Անդրադարձ

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Քրիստափոր Վերմիշեան Քրիստափոր Աբակումեան Վերմիշեան(ց).- Ճանչցուած է նաեւ Խ(Ք)րիստափոր Վերմիշեւից, հասարակական, քաղաքական, պետական գործիչ, Թիֆլիսի նահանգապետ: Ծնած է 2 յունուար 1863-ին, Պաքու: Սկզբնական կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի, ապա Պաքուի ռէալական ուսումնարաններուն մէջ: 1884-ին գիւղատնտեսական գիտութիւններու թեկնածուի աստիճանով աւարտած է Փեթրովսքի հողագործական եւ անտառամշակման ակադեմիան: 1885-ին Ք. Վերմիշեանցը արդէն ընտրուած է Կովկասի մէջ պետական ունեցուածքի նախարար Ի. Ի. Տիխեւի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ 2016-ին լոյս տեսաւ Վեհանոյշ Թէքեանի «Սփիւռքապատում» գիրքը, բաղկացած` 462 էջերէ: Հատորը հրատարակուած է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան նիւթական աջակցութեամբ: Հեղինակը գիրքը նուիրած է քրոջը` Սեւանին: Հատորին մէջ մէկտեղուած են հեղինակին արձակ գործերէն պատմուածքներ եւ խոհագրութիւններ, որոնք կ՛առնչուին սփիւռքի փորձառութեան: Վեհանոյշ Թէքեան կ՛ըսէ, որ Հայաստանի բաժան-բաժան ըլլալուն գլխաւոր պատասխանատուն օսմանեան կայսրութեան թուրքն էր, որ մեր պապենական հողերը գրաւած...

ԺԱՔ ՔԷՉԷՃԵԱՆ կառավարութիւն Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովին բարեփոխման առաջարկ մը ներկայացուց  ներկայ «Հայաստանի Հանրապետութեան հարկերու օրէնք»-ին վերաբերալ: Հայաստանի Հանրապետութեան ներկայ հարկերու օրէնքը իբր թէ  հիմնուած է յառաջադիմական հարկերու կանոններու վրայ (progressive tax structure): Այս առաջարկը բխելով Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութենէն` ուղղարկուած է Հայաստանի Հանրապետութեան նորընտիր Ազգային ժողովին, ուր պիտի քննուի եւ ուսումնասիրուի ու ապա քուէարկութեան դրուի: Նկատի առնելով, որ Հայաստանի Հանրապետութեան...

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսը 2019 տարին հռչակած է «Հայ մամուլի տարի»: Իր պատգամին մէջ Արամ Ա. մանրամասնօրէն եւ ամենայն բծախնդրութեամբ կը ներկայացնէ հայ մամուլը` սկսելով անոր ծննդոցէն` հեռաւոր Մատրասէն (Հնդկաստան), յանձինս Յարութիւն քհնյ. Շմաւոնեանի, որ լոյս ընծայած է հասարակական, գիտական եւ գրական բնոյթ ունեցող «Ազդարար»-ը` 1794-ին: Ապա, զանազան գաղթօճախներու մէջ, կարճ տեւողութեամբ, հրատարակուած են պարբերաթերթեր: Եթէ այս օրերուն...

Թուրքիոյ մէջ կը շարունակուի Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան երեսփոխանները անձեռնմխելիութենէ զրկելու գործընթացը: Յառաջիկային եւս 9 միջնորդութիւն կը ներկայացուի Թուրքիոյ խորհրդարանի սահմանադրական եւ արդարադատութեան միացեալ յանձնախումբին, որպէսզի քրտամէտ կուսակցութեան 8 երեսփոխաններ միանուագ զրկուին պատգամաւորական անձեռնմխելիութենէ: Նախապէս նման միջնորդութիւն ներկայացուած էր Թուրքիոյ խորհրդարան` Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան հայ երեսփոխան Կարօ Փայլանի դէմ: Այս կը նշանակէ, որ Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան գրեթէ ամբողջ խորհրդարանական խմբակցութեան դէմ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Կ՛ըսեն, թէ կրկնութիւնը օգտակար է եւ կը սորվեցնէ: Սակայն երեքշաբթի օր ՀՅԴ Բիւրոյի նորընտիր ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեանի եւ ՀՅԴ Բիւրոյի նախագահին միացեալ մամլոյ ասուլիսի ընթացքին լրագրողի մը մէկ հարցումը եկաւ հարցականի տակ առնելու այդ պնդումը: Ան հարցուց, թէ ինչո՞ւ Դաշնակցութիւնը ճիշդ այսօր կը խօսի Հայաստանի եւ Արցախի միջեւ ռազմաքաղաքական դաշինքի համաձայնագիրի կնքման անհրաժեշտութեան մասին: Անտեղի եւ հաւասարապէս...

Շաբաթ, 26 յունուար 2019-ի առաւօտեան Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս Անթիլիասի մայրավանքի իր գրասենեակին մէջ ընդունեց Թուրքիոյ խորհրդարանի հայ երեսփոխան Կարօ Փայլանը: Աւելի քան ժամ մը տեւած հանդիպման քննարկումներուն առանցքը, բնականաբար, հայ-թրքական յարաբերութիւնները, Ցեղասպանութեան հարցը, Սիսի կաթողիկոսարանին դատը, Թուրքիոյ հայութեան պարզած ներկայ վիճակը եւ այլ յարակից խնդիրներն էին: Նշեալ հարցերուն մասին Կարօ Փայլան անհրաժեշտ տեղեկութիւնները տուաւ վեհափառ հայրապետին` միաժամանակ...

Թուրքիոյ խորհրդարանի անդամ Կարօ Փայլան հրապարակային բանախօսութիւն մը տուաւ Հայկազեան համալսարանին մէջ, շաբաթ, 26 յունուար 2019-ի երեկոյեան: Կարօ Փայլան Պէյրութ կը գտնուէր «Նոր սերունդ» մշակութային միութեան հրաւէրով` «Ռետ» ժապաւէնի ցուցադրութեան առիթով, որ տեղի ունեցաւ ուրբաթ, 25 յունուարին, Սին էլ Ֆիլի քաղաքապետարանի սրահին մէջ: Ժապաւէնի բեմադրիչ եւ արտադրիչ Քատիր Աքըն նոյնպէս հրաւիրուած էր Պէյրութ: Ժապաւէնը պատրաստուած է Աքընի աշխատասիրած «Փարամազ» գիրքին...

Ն. ԱՒԱԳԵԱՆ Անցնող օրերուն լոյս տեսաւ Լիբանանահայ օգնութեան խաչի 26 մասնաճիւղերու պատմութիւնը ներկայացնող «Մեր պատմութիւնը» խորագիրով հատորը` մեկենասութեամբ հանգուցեալ վաստակաւոր  ընկերուհիներ` Լիւսի Գրիգորեանի, Սիրարփի Ճէրէճեանի, Անժել Սապունճեանի, Ռիթա Պոսնոյեանի եւ Բեգա Գլընճեանի զաւակներուն, հրատարակութեամբ` Համազգայինի «Վ. Սէթեան» տպարանին: Հատորին հրատարակումը սոսկ գիրք մը լոյս ընծայելու միտումը չունէր: Գիրքին առաջին էջերով լոյս տեսած Շրջանային վարչութեան կազմակերպական յանձնախումբին եւ խմբագիրին խօսքերը յստակօրէն...

Լոյս տեսաւ Վրէժ-Արմէնի «Ոստայն 10 - ժպտամարտ» առցանց հատորը, որ կը պարունակէ 38 երգիծական յօդուածներ: «Ինչո՞ւ այս հատորը» վերնագրուած նախաբանին մէջ հեղինակը դիտել կու տայ, որ ընթերցողը կրնայ ժպտիլ կամ խնդալ` կարդալով այս գրութիւնները, սակայն անոնց նպատակը խնդացնել չէ. «Անոնք արդիւնք են տարիներու ընթացքին զգացուած նեղութիւններու, ապրուած հիասթափութիւններու, հանդիպած այլանդակութիւններու, զայրոյթի եւ ընդվզումի», կը գրէ ան, ապա կ՛աւելցնէ. «Եթէ ընթերցողը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Ամերիկացիք կէս շունչ մը քաշեցին անցեալ շաբաթավերջին, երբ նախագահ Թրամփ համաձայնեցաւ «վերաբանալ կառավարութիւնը»` սպասելով, որ յառաջիկայ երեք շաբաթներուն կարելի ըլլայ լիարժէք համաձայնութիւն մը գոյացնել շոգեկառքը բնական ընթացքի մէջ դնելու համար: Թրամփ այլանդակութեանց նոր մրցանիշ հաստատեց, երբ ամբողջ 33 օր մասնակի անդամալուծութեան ենթարկեց ամերիկեան կառավարութիւնը, անվճար թողուց շուրջ 800.000 պետական պաշտօնեաներ ու մեծ վնասներու ենթարկեց երկիրը: Տագնապին շարժառիթը ծանօթ...

ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ Պարգեւավճարների շուրջ այս օրերին ծաւալուող եւ մերկապար յիշեցնող բացայայտումների ընդհանուր պարունակում յիշեցի չին փիլիսոփայ Լաօ Ցզիի (մ.թ.ա. 5-րդ դար) հետեւեալ միտքը. «Երբ կորցնում ես բարոյականութիւնը, մնում է օրէնքը»: Այո՛, օրէնքը միշտ է մնում. նա է պետութիւն կառուցելու  ոսկէ կանոնն ու ողնաշարը, բայց քանի՞ գրոշ արժէ օրէնքը, որը չի բխում հաւաքական, հանրային բարոյականութեան սկզբունքներից ու շահից: Ընդամէնը մի քանի...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ 2019 տարին տխուր սկսաւ Լիբանանահայ երգարուեստի նուիրեալներուն համար: Աշնան տերեւաթափի նման քանի մը օր տարբերութեամբ, մեզմէ յաւերժ հեռացան երաժիշտ գործընկերներէս Հրաչ Կիւրիւնեանը, Յակոբ Անտըզեանըեւ Զարեհ Քէշիշեանը: Զարեհ Քէշիշեան Հրաչը եւ Յակոբը «Ֆայվ ֆինկըրզ» նուագախումի անդամներէն էին: Առաջինը` որպէս օրկանիստ, իսկ Յակոբը խումբին կիթառահարն էր, նաեւ կը մեկնաբանէր որոշ թիւով երգեր, որոնցմէ ամենաճանչցուածը Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած անգլերէն լեզուով «Armenia»...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Խորագիրը ձեր միտքը թող չպղտորէ: Այս մէկը ո՛չ Թումանեանի հեքիաթներէն մէկն է եւ ո՛չ ալ հայերէնի դասագիրքէ փրցուած էջ մը: Միտքս պարզեմ: Տօնական օրերու նախօրեակին էր: Անձրեւոտ եւ տեղատարափ, նոյնքան ալ` անհամ օր մը: Նոյնիսկ տունէն դուրս գալը անհաճոյ էր: Երեկոյեան ընթրիքի հիւրեր պիտի ունենայինք, ու իմ բարի «բախտէս» դարձեալ ինծի վիճակուեցաւ վերջին վայրկեանին շուկայ երթալ: Պարզ եւ...

ՖԵԼԻՔՍ ԲԱԽՉԻՆԵԱՆ Հայաստանի «Ֆրիտէօֆ Նանսեն» հիմնադրամի նախագահ, գրող 1879 թուականի մարտի 19-ին զանգեզուրեան ջինջ երկնակամարում յաղթականօրէն շողում էր արեւը` սպասելով մինչեւ հայոց մամիկները, թեքուած նորածնի գլխին, բարուրեն նրան: Թող որ ծնողները Սերգեյ կոչեցին նրան, բայց ի վերուստ նշուած էր, որ Արամ անունը գտնելու էր իր իսկական տիրոջը առաւել գեղեցկանալու, յաղթականօրէն շողալու մինչեւ այսօր` նրանից դեռ շատ երկար: Արամն ընդամէնը 11...

ԱՐՄԷՆ ԱՍՐԵԱՆ Պատմ. գիտ թեկնածու, դոցենտ 100 տարի առաջ 29 յունուարին կեանքից հեռացաւ հանրապետութեան հիմնադիր, հայոց աշխարհի փրկիչ Արամ Մանուկեանը (Սարգիս Յարութիւնի Յովհաննիսեան): Վստահօրէն կարելի է ասել, որ Արամ Մանուկեանը հայոց պատմութեան ընթացքի վրայ վճռորոշ ազդեցութիւն գործած սակաւաթիւ գործիչներից է, հայոց նոր եւ նորագոյն պատմութեան առաքեալը, քանզի նա էր, որ 1918թ. մայիսին իրականութիւն դարձրեց հայ ժողովրդի դարերի երազանքը, նրա լաւագոյն...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ 26 յունուարին հայ մարդը, աշխարհի չորս ծագերուն, կ՛ոգեկոչէ յիշատակը հայ մամուլի անմահ յառաջամարտիկին` մեծն Շաւարշ Միսաքեանի եւ կը հաղորդուի անոր հոգեմտաւոր հարուստ ժառանգութեան կենսայորդ մասունքով: Յունուար 26-ի այս օրը, 62 տարի առաջ, Փարիզի մէջ, 73 տարեկանին վախճանեցաւ հայ մտքի եւ գրականութեան մեծարժէք վարպետներէն Շաւարշ Միսաքեան, որ իրաւամբ կը հանդիսանայ հայ մտքի եւ լեզուի ինքնամաքրման` ազատագրութեա՛ն դաշնակցական խմբագիրը: Հայ...

27 յունուարին 80 տարեկան դարձաւ նշանաւոր յօրինող, Հայաստանի Հանրապետութեան արուեստի վաստակաւոր գործիչ, Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովրդական արուեստագէտ Տիգրան Մանսուրեանը: Այս առիթով Արցախի Հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեանը հետեւեալ շնորհաւորական ուղերձը  յղած է. «Յարգարժան պարո՛ն Մանսուրեան, Արցախի ժողովուրդի, իշխանութիւններու եւ անձամբ իմ անունով ի սրտէ կը շնորհաւորեմ ձեզ յիշարժան յոբելեանի` ծննդեան 80-ամեակի կապակցութեամբ: Մեծ է ձեր աւանդը ազգային մշակոյթի զարգացման գործին մէջ: Սկիզբ...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական-վերլուծաբան Ցեղասպանութիւնը մարդկութեան դէմ ուղղուած ծանր յանցագործութիւն է, որին պատակը ազգային, ցեղային կամ կրօնական խմբի լրիւ կամ մասնակի ոչնչացումն է: Դրանով բացառւում է մարդկանց մի ամբողջ խմբի հիմնարար եւ բնական իրաւունքներից կարեւորագոյնը` կեանքի իրաւունքը: Անշուշտ, ամենայն վստահութամբ կարող ենք արձանագրել, որ անցած դարավերջին Խորհրդային Ազրպէյճանում հայ բնակչութեան նկատմամբ իրագործուած ջարդերն ու բռնատեղահանումները, այդ թւում` Պաքուի հայութեան կոտորածները, որոնք տեղի են ունեցել 1990թ. յունուարի 13-ից մինչեւ 19-ը,  մարդկութեան դէմ ուղղուած ծանր յանցագործութիւն են, որի յստակ ու անառարկելի սահմանումը տրուած է «Ցեղասպանութեան յանցագործութիւնը կանխելու եւ դրա համար պատժի մասին» միջազգային համաձայնագրում: Յիշեցման կարգով նշեմ, որ միջազգային իրաւունքի տեսակէտից ցեղասպանութիւնը բնորոշող,...

ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ Արեւմտահայերէնը Երբեմն (գեր)արդիականութեան անուան տակ կայ այնպիսի հասկացողութիւն մը, ըստ որում, լեզուն, այսպէս կոչուած, «ձիաւոր» մըն է, որ կը վազէ մեր առջեւէն, եւ մենք երբեք չենք կրնար հասնիլ անոր, ստիպուած ենք հետեւելու անոր, ուր որ երթայ: Լեզուն ինքզինք կը կազմէ, մեզմէ անկախ: Իբր թէ: Ասիկա կարելի է ըսել, չեմ գիտեր, ինչպիսի՞ լեզուի մը մասին: Այն լեզուն, որ չ’ուսուցուիր,...