Գիտութիւն

Հաւանական պատերազմական գործողութիւններու պարագային, Ազրպէյճանի թուրքերը մինակ կը մնան հայերուն դիմաց, որովհետեւ փոքրամասնութիւնները յայտարարած են, որ չէզոք դիրք պիտի որդեգրեն: Այս մասին կը գրէ Արման Յարութիւնեան: Լեզգիներու «Ռիադերբենդ» կայքը գրած է, թէ գաղտնիք չէ այն փաստը, որ ազրպէյճանական բանակին մէջ կը ծառայեն` ազգութեամբ լեզգիներ, թալիշներ, աւարներ, ցախուրներ եւ այլ ազգերու ներկայացուցիչներ: Կայքը նշած է նաեւ, որ Ազրպէյճանի մէջ տիրող փտածութեան...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ Սեպտեմբերի 7-ի երեկոյեան Քրեմլինում կայացաւ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի հանդիպումը Ռուսաստանի իր գործընկերոջ` Վլատիմիր Փութինի հետ: Բանակցութիւնների արարողակարգային մասում արուած յայտարարութիւնները, սակայն, աւելի շատ խօսում էին այդ հանդիպումից կողմերի ակնկալիքների եւ առաջնահերթութիւնների տարբերութիւնների, քան ընդհանուր հետաքրքրութիւնների մասին: Փութինը շեշտադրումը կատարեց երկու երկրների միջեւ ապրանքաշրջանառութեան ծաւալների կտրուկ անկման իրողութեան վրայ: Դրան ի պատասխան, Սերժ Սարգսեանն ակնարկեց, որ պատճառները թաքնուած...

ԳՆԵԼ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Փոխգնդապետ Մանուկ Բադալեանի ուղեկցութեամբ մեկնում ենք դիրքեր: Ճանապարհն անցնում է սահմանամերձ գիւղով: Գիւղի կողքին միջնադարեան բերդն է, որից էլ գիւղի անունը` Բերդաւան: Բերդի պարսպին ծածանւում է եռագոյնը: Զօրամասն ունի իր ուխտի օրը, եւ ամէն տարի այդ օրը հրամանատարութիւնը զինուորների, զօրամասի հոգեւոր սպասաւորի հետ այցելում է բերդ եւ ուխտագնացութեան աւարտին նորացնում անձրեւներից ու արեւից խունացած դրօշը: - Մեր եռագոյնը,...

Ազրպէյճանի մէջ լոյս տեսած է «Հայոց լեզու» ուսումնական դասագիրքը. այս մասին կը յայտնէ ազրպէյճանական «Թուրան»-ը: Գիրքին հեղինակը գիտութիւններու դոկտ. Հաթամ Ճապպարլըն է: Գիրքը նախատեսուած է ընթերցողներու լայն շրջանակի համար եւ բաղկացած է 4 մասէ` հնչիւնաբանութիւն, ձեւաբանութիւն, շարահիւսութիւն եւ բառակազմութիւն: Նախաձեռնողներուն հաստատումով, գիրքը պիտի ծառայէ Ազրպէյճանի ազգային անվտանգութեան պահպանման ու լրատուամիջոցներու ճամբով հայկական լրատուութեան հակադարձելու: «Ձեռնարկը նոր կարելիութիւն պիտի տայ տեղեկատուական...

Վերջին օրերու հետեւողական կրակոցներն ու ռմբակոծումները անակնկալ մը չէին: Ամառնային արձակուրդին եւ շաբաթներ առաջ Պաքուի մէջ կազմակերպուած համաեւրոպական ամառնային Ողիմպիականի աւարտին, Ալիեւի վարչամեքենան դիմած է սուր յարձակողականի, որ կրնայ ծանր ազդեցութիւն ունենալ կովկասեան տարածաշրջանէն ներս: Զինադադարի յաճախակի խախտում չէ, որ կը կատարուի, այլ հերթական հետեւողականութեամբ ազերի բանակը կը շարունակէ իր յարձակումները ոչ թէ միայն ռազմական դիրքերու վրայ, այլ նաեւ` սահմանամերձ...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ճէյմզ Ուորլիքը իր դայլալայլիչի («Թուիթըր») ընկերային ցանցում գրառում է կատարել. «Աբրահամ Լինքըլն մեզ պատերազմից հաշտութեան բերեց` վեր բարձրանալով քաղաքականութիւնից եւ նոր էջ բացելով մեր պատմութեան մէջ: Կա՞յ, արդեօք, մի խիզախ Աբրահամ Լինքըլն Հայաստանում կամ Ազրպէյճանում, ով պատրաստ է բերելու խաղաղութիւն եւ հաշտութիւն»: Ուորլիքի ակնարկը Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի հանրութեանն առաւել քան թափանցիկ է. Արցախի...

Հ. ԱՒԱԳԵԱՆ Առաջին անգամ, երբ նրան տեսայ, երգում էր: Ժողովրդական հին երգերից մէկն էր երգում: Նուրբ ու հաճելի ձայն ունէր: Գեղեցիկ էր, կանացի: Ասաց, որ երգել շատ է սիրում, բայց երաժշտական կրթութիւն չունի, բուժքոյր է մասնագիտութեամբ: Յետոյ ընկերուհին միացաւ մեր զրոյցին. «Պատերազմի ժամանակ էլ էր երգում,- ասաց, զինուորները սիրում էին նրա երգը…»: Այդպէս իմացայ, որ Ռայա Դանիէլեանն իր մասնակցութիւնն է...

Հայոց ցեղասպանութեան դատապարտման բանաձեւերու օտար երկիրներու կողմէ քննարկումը մեզ անտարբեր չեն թողուր: Ամէն բանաձեւին ներքին քննարկումներու անվերջ շարք մը կը սկսի` ի՞նչ նպաստ պիտի բերէ այս բանաձեւը, այս երկիրի խօսքը կարեւո՞ր է, յետոյ ի՞նչ եւ այլն: Յաճախ կը խանդավառուինք: Գիտենք, որ իւրաքանչիւր քայլ, որքան ալ փոքր ըլլայ, անպայման յառաջացում է դէպի Հայ դատի լուծման երկար ճամբուն վրայ: Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցը...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Ներկայիս Թուրքիայում հայկական պատմամշակութային ժառանգութեան դէմ հերթական վանտալութիւնը գրանցուել է Կտուց կղզու Սուրբ Կարապետ եկեղեցում: Աղթամար թուր-ի մեր գործընկերները, ովքեր վերջերս Վանայ լճի այս կղզում էին, տեղեկացնում են, որ եկեղեցու ներսում գանձ որոնողները հսկայ փոսեր են փորել: Մի քանի շաբաթ առաջ, երբ անձամբ էի կղզում, եկեղեցում նման բան չկար, սակայն թարմ հետքերը յուշում են, որ հայկական եկեղեցին յայտնուել...

Akunq.net Իրանում պարսկերէնով հրատարակուել է Թեհրանի Հայ դատի յանձնախմբի անդամ, Թուրքիային առնչուող հարցերի ուսումնասիրող Իսակ Յունանեսեանի «Խոստովանում. թուրքերը եւ քրտերը խօսում են Հայոց ցեղասպանութեան մասին» գիրքը: Akunq.net-ի փոխանցմամբ, սոյն ուսումնասիրութիւնը բաղկացած է երկու մասից: Առաջին հատուածում ամփոփ կերպով ներկայացուած է Թուրքիայի պետութեան վարած քաղաքականութիւնը` Հայոց ցեղասպանութեան եւ Հայկական հարցի ուղղութեամբ: Գրքի երկրորդ մասում տեղ են գտել տարբեր թուրք ու քիւրտ...

ՊԵՐԻԼ ԷՍՔԻ Սելիմ Աքտաշը 24 տարեկան է: Ծնուել է Պաթմանի Սասուն գաւառում եւ մեծացել որպէս քիւրտ: Սելիմը 16 տարեկանում է իմացել իր հայկական ծագման մասին: Դպրոցից տուն վերադառնալով` իրենց տանը տեսել է մի կնոջ` դստեր հետ, որոնք անգլերէն են խօսում, վզներին էլ խաչ են կրում: Սելիմը մօրը հարցրել է, թէ հիւրերն ովքեր են, մայրն էլ պատասխանել է. «Մեր ազգականներն են,...

Թուրք-քրտական հերթական զինուած բախումներէն մէկուն ժամանակ սպաննուած թուրք ոստիկան Օլքուն Քուրպանօղլուի յուղարկաւորութեան ժամանակ քաղաքացի մը, որուն ինքնութիւնը չի նշուիր, յայտարարած է, թէ ՔԱԿ-ի բոլոր ներկայացուցիչները իրականութեան մէջ ոչ թէ քիւրտ են, այլ` հայ: Նշենք, որ «Քրտական աշխատաւորական կուսակցութիւնը» (ՔԱԿ) թրքական իշխանութիւններուն կողմէ կոչուած է ահաբեկչական կազմակերպութիւն: Քաղաքացիին վերոնշեալ մերկապարանոց յայտարարութիւնը որպէս լուր իր կայքին մէջ հրապարակած է Թուրքիոյ իշխանամէտ «Սապահ»...

ԵՌԱԳՈՅՆ Պոլսոյ պատկերասրահներէն մէկուն մէջ սեպտեմբեր 3-ին բացուած է «Թոռներ. ներգրաւուածութեան նոր աշխարհագրութիւն» անուանումով ցուցահանդէս` նուիրուած հայերու տեղահանութեան: Այս մասին կը հաղորդէ «Նիուզ.ամ»-ը` վկայակոչելով «Հիւրրիյէթ Տէյլի Նիուզ»-ը: Ցուցահանդէսը պիտի տեւէ մինչեւ նոյեմբեր 1: Ցուցադրութիւնը առաւելապէս կեդրոնացած է հայ համայնքի ներկայացուցիչներու անձնական եւ համայնքային կապերուն վրայ, որոնց ներկայացուցիչները, իրենց իսկ խօսքով, «Նրան հատիկներու պէս ցրուած են ամբողջ աշխարհի մէջ»: Ցուցահանդէսը կը...

ՍԵՐԳԷՅ ՊՐՈՒՏԵԱՆ Թիֆլիսի պետական համալսարանի Կովկասագիտութեան բաժնի մագիստրոս, Հիւսիսային Կովկասում հայերի յայտնուելու ճշգրիտ ժամանակաշրջանը յայտնի չէ, սակայն Ք.Ա. Ա. դարից կան վկայութիւններ այստեղ ապրող հայերի մասին: Դա այն ժամանակաշրջանն էր, երբ սկսուեցին Տիգրան Մեծի (Ք. Ա. 95-55 թթ.) արշաւանքները: Այսուհանդերձ, այս տարածքները չնուաճուեցին Տիգրան Մեծի կողմից, սակայն այնտեղ հաստատուեցին հայկական բազմահազար զօրքեր, որոնք ենթարկւում էին Տիգրան Մեծի դաշնակից Միհրդատ Եւպատորին:...

ՄԵԼԻՆէ ԱՆՈՒՄԵԱՆ Արմատներով սասունցի, ներկայում Տիգրանակերտում բնակուող Կարօտ Սասունեանը մեզ հետ զրոյցում ներկայացրեց իր «մկրտութեան» պատմութիւնը: Արեւմտեան Հայաստանում գործող եկեղեցիներ գրեթէ չլինելու եւ քահանաներ չգտնուելու պատճառով մեր ազգակիցները իւրօրինակ լուծումներ են գտնում` սեփական արմատները պահպանելու համար: Նրա յուզիչ պատմութիւնը, որ թարգմանաբար ներկայացնում ենք ստորեւ, վեր է հանում այնտեղի հայութեան ունեցած էական խնդիրներից մէկը` գործող եկեղեցիների եւ Հայ առաքելական եկեղեցու ճշմարիտ...

Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեակի նախաձեռնութիւններու ծիրին մէջ Ֆրանսայի Վալանս քաղաքին մէջ տեղի պիտի ունենայ «Մենք ենք ապագան» խորագիրով ցուցահանդէս` նուիրուած Հայոց ցեղասպանութենէն փրկուած եւ Ֆրանսա ապաստան գտած հայ որբերու ճակատագիրին: Ֆրանսայի գաղութէն յայտնած են, որ ցուցադրութիւնը շրջուն է եւ կը ներառէ 1918-1923 թուականներուն Ֆրանսա գաղթած հայ որբերուն փաստաթուղթերը, լուսանկարները, անոնց կենսագրականներն ու կատարած աշխատանքները: Ցուցահանդէսին պիտի ներկայացուի նաեւ այն, թէ հայ...

«ՓԱՆՈՐԱՄԱ» ՄԱԿ-ը հրապարակած է «Աշխարհի բնակչութեան հեռանկարներ - 2015» տարեկան զեկոյցը, որուն մէջ ներկայացուցած է Երկիր մոլորակի բնակչութեան ժողովրդագրական պատկերը մինչեւ 2100 թուական: Հայաստանի ժողովրդագրական պատկերին վերաբերեալ նշուած է, որ 2015 թուականին Հայաստանի բնակչութիւնը պիտի կազմէ 3 միլիոն 18 հազար, 2030 թուականին անիկա պիտի կազմէ 2 միլիոն 993 հազար, 2050 թուականին` 2 միլիոն 729 հազար` 9,6 տոկոս կորուստով, իսկ 2100...

«ՆԻՈՒԶ. ԱՄ» Թուրքիայում քրտերի հանդէպ խտրականութիւնը շարունակւում է, եւ այդ երեւոյթը կանխելու ուղղութեամբ ձեռնարկուած միջոցները դեռեւս բաւարար չեն: Այս մասին «Թուտէյզ Զաման» հրապարակուած յօդուածում գրել է թուրք վերլուծաբան Կիւնալ Քուրշունը: Նրա խօսքով, Թուրքիայում դեռեւս գերիշխող ազգեր կան. թուրքերը` քրտերի դէմ, մահմետականները` ոչ մահմետականների դէմ, սիւննիները` ալեւիների դէմ: Օսմանեան կայսրութեան վերջին տարիներին երկիրը կառավարող երիտթուրքերի կուսակցութիւնն ազգային բոլոր փոքրամասնութիւններին որպէս պետութեան...

  Զրուցեց ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆԸ «Ակունք» կայքը հետեւեալ հարցազրոյցը կատարած է Միացեալ Նահանգներու Քլարք համալսարանին մէջ Քառնեկի հետազօտական կրթաթոշակային ծրագրի ծիրին մէջ Հայոց ցեղասպանութեան ժխտողականութեան թեմայով ուսումնասիրութիւններ կատարող Մարի Յովհաննիսեանի հետ: ՀԱՐՑՈՒՄ.- Խնդրեմ` ներկայացէք: Որտե՞ղ էք ուսանել եւ աշխատել, ներկայում որտե՞ղ էք սովորում:  ՄԱՐԻ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Սովորել եմ Երեւանի պետական համալսարանի լրագրութեան բաժանմունքում: Ապա ուսումս շարունակել եմ Կենտրոնական եւրոպական համալսարանի քաղաքագիտութեան լրագրութեան...

Զառամախտն աւելի է սաստկանում: Հէնց դա է մտքովդ անցնում, երբ ծանօթանում ես Ազրպէյճանի արտաքին գործերի նախարարութեան մամլոյ ծառայութեան ղեկավարի մեկնաբանութեանը` կապուած սեպտեմբերի 1-ին Ստեփանակերտում կայանալիք համերգի հետ, որի ժամանակ կը կատարուի Ճուզեփէ Վերտիի «Ռեքիէմ»-ը: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հռչակման հերթական տարելիցին նուիրուած եւ Հայաստանի առաջին տիկին Ռիտա Սարգսեանի բարձր հովանու ներքոյ իրականացուող նախագծի հեղինակը ռուս յայտնի օփերայի երգչուհի Լիւպով Քազարնովսքայան է:...