Անդրադարձ

ԱՐՄԷՆ ՍԱՐԳՍԵԱՆ Պատմաբան ՍԱՍՈՒՆ ԴԱՒԻԹԵԱՆ Տնտեսագէտ  Մաս առաջին Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ աւելի քան երեք տասնամեակ շարունակուող հակամարտութիւնը յանգեցրել է երկու երկրների միջեւ բոլոր կապերի ամբողջական խզմանը: Ներկայումս խաղաղութեան գործընթացի խորապատկերին սահմանների հնարաւոր բացումը տարածաշրջանում արտաքուստ կարող է ընկալուել որպէս դրական զարգացում, սակայն միաժամանակ այն պարունակում է լուրջ ռիսքեր` կապուած անվտանգութեան, տնտեսական հաւասարակշռութեան եւ ներքին շուկայի պաշտպանութեան հետ: Տեսականօրէն սահմանների...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Պարոյր Սեւակի ծննդեան 102-րդ տարեդարձին նուիրուած յօդուածագրութիւնս կը ձօնեմ ծննդավայրիս` Այնճար հայաւանի Համազգային «Պարոյր Սեւակ» մասնաճիւղի անգին վարչութեան եւ թանկագին ընկեր-ընկերուհիներուն, որոնք կոչուած են` կանգուն պահելու մեր հիասքանչ մշակոյթը, մեսրոպածին հայոց լեզուն, գիրն ու գրականութիւնը, մեր նախնիներու բարքերն ու աւանդոյթները եւ մեր աննման Մուսա Լերան բարբառը: Թանկագի՛ն ընկերներ եւ ընկերուհիներ, Շարունակեցէ՛ք 116-ամեայ Համազգայինի սրբազան ու նուիրական առաքելութիւնը` դառնալով...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Նախորդ դարու իննսունական թուականներուն Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք, արեւմտեան աշխարհի այն պետութիւնները, որոնք մշտական անդամներ էին ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին, դատեցին, որ յաղթանակ արձանագրած են համայնավարական աշխարհակալութեան դէմ եւ թէ ժամանակը եկած է աշխարհը ղեկավարելու միաբեւեռ եղանակով: Խորհրդային Միութեան փլուզումով գոյացած նորանկախ երկիրներ եւ այդ միութեան համակրող կամ անոր կողմէ հովանաւորուող երկիրներ յայտնուեցան իրենց համար նոր վարչաձեւեր որդեգրելու կացութեան...

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ Նախորդ յօդուածին մէջ անդրադարձ կատարուեցաւ Քրիստափոր Միքայէլեանի «Ամբոխային տրամաբանութիւն» աշխատութեան, որուն ընդմէջէն ի յայտ կու գայ ՀՅԴ-ի «Միտք»-ը հանդիսացողին իրապաշտութիւնը եւ գաղափարական հարստութիւնը` ներկայացնելով «Socialist», «Constructivist» եւ «Realist» գաղափարներ: «Պատմական չարիք» Այս աշխատութիւնը հրատարակուած է երեք բաժիններով` դարձեալ «Դրօշակ»-ի մէջ, օգոստոս 1900-ին, նոյեմբեր 1900-ին եւ մայիս 1901-ին: «Պատմական չարիք» խորագիրով իր աշխատութեան մէջ Քրիստափոր Միքայէլեան առանց տատամսելու կ՛ընդգծէ....

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Բացառիկ հերոս հրամանատարներ ունեցած ենք, պէտք է մեր պատմութեան գիրքերուն մէջ արձանագրուին, եւ սերունդէ սերունդ փոխանցուի անոնց հերոսութիւնը»: Գնդապետ ՀԱՅԿ ԱՍՐԻԵԱՆ (Armenian Public TV - 2021) Վաւերագրական հաղորդաշարի մը ընթացքին  արձանագրուած գնդապետին վերեւի խօսքն ու պատգամը մեր յուզաշխարհը խռովեցին այն առումով, որ ան կ՛ակնարկէր հրամանատարի մը, որ մասնակից է եղած արցախեան երեք պատերազմներուն եւ ցոյց տուած այնպիսի քաջութիւն...

ԿԻՐԱԿՈՍ (ԿԱՐՕ) ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ Այսօր, երբ կը խօսուի Արարատը մոռնալու եւ Արագածով ապրելու մասին, պարտք կը զգամ անգամ մը եւս բոլորին յիշեցնել, որ Արարատը մեր սրբութիւնն է, մեր ժողովուրդի յաւերժութեան խորհրդանիշը։ Յօդուածս այժմէական է այնքան, որքան Արարատն է սրբութիւն մեր ժողովուրդին համար։ Իւրաքանչիւր հայ, աշխարհի որ ափին ալ գտնուի, Արարատը սրբութիւն կը համարէ։ Ան մեր պորտալարն է կարծէք, որ մեզ կը...

ՄԱՐԻՆԷ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ ՎԱՀԷ ՍԱՐՈՒԽԱՆԵԱՆ Այսօրուայ Այնճարը` ապահովութեան միջնաբերդ Այսօր գի՞ւղ, թէ՞ քաղաք է Այնճարը: Այս հարցին համայնքի ղեկավար Սեդրակ Հաւաթեանը պատասխանում է, թէ այն գիւղաքաղաք է համարւում: Ու եթէ ժամանակին կարելի էր գիւղ համարել, ապա հիմա աստիճանաբար վերածւում է քաղաքի: Քաղաքապետն ասում է, որ նախկինում այնճարցիներն իրենց տների կողքին նաեւ գոմեր ունէին` կով, ոչխար, այծ ու հաւ էին պահում: Բայց...

Սիրտս Քու Անունովդ, Արարա՛տ Կալիա Գարկայեան, Աղբալեան ՊՄ «Արարատը հայութեան խորհրդանիշն է…»: Թէկուզ դուն խլուած ես մեր ձեռքէն ու փշաթելերու ետին ձերբակալուած` թուրքերու կողմէ, սակայն դուն մեզի համար ուրի՛շ ես Մեր ազգային կեանքը հիւսուած է քու հիմքիդ ու բարձրութեանդ վրայ, Արարա՛տ... Մենք ճանչցած ենք մեր պատմութիւնն ու ինքնութիւնը քեզմով, քու հաստատ եւ կանգուն պատկերով: Դուն մեզ հեռուէն կը դիտես եւ...

ԳԷՈՐԳ ԵԱԳՈՒՊԵԱՆ 1890-ին ծնունդ առած Հայ յեղափոխականների դաշնակցութիւնը անմիջապէս, կարճ ժամանակ ետք, կը վերանուանուի Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն, որուն կազմակերպական ապակեդրոնացումը, այսինքն` ցանցային գործունէութիւնը, հիմնուելով կեդրոնացեալ նպատակներու վրայ, կը դառնայ հայ ժողովուրդի զարթօնքի երթը ամբողջացնող հիմնական շարժումը: Այս կազմակերպութեան հիմնադրութեան մէջ իրենց բաժինը ունեցան բազմաթիւ դէմքեր, սակայն ոեւէ դէմք նոյնքան կեդրոնական դեր չունեցաւ, որքան Քրիստափոր Միքայէլեան` «Միտք»-ը: Ըմբռնելու համար Քրիստափոր Միքայէլեանը...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Աշխարհահռչակ այս հայ արուեստագիտուհիին կեանքը նորավէպի մը նման կը կադացուի, մինչ իր լուսանկարները խորապէս կը տպաւորեն դիտողը իրենց ոչ միայն մասնագիտական-թեքնիք հմտութեամբ, այլ նաեւ` դիտանկիւնի անսովորութեամբ: Եթէ ասոնց միացնենք իր հմայքը, որուն շնորհիւ կրցած է օրուան գրեթէ բոլոր գրագէտներն ու արուեստագէտները որպէս բնորդ ունենալ, պիտի հասկնանք, թէ ինչո՛ւ ինք ռահվիրայ մը կը նկատուի այս արուեստին: Բայց ո՞վ է...

ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Անազնիւ մարդոց դրսեւորած արարքները տեսնելով, առաջին մտածումը, որ հաւանաբար գրեթէ բոլոր մարդոց միտքէն կ՛անցնի, այն է, որ անազնիւ մարդոց հետ պէտք է վարուիլ անազնուօրէն. այսինքն` Հին օրէնքի սահմանած կարգով` «Ակն ընդ ական, ատամ ընդ ատաման» (Աչքի դէմ աչք եւ ակռայի դէմ ակռայ, տե՛ս Մտ 5.38): Քաղաքակիրթ աշխարհը, որ կը թուէր, թէ տարբեր պիտի ըլլար խաւար դարերու ոխակալութեան...

ՆՈՐԱՅՐ ՏԱՏՈՒՐԵԱՆ Գրական Կամարներ Կամարներու երկիր է Հայաստանը` ըսինք նախորդ գրութեան մէջ, ապա պտոյտ մը կատարեցինք մեր լեռնաշխարհին մէջ եւ կազմեցինք քար քարի վրայ շարուած կամարներու ժողովածու մը: Այդ օր մեր հիւրերն էին` ճարտարապետներ, կամարաշէն վարպետներ եւ քանի մը մատենագիր այրեր, որոնք յօրիներ էին «հոգեւոր» կամարներ: Իսկ այսօր, յարգելի8 ընթերցող, մեր զրոյցին հիւր պիտի ըլլան աշուղներ եւ բանաստեղծներ եւ մեզի...

ՄԱՐԻՆԷ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ ՎԱՀԷ ՍԱՐՈՒԽԱՆԵԱՆ Պէյրութ-Դամասկոս միջպետական ճանապարհի վրայ` Լիբանանի ու Սիրիայի մայրաքաղաքների գրեթէ կենտրոնում, հայերէն-անգլերէն ցուցանակը ողջունում է անցուդարձ անողներին` «Բարի եկաք Այնճար. Welcome to Anjar»: Ի տարբերութիւն Լիբանանի բազմաթիւ այլ բնակավայրերի, որոնք յաջորդում են մէկմէկու, բայց ցուցանակների բացակայութեան պայմաններում, եթէ տեղացի չես կամ ձեռքի տակ քարտէս չունես, այդպէս էլ չես հասկանում, թէ որտեղ ես գտնւում: Հայաբնակ Այնճար աւանի  մուտքի...

ՄԱՐԹԱ ՍԵՈՄԵՔ Մարթա Սեոմեք Սուրբ Աստուածածին եկեղեցու բազմաշերտ պատմութիւնը, որը նախագծուել է Պալեան ընտանիքի կողմից («Ակօս»-ում հրատարակուած Թամար Կիւրճեանի յօդուածի համաձայն, Սուրբ Աստուածածնի հեղինակը ոչ թէ Պալեաններն են, այլ` Սարգիս Ուստա Գատէհճեանը, տե՛ս https://www.agos.com.tr/tr/yazi/balya-n-te-kadehcyan-agnarg-ahntabi-svwrp-asdvwadzadzin-dacari-masin-38784) եւ ձեւաւորուել է քարանձաւ-սրբավայրից մինչեւ տաճար Այնթապի հայ համայնքի կողմից դարերի ընթացքում, ապա դարձել ռազմական պահեստ, բանտ եւ վերջապէս` մզկիթ, վերակենդանացւում է Մշակութային ժառանգութեան պաշտպանութեան ընկերութեան ...

ՏԱԹԵՒԻԿ ԴԱՒԹԵԱՆ ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակի նախաձեռնութեամբ, 2024 թ. իրականացուեցաւ «Հայ ուսանողութիւնը Արցախի համար» հետազօտութիւններու մրցանքը, որուն մասնակցեցան մի քանի տասնեակ ուսանողներ աշխարհի տարբեր երկիրներէ: Ծրագրին հիմնական նպատակն է մէկտեղել հայ ուսանողութեան կարողականութիւնը` քաղաքական, տնտեսական, ընկերաբանական, իրաւագիտական, մշակոյթի եւ հետաքննողական լրագրութեան բնագաւառներու մէջ, հմուտ խորհրդատուներու հետ համագործակցիլ եւ արդիւնքները տրամադրելի դարձնել հայանպաստ գործունէութիւն ծաւալող ազդեցիկ հիմնարկներու` արդիւնաւէտ օգտագործման համար: Կը...

ԱԼԵՔՍԷՅ ՊԱԼԻԵՒ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ «Յանուն խաղաղութեան եւ բարգաւաճման» (TRIPP) «Թրամփի ուղի»-ում ներդրումներն աւելացնելու Թրամփի խոստումը յստակացուեց ԱՄՆ նախագահի կողմից. «Միջանցքի ստեղծումը կը նպաստի ներդրումների աճին` ամրապնդելով ԱՄՆ առաջնորդութիւնը` որպէս հակամարտութիւնների լուծման գլխաւոր գործօն»: Հարկ է յիշել` խօսքը ոչ միայն միջտարածաշրջանային Չինաստան-Կեդրոնական Ասիա-Կովկաս-Թուրքիա-Եւրոպա (Վրաստանի նաւահանգիստների ճիւղաւորումով) Միջին երթուղու ամրապնդման մասին է, որը շրջանցում է Ռուսաստանի Դաշնութիւնը եւ Ուաշինկթընի վերահսկողութեան...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Յարգելի՛ս, լաւ եմ, Աստուծոյ կամքով կը յուսամ աւելին: Կանգնած եմ կեանքիս հին եւ նոր էջերու միջեւ: Հոս պատմութիւնը տակաւին թէեւ թարմ եւ ցցուն է, սակայն նաեւ անորոշ ալ է: Պատմեմ: Զիս մի՛ այպաներ, երբ խոստովանիմ, որ օրերս ստիպեցին, որ զէնք շալկեմ: Նախ տատամսեցայ, բայց շալկեցի: Ստիպեցին նաեւ հին երգերս մոռնալ: Հնազանդեցայ: Ուրիշ ճար չունէի: Մէջս զգալի էր, որ...

ԺԱՆ ՀԱԼԼԱՃԵԱՆ Որքա՜ն փորձեցի վանել հոգիէս եւ մտքի տեսադաշտէս ծննդավայրիս քաշողական թովչութիւնը: Չյաջողեցայ: Վտարանդիութեան առաջին օրէն կոյս տենչանքներս թեւածեցին` հետազօտելու հիւրընկալ նոր ափունքները: Սակայն ծննդավայրիս վերադիրներու խլացնող ամպրոպի գոռոցին ներքոյ, ուր Հալէպ եւ Սուրիոյ բառերուն զուգորդուեցան` անզուգական, ասպնջական, հիւրընկալ, օրհնաբեր եւ չնաշխարհիկ մակդիրները, աքցանեցին հոգիս ու անբաժանելի մաս դարձան ո՛չ միայն արտայայտութեան մը ձեւի, այլեւ անքակտելիօրէն մէջս ամրագրուեցան` որպէս կենցաղային...

ՍԵՒԱԿ ՊԷԼԵԱՆ Աւելի քան մէկ դարէ ի վեր հայ ժողովուրդը տարագիր, վիրաւոր, բայց նպատակի գիտակցութեամբ կոփուած, առաջնորդուած է համայնական համոզումով մը, որ աշխարհի բոլոր հայերը պատասխանատուութիւն կը կրեն իրենց անհատական կամ տեղայնական մտահոգութիւններէն աւելի բարձր առաքելութեան մը ծառայելու: Այս համոզումը, որ ժամանակի ընթացքին մարմնաւորուած ու ամփոփուած է Հայ դատի լուծման համար տարուող պայքարի հասկացողութեան մէջ, երկար տարիներու ընթացքին գործած է...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Միացեալ Նահանգներու Արեւմտեան թեմի առաջնորդ Յովնան արք. Տէրտէրեան նախորդ շաբաթ հրապարակեց խիստ վիճայարոյց յայտարարութիւն մը, որ մեծ աղմուկ բարձրացուց` խորացնելով Նիկոլ Փաշինեանի եւ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ միջեւ առկայ լարուած յարաբերութիւնները: Վերջերս Յովհան արքեպիսկոպոս նաեւ միացեալ յայտարարութիւն ստորագրեց ինը այլախոհ այլ բարձրաստիճան հոգեւորականներու եւ Փաշինեանի հետ` կոչ ուղղելով Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին հրաժարական տալու` Եկեղեցւոյ...