Յօդուածներ

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Աշխարհի մէջ, ամէն տարի, Մարտ 27-ը կը յիշատակուի իբրեւ «Թատրոնի Միջազգային Օր»: Այս կը նշանակէ, թէ թատրոնը տօն ալ է ու ան միշտ մեզի հետ է իր աւանդոյթներով, հնութիւններով եւ նորութիւններով միատեղ: Ու իբրեւ թատերասէր, ինչպէս նաեւ պատանեկան տարիներէս մինչեւ այսօր թատրոնի սրտին շատ մօտիկ ապրող հայ անհատ, երբեմնի համեստ դերասան եւ բեմադրիչ, թատերագիր եւ քննադատ, այս առթիւ առ...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Միքայէլ Վարանդեան, բուն անունով Միքայէլ Յովհաննիսեան, ծնած է 1874-ին Ղարաբաղի Վարանդա գաւառին մէջ, այստեղէն կը մնայ իր ծածկանունը Վարանդեան՝ որ յետագային կը դառնայ իր իսկական մականունը: Ան միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Շուշիի դպրոցին մէջ եւ աշակերտական տարիքէն արդէն կլանուած է ժամանակի յառաջդիմական յեղափոխական գաղափարներով: Ութսունական թուականներու վերջերուն ան կը մեկնի Զուիցերիա ուսանելու եւ շուտով կը դառնայ Ժընեւի հայ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Երբ պատանի էինք, ունէինք ուսողութեան իմաստուն ուսուցիչ մը, որ մեզի սորվեցուց նաեւ ճատրակ խաղալ: Մեր ընկերներէն մէկը շուտով ընկալեց խաղին գաղտնիքները: Անկարելի էր «վարպետ»-ին յաղթել: Ունէինք նաեւ կատակասէր, չարաճճի ընկեր մը, որ կը խիզախէր մրցիլ վարպետին դէմ, սակայն երբ զգար, որ դիրքերը տկարացած են ու պիտի պարտուի, «կարծեմ այս տախտակին տակը թուղթ մը ձգած էի» ըսելով` ճատրակի խաղատախտակը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Արաբական Մշակոյթին Իր Բերած Ներդրումին Համար Լեւոն Զաքի Ետալեան Կը Պարգեւատրուի Մշակոյթի արաբական միութիւնը պարգեւատրեց գրող, հետազօտող եւ գործարար Լեւոն Զաքի Ետալեանը` անոր շնորհելով միութեան 2020 թուականի համաշխարհային մրցանակը` առ ի գնահատանք տարբեր ծառայութիւններու ընդմէջէն սուրիական եւ արաբական մշակութային ու ընկերային զանազան դատերու մէջ ունեցած ներդրումին: Մշակոյթի արաբական միութեան Ներկայացուցչական խորհուրդի նախագահ Այշա Խըտր Դամասկոսի մէջ...

Սպիտակ տան բանբերին յայտարարութիւնները` նախագահ Պայտընի ապրիլքսանչորսեան ուղերձին ընդառաջ, գրաւած են բազմակողմանի ուշադրութիւն: Ի պատասխան ծերակուտական Մենենտեսի կոչ-նամակին, հրապարակուած է գրաւոր արձագանգ մը, որուն մէջ կը նշուի. «Իբրեւ նախագահի թեկնածու` Պայտըն ոգեկոչած է 1,5 միլիոն հայ տղամարդիկը, կիները եւ երեխաները, որոնք մահացած էին Օսմանեան կայսրութեան վերջին տարիներուն: Ան այդ ժամանակ ըսած էր, որ մենք երբեք պէտք չէ մոռնանք կամ լուռ...

ԱՐՄԷՆ ԱՍՐԵԱՆ Պատմ. գիտ. թեկնածու, դոցենտ Ապրիլի 16-ին Արամը հրապարակեց Ազգային խորհրդի որոշումներն այն մասին, որ` 1) Կեղծ լուրեր տարածողները պատժուելու են, 2) Քաղաքում սահմանւում է շուրջօրեայ պահակութիւն, որպէսզի տականքները խուճապ չառաջացնեն, 3) Նախատեսւում է 32-50 տարեկան տղամարդկանց զօրահաւաք, լինեն նրանք արեւելահայ, արեւմտահայ թէ պարսկահայ: Նախատեսւում էր նաեւ կանանց զօրաշարժ: Զօրակոչուածների եւ նրանց ընտանիքների հոգսը թեթեւացնելու նպատակով Ազգային խորհուրդն աղքատ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Արագածոտնի որդինե՛ր եւ դուստրե՛ր, Կը դիմեմ ձեզի, քանի որ շատ յստակօրէն պր. Փաշինեան ձե՛զ ընտրած կը թուի ըլլալ որպէս յառաջիկայ «արտահերթ ընտրութիւններ»-ու մեկնարկային փորձագետինը: Այդ իսկ պատճառով դուք առաջինն էիք երէկ, որ լսեցիք պր. Փաշինեանի`, այսինքն` նոյեմբեր 9-ի ամօթալի համաձայնագիրը ստորագրած եւ մեր հայրենական հողերը թշնամիին յանձնած իշխանաւորի՛ն ընտրական լոզունգաշարը: Պարզ խօսքով, ձեր վրայ է, որ կը փորձուի...

Պատրաստեց՛ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Երեւանի Պետական Բժշկական Համալսարանին Մէջ Տեղի Ունեցած Է Պատերազմի Ընթացքին Զոհուած Ուսանող Կիմ Խաչատրեանի Նուիրուած Յուշ-Երեկոյ Երեւանի պետական բժշկական համալսարանին մէջ տեղի ունեցած արցախեան պատերազմի ընթացքին զոհուած ուսանող Կիմ Խաչատրեանի յուշ-երեկոն, որ նուիրուած էր անոր ծննդեան տարեդարձին: Այս մասին տեղեկացուց Երեւանի Մխիթար Հերացիի անուան պետական բժշկական համալսարանի հասարակայնութեան հետ կապերու բաժանմունքը: «Կիմին հայրենասիրութիւն փոխանցուած է ոչ թէ...

Խամսայի Մելիքութիւնները Ծարի Հայաթափումը Եւ Վերաբնակեցումը Քոչուոր Ցեղերով ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Նատիր Շահի Արշաւանքները Եւ Մելիք Մանուչար Իրանի Նատիր շահ, Օսմանեան կայսրութենէն Անդրկովկասը նուաճելէն ետք, 1736-ին Արցախը անկախ հռչակեց Գանձակի խանութենէն եւ դարձուց վարչական առանձին միաւոր: Այսպիսով,  Գիւլիստանի, Ջրաբերդի, Խաչենի, Վարանդայի եւ Դիզակի հայկական մելիքութիւնները կազմեցին Խամսա (արաբերէն` հինգ) երկրամասը: Գիւլիստանի մելիքութիւնը կ՛ընդգրկէր Կուրակ եւ Թարթառ գետերու միջեւ տարածուող գօտին:...

ՄԵԼԻՔ ԳԱՐԱԳԱՒՈՐԵԱՆ Անհայրենիք Նիկոլ Փաշինեան՝ Ազգային ժողովի ուսապարկերու խմբակցութեան եւ ընդդիմութեան միւս ուժերուն հետ յետ ձեւական խորհրդակցութեանց, իր անհատական, ընտանեկան եւ քաղաքական աթոռակռիւի հաշիւներէն մեկնած, ըստ երեւոյթի յարմար կը նկատէ 20 յունիսին կազմակերպել համապետական արտահերթ ընտրութիւններ, եւ ոչ թէ, ինչպէս որ կը ձեւացնէ, երկիրը ներկայ անելանելի իրավիճակէն դուրս բերելու համար։ Յանկարծ չապրինք այդ խաբկանքը, որովհետեւ այսօր փաստօրէն Հայաստանի թիւ մէկ...

ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Պարտութեան յաղթահարման, այլեւ պահանջատիրական պայքարի վերադարձին ազդանշանը տրուեցաւ Պուէնոս Այրէսի մէջ, ուր, առաւել, ազգային/համայնքային վերանորոգման այլ էական գործընթացի մը սկիզբ տրուած է: Ինչպէս ամենուրեք Սփիւռքի համայնքներուն մէջ, Արցախեան քառասունչորսօրեայ պատերազմին պարտութիւնը, Նոյեմբեր 9-ի նուաստաստացուցիչ եռակողմանի յայտարարութիւնը եւ հայկական հողատարածքներու ամօթալի յանձնումը իշխանութեան վրայ մնալու յամառող ապիկար իշխանութեան կողմէ շոքային ազդեցութիւն ունեցաւ Հարաւային Ամերիկայի հայութեան վրայ՝ Արժանթինի, Ուրուկուայի,...

ԱՐՄԷՆ ԱՍՐԵԱՆ Պատմ. գիտ. թեկնածու, դոցենտ Մարտի 19-ը հայոց նորագոյն պետականութեան հիմնադիր, հայ ժողովրդի սիրելի զաւակ Արամ Մանուկեանի ծննդեան օրն է (ծննդեան անուամբ` Սարգիս Յարութիւնի Յովհաննիսեան, 1879-1919 թթ.)(1): Օգտուելով առիթից` կը ներկայացնենք Արամ Մանուկեանի բովանդակալից, հայրենաշէն եւ արգասաբեր գործունէութեան մի փոքրիկ, բայց մեր օրերի համար խիստ արդիական ժամանակահատուած` արձանագրելու, որ կազմակերպուած, նպատակամղուած ու սրտացաւ աշխատանքի դէպքում մեր օրերում էլ հնարաւոր...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆ 1975-ին Խոր Վիրապը հնադարեան հմայք ունէր, նորոգութեան ենթարկուած չէր:  Երբ լսեցի, որ Խոր Վիրապ պիտի երթանք այդ օր (սորվեր էի ամէն զարմանք բարձրաձայն չարտայայտել), ուրեմն ինքզինքիս ըսի. «Ամէն ինչ հասկցա՛նք, Խոր Վիրա՞պն ալ իսկապէս գոյութիւն ունի հիմա, եւ Հայաստանի մէ՞ջ է»: Օրը հինգշաբթի էր, կէսօրուան մօտ: Մարդ-մարդասանք չկար: Քիլոմեթրերը  յակոբ յակոբեանական հողագոյնի եւ ներզօր քնքշութեան մը մէջ պարուրուած...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ   Մինչ գիտնականները կ՛անճրկին վաւերականօրէն եւ կամ իրեղէն ապացոյցներով երեւոյթ մը բացատրել ու մեկնաբանել, «իմաստուն»ները կը դիմեն տրամաբանութեան: Իսկ արուեստագէտները հարցը կը տեղափոխեն զգայական դաշտի վրայ եւ վստահելէ ետք ենթագիտակիցի ներքին մղումներուն, թափ կու տան իրենց երեւակայութեան: Ահաւասիկ հո՛ս է, որ կը սկսի գործել  յարաբերականութեան տեսութիւնը, ուր շօշափելին կը թուի խաբկանք, խաբկանքը` ճշմարիտ, ճշմարտանմանը կը շփոթուի իրականութեան հետ, եւ...

Ալեկոծ եւ մռայլ այս օրերուն, կ՛ուզեմ բաժնել ձեզի հետ 1980-ին գրուած յուշագրական յօդուածս Ճեմարանի մեր մեծ ուսուցիչներէն` Գառնիկ Գիւզալեանի մասին: Յօդուածը ենթարկած եմ շարք մը վերանայումներու` եւ անհրաժեշտ լրացումներու` զայն նորօրեայ ընթերցողին մատչելի ընելու մտահոգութեամբ: Կ. Ա. Հայոց Պատմութեան Խստակրօն Ուսումնապետը` Գառնիկ Գիւզալեան Անոր անունը «Գիւզալ» էր մեր աշակերտական շարքերուն մէջ: Մանրակազմ մարդ մըն էր ան, պիրկ ու ինքնավստահ, եւ...

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ Քաղաքական կեանքին մէջ ընթացիկ երեւոյթներ են թէ՛ գործակցութիւնը եւ թէ՛ հակադրութիւնը։ Սակայն երկուքն ալ կ՚իմաստաւորուին միայն այն ատեն, երբ պատասխանենք կարեւոր հարցումի մը՝ թէ ի՞նչ նպատակ, արդիւնք, կամ թիրախ կը հետապնդեն գործակցութիւնը, կամ հակադրութիւնը։ Ներհայաստանեան քաղաքական կեանքէն ներս մեր (Դաշնակցութեան) գործունութեան աւելի քան երեսուն տարիներուն ընթացքին, ո՛չ մեր գործակցութիւնները եւ ոչ ալ մեր հակադրութիւնները ինքնանպատակ եղած են։ Մենք...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Այս օրերուն, Հայաստանի եւ Լիբանանի տագնապալի կացութիւններուն մասին խորհրդածելը պարտադիր է: Լիբանանի մէջ, հանրապետութեան նախագահին կողմէ նշանակեալ վարչապետին ուղղուած հրամայական հրաւէրը յարգուեցաւ վերջինին կողմէ: Հանդիպումը տեղի ունեցաւ եւ ըստ երեւոյթին դրականօրէն արդիւնաւորուեցաւ: Յաջորդ հանդիպումը նախատեսուած է երկուշաբթի, 22 մարտին. յոյս կայ, որ կառավարութեան կազմութեան ժամը մօտեցած է: Մօտեցած է նաեւ, իբրեւ հետեւողութիւն, տիրող անտանելի ճգնաժամի հանգուցալուծման ժամը, առնուազն`...

Երեւանի Բաղրամեան պողոտայում տեղի ունեցող հանրահաւաքների ժամանակ վեր պարզուեց մի պաստառ, որի վրայ գրուած էր` «Ազատագրում»: Սա վկայում է, որ մարդիկ իշխանութեան դէմ ծաւալուած շարժումն այլեւս ընկալում են որպէս ազգային-ազատագրական պայքար: Ազգային եւ պետական գիտակցութեամբ օժտուած մեծամասնութեան համար պատերազմը չի աւարտուել: Թշնամին շարունակում է գերի պահել անյայտ թուով հայորդիների, ամէն օր նորանոր տարածքներ ու դիրքեր է գրաւում բուն Հայաստանի տարածքից,...

Համացանցի վրայ կարելի է կարդալ «Դրօշակ» ամսագրի 2021 թուականի Գ. համարը: Այս համարին նիւթերու զգալի մասը նուիրուած է ներկայ օրերու իրադարձութիւններուն: Ներքաղաքական մտահոգիչ առօրեայի անդրադարձն է համարի առաջնորդող խմբագրականը: Նոյն իրականութեան մասին, գնահատում կը կատարէ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Մուրատ Փափազեանը` պատասխանելով «Դրօշակ»-ի հարցումներուն: Մուրատ Փափազեան կը պատմէ նաեւ Ֆրանսայի իշխանութեան` որպէս ԵԱՀԿ Մինսքի խմբակի նախագահութեան անդամի, տեսակէտներու մասին, Արցախի շուրջ...

Այս օրերուն հայ զանգուածներուն ուշադրութիւնը կեդրոնացած է Հայաստանի եւ Արցախի քաղաքական զարգացումներուն վրայ, ուստի Կնոջ միջազգային օրը կամ կնոջ նուիրուած ամիսը ընդհանրապէս առիթ մըն է խորհրդածելու  արցախեան վերջին պատերազմին հայ կնոջ դերին, անոր կորուստներուն եւ հասարակութեան դարձուցած ուշադրութեան մասին: Պատերազմն ու տեղահանութիւնը ամէնէն խորունկ վէրքերը ձգեցին մայրերու հոգիներուն մէջ: Անոնց, որոնք հայրենի հողը, տունն ու տեղը պաշտպանելու, անոնց տիրութիւն ընելու...