Յօդուածներ

Հայրենիք-սփիւռք  ըմբռնումները աղօտելու սկսած են կարծէք հայկական մեր իրականութեան մէջ: Անկախ մեր հայրենիքին հզօրացումը, անոր յաջողութիւններն ու ձեռքբերումները մեզ խթանող երեւոյթներ են անտարակոյս, որոնց համար իր կարելին ի գործ կը դնէ  նաեւ սփիւռքը ու կը ներշնչուի այդ ձեռքբերումներով: Սփիւռքը եւս գոյատեւելու եւ մաքառելու հրամայականին առջեւ կը գտնուի սակայն, որովհետեւ պահանջատիրական պայքար ունի եւ իրմէ խլուած իրաւունքներուն վերատիրանալու, զանոնք պահանջելու առաքելութիւն...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Չաճապարե՛նք, հարցին զգուշութեամբ ու բծախնդրութեամբ մօտենանք, համակողմանիօրէն քննարկելու անհրաժեշտութիւն կայ... Այս բոլոր առարկութիւնները ընդհանրապէս կը ծառայեն իբրեւ քաղաքավար ընդդիմութիւն` հարցի մը կամ առաջարկի մը: Այժմ մեր առջեւ Հայաստանի նախագահին իսկ կողմէ կը դրուի համահայկական կեդրոնական խորհուրդ մը կազմելու առաջարկը, որուն նախագիծը պատրաստելու յանձնառութիւնն ալ արդէն տրուեցաւ վերջերս, յատուկ յանձնաժողովի մը: Նման գաղափարի մը կարելի չէ ընդդիմանալ, բայց վերի...

ԱՇՈՏ ՎԱՎԵԱՆ Միշտ չէ, որ կեանքն ընթանում է երկրային օրէնքներով, այստեղ երկինքը եւս կարող է իր մասնակցութեան բաժինն ունենալ: Երբեմն երեւան են գալիս անհատներ` երկնային ասելիքները փոխանցելու եւ դէպի ապագան մեզ ուղղորդելու առաքելութեամբ: 85 տարիներ առաջ, օգոստոսի 27-ին «Հայաստանէն դուրս պատառ մը Հայաստան» հայաբնակ Քեսապում, Յակոբ եւ Ովսաննա Սարգիսեանների ընտանիքում ծնուեց անդրանիկ զաւակը` Նշանը, ով վերակոչուելու էր Գարեգին անուամբ, առաջնորդէր...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Վաճառականները երբեմն կը բանան իրենց հին տետրակները` հասկնալու, թէ ո՛ւր էին եւ ո՛ւր հասած են: Այդպէս են նաեւ քաղաքական գործը, յանձնառութիւնները, սէրերը եւ հաւատքը: Ազգի գործերուն նկատմամբ ալ նոյն վերաբերումը պէտք է ունենալ եւ պահանջել: Հին թուղթեր կը քրքրէի, կանգ առի 25 օգոստոս 1990-ին Փարիզի «Կամք» օրաթերթին մէջ գրած խմբագրականիս առջեւ: Քսանեօթը տարիներ անցած են, ընթացքին հայոց պատմութիւնը...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Երկու տարի առաջ իմացած էի Պէյրութի «Զգուշ» բժշկական պարբերաթերթի հրատարակութեան լուրը, որ մեծ հետաքրքրութիւն արթնցուցած էր մէջս: Կը փափաքէի ունենալ, տեսնել եւ կարդալ այս հայատառ բժշկական-առողջապահական նորածիլ պարբերաթերթը, որպէսզի վերակենդանանար մէջս անցեալի «Բժիշկ» ամսաթերթին յիշատակները: Փափաքս իրականացաւ փետրուար 2016-ին` Պէյրութ այցելութեանս ընթացքին: Լիբանահայ բժշկական միութեան եւ «Ազդակ» օրաթերթին հրաւէրով կը գտնուէի Պէյրութ, ուր պիտի կատարուէր «Բժիշկին խօսքը»...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Լոս Անճելըսի մէջ Ռատնի Քինկ անունով թաքսիի շարժավար մը աշխարհահռչակ դարձաւ, երբ 3 մարտ 1991-ին ինքնաշարժը արագ վարելու յանցանքով մերժեց ոստիկանութեան յանձնուիլ, եւ 4 ոստիկաններ ստիպուած եղան բռնի ուժի դիմելու եւ անխնայ ծեծելով միայն յաջողեցան ձերբակալել Քինկը ու տանիլ բանտ: Ոստիկաններու կողմէ խոշտանգումը ականատես մը նկարահանած տեսերիզը, ուղարկած էր Լոս Անճելըսի կարգ մը հեռատեսիլի կայաններ, որոնց համար «հետաքրքրական»...

Զրոյցը վարեց՝ ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ «Կարապալա» երաժշտական խումբը օգոստոս 26-ին «Յակոբ  Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ կ՛ունենայ իր առաջին ալպոմին հրապարակման նուիրուած ելոյթը: Այս առիթով «Ազդակ» կարճ զրոյց մը կ՛ունենայ խումբին հետ: Խօսելով «Կարապալա»-ի ընտանիքին մասին` անոնք ըսին. «Խումբ մը ընկերներով նոյեմբեր 2011-ին Այնճարի մէջ երաժշտական ներկայացումի մը համար քով քովի եկանք: Փորձը յաջողութեամբ պսակուեցաւ, ուստի որոշեցինք շարունակել միասին նուագել: Ձեւով մը...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Թուրքիոյ մէջ որքան ալ իշխանափոխութիւն տեղի ունենայ, փանթուրքիզմը կը մնայ Թուրքիոյ կառավարող վերնախաւի քաղաքականութեան հիմնական միջոցներէն մէկը, եւ անոնք կը վարեն քաղաքական ճկունութիւն (անշուշտ` Միացեալ Նահանգներուն եւ Իսրայէլին վստահելով, հակառակ անոնց հետ երբեմն տեղի ունեցած վերիվայրումները): Թուրքիոյ համար իր շահերը ամէն բանէ գերադաս են: Եւ պէտք է խոստովանիլ, որ թուրք ղեկավարները իրապաշտ քաղաքականութեան (realpolitic) մարդիկ են: Վերոնշեալ գաղափարի...

Բազմաթիւ դեսպաններ եւ միջազգային այլ շրջանակներու ներկայացուցիչներ վերջին ամիսներուն յայտարարուած կամ ծածուկ յաճախակի այցելութիւններ կու տան Թրիփոլի: Դեսպանատուներ հետաքրքրուած են քաղաքին կարիքներով եւ միաժամանակ կը սերտեն տեղական առեւտրական շրջանակներու հետ գործակցութեան կարելիութիւնները` այն նախատեսութեամբ, որ մօտիկ ապագային Թրիփոլին կը դառնայ մեկնակէտ` Սուրիոյ յետպատերազմեան վերակառուցման աշխատանքներուն: Այսուհանդերձ, շատ բան կայ ընելիք Թրիփոլին եւ հիւսիսի միւս շրջանները վերակենդանացնելու համար: Միջազգային ընտանիքին հետաքրքրութիւնը...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ֆրանսական հեռատեսիլի կայանէ մը անցեալները հարցազրոյց մը դիտեցի: Հետաքրքրական էր նիւթը: Հարցադրողը կ՛արծարծէր այսօրուան ղեկավարութեան ընդհանրապէս մտաւորական եւ մասնաւորապէս արուեստի հանդէպ հետաքրքրութեան մասին: Օրինակ կու տար, որ Ֆրանսուա Միթերանը ամէն ամիս վեցէն ութ գիրք կը կարդար, թատրոն կամ օփերա կը դիտէր, յուշերը կը գրէր, վերլուծումներ կ՛ընէր: Գիրի եւ գրականութեան բարեկամ էր: Աւելի՛ն. օրինակները այդքան ցայտուն էին, երբ սկսան...

Տեղեկացուցած էինք արդէն, որ երկարատեւ, ծանր հիւանդութենէ ետք մահացաւ արձակագիր, թատերագիր, բեմագիր եւ թարգմանիչ Պերճ Զէյթունցեանը: Այս առիթով «Երկիր»-ը ներկայացուցած է Զէյթունցեանի Դիմատետրի էջին վրայ տեղ գտած անոր մտածումները` տարբեր հարցերու առնչութեամբ: Ստորեւ` այս քաղուածքը: «Իմ, դժուար էլ է հաւատալը, աւելի քան 60 տարիների գրական գործունէութեան ընթացքում միշտ համոզուած եմ եղել, որ արձակագիրը ներշնչանքին պիտի չսպասի, ամէն օր գրասեղանի առջեւ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Զարմանալի չէ, քանի որ հեղինակը տարիներ շարունակ գաղտնակից եղած է ՕՓԵԿ-ի մէջ տեղի ունեցող սադրանքներուն եւ ետեւի սենեակի համաձայնութիւններուն: Ի՞նչ կը պատահի, երբ հանրածանօթ ուժանիւթի խորհրդատու մը վիպագիր կը դառնայ: Ի՞նչ կը պատահի, երբ ան կ՛օգտագործէ հին պատմութիւններու, կապերու, խորհրդաժողովներու եւ նոյնիսկ սիրոյ փորձառութիւնը եւ ատիկա կը վերածէ իսկական վէպի մը, ուր ՕՓԵԿ եւ Միջին Արեւելքի քաղաքականութիւնը...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Ամերիկացի քաղաքագէտ Ռոպերթ Քափլան իր «Աշխարհագրութեան վրէժը» խորագրեալ գիրքին մէջ կը վերլուծէ Չինաստանի եւ Հնդկաստանի միջեւ բախումներու պատմութիւնը, եւ թէ` ինչպէ՛ս այսպիսի բախումներ կրնան հարաւային Ասիան վերածել քաղաքական հրաբուխի մը: Ժամանակակից պատմութեան մէջ այս երկու հսկայ պետութիւններուն միջեւ առաջին զինեալ բախումը տեղի ունեցաւ 1962-ին` Թիպեթի հարցով, ուր Հնդկաստան 1959-ին օժանդակեց Թիպեթի յեղափոխութեան` ընդդէմ չինական համայնավար պետութեան, ապա 1962-ին...

ՄԱՐԶՊԵՏ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ Կանխելու համար որեւէ դիտողութիւն` հեղինակին անաչառութիւնը կասկածի տակ առնող,  ահա իմ բացայայտումը.  Վաչէն Յովակիմեան-Մանուկեանի ընկերներէս է եւ իր գրքին, «Դիմաքանդակներ»-ուն մէջ կայ նաեւ... իմ դիմաքանդակը:  Բացատրութիւն մը եւս. պիտի անդրադառնամ գրքին մէջ ներկայացուած այն անհատներուն, որոնք մեր երկուքին ուսուցիչները եղան Յովակիմեան-Մանուկեանի աշակերտական մեր տարիներուն:  Նոյն դասարանը չէինք, ինք ինձմէ երեք տարի առաջ շրջանաւարտ եղաւ, սակայն բախտը այնպէս բերաւ,...

«ԱԼԻՔ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ԳԼԽԱՒՈՐ ԽՄԲԱԳԻՐ ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ 1- Երէկ Սոչիում Իսրայէլի վարչապետ Նաթանիահուն Պուտինի հետ հանդիպման ողջ ընթացքում, (գրաւոր) յայտարարութիւններով կրկին «արջի եօթ երգերը» յիշեցնող հակաիրան խօսքեր է հնչեցրել…: Իհարկէ, Պուտինի կողմից Նաթանիահուի արտայայտութիւնները անմիջական եւ ուղղակի պատասխանի չեն արժանացել, սակայն հէնց նոյն օրը՝ Նիւ Եօրքում, ՄԱԿ-ի Ռուսաստանեան մշտական ներկայացուցչի միջոցով հետեւեալ պատասխանն է հնչեցւել, ըստ որի՝ «Իրանը Սիրիայում ու առհասարակ...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Անցնող օրերուն հաւատադրժողական ահաբեկչութեան դէմ լիբանանեան բանակին շղթայազերծած պատերազմը արդէն իսկ, յաղթական մարտնչումներով իր լրումին կը հասնի յառաջիկայ օրերուն, յատկապէս Ռաս Պաալպեքի եւ Քաայի բարձունքներուն վրայ: Նախապէս եւ քանի մը օրուան տարբերութեամբ, Արսալի բարձունքները ազատագրուեցան Դիմադրութեան մարտիկներու զոհողութիւններով: Ու եթէ երբեք լիբանանեան ներքին թատերաբեմի քաղաքական դասաւորումները որոշ վերապահութիւններ կը յառաջացնէին Դիմադրութեան յաղթանակին նկատմամբ, լիբանանեան բանակի գրոհներն ու արձանագրած...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիոյ տնտեսութեան նախարար Նիհաթ Զէյպեքճի յայտարարեց, որ Թուրքիա կրնայ մաքսային համաձայնագիր կնքել Եւրասիական տնտեսական միութեան (ԵՏՄ) հետ` աւելցնելով, որ իր երկիրը բանակցութիւններու առաջարկ ստացած է ռուսական կողմէն: Առաջարկի աղբիւրին մասին ակնարկը Երեւանը մղեց բոլորին` մասնաւորաբար Մոսկուային եւ Անգարային յիշեցնելու, թէ այդ մասին խօսիլը զաւեշտալի է, որովհետեւ Թուրքիան այն երկիրն է, որ 1993-էն ի վեր միակողմանի կերպով փակած է...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Նոր-ազատականութիւնը նախորդ դարու վերջաւորութենէն եւ ներկայ դարու սկիզբէն իսկ դարձաւ համաշխարհային տնտեսական համակարգ, գործադրուած` աշխարհի բոլոր ցամաքամասերուն մէջ: Նոր-ազատականները խոստումներ տուին հանրութեան` «նոր աշխատանքներ» ստեղծելու, «ենթակառոյցի արդիականացում» կատարելու, «տնտեսական աճ» արձանագրելու եւ «ցած հարկեր» պարտադրելու իմաստով: Այս եւ ուրիշ շատ խոստումներ կատարուեցան ի վնաս ժողովրդավարական համակարգին եւ հանրութեան ընդհանուր շահերուն: Հանրութիւնը շահագործուեցաւ եւ դարձաւ գործիք` նոր-ազատական տարրերուն ձեռքին...

ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Առաջին դասարան էի, ատկէ առաջ գացած էի, սակայն յիշողութեանս մէջ առաջին անգամը այդ էր: Ծննդավայրէս հեռու, հայրենիքիս աւելի մօտ, Հասիչէի նահանգին պատկանող, Թուրքիոյ սահմանին վրայ գտնուող այս գիւղը օտար չէ հայերուս համար: Ռա՜ս Ուլ Այն: Ռաս Ուլ Այնը 1915-ի ցեղասպանութենէն ետք դարձած էր հայ ժողովուրդի ապաստաններէն մէկը, ինչպէս` Տէր Զօրը: Հոս ապաստան գտած էր նաեւ Կիւրինէն տեղահանուած մեծ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Լեհաստան Հայաստանին Եւ Լեհաստանի Հայ Համայնքին Նուիրուած Փառատօն Հովանաւորութեամբ Լեհաստանի մէջ Հայաստանի դեսպանութեան եւ Սլուպսկի քաղաքապետարանին, կազմակերպութեամբ  «Ադամանդէ ձայն» հիմնարկին, 6-8 օգոստոսին Լեհաստանի Ռովի քաղաքին մէջ տեղի ունեցաւ միջազգային երաժշտական մրցոյթ-փառատօն: Փառատօնին մէկ օրը ամբողջութեամբ նուիրուած էր Հայաստանին եւ Լեհաստանի հայ համայնքին: Լեհաստանի մէջ Հայաստանի դեսպան Էդգար Ղազարեանը ելոյթ ունենալով` շնորհակալութիւն յայտնեց փառատօնի կազմակերպիչներուն`  Լեհաստանի հայ համայնքին...