Յօդուածներ

Գործակցութեամբ Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի «Անիս Մաքտեսի» գրականութեան ծրագիրին, 5 փետրուար 2021-ին Հայկազեան համալսարանի Արուեստից եւ գիտութեանց բաժանմունքը Մեծն Լիբանանի հռչակման 100-ամեակին առիթով կազմակերպեց միօրեայ առցանց սիմփոզիում մը` «Մեծն Լիբանանը կը վերամշակէ «Լիբանանեան ինքնութեան» գաղափարը. լիբանանեան արուեստի եւ գրականութեան դիտանկիւններ»: Լիբանանեան յառաջատար համալսարաններէն եկած միօրեայ ձեռնարկին մասնակցեցան պատմութեան, փիլիսոփայութեան, երաժշտութեան եւ գրականութեան աւելի քան 10 մասնագէտներ: Բարի գալուստի խօսքեր արտասանեցին Հայկազեան...

ՅԱ­ԿՈԲ ԼԱ­ՏՈ­ՅԵ­ԱՆ Հաւ­ա­նա­բար զգա­ցած էք, որ ձեր կե­ան­քին մէջ բա­րե­կա­մու­թիւն­նե­րը շատ յա­ճախ դէպ­քով մը կը սկսին: Եր­բեմն ժխ­տա­կան, եր­բեմն դրա­կան, եր­բեմն ալ, շատ ան­գամ, տա­րօ­րի­նակ... Տոքթ. Բաբ­գէն Փա­փա­զե­ա­նին հետ հան­դի­պումս շատ տա­րօ­րի­նակ էր: Ու­րեմն, 1985-ի վե­րա­մու­տին Հա­մազ­գա­յի­նի «Ս. Վրա­ցե­ան» մաս­նա­ճիւ­ղի վար­չու­թե­ան ան­դամ եղայ: Այդ տա­րի երկ­րի ապա­հո­վա­կան տակ­նուվ­րայ վի­ճա­կին պատ­ճա­ռով յա­ճախ ձեռ­նար­կի թու­ա­կան կը ճշ­դէ­ինք, աւ­ե­լի ուշ կը յե­տաձ­գէ­ինք, շատ...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Ունեցածդ ամուր բռնէ, որպէսզի մէկը չառնէ քու պսակդ» Յայտնութիւն Յովհաննու 3.11: Երեւի ասկէ առաջ ըսած եմ, որ երկու պատկանելիութիւններուս հաւասարակշռութեան մէջ է, որ գտած եմ ինքնութեանս գիտակցութիւնը եւ արժէքը: Սփիւռքեան իրականութեան մէջ ապրող ոեւէ հայու իրավիճակն է ասիկա: Կայ աւելին. ներկայ ժամանակներուն հայուն երկու ինքնութիւնները կրնան վերածուիլ նաեւ երեքի ու նոյնիսկ չորսի: Սփիւռքի մէջ ապրող հայուն ոդիսականն...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Ազրպէյճանի Վերահսկողութեան Տակ Մնացած Են Առնուազն 1456 Նշանաւոր Անշարժ Յուշարձաններ Եւ 8 Պետական Թանգարաններ Արցախի վրայ սանձազերծուած ռազմական յարձակումին իբրեւ հետեւանք` Ազրպէյճանի վերահսկողութեան տակ մնացած են հայոց պատմութեան եւ մշակոյթի առնուազն 1456 նշանաւոր անշարժ յուշարձաններ, որոնց կարգին` 161 վանքեր եւ եկեղեցիներ, 591 խաչքարեր, Տիգրանակերտի, Ազոխի, Նոր Կարմիրաւանի, Միրիկի, Կերենի հնավայրերը եւ բազմաթիւ բերդեր, ամրոցներ, սրբավայրեր եւ այլ...

Ռուսաստանէն` Օգնութեան Նոր Խոստումներ Եւ Հալիձորի Ու Մեղրիի Յաղթանակները ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Եսայի Կաթողիկոսի Եւ Դաւիթ Բէկի Վախճանումը Կովկասի ռուսական զօրքերու հրամանատար եւ մերձկասպեան շրջաններու գործերու կառավարիչ զօրավար Վասիլի Տոլկորուքիի Պետերբուրգ ուղարկած 11 մայիս 1727-ի զեկուցագիրին հիման վրայ Ռուսաստանի գերագոյն գաղտնի խորհուրդը կարգադրեց հնարաւորին չափ զօրք կուտակել,  գործողութեան պատրանք ստեղծել եւ հայերը ոգեւորել Ռուսաստանի նկատմամբ սրբազան յոյսով: Կը պահանջուէր ամէն կերպ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ամէն տարի Փետրուար 19-ին, Հայաստանի մէջ կը նշուի «Գիրք Նուիրելու Օր»: Ան սահմանուած է 2008-ին, Հայաստանի «Գրողների Միութեան» օրուայ նախագահ՝ Լեւոն Անանեանի որոշումով: Նաեւ աւելցնենք, որ Փետրուար 19-ը պատահական չէ ընտրուած: Այսպէս, 1869-ի այդ օրը, ծնած է ապագայ հայ տաղանդաշատ գրող եւ «Ամենայն Հայոց» բանաստեղծ՝ Յովհաննէս Թումանեանը: Ու նշուած այդ օրը, մարդիկ, գրախանութներ, գրատուներ եւ կամ հրատարակչական տուներ, գիրքեր...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Պատմութեան ընթացքին յետպատերազմական ժամանակաշրջաններու ընկերային-տնտեսական աղէտալի հետեւանքները ընդհանրապէս միշտ ալ կրած են իրենց օրապահիկը ապահովող աշխատաւոր ընտանիքները: Հայաստանի Հանրապետութեան պարագային ալ, 9 նոյեմբեր 2020-ին ստորագրուած հրադադարի եռակողմանի ամօթալի ու պարտուողական յայտարարութիւնը եւ անոր պատճառով հայկական հողեր յանձնելու հետեւանքներուն բեռը եւս պիտի կրէ աշխատաւոր ժողովուրդը: Այսքանով չի սահմանափակուիր պարտութեան բեռը կրելը: Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի...

ՏԻՐՈՒԿ ՄՆԱԿԵԱՆ - Ժողովը Կարոյենց տանիքն է... - Լա՛ւ, հիմա կու գամ: Քառորդ ժամ ետք լամբարի մը շուրջ հաւաքուած են` Վարդանը, աւելի ծանօթ`  «Էթթօ» անունով, Համբիկը` թաղի տոնժուանը, Պարսիլը` թաղի մարտիկը, պզտիկ Յարութը` շիք պարոնը, Կարոն, Զոհրապը եւ Սիմոնիկը: Կաղանդէն երեք շաբաթ անցեր էր, բայց դեռ ոչ մէկ ծառ դուրս դրուած էր, մտահոգ էին: Ի՞նչ պիտի ընէին, ի՞նչ պիտի վառէին....

ԴՈԿՏ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Հայոց ցեղասպանութեան մասին միջազգային աղբիւրները ընդհանրապէս եւ լեհական գրականութիւնը մասնաւորապէս հարստացան նոր երկու լեհերէն հատորներով: 2020 թուականի երկրորդ կիսուն լոյս տեսաւ «Բնաջնջել հայերը -  ցեղասպանութեան պատմութիւն» խորագրով գիրքը, որ կը պարունակէ 233 միջակ չափի էջ, հրատարակուած` Մարեք Տերեվիէցքի հրատարակչութեան կողմէ, Լեհաստանի Պոզնան քաղաքի մէջ: Գիրքին հրատարակութիւնը կը վայելէ Լեհաստանի մշակոյթի եւ ազգային ժառանգութեան նախարարութեան նիւթական աջակցութիւնը, մշակոյթը...

ՎԱՐԴԱՆ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Արդէն սովորական են դարձել որոշ քաղաքական վերլուծաբանների դատողութիւններն այն մասին, որ աշխարհը գնում է դէպի մեծ պատերազմ: Դրանք անհիմն չեն թւում, եթէ համադրում ես այս կամ այն պետութեան կամ դրանց միութիւնների ղեկավարութիւնների դատողութիւններն ու քաղաքական վարքագիծը, երբ պատմական զուգահեռներ ես անցկացնում ու համեմատում նախկինում եղած նման իրադարձութիւններն ու իրավիճակները, դրանց պատճառներն ու հետեւանքները: Սիրիայում ծաւալուած իրադարձութիւնները, Ազրպէյճանի պատերազմը...

ՄԿՐՏԻՉ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ «Այս ի՞նչ տարօրինակ վերնագիր է» մտածեցիք վստահաբար: Խօսքը ձկան ծովէն դուրս գալու մասին է: Ձուկը ինչպէ՞ս ծովէն (կամ պարզապէս՝ ջուրէն) դուրս պիտի ելլէ, ինչո՞ւ պիտի ելլէ. կը մեռնի, այսինքն ան կը մեղանչէ բնութեան հիմնական օրէնքին՝ կեանքի ինքնապահպանման սկզբունքին դէմ. սկզբունք եւ օրէնք, որոնք հաւասարապէս ի զօրու են բոլոր էակներու, բուսական թէ անասնական, ինչպէս նաեւ մարդկային մտքին եւ հոգիին...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հինգշաբթի, 11 փետրուարը Վարդանանց պատերազմի յիշատակի օրն էր: Ազգային ինքնուրոյնութեան, քրիստոնէական կրօնի եւ պետական ինքնավարութեան պահպանման համար մղուած պատերազմին, հայկական 60 հազարանոց փոքրաթիւ բանակը պարտութիւն կրեց անհամեմատ աւելի հզօր պարսկական 300 հազարանոց բանակին դիմաց: Հայկական բանակը տուաւ 1036 զոհեր, որոնց մէջ` սպարապետ Վարդան Մամիկոնեանը, բազմաթիւ նախարարներ եւ իշխաններ: Նախարարներ, իշխաններ, զօրականներ ու կրօնաւորներ գերեվարուեցան: Գերեվարուածներուն մէջ էր նաեւ...

Սիւնիք. «Բարի եկաք...» Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի քաղաքական բեմը նոր փոթորիկներ կ՛ապրի քանի մը օրէ ի վեր, մէկ մասը` իբրեւ նորագոյն զարգացումներ նախընթացներու: Խորհրդարանին մէջ, կառավարութեան ուղղուած հարցումներու իր պատասխանին մէջ, փոխվարչապետ Տիգրան Աւինեան ի միջի այլոց յայտարարեց, թէ 9 նոյեմբերի եւ 11 յունուարի ծանօթ համաձայնագիրներէն բացի` այլ համաձայնագիր չէ ստորագրուած, կամ` եթէ ստորագրուած է, ինք տեղեակ չէ. յետոյ աւելցուց, որ...

ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ Այս տարուայ յունուարին լրացաւ հայոց նորագոյն պատմութեան մեծագոյն գործիչներից երկուսի` Արամ Մանուկեանի եւ Ռոստոմի մահուան 102-րդ տարելիցը, ինչը եւս մէկ առիթ է մէկ անգամ եւս յետադարձ հայեացք գցելու հայոց պատմութեան ոչ վաղ անցեալին, արժեւորելու մեր ազգային-ազատագրական պայքարի եւ հայոց պետականութեան հիմնադիր հայրերի անցած ճանապարհն ու նրանց թողած դասերը: Հայաստանի նորանկախ հանրապետութեան համար առանձնապէս ծանր անցաւ 1919թ. ձմեռը, երբ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հիմա դուն յաւերժ զինուոր ես, իսկ ես` յաւերժ զինուորի սպասող... Դուն հայրենիք ես, իսկ ես` հայրենապաշտ: Արցախի վերջին պատերազմին, երբ ազգ մը ամբողջ ակնդէտ կը հետեւէր ստեղծուած վիճակին եւ իրադարձութիւններուն, հեռատեսիլի պաստառներու թէ  համացանցի վրայ, մենք կը հանդիպէինք նաեւ այնպիսի գրառումներու, ինչպիսին է վերեւ յիշուածը, որոնց ընթերցումով` կ՛ալեկոծէր մեր յուզաշխարհը, կը փոթորկէին մեր սրտերը, մտքերը: Որովհետեւ, իւրաքանչիւր քսանամեայ...

«Բազմութիւնը, որ միասնաբար գործելու մղուած չէ, խառնաշփոթութիւն է Այն միասնութիւնը, որուն արմատը բազմութեան մէջ չէ, բռնակալութիւն է»: Պլեզ Փասքալ (1623-1662, ֆրանսացի փիլիսոփայ եւ բնագէտ) Մահաքուն բառը հաւանաբար պատշաճ է բնորոշելու համար Հայաստանի քաղաքական կեանքի ներկայ իրավիճակը: Օրուան սովորութեան մաս կը կազմեն փոխադարձ ցեխարձակումները, բիւզանդական վէճերը, զրպարտութեանց փոխանակումը եւ մասամբ նորին: Տեսանելի է խառնիճաղանճ մը, ուր եթէ «հիներ»-ը կառչած են հնութեան,...

ՄԵՍՐՈՊ ԵՊՍ. ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Հայ ժողովուրդի պատմութեան անմոռանալի եւ ճակատագրական պատերազմներու շարքին մեծ կարեւորութիւն եւ արժէք կը ներկայացնէ 451 թուականին մղուած Վարդանանց պատերազմը, որ խորքին մէջ  մեծ դաս մը ունի փոխանցելիք մեր ազգի գոյութեան ու հաւատքի պահպանման գոյատեւման: Հակառակ պարտութեան եւ մեծ վնասներուն` մեր ազգն ու եկեղեցին կարողութիւնը ունեցան յաղթական ձեւով դուրս գալու այս ճակատամարտէն: Երեւոյթ մը, որ հաւանաբար անկրկնելի իրականութիւն...

ԷՎԵԼԻՆԱ ՊԱՂՏԱՍԱՐԵԱՆ Իրիկունը կռուած տղերքը մեր տուն եկան, թաս-թասի ետեւից թունդ օղի խմեցին, հարբեցին, լաց եղան, հայհոյեցին, էդ գիտունները, խիզախները, որ  44 օր անցել էին դժոխքի բոլոր պարունակներով, որ պինդ գրկել էին ջահելների արիւնոտ, սառչող մարմինները, լսել էին նրանց վերջին մրմունջները:  Մի բուռ կսկիծ դարձած հրամանատարը` անփայլ աչքերով կամանդիրը, ասեց. «Չգիտեմ, ո՞նց ապրեմ, ախր թշնամուն թողած, բորենիների ու վայրի խոզերի...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ Բարեմիտ  եւ սիրամէտ սրընթաց եւ հապճեպ ճամբուդ վրայ անակնկալ այս շրջադարձդ յանկարծ բացուած առաւօտը գիշերի վերածեց՝ աւելի եւս խորացնելով մղձաւանջն ու տիրող անցուկ վիճակը, որ երբեւիցէ պատած է օրերը, ուր կ՛ապրինք ես եւ իմ նմանները։ Հայրենի մտալլկող տագնապը, Լիբանանի թախծոտ վիճակը, համաճարկի սարսափը կը կրծեն իմ եւ շատերու միտքը։ Այս շփոթահար  պահուն ու քու անհարկի այս շրջադարձը նոր...

https://www.aztagdaily.com/wp-content/uploads/2021/02/Karnig-Mgerdichian-Havelvadz-1.pdf