Յօդուածներ

«Աշխարհագրականօրէն իրարմէ հեռու ապրող, բայց նոյն ազգային երազներով դաստիարակուող հայ աշակերտներ»: Նոր տարուան մթնոլորտը կրկնակի նշանակութիւն ունեցաւ այս տարի Համազգայինի Մ. եւ Հ. Արսլանեան Ճեմարանի նախակրթարանի աշակերտներուն համար: Ընթացիկ տօնակատարութիւններու կողքին,  անոնք խնամքով ու սիրով նուէրներ ու բացիկներ պատրաստեցին` ուղարկելու Արցախի տարեկից ընկերներու: Ծանօթացումը աւելի շօշափելի ու հարազատ դարձնելու համար նկարահանուեցան դպրոցն ու դպրոցին առօրեան: Չուշացաւ մեր աշակերտներուն սպասած պատասխան-նամակը,...

ՆԺԴԵՀ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Վերնագիրը բնականաբար պիտի ցնցէ ընթերցողը, ընդվզում, թերեւս նոյնիսկ զայրոյթ յառաջացնէ անոր մօտ: Բայց թոյլ տուէք հիմնաւորեմ վերնագիրի ընտրութիւնը: Անոնք, որոնք ներկայ գտնուեցան Վարդան Պետրոսեանի «Իմ կիսատ թողած երգը» մենաներկայացման, վստահաբար վայրկեանուան մը համար իրենց միտքէն այս տողը ըսին: Իսկ ես ամբողջ ելոյթի ընթացքին նոյն տողին մասին էր, որ կը մտածէի: Ինչո՞ւ: Որովհետեւ, եթէ Վարդանը չբանտարկուէր, մենք առիթը պիտի...

Սուրիական տագնապին եւ պատերազմին մէջ հայ համայնքին կրած կորուստներուն եւ վնասներուն մէջ առանձին տեղ կը գրաւէ Հայ ծերանոցը: Արդարեւ, Հալէպ քաղաքի ամբողջական ազատագրումէն ետք եւ Հայ ծերանոցի շրջանը պետութեան հակակշռին տակ մտնելէն ետք, հայ երեք համայնքապետները եւ Ազգային իշխանութեան ներկայացուցիչները յատուկ այցելութիւն մը տուին Հայ ծերանոց եւ «Արեւիկ» կեդրոնի քանդուած շէնք, կիրակի, 25 փետրուար 2018-ի կէսօրին:

Իրաքի մէջ ՊՀԵԵ միութիւնը, հովանաւորութեամբ Աւագ արք. Ասատուրեանի, կազմակերպութեամբ միութեան գրական յանձնախումբին, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 100-ամեակին նուիրուած ձեռնարկներու շարքը սկսաւ «Գարեգին Նժդեհ» շարժապատկերի ցուցադրութեամբ, որ տեղի ունեցաւ շաբաթ, 17 փետրուարին: Այս մասին «Հայերն Այսօր»-ին Պաղտատէն կը յայտնէ Գայեանէ Սահակեանը: Ձեռնարկին ներկայ էին` Իրաքի մէջ Հայաստանի դեսպան Կարէն Գրիգորեանը, դեսպանութեան կցորդ Սմբատ Խաչատրեանը, Գաբրիէլ վրդ. Սարգսեանը, Ազգային կեդրոնական վարչութեան անդամներ, քահանայ...

ՀՅԴ երիտասարդական միութիւնը Նէա Զմիռնիի կեդրոնական հրապարակին վրայ տեղադրեց տեղեկատուական տաղաւար, ուրբաթ,  23 փետրուարէն մինչեւ կիրակի,  25 փետրուար, Արցախի ազատագրական շարժումի 30-ամեակին նուիրուած ձեռնարկներու ծիրին մէջ: Միութեան անդամները տեղեկութիւններ կու տային բոլոր անցորդներուն` Արցախի եւ Հայ դատի շուրջ: Նաեւ կը ծախէին Հայ դատի վերաբերեալ գիրքեր, երգի խտասալիկներ, պլուզներ եւ այլն:

ՎԱՀԷ ՍԱՐԳՍԵԱՆ Լիլիթը տարիներ առաջ  էր աւարտել Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրութեան բաժանմունքը եւ, մայրաքաղաքում հաստատուել ցանկացող շատ օրիորդների նման, դէմ չէր լինի, եթէ իր բախտը եւս դասաւորուէր Երեւանում, այդուհանդերձ, պատանեկան տարիներից իրեն սիրող համագիւղացի երիտասարդի սիրտը չգտաւ ուրիշ ոչ մէկի մէջ, ընտրեց նրան իր կեանքի ընկեր եւ հաստատուեց Ջաւախքի իրենց հայրենի գիւղում: Երեւանեան մշակութային եւ հասարակական բուռն կեանքով ապրած Լիլիթի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ազգի մը քաղաքականութիւնը ամբողջ մըն է` ներքին եւ արտաքին ճակատներու վրայ: Ամէնէն տեսանելիները պատերազմներն են, միջազգային յարաբերութիւնները, զանազան ընտրութիւնները եւ տնտեսութիւնը: Բայց ամէն օր չի խօսուիր մշակոյթի եւ ինքնութեան մասին, նկարագրային ADN-ի (molécule support de l'information génétique héréditaire), որ անձին եւ ազգին ինքնութեան ժառանգական ծինայինը լրացնող յատկութիւնն է մշակոյթը, բնորոշ իւրայատկութիւնները մշակոյթին մէջ կը գտնուին: Երբ ազգ մը...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Եզրակացութիւն. 1) Հայկական հողերու ազատագրութեան դատը միշտ եղած է համայն հայութեան քաղաքական ու անզիջելի գերագոյն նպատակը: Ահա թէ ինչո՛ւ համայնավար վարչակարգի խստագոյն պայմաններուն տակ իսկ հայ ժողովուրդը երբեք չդադրեցաւ ղարաբաղեան հարցը արծարծելէ եւ պահանջելէ, որ Ստալինի ապօրէն կարգադրութիւնը սրբագրուի: 2) Ղարաբաղեան շարժումը սկզբնական օրերուն հաւատաց Կորպաչովի վերակառուցման լոզունգին եւ ուզեց ժողովրդավար ու օրինական  կարգով սրբագրել ստալինեան ապօրինութիւնը: Սակայն...

ԴՈԿՏ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Հայրենիք այցելողիս համար ամենատեսարժան պատմական վայրերէն էր Օշական գիւղը, որուն եկեղեցիի խորանին տակ առյաւէտ կը հանգչի մեր ժողովուրդի ինքնութիւնն ու գոյատեւումը ապահովող տառերու գիւտարար Մեսրոպ Մաշտոցը: Նախնական կրթութեան վերջին տարիներուն մեր ազգային վարժարանի կրօնի ուսուցչուհին պատմած էր, որ Նոյ  նահապետն ու անոր ընտանիքը, երբ Մասիսի գագաթէն կ՛իջնեն, կը տեսնեն Օշականը` ջուրէն ազատած եւ կը բացագանչեն. «Օշական», որ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Յարութ Սասունեան Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանը մեծ սպառնալիք դարձած է իր սեփական ժողովուրդին, ինչպէս նաեւ` շատերու համար: Վերջին տարիներու անոր գործողութիւններն ու յայտարարութիւնները պէտք է լրջօրէն անհանգստացնեն անոր դրացիներն ու ամբողջ աշխարհը: Միջազգային հանրութեան կողմէ անտեսուած վերջին բռնակալը ցեղասպան դահիճ Ատոլֆ Հիթլերն էր, որ սանձազերծեց Բ. Համաշխարհային պատերազմը` ներխուժելով տասնեակ երկիրներ...

Թարգմանութիւնը` ԶԱՌԱ ՊՕՂՈՍԵԱՆԻ Թուրք լրագրող Ֆեհիմ Թաշթեքինը, որը նախկինում գրել է «Ռատիքալ» եւ «Հուրրիէթ» թերթերի համար, յօդուած է հրապարակել մերձաւորարեւելեան խնդիրները լուսաբանող Al-Monitor կայքում: Նա անդրադառնում է Թուրքիայի բնակչութեան մատենավարութեան կայքի գործարկմանը, որտեղ մարդիկ կարողանում են ստուգել իրենց ծագումնաբանութիւնը: Սա Թուրքիայում բուռն քննարկման թեմա է դարձել, քանի որ շատ շատերը, որոնք իրենց համարում են զտարիւն թուրք, յանկարծ յայտնաբերում են իրենց...

ՍԻՒԶԱՆ ԽԱՐՏԱԼԵԱՆ Վերջին տասնամեակին ականատես կ՛ըլլանք իւրայատուկ նորութեան մը` տարբեր գիտութիւններու հոգեբանութեան, մարդաբանութեան, նեարդաջղաբանութեան եւ եղափոխութեան կենսաբանութեան յայտնաբերումներու համադրութեան: Այս բոլոր բնագաւառներուն մէջ գիտահետազօտութիւնները ցոյց կու տան մէկ եզրակացութիւն, որ մարդը, «զարմանալիօրէն անսովոր էակ է, երբ կը համեմատենք անոր այլ կենդանիներու հետ»: Խօսքը կը վերաբերի այստեղ մարդու` մեր զարմանալի աստիճանի այլասիրութեան: Մենք` իբրեւ մարդ, մեր մէջ կը կրենք ուրիշներու կարիքներու...

ԲԱԳՐԱՏ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ Նոր է ինքնաշարժը, բազմահազար քիլոմեթրներ ճամբայ հարթած է, բայց չէ յոգնած: Նոյնպէս` վարորդ Իպրահիմը երիտասարդ է եւ ան ալ չի յոգնիր: Բայց անցնող օրերը սկսած են մեր վրայ յոգնութեան նշաններ տալ: Կարծես սկսած ենք տունդարձի տրամադրութեան մէջ մտնել: Սա մեր վերջին գիշերն է, որ պիտի անցընենք պանդոկի մը սենեակին մէջ: Որքան ալ հանգստաւէտ ըլլան, հիւրանոցները չեն կրնար փոխարինել...

Կ՛ըսեն` հանդիպումը լաւ գիրքի հետ կրնայ փոխել մարդու ճակատագիրը: Ճիշդ այդ` լաւ գիրքի հետ հանդիպման ակնկալութեամբ ալ գիրք նուիրելու օրուան առիթով Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Հայաստանի գրասենեակը փետրուար 20-ին կազմակերպած էր  «Համազգայինը գիրքին ընդառաջ» հանդիպում-քննարկումը: Հանդիպումին կը մասնակցէին` անուանի գրողներ, գրականագէտներ, գրահրատարակիչներ, գեղանկարիչներ, մշակութասէր երիտասարդներ եւ ուսանողներ, պարզապէս` Համազգայինի լաւ բարեկամներ: Հանդիպումի մեկնարկին Համազգայինի Հայաստանի գրասենեակի տնօրէն Նարէ...

Քաշաթաղի շրջանի հարաւային թեւի Իշխանաձոր գիւղին մէջ արցախեան շարժման 30-ամեակին նուիրուած տօնական ձեռնարկ տեղի ունեցած է: Այս մասին «Արցախփրես»-ին տեղեկացուցած են Արցախի Հանրապետութեան Քաշաթաղի շրջանի «Մերան» պաշտօնաթերթէն` աւելացնելով, որ ձեռնարկի ներկաները, շրջվարչակազմի ղեկավարի տեղակալ Արտուշ Մխիթարեանի գլխաւորութեամբ, գիւղի` արցախեան ազատամարտին մարտիրոսուած քաջորդիներուն նուիրուած նորակերտ յուշակոթողին քով ծաղիկներ խոնարհեցուցած են, ապա տնկած 30 սօսիի ծառ` հիմնելով արցախեան շարժման 30-ամեակին նուիրուած պուրակ:...

Լոյս տեսած է Հայկ Դեմոյեանի «Հայկական հետք Ամերիկայի մէջ. 400-ամեայ ժառանգութիւն» նոր մենագրութիւնը: Գիրքը նուիրուած է առաջին հայուն Ամերիկա երթալու 400-ամեայ պատմութեան. 1618-ին Մարթին անունով (Martin the Armenian) առաջին հայը հասաւ Վիրճինիա: Առաջին հայուն ժամանումը ազդարարեց նաեւ հայ գաղթականներուն հոսքը, գաղթականներ, որոնք իրենց հետ Նոր երկիր բերին` սեփական սովորութիւնները, կենսաձեւը, խոհանոցը եւ մտածելակերպը: Անոնք ուսանողներ էին, արհեստաւորներ, առեւտրականներ, հողագործներ, որոնք...

Ազգային անվտանգութեան խորհուրդի նիստին Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի խօսքը` հայ-թուրք արձանագրութիւնները չեղեալ համարելու մասին, կ՛աւարտէր հետեւեալ բաժինով. «Մենք պատրաստ կը լինենք Թուրքիայի հետ յարաբերութիւններ հաստատել, եթէ այս գիտակցումը լինի նաեւ թուրքական կողմի մօտ: Եթէ վաղը, միւս օրը կը լինեն առաջարկութիւններ, մենք պատրաստ կը լինենք այս առաջարկութիւնները քննարկել»: Թուրքիոյ հետ յարաբերութիւններու բնականոնացման համար բանակցութիւններու սկսելու այս յայտարարութիւնը համահունչ էր երկու շաբաթ առաջ...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ 1988 թուականի փետրուարի 12-ից Արցախում սկիզբ առած համաժողովրդական խաղաղ ցոյցերի եւ ինքնորոշման պահանջով Ղարաբաղի մարզային իշխանութիւնների իրաւական քայլերի պատասխանը եղաւ Սումկայիթ քաղաքում իրականացուած հայութեան ջարդը: Երեք օր շարունակուած նախճիրը վայրագութեամբ չէր տարբերւում այն եղեռնագործութիւններից, որ դարասկզբին իրականացրել էին թուրքերը եւ նոյն ազերիները: Խորհրդային շինծու ինտերնացիոնալիզմի տասնամեակներից յետոյ սերնդափոխութիւնն անգամ ազերիների ծինային  յիշողութեան մէջ չէր մարել հայ տեսակի նկատմամբ...

ՆԱՆԷ ԱՒԱԳԵԱՆ Բարեգործութիւնը Թիթիզեան ընտանիքի համար սուրբ առաքելութիւն է: Ժան եւ Կարպիս Թիթիզեան եղբայրներն իրենց կանանց` Էլօ եւ Լորիկ Թիթիզեանների հետ միասին տարիներ շարունակ մշտապէս սատարել են հայրենիքին ու հայ համայնքին` ամենատարբեր հարցերում: Կարեւորելով յատկապէս Հայաստանի մարզերում  կրթութեան համար անհրաժեշտ պայմանների ապահովումը` Թիթիզեան ընտանիքը ներգրաւուել է նաեւ դպրոցաշինութեան գործում: 2001 թուականին Թիթիզեանները ֆինանսական օգնութիւն տրամադրեցին Վանաձորի ծովակալ Իսակովի անուան թիւ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Պարտադրուած Պատերազմը Ըսինք արդէն, որ Մ. Կորպաչով, հակառակ իր ձեռնարկած բարեկարգութեան ճիգերուն, չկրցաւ արդարութեամբ դիմագրաւել Արցախի խնդիրը եւ անիկա ներկայացուց իբրեւ ընկերային չլուծուած հարց եւ խոստացաւ 400 միլիոն ռուբլի յատկացնել շրջանին: Իր այս փորձին ձախողութենէն ետք ուզեց վարկաբեկել շարժումը` անիկա ներկայացնելով ծայրայեղականներու գործ եւ բանտարկել տուաւ շարժումին ղեկավարները, ինչ որ աւելիով թափ տուաւ պայքարին եւ անզիջող դարձուց հայութիւնը:       ...