Գիտութիւն

Ստորեւ տրուած յօդուածը լոյս տեսած է աւելի քան կէս դար առաջ: Զայն կը վերահրատարակենք գլխաւորաբար այն պատճառով, որ անիկա կը հաստատէ հայկական կոտորածներու մասին վաւերագրական ժապաւէններու գոյութիւնը: Վահրամ Ս. Փափազեան անունով հայ մարզիկ մը (կը կրէ հայ մեծ դերասանին անուն-մականունը) Կոստանդնուպոլսոյ մէջ ամերիկացի լրագրող Հերթիէն պատահմամբ կը լսէ, թէ գերմանացի զինուորականները կոտորածներու բազմաթիւ տեսարաններ նկարահանած են, որոնց ժապաւէնները կը գտնուին...

ԶԱՐԱ ԳԷՈՐԳԵԱՆ ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ալեքսանտր Պորիսովի՜չ, 2015թ. սկզբից մենք ականատես ենք լինում, թէ ինչպէս է Ազրպէյճանի կողմից ռազմական թշնամական գործողութիւններ գնալով աւելի աճում: Ի՞նչ գործօնների հետ էք դուք կապում լարուածութեան ուժգնացումը հայ-ազրպէյճանական սահմանին:  ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Դա տեղի է ունենում մի շարք պատճառների ազդեցութեամբ, որոնք բացասաբար  են անդրադառնում իրավիճակի վրայ եւ յանգեցնում լարուածութեան ուժգնացման: Համաշխարհային մակարդակով դա համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամն է, միջազգային լարուածութեան...

Բրիտանացի նշանաւոր լրագրող Ռապըրթ Ֆիսք քննադատած է Թուրքիոյ եւ արեւմտեան որոշ կառավարութիւններու կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը: Ելոյթ ունենալով Մարդու իրաւունքներու հարցերուն նուիրուած Ժընեւի միջազգային ժողովին եւ շարժապատկերի փառատօնին` բրիտանացի լրագրողը անդրադարձած է Հայոց ցեղասպանութեան հարցին: Ըստ զուիցերիական «Լը Թան» պարբերականին, ան յիշած է, թէ ինչպէ՛ս Թուրքիոյ մէջ պտտած է Հայոց ցեղասպանութենէն վերապրածի մը հետ, որ գտած է իր պապենական տունը:...

ՎԵՐԺԻՆԷ ՍՎԱԶԼԵԱՆ 1904 թուին ծնած եմ Մուշի Աղջավազի շրջանի Առնջկուս գիւղը: Մինչեւ 1915 թուականը, խաղաղ կ՛ապրէինք: Մինչեւ տասնմէկ տարեկան դառնալս, մեր գերդաստանի մէջ մարդ չէր մեռած, բայց թուրքը բոլորին ջարդեց: 1908 թուին թրքական կառավարութիւնը ազատութիւն տուաւ: Մեզ մօտ քառասուն հայկական գիւղ կար: Սիփանայ սարը մեր շրջանն էր, լանջերը կը հասնէին Վանայ ծովի հիւսիսային ափը: Այդ ամբողջ տարածութիւնը լրիւ հայ էր,...

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹՈՓՈՒԶԵԱՆ Եղեռնի 100-րդ Տարելիցի Առիթով Պապերի Էրկրից Հող Ու Ջուր Են Բերել Ջաւախք... «Ուխտագնացութեան» հեղինակը մեր զրոյցի ժամանակ յուզախռով պատմում էր. «Նախապապերիս ծննդավայրում (Էրզրումի Ճինիս, Սոկիւթլու շէներում) հանդիպել եմ այն մարդկանց, ովքեր այսօր ապրում են հէնց այն հին` արդէն քանդուող քարաշէն տներում, որոնք կառուցուել են իմ ազգականների` Իսոյեան տոհմի նախապապիս ու նրա եղբօր ձեռքերով: Ես ջուր խմելու պատրուակով թակեցի...

ՄԽԻԹԱՐ ՀԱՅՐԱՊԵՏԵԱՆ Յունուարի վերջին թուրքական մամուլում հրապարակուեց Տարտանելի (յայտնի է նաեւ Չանաքքալէի կամ Կալիփոլիի պատերազմ) 100-ամեակը նշելու կապակցութեամբ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարութեան պատրաստած յատուկ օրացոյցը, որի ապրիլ ամսուայ հատուածում մի շարք լուսանկարների կողքին էր նաեւ Ծիծեռնակաբերդի` Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի յիշատակին նուիրուած յուշարձանի պատկերը: Թուրքական մամուլը կատարուածը որակում էր որպէս գայթակղութիւն, Թուրքիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչութիւնում խուճապի էին մատնուել, կասեցուել էր օրացոյցի...

Մոհամետ Քութլուի ստորագրութեամբ «Ենի Աքիթ» կայքէջին վրայ հրատարակուած լրատուութիւն մը դարձեալ օրակարգի կը բերէ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի կողմէ Հայաստանի խորհրդարանէն ետ առնուած փրոթոգոլներու հարցը: Լրատուութեան մէջ դիտել կը տրուի, որ այս կերպով բոլորովին բարձիթողի եղան Թուրքիոյ ու Հայաստանի յարաբերութիւնները բարելաւելու կոչուած փրոթոգոլները, որոնք Զուիցերիոյ մէջ ստորագրուած էին: Այս նիւթին շուրջ «Ենի Աքիթ» թերթին համար մեկնաբանութիւններ ըրած է Կովկասեան ռազմավարական...

Թուրք պատմաբան Ումիթ Քուրթը, որն Միացեալ Նահանգների Քլարք համալսարանում  ուսումնասիրում է Այնթապի հայերի  կոտորածները,  հարցազրոյց է տուել Պոլսի «Ակօս» թերթին: Ումիթ Քուրթի ուսումնասիրութեան կենտրոնում Օսմանեան կայսրութեան այս կամ այն գաւառում իրականացուած Հայոց ցեղասպանութեան հարցն է: Նա պատմում է, թէ  ինչպէս է Այնթապի հայութիւնն աքսորուել, ինչ պաշտօններ են ստանձնել հայերի կոտորածների մասնակիցները հանրապետական Թուրքիայում եւ ինչպէս է Թուրքիան իւրացրել հայկական գոյքը:...

«Թուրքագիտական փորթալ» Թուրքիայում յայտնի հրատարակիչ, իրաւապաշտպան Ռակըփ Զարաքոլուն թուրքական «Օզկիւր Կիւնտեմ» լրատուակայքում լոյս տեսած «Յիշատակի առաջին միջոցառումը» վերտառութեամբ յօդուածում գրում է Հայոց ցեղասպանութիւնը ժխտող նոր «գիտնականների» մասին, ներկայացնում Թուրքիայում Ցեղասպանութիւնը յիշելու փորձերի եւ այլնի մասին: Հեղինակն իր յօդուածը սկսում է Թուրքիայում նոր սերնդի ուսումնասիրողների քննադատութեամբ. «Հայոց ցեղասպանութիւնը ժխտող նոր պատմաբաններն ու ուսումնասիրողները միահամուռ ռուսական աղբիւրների կողմն են ուղղուել: Այդպիսով, ցանկանում...

Թրքական «Ռատիքալ» օրաթերթը հրապարակեց յօդուած մը, որ կ՛անդրադառնայ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի` Հայոց ցեղասպանութեան հարցը քննարկելու պատմաբաններու յանձնախումբ մը կազմելու եւ արխիւները բանալու առաջարկին: «Ցեղասպանութիւնը Թուրքիոյ մէջ արգիլուած նիւթ մըն է, եւ այդ հարցին վերաբերեալ կառավարութեան յայտարարութիւնները միայն անոր ժխտողականութիւնը կ՛ամրապնդեն: Նախագահը իր վերջին ճառին մէջ անգամ մը եւս խօսեցաւ Ցեղասպանութեան հարցը պատմաբաններուն ձգելու անհրաժեշտութեան մասին, սակայն թրքական պետական...

«ԹԵՐԹ» Քանատահայ յայտնի դերասանուհի Արսինէ Խանճեանը Թուրքիայում է. նա ներգրաւուած է  միջազգային անկախ ժապաւէնների փառատօնի դատական կազմում: Պոլսում լոյս տեսնող «Ակօս» թերթն Արսինէի հետ զրուցել է թուրքերի, հայերի, հայկական սփիւռքի ու Թուրքիայում տեղի ունեցած փոփոխութիւնների մասին: «Ցեղասպանութեան ժխտման վրայ կենտրոնացած, կտրատուած պատմութիւն է ներկայացւում Թուրքիայում, եւ թուրքերը Հայոց ցեղասպանութեանն առերեսուելու հարցում խճճւում են: Այժմ հասկանում եմ, որ դա շատ դժուար...

Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին նուիրուած նախաձեռնութիւնները համակարգող պետական յանձնաժողովի որոշմամբ ստեղծուած armeniangenocide100.org կայքը արգիլուած է Թուրքիոյ մէջ: «Փանորամա»-ին հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին այս օրերուն Թուրքիա գտնուող տեղեկատուական արհեստագիտութեան անվտանգութեան ոլորտի մասնագէտ Սամուէլ Մարտիրոսեան եւս հաստատած է Թուրքիոյ մէջ կայքին արգիլուած ըլլալը: Մասնագէտը փորձած է այնտեղէն մտնել կայք, սակայն` ապարդիւն: Աւելի՛ն. Մարտիրոսեան տեղեկացուցած է, որ Թուրքիոյ մէջ արգիլուած է նաեւ իր անձնական պլոկի հասանելիութիւնը:...

Եգիպտացի նշանաւոր  լրագրող Մոհամետ Լէյթի Հայոց ցեղասպանութեան մասին հարցազրոյց մը կատարած է Գահիրէի համալսարանի դասախօսներէն դոկտ. Մոհամետ Ռիֆաթի հետ: Ըստ «Հայերն այսօր»-ի, Ռիֆաթ կը բացայայտէ եգիպտական օրաթերթերուն մէջ տպագրուած եւ Օսմանեան կայսրութեան կողմէ հայ ժողովուրդին դէմ գործուած ոճիրները, սկսած 19-րդ դարու վերջերէն, մինչեւ 1915 թուականի ցեղասպանութիւնը: Ան կը նշէ, որ կան Օսմանեան կայսրութեան մէջ եւրոպական երկիրներու դիւանագիտական ներկայացուցիչներու կողմէ իրենց...

Փարիզի Տեքարթի անուան իրաւագիտական համալսարանին մէջ ցուցարար մը իւրայատուկ ոճով իր բողոքը յայտնած է Ֆրանսայի մէջ Թուրքիոյ դեսպան Հաքքը Աքիլի դէմ` անոր ելոյթին ընթացքին դէպի ամպիոն վազելով եւ Հայաստանի խորհրդանիշը համարուող նռան հիւթ թափելով անոր վրայ: Աքիլ անմիջապէս յայտարարած է, որ հայերը նմանօրինակ յարձակումներ անցեալին եւս կատարած են: Ոստիկանութիւնը ցուցարարը ձերբակալելով` հեռացուցած է սրահէն: Արարքին պատասխանատուութիւնը ստանձնած է ՀՅԴ «Նոր...

Շուրջ հազար հայորդիներ շաբաթ, 28 փետրուարին, մասնակցեցան Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի ոգեկոչական քայլարշաւին: Քաղաքի յայտնի Կոլտըն Կէյթ կամուրջին երկայնքով կատարուած քայլարշաւը կազմակերպուած էր «Վարդանի ասպետներ» կազմակերպութեան Սան Ֆրանսիսքոյի մասնաճիւղին կողմէ` համագործակցաբար գաղութին մէջ ապրիլեան ձեռնարկները համակարգող Հարիւրամեակի միացեալ մարմինին: «Սան Ֆրանսիսքօ Էքզամինըր» թերթը, անդրադառնալով քայլարշաւին, մէջբերած է մասնակիցներէն Ալեքս Պաստեանի հետեւեալ խօսքը. «Մենք այս երթը կը կատարենք ոչ միայն Հայոց ցեղասպանութեան,...

Մարտ 1-ին աւելի քան 60 ցուցարարներ մասնակցած են ՀԵԴ-ի կազմակերպած ցոյցին` «Սթէյփըլզ» կեդրոնին առջեւ. ցոյցին նպատակն էր Հայոց ցեղասպանութեան իրողութիւնը լուսարձակի տակ առնել: Անիկա մաս կը կազմէր Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակին առիթով ՀԵԴ-ի նախաձեռնած հարիւրօրեայ ցոյցերու շարքին` «100 Days of Action»-ին: Հակառակ տեղացող անձրեւին, ցուցարարները գետին պառկած են` մահացած ձեւանալով, մինչ «Լէյքըրզ»-ի հազարաւոր համակիրներ «Սթէյփըլզ» կեդրոնէն դուրս կու գային: Անոնք հագած...

Ուր­բաթ, 27 փետր­ուա­րին, ցու­ցադ­րա­կան, բայց լուռ բո­ղո­քի ար­տա­յայ­տու­թեամբ դի­մա­ւո­րե­ցին Թո­րոն­թո­յի հա­մալ­սա­րա­նին մէջ դա­սա­խօ­սե­լու հրա­ւիր­ուած, Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թեան փաս­տը ու­րա­ցող դա­սա­խօս­ներ Թաս­թին Մը­քարթի­ին եւ Պրուս Ֆէյ­նին: Եր­կու ու­րա­ցող դա­սա­խօս­նե­րուն լսա­րա­նին մեծ մա­սը` 70-է աւե­լի երի­տա­սարդ­ներ, ոտ­քի ելան եւ իրենց կռնա­կը դար­ձու­ցին զոյգ խօ­սող­նե­րուն: Այս լուռ բո­ղո­քը կազ­մա­կեր­պող­ներն էին ՀՅԴ Քա­նա­տա­յի Հայ երի­տա­սար­դաց դաշ­նակ­ցու­թիւնը, ՀՅԴ Ար­մէն Գա­րօ ու­սա­նո­ղա­կան միու­թիւնը եւ Հայ ու­սա­նո­ղա­կան միու­թիւնը:...

Հայոց ցեղասպանութեան մասին պատմող «Յարդէ պուպրիկներ» ժապաւէնը պատրաստ է. «Ազատութեան» հետ ունեցած զրոյցի մը ընթացքին այս մասին տեղեկացուցած է ժապաւէնի հայազգի դերասան Մարքօ Խանլեան, որ Հոլիվուտի մէջ ծանօթ է Մարքօ Խան անունով: Ծագումով իտալացի ու յոյն բեմադրիչ Ճան Միլանոն յանձն առած է պատմել իր ընկերներու նախնիներուն պատմութիւնը: Երիտասարդ բեմադրիչը կ՛ըսէ, որ իբրեւ ի՛րը կ՛ընդունի հայկական մշակոյթը: Երկու տարի տեւած ժապաւէնի...

ԱՆԱՀԻՏ ՏԷՐ ՄԻՆԱՍԵԱՆ ՎԱՀԷ ՏԷՐ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Իրապէս որ իւրաքանչիւր օր իր տօնը ունի: Այսօր` 28 յուլիս, Ռամատանի ծոմի աւարտը նշող Ֆիթրի տօնն է: Կանուխ առաւօտուն մեր խումբը, նախապէս գոյացած համաձայնութեան հիմամբ, Սասունի ուսուցիչներու տան դրան առջեւ կը միանայ Ֆարահէտտին Եըլտըզի: Խանութներն ու սրճարանները փակ են: Եըլտըզ կ՛առաջարկէ նախաճաշել իր տան մէջ: Ինքնաշարժով կարճ ճամբայ կտրելէ ետք կը հասնինք անոր տունը,...

«Շօպիզ 411» կայքի լրագրող Ռաճըր Ֆրիտմըն փետրուար 26-ին հաղորդած է, թէ ոչ ամբողջական տեղեկութիւններ ունի միլիառատէր բարերար Գըրգ Գըրգորեանի կողմէ` Հայոց ցեղասպանութեան մասին շարժապատկեր մը արտադրելու ծրագիրին մասին: Ըստ անոր, արդէն իսկ «Օսքար»-ի թեկնածու դարձած բեմադրիչ մը եւ բեմագիր մը համաձայնութիւններ ստորագրած են` նշեալ ժապաւէնին վրայ աշխատելու շուրջ: Իր ինքնութիւնը բացայայտել չուզած բեմադրիչը ըսած է, թէ կը ծրագրուի «Շինտլըրզ Լիթչ»-ի,...