Յօդուածներ

ԱՐՄԻՆԷ ԱՒԵՏԵԱՆ  «Ֆաքթոր» կայքը հետեւեալ հարցազրոյցը կատարած է ՀՅԴ Բիւրոյի նորընտիր անդամ Արսէն Համբարձումեանի հետ` հիմնականօրէն ՀՅԴ 33-րդ Ընդհանուր ժողովին եւ նորակազմ Բիւրոյին մասին: «ՖԱՔԹՈՐ».- 19 տարի Հրանդ Մարգարեանը եղաւ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը եւ որոշեց այս անգամ չառաջադրուել: Ո՞րն էր խնդիրը, Հայաստանի ներքաղաքական իրադարձութիւննե՞րն էին պատճառը, ի՞նչ դժգոհութիւն կար Դաշնակցութիւնում նրա նկատմամբ: ԱՐՍԷՆ ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄԵԱՆ.- Դաշնակցութիւնում, որպէս այդպիսին, Հրանդ Մարգարեանի ծաւալած...

Զ. ԼԻՅԼՈԶԵԱՆ Բարեկա՛մ, չեմ գիտեր` ինչո՞ւ, սակայն անհամբեր եմ ու առանց սպասելու արձագանգիդ` ահա կը շարունակեմ գրել ոչ թէ կրկնելու նախապէս ըսուածը, այլ` հետդ վերընթերցելու պատմութիւնը եւ փակագիծներ բանալու: Պատմաբան չեմ ակադեմական իմաստով, ոչ ալ յաւակնութիւն ունիմ ըլլալու: Եթէ ինքզինքս բնորոշելու ըլլամ` ես ընթերցող եմ, գրականութեան բոլոր սեռերու անյագ ընթերցող, փիլիսոփայութենէն, կրօնէն մինչեւ ընկերային գիտութիւններ եւ հետեւող անոնց շարժման` ժամանակի...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Յանկարծ կ՛իմանանք, որ անհասկնալի փութկոտութեամբ մը եւ դեռ որեւէ այլ փոփոխութիւններու չձեռնարկած` Հայաստանի իշխանական համակարգը հրապարակ իջած է Հայաստանի Հանրապետութեան օրհներգը փոխելու... Այո՛, սիրելիներ, ճիշդ լսեցիք. բազմաթիւ սերունդներու հաւատքով վճռահատուած ու հաստատագրուած եւ մեր ազգային միասնականութիւնը խորհրդանշող ազգային օրհներգը` «Մեր հայրենի՛ք»-ը այսօր յանկարծ ենթակայ է շնորհազրկման ձեր իսկ ընտրած խորհրդարանի ղեկավարութեան կողմէ: Եւ այս գործին նախաձեռնողը նոյնինքն Հայաստանի...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ Վերջին շրջանին Ազրպէյճան-Իրան քաղաքական մերձեցումը դուռ բացաւ որոշ մտահոգութիւններու: Դիմատետրի վրայ եղան զանազան մեկնաբանութիւններ: Շատեր ընդգծեցին, որ Ազգային ժողովին մէջ Իրանի մասին կատարուած անհիմն արտայայտութիւնները (որակելով Իրանը իբրեւ բռնատիրական երկիր) պատճառ դարձան, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւնը վերատեսութեան ենթարկէ իր յարաբերութիւնը Երեւանի նոր իշխանութիւններուն հետ: Արցախեան ազատագրական պատերազմի սկզբնական շրջանին Իրան հայամէտ դիրքորոշում չորդեգրեց, որովհետեւ յոյս ունէր, որ իր...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ 17 նոյեմբեր 2018-էն սկսեալ բողոքի զանգուածային ցոյցեր սկսան Ֆրանսայի մէջ` ընդդէմ նախագահ Էմանուէլ Մաքրոնի յայտարարած` վառելանիւթի գիներու բարձրացումի որոշումին: Ցոյցերուն կազմակերպումը ստանձնած է, այսպէս կոչուած, «Դեղին բաճկոններ»-ու շարժումը: Ցոյցերը հիմնականին մէջ կը հետապնդէին վերջ տալ վառելանիւթի գիներու բարձրացման, սակայն  հետագային, մանաւանդ երբ կառավարութիւնը վեց ամիսով յետաձգեց վառելանիւթի` 1 յունուար 2018-էն ծրագրուած թանկացումը, ցոյցերը սկսան կազմակերպուիլ ընդդէմ կառավարութեան նոր-ազատական...

Յունուար 30-ին լրացած է Շուշիի Առանձնակի գումարտակի հրամանատարի տեղակալ, Պռօշեանի կամաւորական ջոկատի փոխհրամանատար, Արցախի հերոս, դաշնակցական Պետրոս Ղեւոնդեանի (Պետօ) ծննդեան 55-ամեակը: «Ապառաժ»-ի տեղեկութիւններով, Քարվաճառի Եղէգնուտ գիւղի տարածքին` Պետոյի զոհուելու վայրին մէջ տեղադրուած յուշարձան այցելած են Եղէգնուտի աշակերտները եւ Պետոյի մարտական ընկերները: Նոյն օրը Պաշտպանութեան բանակի զօրամասերէն մէկուն մէջ կայացած է հերոսին նուիրուած յուշ-ցերեկոյթ, որուն ներկայ եղած են ՀՅԴ Արցախի ԿԿ...

Երբ ՀՅԴ 33-րդ Ընդհանուր ժողովի վերջին օրերուն ժողովականները կրկին կը հանդիպէին «Կովկասի Զուիցերիոյ»` Արցախի Հանրապետութեան ղեկավարութեան հետ, միեւնոյն ժամերուն Զուիցերիոյ Ալպեան լեռնաշղթայի զբօսաշրջական հանրածանօթ Տաւոս աւանին մէջ մէկ ժամէն աւելի տեւողութիւն ունեցող տեսակցութիւն մը տեղի կ՛ունենար խորհրդարանական վարչակարգով ղեկավարուած Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի եւ Ազրպէյճանի բռնապետ Իլհամ Ալիեւի միջեւ: Ձմեռնային հանրածանօթ զբօսավայրին մէջ տնտեսական եւ պարզ յարաբերական բնոյթ ունեցող հանդիպումներու...

Շաբաթ, 26 յունուար 2019-ի երեկոյեան, յարգելով կաթողիկոսարանի եւ «Թռչնոց բոյն»-ի, ինչպէս նաեւ Ամերիկայի Արեւմտեան թեմի Ազգային առաջնորդարանի նուիրատու տոքթ. Գրիգոր Տումանեանին յիշատակը, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. վեհափառ հայրապետը  Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան «Ասպետի կարգ»-ի շքանշանով պարգեւատրեց անոր այրին` Մեթթի Տումանեանը: Պարգեւատրման ներկայ էին Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանը, ինչպէս նաեւ Տումանեան ամոլին զաւակները` տոթք. Կրեկ...

Յ. Պ. Համացանցը տնավարի շատախօսութեան բեմ է: Երբեմն ալ լոյս կը բերէ: Այսօր պատմութիւն սորվեցայ: Երանի ուրիշներ ալ, փոխանակ խորհելու, որ պատմութիւնը իրենցմով կը սկսի, ըսուածն ու գրուածը լսեն, առաջ երթալու համար երբեմն ալ ետ նային: Ռաֆայէլ Համբարձումեանը չեմ ճանչցած: Երբեմն իր անուան կը հանդիպիմ համակարգիչիս պատուհանին մէջ երեւցող նամակներու (մէյլերու) շարքին: Այսօր կարճ գրութեամբ մը պատմութեան ուշագրաւ դաս մը...

Այս մասին 29 յունուարին տեղի ունեցած մամլոյ ասուլիսի ժամանակ յայտարարեց Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի նախարարի պարտականութիւնները կատարող Նազելի Ղարիբեանը: Հայաստանի` ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի ազգային յանձնաժողովի գլխաւոր քարտուղար Վահրամ Կաժոյեանն ալ նշեց, որ ամէն տարի երկիրները իրաւունք ունին երկուքական դիմում ներկայացնելու օրացուցային օրերու համար, եւ միշտ խնդիր եղած է ընտրութեան հարցով: Այս անգամ, սակայն, ընտրութեան հարցով տարակարծութիւններ չեն եղած: Կոմիտասի եւ Թումանեանի 150-ամեակները ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի...

ՎԱՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Վահան Տէրեանի Գերեզմանատան Բուռ Մը Հողը Տխուր-տրտում, զիս յուզող իմ ամենասիրելի բանաստեղծներէն Վահան Տէրեանի հետեւեալ երկտողը մտաբերելով` կը կանգնիմ պանթէոնի իր յուշաքարին առջեւ. «Գնում եմ ես մի մութ աշխարհ, հեռու երկիր, էլ չեմ գալու, Բարի յիշէք ինձ ձեր սրտում, մնաք բարով, մնաք բարով»: Կարդացած եմ. «Թախիծը օտար չէ մեր հոգիին: Վ. Տէրեանի թախիծը կու գայ ոչ թէ օտար...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Քրիստափոր Վերմիշեան Քրիստափոր Աբակումեան Վերմիշեան(ց).- Ճանչցուած է նաեւ Խ(Ք)րիստափոր Վերմիշեւից, հասարակական, քաղաքական, պետական գործիչ, Թիֆլիսի նահանգապետ: Ծնած է 2 յունուար 1863-ին, Պաքու: Սկզբնական կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի, ապա Պաքուի ռէալական ուսումնարաններուն մէջ: 1884-ին գիւղատնտեսական գիտութիւններու թեկնածուի աստիճանով աւարտած է Փեթրովսքի հողագործական եւ անտառամշակման ակադեմիան: 1885-ին Ք. Վերմիշեանցը արդէն ընտրուած է Կովկասի մէջ պետական ունեցուածքի նախարար Ի. Ի. Տիխեւի...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Միշէլ Լըկրան ծնած է 24 փետրուար 1932-ին, Փարիզ: Լըկրանի հայրը` Ռայմոն Լըկրան, երգահան էր, խմբավար եւ նուագախումբի ղեկավար: Մայրը` Մարսել Տէր Միքայէլեան, դաշնակահարուհի էր, ազնուական ընտանիքէ սերած: Միշէլ Լըկրան 10 տարի ապրած է իր մեծ հօր` Սարգիս Տէր Միքայէլեանի հետ, որ մահացած է 1942 թուականին: 1915 թուականին ան Ֆրանսա փախած է Օսմանեան կայսրութեան մէջ իրագործուող Հայոց ցեղասպանութենէն:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2016-ին լոյս տեսաւ Վեհանոյշ Թէքեանի «Սփիւռքապատում» գիրքը, բաղկացած` 462 էջերէ: Հատորը հրատարակուած է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան նիւթական աջակցութեամբ: Հեղինակը գիրքը նուիրած է քրոջը` Սեւանին: Հատորին մէջ մէկտեղուած են հեղինակին արձակ գործերէն պատմուածքներ եւ խոհագրութիւններ, որոնք կ՛առնչուին սփիւռքի փորձառութեան: Վեհանոյշ Թէքեան կ՛ըսէ, որ Հայաստանի բաժան-բաժան ըլլալուն գլխաւոր պատասխանատուն օսմանեան կայսրութեան թուրքն էր, որ մեր պապենական հողերը գրաւած...

ԺԱՔ ՔԷՉԷՃԵԱՆ կառավարութիւն Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովին բարեփոխման առաջարկ մը ներկայացուց  ներկայ «Հայաստանի Հանրապետութեան հարկերու օրէնք»-ին վերաբերալ: Հայաստանի Հանրապետութեան ներկայ հարկերու օրէնքը իբր թէ  հիմնուած է յառաջադիմական հարկերու կանոններու վրայ (progressive tax structure): Այս առաջարկը բխելով Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութենէն` ուղղարկուած է Հայաստանի Հանրապետութեան նորընտիր Ազգային ժողովին, ուր պիտի քննուի եւ ուսումնասիրուի ու ապա քուէարկութեան դրուի: Նկատի առնելով, որ Հայաստանի Հանրապետութեան...

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսը 2019 տարին հռչակած է «Հայ մամուլի տարի»: Իր պատգամին մէջ Արամ Ա. մանրամասնօրէն եւ ամենայն բծախնդրութեամբ կը ներկայացնէ հայ մամուլը` սկսելով անոր ծննդոցէն` հեռաւոր Մատրասէն (Հնդկաստան), յանձինս Յարութիւն քհնյ. Շմաւոնեանի, որ լոյս ընծայած է հասարակական, գիտական եւ գրական բնոյթ ունեցող «Ազդարար»-ը` 1794-ին: Ապա, զանազան գաղթօճախներու մէջ, կարճ տեւողութեամբ, հրատարակուած են պարբերաթերթեր: Եթէ այս օրերուն...

Թուրքիոյ մէջ կը շարունակուի Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան երեսփոխանները անձեռնմխելիութենէ զրկելու գործընթացը: Յառաջիկային եւս 9 միջնորդութիւն կը ներկայացուի Թուրքիոյ խորհրդարանի սահմանադրական եւ արդարադատութեան միացեալ յանձնախումբին, որպէսզի քրտամէտ կուսակցութեան 8 երեսփոխաններ միանուագ զրկուին պատգամաւորական անձեռնմխելիութենէ: Նախապէս նման միջնորդութիւն ներկայացուած էր Թուրքիոյ խորհրդարան` Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան հայ երեսփոխան Կարօ Փայլանի դէմ: Այս կը նշանակէ, որ Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան գրեթէ ամբողջ խորհրդարանական խմբակցութեան դէմ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Կ՛ըսեն, թէ կրկնութիւնը օգտակար է եւ կը սորվեցնէ: Սակայն երեքշաբթի օր ՀՅԴ Բիւրոյի նորընտիր ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեանի եւ ՀՅԴ Բիւրոյի նախագահին միացեալ մամլոյ ասուլիսի ընթացքին լրագրողի մը մէկ հարցումը եկաւ հարցականի տակ առնելու այդ պնդումը: Ան հարցուց, թէ ինչո՞ւ Դաշնակցութիւնը ճիշդ այսօր կը խօսի Հայաստանի եւ Արցախի միջեւ ռազմաքաղաքական դաշինքի համաձայնագիրի կնքման անհրաժեշտութեան մասին: Անտեղի եւ հաւասարապէս...

Շաբաթ, 26 յունուար 2019-ի առաւօտեան Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս Անթիլիասի մայրավանքի իր գրասենեակին մէջ ընդունեց Թուրքիոյ խորհրդարանի հայ երեսփոխան Կարօ Փայլանը: Աւելի քան ժամ մը տեւած հանդիպման քննարկումներուն առանցքը, բնականաբար, հայ-թրքական յարաբերութիւնները, Ցեղասպանութեան հարցը, Սիսի կաթողիկոսարանին դատը, Թուրքիոյ հայութեան պարզած ներկայ վիճակը եւ այլ յարակից խնդիրներն էին: Նշեալ հարցերուն մասին Կարօ Փայլան անհրաժեշտ տեղեկութիւնները տուաւ վեհափառ հայրապետին` միաժամանակ...

Թուրքիոյ խորհրդարանի անդամ Կարօ Փայլան հրապարակային բանախօսութիւն մը տուաւ Հայկազեան համալսարանին մէջ, շաբաթ, 26 յունուար 2019-ի երեկոյեան: Կարօ Փայլան Պէյրութ կը գտնուէր «Նոր սերունդ» մշակութային միութեան հրաւէրով` «Ռետ» ժապաւէնի ցուցադրութեան առիթով, որ տեղի ունեցաւ ուրբաթ, 25 յունուարին, Սին էլ Ֆիլի քաղաքապետարանի սրահին մէջ: Ժապաւէնի բեմադրիչ եւ արտադրիչ Քատիր Աքըն նոյնպէս հրաւիրուած էր Պէյրութ: Ժապաւէնը պատրաստուած է Աքընի աշխատասիրած «Փարամազ» գիրքին...