Յօդուածներ

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Լիբանանահայութեան կեանքի մէկ կարեւոր մասնիկը եղած է գրատուներու գոյութիւնը: Ինչպէս` դպրոցը, եկեղեցին, ակումբը, թատրոնն ու միութիւնները, գրատուները օրին կամ ժամանակին մեծ դեր ունեցած էին սերունդներու դաստիարակութեան մէջ: Փաստօրէն գաղութին մէջ կը գործէին տասնեակ մը գրատուներ, ուր արեւմտահայերէն եւ արեւելահայերէն գիրքերու մեծ հաւաքածոներ կը գտնէին: Շատ յաճախ գրատուները վերածուած էին մտաւորականներու հանդիպման վայրերու: Կը յիշեմ, որ գրատուն «Պերճ»-ը, գրատուն...

ՄԱՆՈՒԷԼ ԹՈՔՄԱՃԵԱՆ 21 փետրուար 2020, սկիզբ` նոր կեանքի, նոր «բնական»-ին... Հազիւ քանի մը ամիս անցած` ծայր առաւ Լիբանանի ժողովրդային շարժումը, արձանագրուեցան լիբանանեան թղթոսկիի անկումին եւ ընկերային ու քաղաքական բազում հարցեր, որոնց կողքին ի յայտ եկաւ նաեւ «Քորոնա»-ն: Դեռ ժողովուրդը պատահածը չըմբռնած` Լիբանան մտաւ երկու շաբթուան ընդհանուր փակման մէջ: Հասանք մարտ, եւ վարակուածներուն թիւը անցաւ 400-ը, իսկ երկիրը մտաւ յաւելեալ երկու...

Ա. Ա. Հայաստան կ՛ապրի վտանգաւոր եւ ճակատագրական փուլ մը, երբ իշխանութիւններ- ընդդիմութիւն տարակարծութիւնները կը շարունակեն արցախեան երկրորդ պատերազմէն մեծապէս ցնցուած երկիրը պահել վտանգաւոր գօտիի մը մէջ: Հարաւկովկասեան միւս հանրապետութիւնը` Վրաստան եւս մխրճուած է իշխանութիւններ-ընդդիմութիւն տարակարծութիւններու պատճառով անկայուն իրավիճակի մը մէջ, որ քսանվեց փետրուարէն ի վեր կը շարունակուի ցոյցերով եւ բողոքի հաւաքներով, նաեւ` ձերբակալութիւններով եւ ոստիկան ուժեր-ցուցարարներ յաճախակի բախումներով: Եթէ Վրաստանի...

ԶԱՒԷՆ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Ճորճ Գալօղլեանի մահէն 40 օրեր անցած է: Ան իր դաստիարակութեան ու աշխատանքներուն շնորհիւ տէր կանգնած է իր ընտանիքին` պահպանելով մարդկային եւ հայկական արժէքները: Իսկ Գալօղլեանի հասարակական-ծառայողական աշխատանքները ունեցած են երկու ուղի. մէկը` արմատներու պահպանում, իսկ երկրորդը` սերունդներու դաստիարակութիւն: Քիլիսցի հայրենակիցը աւելի քան յիսուն տարիներ մաս կազմած է քիլիսցիներու հայրենակցական միութեան, որուն ատենապետի պաշտօնը ստանձնած է վերջին քսան տարիներուն:...

Հանրապետութեան նախագահի հրապարակային հրաւէրը վարչապետին` այցելելու նախագահական պալատ, կառավարութեան կազմութեան ընթացիկ հանդիպումի ճշդումի առումով արտակարգ եղանակ է: Գուցէ նաեւ աննախադէպ` Լիբանանի պատմութեան նորագոյն ժամանակամիջոցին մէջ: Հրաւէրի ենթաթեքսթը այն էր, որ վարչապետը հրաւիրուած է ներկայանալու եւ ներկայացնելու նախագահի առարկութիւնները նկատի առած կառավարութեան ցանկ մը. այլապէս, ան պէտք է հրաժարի եւ առիթ տայ նոր վարչապետին կազմելու համար կառավարութիւնը: Վարչապետին հակազդեցութիւնը համարժէք էր:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 20 մարտին Ճօ Պայտըն կը բոլորէ իբրեւ հանրապետութեան նախագահ Սպիտակ տուն մուտքին երկրորդ ամիսը: Ան 4 տարի առաջ հեռացած էր` փոխնախագահի գլխարկը վար դնելով: Երբ կը պատրաստուէր 46-րդ նախագահին պաշտօնավարութեան ուղին, տիրական էին քանի մը հիմնական կարծիք: Ոմանք կ՛ըսէին, որ ան անուղղակի վերարտադրութիւնը պիտի ըլլայ Պարաք Օպամայի իշխանութեան (վարչամեքենային կարգ մը անդամները Օպամայի խմբակի պահարանէն բերուեցան, նմանապէս` կարգ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Պատանեկան օրերէս կը ճանչնամ ՀՄԸՄ-ական եղբայր Ժաքը, երբ արդէն ինք երիտասարդ էր, իսկ ո՛վ չէր ճանչնար զինք: Մեր մտերմութիւնը, սակայն, սկսաւ Յորդանանի մէջ, ուր 1973-էն սկսեալ շուրջ 7 տարի պաշտօնավարեցի: Իր միութենական հարուստ վաստակին` կենսագրութեան չէ, որ պիտի անդրադառնամ, այլ` իր գործունէութեան որոշ փուլերուն, մասնակի վկայութիւններ: Յակոբ Պոյաճեան 1975-ին սկսած լիբանանեան քաղաքացիական պատերազմին պատճառով կարգ մը ընկերութիւններ եւ...

Զ. Թ. Է՜հ, եղա՞ւ մը ըրածդ, ԸՆԿԵ՛Ր: Կ՛ըլլա՞յ մը ասի, Սեւա՛ն: Այսպէս, առանց պատրաստուելու, եւ առանց մեզ ալ պատրաստելու, թաշխալայով մը... ափալ-թափալ: Էճելեթ ի՞նչ էր: Oլուխ... չօճուխ, թոռնիկ... Այսինքն մեծ պապա` տէտէ՞  եղած էիր ըսելով... Հաճի՛ս, երկու բառով, կարճ ու կտրուկ` մուխթասար մուֆիտ (նախասիրած բառամթերքէդ, այս բառերը արտասանելու պահուդ, աջ ցուցամատդ դիմացինիդ կ՛ուղղէիր), պատասխանէ՛, թէ ի՞նչ ըրիր, ինչո՞ւ կամ ինչպէ՞ս...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Այս վերջին երեք տարիներուն ընթացքին անակնկալօրէն կորսնցուցած եմ երեք մտերիմ ընկերներ: Իւրաքանչիւրին պարագային, բառին բուն իմաստով, ցնցուած էի ու հսկայական ճիգ գործադրած եմ, որպէսզի կարենայի պահել ներքին իմացականութեանս հաւասարակշռութիւնը: Այն հաւասարակշռութիւնը, որ մէջդ կը ստեղծուի տարիներու ընթացքին` շնորհիւ  գաղափարականօրէն ամուր ու վստահելի մտերմութիւններու: Սեւանը անոնցմէ վերջինն էր: Առաջին երկուքը Արա Տեմիրճեանը եւ Վահիկ Յարութիւնեանն էին, մէկը Պէյրութ, միւսն...

Հ. Պ. Լիբանանի յետպատերազմեան շրջաններէն` ՀՄԸՄ Պէյրութի ակումբը, տեսակ մը ժամադրավայր դարձած էր այն բոլոր ծնողներուն, որոնք իւրաքանչիւր շաբաթ օր, իրենց զաւակներուն հետ միասին, ձեւով մը մասնակից կը դառնային այս մեծ միութեան աշխատանքներուն: Տարբեր տարիքի սկաուտներ կը ժամանէին ու կը լծուէին իրենց ընթացիկ գործունէութեան, իսկ որոշ ծնողներ կը հաւաքուէին ակումբին սրահը, զրուցելու եւ ժամանակ անցընելու` մինչեւ սկաուտական աշխատանքի աւարտը: Ահա...

Անմոռանալի յիշատակներ... Չեմ մոռնար ներկայութեանդ կարեւորութիւնը այն օրէն, երբ արդէն սկսած էի ճանչնալ քեզ: Չեմ մոռնար սէրդ եւ հոգատարութիւնդ, զորս կը տածէիր անդրանիկ թոռնիկիդ նկատմամբ: Չեմ մոռնար այն պահերը, երբ հետս կը խաղայիր` զիս գիրկդ առած: Չեմ մոռնար ուրախութիւնս, երբ կ՛այցելէի գործատեղիդ եւ պզտիկ թուղթերու վրայ ժամերով կը գծէի ու կը ներկէի: Չեմ մոռնար մեր իւրաքանչիւր հանդիպումին արտասանած նախադասութիւնդ. «Ո՞ւր...

ՄԱԹԻԿ  ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Արեւմտեան Հայաստանի բազմահարիւր քաղաքներէն ու գիւղերէն տեղահանուած եւ Ցեղասպանութեան ենթարկուած հայութեան մնացորդացի առաջին կայքերը հանդիսացան սուրիական տարածքները: Սահմանամերձ շրջաններէն գաղթականները ընդհանրապէս հաստատուեցան մօտակայ քաղաքներ եւ գիւղեր: Այնթապցիներն ու մարաշցիները` դէպի Հալէպ, քիլիսցիները` Ազեզ, տիգրանակերտցիներն ու սասունցիները` Գամիշլի, ուրֆացիները` Թել Ապիատ եւ շրջակայքը, պերեճիկցիները` Ճարապլուս... եւ այսպէս հաստատուեցան Սուրիա, դէպի Հալէպ ու հարաւի կամ ծովեզերեայ այլ քաղաքներ: Այս հոսքը,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ  ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Աշխատանքի մը, առեւտրական կամ որեւէ այլ գործի մը երկարակեցութիւնը մեծ մասամբ կախեալ է անհատներու յարատեւելու ոգիէն: Անշուշտ այլ գործօններու դերակատարութիւնն ալ պէտք չէ զանց առնել: Ահաւասիկ` ընտանեկան արհեստ մը, այս պարագային` լուսանկարչութիւն, որ յաճախ արուեստի յատկանիշներ կ՛ունենայ եւ տասնամեակներ կը գոյատեւէ, որովհետեւ աշխատանքը կատարողները հետեւողական են, կը ձգտին նոյն մակարդակը պահպանել եւ ամէնէն կարեւորը... կը ժպտին: Յօդուածը...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Հայաստանի շարժապատկերի աշխատաւորներու («Կինեմատոգրաֆիստներ») միութիւնը գաղտնի քուէարկութեամբ միաձայնութեամբ որոշած է «Օսկար» մրցանակի համար Հայաստանը ներկայացնել Արման Նշանեանի «Սողոմոնի երգերը» (Songs of Solomon, 2020, 103 վ) ժապաւէնով: Անձնական նամակակցութեան ճամբով տեղեկացայ, որ ժապաւէնը եղած է քուէարկութեան դրուած միակ թեկնածուն: Այս ցաւոտ իրավիճակը սպասելի էր: Անցեալ տարի «Ոսկէ ծիրան» փառատօնի ծրագիրէն զեղչուած էր փառատօնը իմաստաւորող առանցքային  «Հայկական համայնապատկեր» դասը, որովհետեւ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ ԵԱՀԿ-ի գործող նախագահ, Շուէտի արտաքին գործոց նախարար Անն Լինտէ 14 մարտի երեկոյեան այցելեց Պաքու, ուր հանդիպում ունեցաւ Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ: Ազրպէյճանի նախագահի պաշտօնական կայքը հաղորդեց, որ վերջինս հանդիպումին ընթացքին կարեւոր նկատած է ղարաբաղեան տագնապի լուծման մէջ ԵԱՀԿ-ի մասնակցութիւնը, ինչ որ զարմանք եւ շարք մը հարցականներ ստեղծեց` նկատի ունենալով այս գծով Ազրպէյճանի նախագահի նախապէս կատարած յայտարարութիւններն ու...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Երբ բաւական հանգչած էինք Լազարեան ճեմարան հասնելէ ետք, Հարպոյեան յիշեցուց, որ պէտք է երթանք ու գտնենք հայկական ներկայացուցչութիւնը (տակաւին դեսպանութիւն չկար) ու ծանօթանայինք կացութեան, գիտնայինք` ի՛նչ պիտի ընէինք: Ու չորսով ելանք ճամբայ: Դժուար չեղաւ գտնել հասցէն, ուր շատ սիրալիր ընդունելութիւն ցոյց տուին մեզի,  ապա ցաւ յայտնեցին, որ կարելի չէր եղած օդակայանէն դիմաւորել մեզ: - Դժուար օրեր են, էլի՛,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ամիս, շաբաթ, օրեր կ՛անցնին եւ պարտութեան հետեւանքներու տեսակաւոր եւ մասնակի լուրեր կը լսենք: Ե՞րբ կ՛ունենանք ընդհանուր եւ հիմնաւորուած հաշուեկշիռ մը, որպէսզի գիտնանք: Նախ` գիտնանք: Գիտնանք` վերականգնելու համար: Անորոշութիւններու եւ հակասական տեղեկութիւններու մթնոլորտի մէջ ո՛չ ղեկավարութիւնը կրնայ գործել, ո՛չ մտաւորականութիւնը կարծիք կազմել եւ լուծումներ առաջարկել, ո՛չ ալ ժողովուրդը յաղթահարել իր ընկճուածութիւնը: Լրատուամիջոցներու այլազան տեղեկութիւնները, իշխանութիւններու պարզած ամենագիտութիւնը եւ չհիմնաւորուած...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա  «Շուշի»-ն Կրկին Զարդարեց Հալէպահայութեան Բեմը Կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Ն. Աղբալեան» մասնաճիւղին,  երեք յաջորդական ելոյթներով հանդէս եկաւ «Շուշի» մանկապատանեկան պարախումբը` գեղարուեստական ղեկավարութեամբ Վրէժ Թերզեանի: Սուրիոյ եւ Հայաստանի քայլերգներու ունկնդրութենէն ետք արաբերէն լեզուով բացման խօսքով հանդէս եկաւ Մարալ Ղազարեան, որ նկատել տուաւ, թէ պարը արտայայտութեան անկաշկանդ ձեւ մըն է, որուն ընդմէջէն կ՛արտայայտուին մարդու ամէնէն թաքուն զգացումները: Հայերէնով բացման խօսքը...

ԱՐՄԷՆ ԹԱՇՃԵԱՆ Վերջին տարիներուն այլեւս հազուադէպ էր, որ հայրս դասերուս տան պատրաստութեան իր բաժին պարտականութիւնը համարած` թուաբանութեան եւ հայոց պատմութեան ստուգումները կատարէր: Հիւրասենեակէն դուրս ելլելու, ատրճանակը մէջքին դնելով տունէն մեկնելու եւ աստիճաններէն արագ իջնելու պատկերներն է, որոնք մնացեր են... Հետագային այդ պատկերները հետք ձգած դրուագներու կրկնուող ուրուականներով վերածուեցան իրողութեանց գիտակից դառնալու տարիքային իմ ոստումներուս հետ: Ինչպէս բոլոր հերթապահներու պարագային, մեր...

«Զուարթնոց» Յատուկ Դաստիարակութեան Կեդրոն. Յիշելով Մեր Սրտահատորները 1 Մարտ 2021 ՄԱՐՈՒԱ ԱՊՏԱԼԼԱ Ինչպէ՞ս առանց ուրիշներուն օգնելու կարելի է այս կեանքը ապրիլ: Ինչպէ՞ս պիտանի դառալ մեր ընկերութեան մէջ: Ոչ ոք գիտէ: Արդարեւ, մայր մը, որ իր զաւակը կռնակին կը կրէր, ազդած էր վրաս: Հաւանաբար ան «ԱՊՈՒՐԻՇ» կ՛ուղղուէր` ջիղերու մասնագէտի քննութեան ներկայացնելու զաւակը: Ազդուած էի այս մօր խօսքերէն, իսկական հերոսուհի մը, որ...