Գիտութիւն

ՄԵԼԻՆԷ ԱՆՈՒՄԵԱՆ ԹԵՀՄԻՆԷ ՄԱՐՏՈՅԵԱՆ Թուրքիայի Արդուին նահանգի Քեմալփաշա գիւղախմբի համշէնահայ բնակիչ Ռամազան Պալճըօղլուն (47 տարեկան) լրագրող եւ լուսանկարիչ է, նաեւ` Պոլսում 2011 թուականից գործող ՀԱՏԻԿ միութեան ղեկավարներից մէկը: Մեզ հետ զրոյցում Պալճըօղլուն պատմեց ՀԱՏԻԿ-ի հիմնադրման նպատակների եւ գործունէութեան մասին, ինչպէս նաեւ` ներկայացրեց Թուրքիայի իսլամացած համշէնահայերի ինքնութեան վերաբերեալ սեփական պատկերացումները: «ՀԱՏԻԿ-ը ստեղծման օրուանից նպատակադրուել է պահպանել համշէներէնը եւ համշէնական մշակոյթը: Ինքս...

Շաւարշ Միսաքեանի Պատմութիւնը 1884 Թ. Սեբաստիա Շաւարշ Միսաքեանն արեւմտահայ, այնուհետեւ` սփիւռքեան մամուլի ականաւոր գործիչներէն մէկն է, որն իր կէսդարեայ գործունէութեան ընթացքին  յատկապէս նշանաւոր է 1925-էն Փարիզի մէջ լոյս տեսնող «Յառաջ» օրաթերթի հիմնադրմամբ: 1915-ի ապրիլի 24-ին` հայ մտաւորականների զանգուածային ձերբակալութիւններու օրը, թուրքական ոստիկանութիւնը չի կարողացաւ գտնել Շ. Միսաքեանը, սակայն հետագային Շաւարշը չկրցաւ խուսափիլ բանտարկութենէն ու բազում այլ զրկանքներէ: 24 ապրիլ 1915-ին`...

Ազրպէյճանի «Թրենտ» լրատու գործակալութիւնը հաղորդեց, թէ «Նիւ Եորք Թայմզ»-ի լրագրող Սեթ Քուկըլի անունը եւս ապրիլ 10-ին ընդգրուած է Ազրպէյճանի արտաքին գործոց նախարարութեան անբաղձալի անձերու «Սեւ ցուցակ»-ին վրայ` վերջերս Արցախ այցելած ըլլալուն պատճառով: Ան Արցախի մասին յօդուածը խորագրած էր` «Ջերմ ընդունելութիւն կովկասեան սարերուն մէջ», ներկայացնելով իր տպաւորութիւնները:

Ազրպէյճանի մայրաքաղաք Պաքուի Նարիմանովի շրջանի Մոնթին աւանի սրճարաններէն մէկուն մէջ լուսամփոփի մը վրայ «յայտնաբերուած» է զօրավար Անդրանիկ Օզանեանի լուսանկարը` իրարանցում մը ստեղծելով: «Սթարա Փրակա» անունով սրճարանին տէրը յայտնած է, որ այդ լուսանկարը նոյն տեղը փակցուած էր երկու տարի առաջ, երբ ինք գնած էր սրճարանը եւ լուսանկարին տակ գրուած էր «Պիոտր Մոնթին», որ կը նկատուի Ազրպէյճանի մէջ գինեգործութեան հիմնադիրը: Ան կարծած...

ԱՐԱՄ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ Ամերիկացի մասնագէտները դեռեւս մի քանի տասնամեակ առաջ բոլոր տեսակի յարաբերութիւններում` միջանձնային, քորփորաթիվ, ներքաղաքական, միջազգային, առանձնացրել են հիմնականում երեք տիպի մոտելներ. «պարտուել-պարտուել», «յաղթել-պարտուել» եւ «յաղթել-յաղթել» (win-win): Առաջինը անմեղսունակների համար է. օրինակ` ամուսինները բաժանւում են, եւ դատարանը որոշում է, որ ամուսինը պէտք է իր մեքենան վաճառի եւ ստացած գումարը տայ նախկին կնոջը: Այդ որոշումից դժգոհ տղամարդն իր 100 հազար տոլարանոց...

«ԵՐԿԻՐ ՄԵԴԻԱ» Գիւմրիում 1975 թուականին տեղադրուեց քանդակագործ Արա Սարգսեանի` Մայր Հայաստան արձանը: Ասում են` այն յատուկ է կանգնեցուել Հայաստանի 2-րդ մայրաքաղաքում` հայ-թուրքական սահմանին, որովհետեւ սահմանի հակառակ կողմից արձանը հրէշ է յիշեցնում: Յովհաննէս Թումանեանի, Ալեքսանդր Սպենդիարեանի, Նելսոն Ստեփանեանի եւ բազմաթիւ այլ արձանների ու քանդակների հեղինակ Արա Սարգսեանն իր հսկայական ժառանգութիւնից բացի, հպարտանալու այլ առիթ եւս ունէր: Նրա ներդրումը մեծ է Հայոց...

ՌՈՒԲԷՆ Գծանկարը` ՍԻԼՎԱ ԽԱՉԵՐԵԱՆԻ Հայոց ցեղասպանութեան օրերուն, Սասնոյ 7-ամսեայ հերոսամարտի ընթացքին իրենց կարեւոր բաժինն ունեցան կիները: Առանձին խումբերով անոնք կը շրջէին դիրքերը, կռուողները կը խրախուսէին, ուտելիք եւ ջուր կը հասցնէին, յաճախ ալ կը մասնակցէին նաեւ կռիւներուն: Անոնք հազար տեսակ հնարք կը գործադրէին թշնամիներուն վնասելու համար: Լեռներու գագաթներէն քարեր կը գլտորէին, երկաթէ լծակներով ժայռեր տեղահան կ՛ընէին: Կատարներէն գլորուող այս քարերը, մինչեւ...

ԱԼԻՍ ԱԼԱՎԵՐԴԵԱՆ «Արեւավիշապ» պատկերաւոր հումորի միջազգային փառատօնը հիմնադրուել է 2013թ., Հայաստանի երգիծանկարիչների ընկերակցութեան կողմից: Ամէն տարի փառատօնն անցնում է տարբեր խորագրերի ներքոյ: Կազմակերպիչներն ընտրում են յատուկ թեմա` ելնելով ժամանակակից եւ համամարդկային խնդիրներից: «Արեւավիշապ» պատկերաւոր հումորի փառատօնը ոչ միայն լայնածաւալ ցուցադրութիւն է, այլեւ` նոյն թեմայի շուրջ տարբեր մշակոյթներ համարելու եւ միաձուլելու միջոց: Նկարիչների միութիւնում բացուած «Արեւավիշապ» 2015 «Փանտորայի արկղ» խորագիրը կրող...

«Հայերն Այսօր» - Թուրքիոյ «Ժամանակակից իրաւաբաններու միութեան» (ԺԻՄ-ÇHD) Զմիւռնիոյ մասնաճիւղը ներողութիւն  խնդրած է հայերէն` Հայոց ցեղասպանութեան համար: Այս մասին ermenihaber.am-ին կը հաղորդէ թրքական «demokrathaber.net» լրատուական կայքի լրագրող Հրանդ Գասպարեան: Ապրիլ 9-ին Զմիւռնիոյ փաստաբաններու պալատին ծրագրած «Ընդդէմ Հայոց ցեղասպանութեան պնդումներուն. վերջ տանք հարիւրամեայ սուտին» խորագիրով ժողովը բողոքի ալիք  բարձրացուցած է Զմիւռնիոյ իրաւաբաններու շրջանին մէջ: Ի պատասխան պետական ժխտողական քաղաքականութիւնը որդեգրած փաստաբաններու...

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ «Հայութեան բնաջնջումի ծրագիրը ի գլուխ պիտի հանեն, եթէ յարմարագոյն առիթը ներկայանայ: Իսկ այդ առիթը կամ պատեհ րոպէն միջազգային բարդութիւններն են, որոնք գոնէ կարճ ժամանակի մը համար պիտի կրնան Եւրոպայի ուշադրութիւնը Արեւելքէն հեռու պահել եւ թողուլ, որ դահիճն ու զոհը մնան առանձին, դէմ դիմաց: Ահա այդ ահաւոր րոպէին է, որ հայաջնջումի ահեղ ծրագիրը պիտի իրականանայ առանց դժուարութեան եւ պատմութեան...

  Տրապիզոնի Անտառները ապաստանած փախստական հայերու նամակը (20 դեկտ.,1915) Աղբիւր` Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Արխիւ, Պոսթըն, ԱՄՆ Այս արխիւային հազուագիւտ վաւերագիրը կը ներկայացնէ 1915-ին Տրապիզոնի կոտորածներէն փրկուած եւ անտառները ապաստանած խումբ մը հայ երիտասարդներու ոդիսականը: Տրապիզոնի հայերուն ջարդը, արդարեւ, ամէնէն զարհուրելիներէն մէկն էր եղած, որովհետեւ թուրքերը հոս հազարաւոր կին, մանուկ, ծերունի նաւերուն վրայ բեռցուցած` կը տանէին բացերը եւ ծով կը թափէին:...

Գրեց` ԿՈՄՍ Ա՛հ, այն գիշերը: Ընդհանուր ջարդը վերջ գտած էր: Լեռներու խորշերուն, պուրակներուն ապաստանած էին հազար հազարներ` Մշոյ դաշտի բեկորներէն` կին, մանուկ ու ծերեր, որոնք ահաւոր ուրուականներու նման, անտարբեր կեանքի եւ մահուան հանդէպ, կը պտտցնէին իրենց ստուերները յամառօրէն ու դաժան: Բոցերու ու արիւնի մէջ անոնք թաղած էին թանկագին կեանքեր հարազատներու ու ամէն ինչ... Այժմ կմախքացած իրենց ոսկորները զազրելի քուրջերու մէջ...

ՆԱԶԻԿ ԱՐԹԻՆԵԱՆ       Քանատայի մէջ Հայոց ցեղասպանութեան վերապրողներէն մնացած են քանի մը վկաներ: Անոնցմէ մէկն Է 106-ամեայ Քնար Եմէնիճեանը, որուն ընտանիքը որոշ ժամանակ մը իսլամացած է եւ ապա դուրս եկած է Թուրքիայէն: Ստորեւ` Քնար Եմէնիճեանին ոդիսականը: «Մեր մեծ մայրիկին ցուցմունքով եւ պետական օրէնքով մենք ստիպուած եղած ենք թրքանալ, որպէսզի չջարդուինք: Հայրս գնաց ոստիկանատուն եւ ընտանիքի անդամներուն անունները փոխել տուաւ, բոլորս մէյ...

«Հայ ազգի պատմութիւնը ամբողջութեամբ փորձարկում է: Գոյապահպանութեա՛ն փորձարկում» Հայ ժողովուրդին մօտիկ բարեկամ` Նորվեկիացի Ֆրիտեոֆ Նանսեն (1861-1930) Հայորդիէն աւելի` Ֆրիտեոֆ Նանսեն (տեսնել.-  http://hairenikweekly.com/2015/04/08/21554) պիտի վրդովէր եւ ընդվզէր իր պատկանած երկրին` Նորվեկիոյ վարչապետ Էռնա Սոլպերկի «չոր եւ տափակ» յայտարարութիւններէն: Պարզ զարմանքի մը կամ անախորժ անակնկալի մը առջեւ գտնուած պիտի չըլլար այս գթասիրտ հայասէրը, որ Հայոց ցեղասպանութեան յաջորդող տարիներուն եղաւ հայ գաղթականութեան հոգատար...

Լեհաստանի Զելոնա Քուրա քաղաքին մէջ  ապրող  հայերու ջանքերով քաղաքի կեդրոնական մասերէն մէկուն մէջ տեղադրուած է Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին նուիրուած ցուցապաստառ:

Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի գործադիր վարիչ Արամ Համբարեան ողջունեց Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակին նուիրուած պատարագը եւ Հայոց ցեղասպանութիւնը հաստատող Ֆրանսիսկոս պապին կողմէ ապրիլ 12-ին կատարուած յայտարարութիւնը, աւելցնելով, թէ այդ յայտարարութիւնը պէտք է խթան մը ըլլայ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Պարաք Օպամային, որ յարգէ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչնալու իր խոստումը` «վերջ տալով Անգարայի ուրացման արշաւին մեղսակից դառնալու ամօթալի ժամանակաշրջանին»:  

Մոնրէալի ֆրանսագիր գլխաւոր օրաթերթերէն «Լա Փրես» իր տպագիր թէ առցանց տարբերակներով լայնօրէն անդրադարձաւ Հայոց ցեղասպանութեան: Գրողն էր թերթի երկարամեայ աշխատակիցը` Ռիմա Էլխուրի, որ իր վերապրած հայ մեծ հօր յիշատակը ոգեկոչեց 3, 4 եւ 6 ապրիլին, բազմաթիւ յօդուածներով, որոնց կ՛ընկերանային նաեւ Մեծ եղեռնին վերաբերեալ շատ մը վաւերաթուղթեր ու տեսերիզներ` առցանց տարբերակին վրայ: Ան յատկապէս այցելած էր մեծ հօր ծննդավայրը` Մարտին, Պոլիս...

Քոլորատոյի Պոլտըր քաղաքը ապրիլ 24-ը պիտի հռչակէ «Հայոց ցեղասպանութեան յիշատակի օր», կը հաղորդէ «Տէյլի Քամերա» թերթը: Պոլտըրի քաղաքապետական խորհուրդի անդամ Ճորճ Քարաքեհեան այս նպատակով երեքշաբթի, ապրիլ 7-ին կայացած խորհուրդին հանդիպումը բացաւ յիշատակի օրուան բանաձեւի ընթերցումով ու անոր կարեւորութիւնը մատնանշելով: Աշխատանք կը տարուի նահանգային մակարդակով եւս նման բանաձեւ մը վաւերացնելու:  

Նորվեկիական, «Վերտենս Կանկէ » (VG) թերթը մարտ 15-ին անդրադարձած է այն երեւոյթին, որ Նորվեկիոյ վարչապետ Էռնա Սուլպերկի մասնակից պիտի չըլլայ Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի ձեռնարկներուն, գրելով նաեւ այն մասին, թէ  Ֆրիտրոֆ Նանսենի թոռնիկին` Մարիթ Կրեւի, քննադատած է կառավարութիւնը: «Արմէնփրես» գործակալութիւնը կը նշէ, որ 2015-ին ապրիլի 24-ին պիտի նշուի Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցը: Այդ առիթով Հայաստան հրաւիրուած են տարբեր երկիրներու ղեկավարներ, որպէսզի...

Նախաձեռնութեամբ Վատիկանի եւ Մալթայի Հայաստանի դեսպան Միքայէլ Մինասեանի, շաբաթ, ապրիլ 11-ի կէսօրին Նափոլիի Հայոց Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ տեղի ունեցած է խաչքարի զետեղման արարողութիւն` ի յիշատակ Հայոց ցեղասպանութեան նահատակներուն: Արարողութեան ներկայ գտնուած են Հայաստանի  նախագահ Սերժ Սարգսեան, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ., Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս, Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց Ներսէս-Պետրոս ԺԹ., Նափոլիի առաջնորդ կարտինալ Քրեշենցօ Սեփէ,...