հայ ժողովուրդի գոյատեւելիութեան գլխաւոր բաղադրիչներէն են` մշակոյթը, մայրենի լեզուն, ազգային ինքնութիւնն ու ազգագրական կենցաղը: Հայոց ցեղասպանութեան արհաւիրքէն եւ Ա. հանրապետութեան...