Անդրադարձ

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ իշխանութիւններու եւ Հայ եկեղեցւոյ միջեւ արուեստականօրէն ծագած տագնապը կը շարունակուի եւ նոր դրսեւորումներ կ՛ունենայ: Յիշեցնենք, որ տագնապը հրահրուեցաւ Հայաստանի իշխանութիւններուն կողմէ, երբ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը Զուիցերիոյ մէջ գումարուած միջեկեղեցական համագումարի մը խօսք առնելով արծարծեց Արցախի գաղթական ժողովուրդի վերադարձի, Արցախի եկեղեցական ու այլ կոթողներու պահպանման ու բանտարկուած ռազմագերիներու ազատութեան առնչուած պահանջները: Քանի որ Արցախի հարցը իշխանութիւններուն...

ԳԱՌՆԻԿ Աւ. Ք. Գ. «... Ինքնախաբէութիւն չէ հաւատալ նոր գաղափարներու անզգալի, աստիճանական թափանցումին...» Յ. ՔԻՒՐՔՃԵԱՆ Նախաբան Յարութիւն Քիւրքճեանի «Երկրորդ հաւասարում բազմաթիւ անյայտներով» գրափորձը սփիւռքեան մտածողութեան ծնունդին առաջին վկայութիւնն էր: Երբ կ’ըսեմ` «սփիւռքեան», կը հասկնամ ո՛չ թէ յետլոզանեան այն «գաղափարաբանական» գրականութիւնը, որ մշակուեցաւ սփիւռքի օճախներու մէջ ու միջեւ, այլ` այն գրականութիւնը, որ սկսաւ ինքզինք ճանչնալ հակադրաբար անցեալին եւ` աւանդուած «նախագիտակից եւ...

ՍԵՒԱՆ Ա. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Այս տարի կրկին կարօտի մագնիսական ուժը զիս քաշեց զաւակներուս մօտ: Օտարութեան դժուար ու սրտաճմլիկ երգեր երգելէն ու համբերելէն սպառած էի: Հանդիպման պահուն` համբոյրներ եւ ողջագուրումներ: Եկէ՛ք, խոստովանինք, որ հարազատներու հետ ըլլալն ու անոնց ներկայութիւնը կեանքիդ մէջ վայելելը կեանքդ կը զարդարեն ու կը գունաւորեն լուսաճաճանչ երանգներով: Հաճելի զրոյցներ, ուրախ եւ տխուր պահերու բաժնեկցում... մէկ խօսքով, հոգեհարազատներու հետ կեանքը...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Նոր արուեստը, ակնյայտ է, արուեստ չէ բոլորի համար, ինչպէս, օրինակ, ռոմանտիկական արուեստը. նոր արուեստը գրաւում է յատուկ օժտուած փոքրամասնութեանը: Այստեղից է հետաքրքրութիւն եւ գրգռուածութիւն առաջանում հաւաքականութեան մէջ: Նոր արուեստը հասկանալի է ոչ բոլորին, դա նշանակում է, որ այն չի հանդիսանում համամարդկային: Արուեստը նախատեսուած է ոչ բոլոր մարդկանց համար ընդհանրապէս, այլ` միայն փոքրաթիւ մարդկանց համար, որոնք գուցէեւ առաւել չեն...

Իշխանութիւնը, որը մշտապէս խաբում է սեփական ժողովրդին, օտարւում է նրանից, յայտնւում է նրա հետ հակադրութեան մէջ եւ իր հետագայ պաշտօնավարումը ծառայութեան առաքելութիւնից վերածւում է դիմակայութեան, ծագող հակասութիւններն ամէն կերպ յաղթահարելու շարունակական ճիգի: Եթէ անդրադառնանք Հայաստանի իշխանութիւնների վարքագծին, ապա կ՛արձանագրենք, որ գործող իշխանութիւնը մշտապէս ձգտել է ներքաղաքական կեանքում օրակարգ թելադրել` չդադարող հետապնդումներով ձերբակալութիւններով ու զանազան ձեռնածութիւններով նախաձեռնութիւնը պահել իր ձեռքում: Այս...

Իր նոր տարեշրջանը «Դրօշակ»-ը կը սկսի հայութեան դիմագրաւած դժուարին մարտահրաւէրներուն ուղղակի, անկեղծ եւ համարձակօրէն արձագանգելու յանձնառութեամբ: Ազգային-պետական կեանքի դիմագրաւած եւ սպասուող փորձութիւններուն կը վերաբերի նոր տարուան առաջին թիւի «Առաջնորդող»-ը: Անի Մելքոնեանը` կատարելով 2025 թուականի ամփոփումը, ընթերցողին կը յիշեցնէ նախորդ տարուան քաղաքական կարեւոր իրադարձութիւնները: Նկատի ունենալով դրացի ու բարեկամ Իրանի մէջ կատարուող, ինչպէս նաեւ հնարաւոր իրադարձութիւններուն ազդեցութիւնը Հայաստանի վրայ` «Դրօշակ»-ը կը...

Փարիզի սրտին մէջ գտնուող «Սամուէլեան» գրատան մամուլի արխիւները, որոնք հայ մշակութային ժառանգութեան կենսական յուշարձաններէն են, արհեստական բանականութեան (ԱԲ) միջոցով կը վերածուին թուային քարտէսի մը: «Calfa»-ը եւ իր գործընկերները թեւակոխած են նոր փուլ մը` բացայայտելու 20-րդ դարու Փարիզի հայկական խանութները, միութիւնները եւ ընկերային կեանքը: 1930-ին հիմնադրուած եւ ուսումնասիրողներու, լրագրողներու եւ պատմաբաններու համար հանդիպման վայր ծառայած «Սամուէլեան արեւելեան գրատուն»-ը (Librairie orientale Samuélian)...

ԿԻՐԱԿՈՍ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ Այսօր, երբ կը խօսուի Արարատը մոռնալու եւ Արագածով ապրելու մասին, պարտք կը զգամ անգամ մը եւս բոլորին յիշեցնել, որ Արարատը մեր սրբութիւնն է, մեր ժողովուրդի յաւերժութեան խորհրդանիշը: Յօդուածս այժմէական է այնքան, որքան Արարատն է սրբութիւն մեր ժողովուրդին համար: Իւրաքանչիւր հայ, աշխարհի որ ափին ալ գտնուի, Արարատը սրբութիւն կը համարէ: Ան մեր պորտալարն է կարծէք, որ մեզ կը կապէ...

Սոյն բաց նամակը կը ներկայացնէ ոչ միայն մէկ քաղաքացիի մտահոգութիւնը, այլ կը հնչեցնէ ամբողջ ազգի խղճմտանքը` Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի նկատմամբ մինչեւ այսօր չիրագործուած պարտաւորութեան մասին: ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ` առ ի գիտութիւն քաղաքապետական եւ պետական բոլոր պատասխանատու կառոյցներուն: Յարգարժա՛ն պատասխանատուներ, Այս նամակով կը դիմեմ ձեզի` իբրեւ հայ ժողովուրդի զաւակ, մտահոգ քաղաքացի եւ ազգային յիշողութեան նկատմամբ պատասխանատու անձ, խիստ յորդորելով...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Տարեդարձս կը մօտենայ: Գիտեմ: Լաւ եմ: Թէեւ այլեւս այն չեմ, ինչ որ էի, բայց չեմ ափսոսար, որ այս տարիքիս յիշողութիւնս սկսած է դաւաճանել եւ անցեալս կորսնցնել: Բայց միշտ կը փորձեմ վերադառնալ ես ինծի: Երբ կը նայիմ տարիքիս երկայնքին ու լայնքին, անմիջապէս կը փորձեմ զննել հարազատներուս աչքերը, որոնք յաճախ ինծի լռութիւն սորվեցուցին, ու կը զգամ, որ տակաւին կեանքի գիրքը...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Ես եկայ, որ կեանք ունենան եւ ա՛լ աւելի ունենան» Յովհաննու 10:10 Մեծի Տանն Կիլիկիոյ  Արամ Ա. վեհափառ հայրապետը իւրաքանչիւր տարի մեզ կը հրաւիրէ խոկալու եւ ծրագրելու մեր հայկական կեանքերը յուզող շատ մը իրականութիւններու վերաբերեալ: Այս ծիրին մէջ ան 2026 տարին հռչակեց «Հոգեւոր կեանքի վերանորոգումի տարի», ինչ որ շատ կարեւոր եւ հրամայական նիւթ-մտահոգութիւն է: Պիտի չուզէինք առանձնացնել այս...

ԳԷՈՐԳ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Քաղաքական գիտութիւնների թեկնածու, ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի կեդրոնական գրասենեակի յատուկ ծրագրերի պատասխանատու ԵՄ-ն ուժային կեդրո՞ն, թէ՞ բեւեռ Վերջին տասնամեակներում միջազգային յարաբերութիւնների բազմաթիւ տեսաբաններ, դեռեւս` առանց վերջնական եզրայանգման, քննարկում էին այն հարցը, թէ արդեօք Եւրոպական միութիւնը միջազգային յարաբերութիւններում հանդէս է գալիս որպէս ուժային կեդրո՞ն, թէ՞, այնուամենայնիւ, այն ուժային բեւեռ է, որը համագործակցութիւնից աւելի շատ ձգտում է սեփական շահերի պաշտպանութեանն...

Ինչո՞ւ «Է»-ն եւ ոչ թէ ուրիշ մը... Խօսքը չի  վերաբերիր այն դրօշակներուն եւ  զինանշաններուն, որոնք պետութիւնը կը խորհրդանշեն, այլ անոնց, որոնք, իբրեւ ազգային միասնականութեան խորհրդանիշ, իբրեւ ազգային սրբութիւն կը զետեղուին նաեւ պետական դրօշներու եւ զինանշաններու վրայ: Էջմիածին, 1978. Յունուար Վազգէն Ա. վեհափառ հայրապետ «Թարգմանչաց տօներ»-ու ծիրին մէջ տարին երկու անգամ, տիկիններու եւ  ընկերուհիներու ընկերակցութեամբ Վազգէն Ա. վեհափառին կ՛այցելէինք` մէկը յունուարին,...

Ժամանակին կար ու չկար (չէ՛, անպայման կար) հիւսիսային բեւեռին մէջ լայնատարած կղզի մը` Կրինլանտ, որ կը նկատուի աշխարհի մեծագոյնը... Այսպէս կարելի է սկսիլ դանիացի հռչակաւոր հեքիաթագիր Հանս Քրիսթիան Անտերսընէն (1805-1875) ներշնչուած առասպել մը: Երկար տարիներ մոռցուած սպիտակով ծածկուած այս վիթխարի հողաշերտը, ահաւասիկ քանի մը ամիսէ ի վեր դարձած է կիզակէտ եւ էջերով մելան կը հոսեցնէ առօրեայ լուրերուն մէջ: Կարճ պատմական...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Սուրբ Սարգիս զօրավարի տօնը կը նշուի Սուրբ Զատիկէն ինը շաբաթ առաջ` յունուար 18-էն մինչեւ փետրուար 23, Առաջաւորաց պահքին յաջորդող շաբաթ օրը: Սուրբ Սարգիսը հայ ժողովուրդի ամէնէն սիրելի սուրբերէն է. ան ազգութեամբ յոյն էր եւ հռոմէական բանակի զօրավար էր: Սուրբ Սարգիս, զինուորական իր պարտականութիւններուն կողքին եւ օգտուելով Կոստանդիանոս Մեծ կայսեր թոյլտուութենէն, Աւետարանը կը քարոզէր, մեհեանները կը քանդէր եւ եկեղեցիներ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վերջին ամիսներուն բազմիցս յղումներ կը կատարուին թրքագէտ, դոկտոր Ռուբէն Սաֆրաստեանի 2019 թուականին Երեւանի մէջ հրատարակուած կարեւոր հայերէն գիրքին` «Մուսթաֆա Քեմալ. պայքարը Հայաստանի Հանրապետութեան դէմ 1919-1921 թուականներին» խորագրեալ: Գիրքը ներկայիս յատուկ ուշադրութեան կիզակէտ դարձաւ այն պատճառով, որ արժէքաւոր այլ տեղեկութիւններու շարքին կը ներկայացնէ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարի պաշտօնակատար Ահմետ Մուհթարի կողմէ 8 նոյեմբեր 1920-ին   Արեւելեան ռազմաճակատի (Հայաստանի սահման) բանակի...

ԹՈՐԳՈՄ «Երբ մեռնինք, մեր հետքերը կը շարունակեն այս կեանքին եւ ուրիշ մարդոց մէջ մնալ»: Թենի Արլեն Կաթոլիկ ընկերս` Վահէն (Էլմաճեան) այն նուիրեալ երախտաւորներէն էր, որոնք ըստ արժանւոյն չեն գնահատուած, թէեւ ինք ակնկալութիւն բնաւ չէ ունեցած: Խոնարհ հերոս մը, որ շուրջ չորս տասնամեակ հայկական վարժարաններու մէջ (Լիբանան եւ Քանատա) պաշտօնավարած է որպէս ուսուցիչ եւ տնօրէն. այս արդէն ինքնին ամէն բան կ՛ըսէ:...

ԱՐՄԷՆ ՍԱՐԳՍԵԱՆ Պատմաբան ՍԱՍՈՒՆ ԴԱՒԻԹԵԱՆ Տնտեսագէտ Մաս երկրորդ Արցախի շուրջ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ առկայ հակամարտութիւնը Արցախի շուրջ չի աւարտուել խաղաղութեան պայմանագրով, իսկ որպէս հակամարտութեան առանցքային բաղադրիչ, մնում է չկարգաւորուած: Այս պահին առկայ է ընդամէնը բանաւոր պայմանաւորուածութեան վրայ հիմնուած խախուտ զինադադար: Իրաւական առումով կողմերը շարունակում են մնալ հակամարտող պետութիւններ, եւ նման պայմաններում սահմանների բացումը, եթէ ներկայացւում է որպէս «խաղաղութեան նշան»,...

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ Յունուարի 29-ը հայոց նորագոյն պետականութեան գաղափարական եւ քաղաքական հիմնասիւներից մէկի` Արամ Մանուկեանի յիշատակի օրն է, ինչը պարտադրում է ոչ լոկ ձեւական յիշատակում կամ ծիսական յարգանքի դրսեւորում: Արամի անունը յաճախ շրջապատւում է պաշտամունքային լռութեամբ, որը որքան էլ արտաքուստ յարգալից, բայց իրականում վտանգաւոր է. այն նրան վերածում է անցեալի սրբապատկերի, ոչ թէ ներկայի համար գործող քաղաքական երեւոյթի: Մինչդեռ Արամ Մանուկեանը...

Լոյս տեսաւ «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»-ի 45-րդ հատորի երկրորդ թիւը, որ 516 էջերուն մէջ կը բովանդակէ խմբային հարցազրոյց մը, ուսումնասիրութիւններ, նուիրուած` հայ արուեստին, լեզուաբանութեան, երաժշտութեան, ազգագրութեան, բանահիւսութեան, գրաքննադատութեան,  պատմութեան, Հայոց ցեղասպանութեան, ինչպէս նաեւ` մէկ հրապարակում, երեք հաղորդումներ եւ աշխատակիցներու համառօտ կենսագրականները: 1970-ին հրատարակուիլ սկսած «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»-ը կը հրատարակուի Հայկազեան համալսարանի Հայագիտական ամպիոնին կողմէ: Մինչեւ 2022 անիկա լոյս կը տեսնէր իբրեւ...