Անդրադարձ

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սիմոն Վրացեանին ընտանիքը Նոր Սալա` իրենց գիւղը կը վերադառնայ, ուր Սիմոն թեմական վարժարանը կը յաճախէ, եւ այնտեղ դասընկերոջ մը հրաւէրով կուսակցական կը դառնայ: Սակայն, առաջին անգամ ժողովատեղիին հասցէն սխալելով, փոխանակ հնչակեան գործիչին դուռը զարնելու` դաշնակցականին դուռը կը զարնէ, հոն ալ կը մնայ եւ այդպիսով դաշնակցական կը դառնայ: Եթէ ռուսական Տիմաշովկա գիւղը մնային, Սիմոն իր պատանեկութեան երկուստեք առաջին սիրոյն`...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Կան բաներ, որոնք չեն մտածուիր, պարզապէս կ՛ապրուին, երբ ստիպուած ես ապրիլ կացութիւն մը: Անշուշտ կը հեռանաս, եթէ առիթ ունիս նման անապրելի կացութիւններէ հեռանալու: Եթէ չունիս, պարզապէս կ՛ապրիս: Եթէ ֆրանսական կրթութիւն ստացած ըլլայի, գրութիւնս պիտի սկսէի երկու հարցումներով եւ անոնց շուրջ հիւսէի մտածումներուս ցանցը` ի՞նչ կը նշանակէ կին ըլլալ, եւ ի՞նչ ըսել է պատերազմ, հետեւաբար` ի՞նչ կը նշանակէ կին...

ՎԱՀԱԳՆ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ Քանի մը տարի առաջ, յունիս 21-ի ուշ երեկոյեան, եղբայրս` Վարագը, որ այժմ Կիպրոս կ՛ապրի, հեռաձայնած էր Յովհաննէս քեռիիս տարեդարձը շնորհաւորելու, մինչ ես ու մայրս եղբօրմէս քիչ մը առաջ հեռաձայնած էինք անոր: Մեր Յովհաննէս քեռին, այսպիսի պարզ խօսակցութիւններու եւ ձեւակերպութիւններու շատ համբերութիւն չունենալով` պատասխանած էր. «Ի՞նչ է ամէնքդ ալ կը հեռաձայնէք, ի՞նչ կայ»: Վստահ եմ, եթէ կարենար ճիշդ հիմա...

Բօթը կայծակնային արագութեամբ տարածուեցաւ Թրիփոլիէն մինչեւ Պուրճ Համուտ, Պէյրութ ու Հայաստան: Տոքթ. Րաֆֆի Նալպանտեանի սիրտը դադրած էր բաբախելէ: Մասնագիտութեամբ ատամնաբուժ, վկայուած էր Երեւանի բժշկական համալսարանէն, 1988-ին: Ապրած  էր այն եռուն ժամանակաշրջանի օրերը, որոնք նախօրեակն էին Արցախի ազատագրական շարժումի մեկնարկին: Այդ բոլորը եւ իր ազգային ու միութենական դաստիարակութիւնը պիտի պսակուէին Դաշնակցութեան շարքեր մուտքով` 1990-ին: Այնուհետեւ աշխուժ մասնակցութիւն` կուսակցական գործին, Թրիփոլիի մէջ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Այս օրերուն շատ կը խօսուի, թէ «ընդդիմութեան ծրագիրները ի՞նչ են», եւ կամ` «սա եթէ գնաց, ո՞վ տեղը պիտի գայ»: Ես անձամբ «տեղը ո՞վ պիտի գայ»-ով բնաւ մտահոգ չեմ. մեր ազգային ղեկավարութեան (սփիւռք եւ երկիր) նշաձողը այնքան ցած եղած է, որ մեր համազգային մասնագիտական մարդուժը հանգիստ կարող է թերին ամբողջացնել: Յետանկախութեան տարիները կարծես ցոյց տուին, որ մեր հասարակութիւնը վարժ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Դիմադրական շարժման հաւաքած ուժականութիւնն ու ինքնավստահութիւնը, անոր մակընթաց անհատականութիւնն ու անկոտրում կորովը, անոր կերտած հոգեբանական առաւելութիւնը իշխանութեան վրայ որպէս ճշմարտութեան ջահակրի` արդէն իսկ ստեղծած են մեծ ջրբաժան մը անցեալին եւ ներկային միջեւ: Փաշինեան եւ իր կառավարութիւնը կը գտնուին պաշտպանողական դիրքերու վրայ: Այն կարծեցեալ համաժողովրդական «մանդատ»-ը, զոր ան տեւաբար կը ճօճէր հանրութեան աչքին եւ կը փորձէր ծածկել իշխանութեան կամայականութիւնները,...

Նոր խորհրդարանի ընտրութեան առիթով, ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի երէկ կատարեց հետեւեալ գրառումը. «Նոր խորհրդարանի ընտրութենէն ետք, եկէ՛ք մէկդի դնենք տարակարծութիւնները եւ մեր ճիգերը կեդրոնացնենք հայրենիքի փրկութեան վրայ: Կրնանք որոշ հարցերու պարագային տարակարծիք ըլլալ, իսկ այլ կէտերու մէջ` համաձայն... Թող որ երկրին ապագան կառուցենք մեր հասարակ յայտարարներուն վրայ»:

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ (61) Վանքուվըր հոգեւոր հովիւ եմ, եւ կիրակի առաւօտ անծանօթ մարդ մը եկեղեցի կու գայ` թեւին տակ թաւլի դրած: Անգլերէնով կը բարեւէ, ինքզինք կը ծանօթացնէ, կ՛ըսէ, որ Ֆլորիտայէն պտոյտի եկած հայ մըն է եւ կը հարցնէ, թէ թաւլի խաղցող մը կը գտնուի՞ եկեղեցիին մէջ: Առտուան ժամը 10:00-ին` ի՜նչ ախորժակ. փոխանակ ժամ-պատարագ հարցնելու, թաւլի խաղցող փնտռել... Կը զարմանամ: Կը...

ՍՈՒՐԷՆ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նախաբան Պէյրութ, Լիբանան ծնած Սուրէն Չէքիճեան (1943-2016) 1967-ին Քանատայի Թորոնթօ քաղաքը գաղթած է իր ուսումը շարունակելու համար: Թորոնթոյի մէջ տարրալուծարանի պաշտօնեայ աշխատած է` միեւնոյն ատեն յաճախելով Թորոնթոյի Ռայըրսըն եւ Եորք համալսարանները, հետեւելով գրականութեան, թատրոնի, շարժապատկերի եւ հեռատեսիլի ճիւղերուն: Քանատայի մէջ տարիներու ընթացքին աշխատած է` իբրեւ շինարարութեան բանուոր, ատաղձագործ, տպագրիչ, գործարանի մեքենաներ նորոգող եւ ուսուցիչ: 1977-ին, Համազգայինի հովանաւորութեամբ, Վահէ...

Վարագոյրը իջաւ Լիբանանի խորհրդարանական ընտրութիւններուն վրայ: Պաշտօնական արդիւնքները հրապարակուած են արդէն եւ խորհրդարանի համապատկերը պարզուած: Պարզ չեն սակայն ներխորհրդարանական հետագայ յարաբերակցութիւնները, գոյանալիք համաձայնութիւնները կամ յառաջանալիք բաժանումները: Արտաքին ներշնչանքներ, ուղեկցուած` ներքին ձայներով, իրենց առարկայացումը որոշ առումով արձանագրած են: Դասական դէմքեր հեռացած են խորհրդարանէն  եւ նորեր ներառուած: Նորերը «անկախ» կամ «քաղաքացիական շարժման ներկայացուցիչ» դասակարգումին տակ կու գան գրաւելու խորհրդարանական սահմանափակ թիւով աթոռներ:...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆ Եւ եղաւ, որ Տիր նայուածքը կեդրոնացուց տպարան «Սեւան»-ի «Սփիւռք»-ին վրայ ու ըսաւ` «Եղիցի՜ կապոյտ լոյս»: Խմբագրապետ Սիմոն Սիմոնեանը, լոյսերուն մէջը հանգչի,  հաւաքեց մեզ` «սկսնակ»-ներս եւ աւետեց իր գիւտը (ամէն լաւ բան, որ յղանար, գիւտ կ՛անուանէր)` նորագոյնը. երկու ամիսը անգամ մը «Սփիւռք» շաբաթաթերթը լոյս պիտի տեսնէ ծայրէ ծայր կապո՜յտ գոյն մելանով եւ իր դարպասներէն ներս ընդունի միմիայն երիտասարդ գրողներ:...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Փաշինեանական դաշտէն հնչող այս այլանդակ լոզունգը փաշինեանական մտածողութեան վերջին գոհարն է: Գերադասե՜լ պետական շահը ազգային շահին: Վերջին գաղափարախօսական շե՛ղբը, որ պարտութեան վարչակարգը կ՛ուզէ խրել հայ անկախ պետականութեան մէջքին եւ վերջնականապէս զգետնել զայն: Ո՛չ, այս մտքերը բացայայտօրէն չեն ըսուիր: Վարչակարգը զգուշ է եւ շրջահայեաց: Անոնք կը յայտնուին կողմնակի քննարկումներու բովին մէջ` հանրային մտածողութիւնը աստիճանաբար եւ անզգալաբար այլասերելու յստակ ծրագրով:...

Հայոց պետականութեան վերականգնման` մայիսի 28-ով թուագրուող տօնը այս օրերին մղում է խորհելու պետութեան ու պետականութեան գաղափարի շուրջ: Ընդհանուր հասկացողութեամբ, պետութիւնը որոշակի տարածքի վրայ ապրող ժողովրդի վարչաքաղաքական կազմակերպութիւնն է, նրա բանակն ու ոստիկանութիւնը, պետականութեան խորհրդանիշները եւ այլն: Իրականում այս առարկայական երեւոյթների կողքին աւելի էական է ոչ նիւթական եւ անշօշափելի մէկ այլ գործօն` պետականութեան գիտակցութիւնը: Երբ աշխարհի գերհզօր տէրութիւնների ներկայացուցիչներն անգամ խօսում...

Համացանցի վրայ  արդէն կարելի է ընթերցել «Դրօշակ»-ի մայիսեան թիւը: Աւանդաբար տօնական մայիսը մեր օրերուն կը տրամադրէ այլ խորհրդածութիւններու` բնականաբար դարձեալ առանցքի մէջ ունենալով հայոց պետականութեան անցեալի, ներկայի ու ապագայի հիմնահարցերը: Այդ ոգին կը կրէ նաեւ թիւի առաջնորդող յօդուածը, որուն քննարկումին հիմնական առարկան այսօրուան ներքաղաքական իրողութիւններն են: Քաղաքագէտ Հրանդ Մելիք-Շահնազարեան «Մոսկուա՞, թէ՞ Պրիւքսել» վերտառութեամբ յօդուածին մէջ կը քննէ ազրպէյճանաթրքական հովանաւորին կողմէ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ 1977-էն ի վեր եւ ամէն տարի մայիս 18-ին աշխարհի աւելի քան 150 երկիրներու մէջ, ներառեալ` Հայաստանի, կը նշուի Թանգարաններու միջազգային օրը: Ասոր կողքին, վերջին տարիներուն մեր հայրենիքին մէջ ձեւաւորուած է նոր եւ գեղեցիկ աւանդոյթ մըն ալ: Այսպէս, այդ օր, մինչեւ կէս գիշեր, հայրենիքի բոլոր թանգարանները, այցելուներու առաջ բաց կը մնան, եւ այս Թանգարանային գիշերուան ընթացքին տեղի կ՛ունենան թատերական...

ՍԵԴԱ ՄԱՐԿՈՍԵԱՆ-ԽՏԸՇԵԱՆ Սփիւռքի վերջին յիսնամեակին մասին մենք չունեցանք ազգային կեանքի յիշողութիւնը ամփոփող քաղաքական եւ ազգային յաղթանակներուն ու պարտութիւններուն  հանգանակը կազմող  հաշուեկշիռը, ատենը մէկ  ներկայացնելու հանրութեան`  խարիսխ ծառայելու համար մեր ներկայի որոշումներուն:  Չենք խօսիր վերջին հարիւրամեակին մասին, բայց անպայման վերջին յիսնամեակին` 1970-2020 ժամանակահատուածին: Այդ յիսնամեակը իր մէջ կ՛ամփոփէ կրթական, քաղաքական, արտագաղթի  եւ  նորանկախ  Հայաստանի նորագոյն պատմութիւնը: Առանց այս մասին մեր պարկեշտ...

Հենրիկ Անասեան ՀԵՆՐԻԿ ԱՆԱՍԵԱՆ Քառասունչորս տարի առաջ, ճիշդ այս օրերին մեր ողջ ընտանիքը Միլանոյից վերադառնում էր մեր բնակատեղին` Հռոմ: Մեզ հրաժեշտ տալիս Միլանոյի երկաթուղային կայարանում ազնուասիրտ, մեծ հայրենասէր, մեր ընտանիքի լաւագոյն բարեկամ Մարտիրոս Պալըգճեանի եղբայր Օննիկը զգուշացրեց. - Հենրի՛կ, Մարտիրոսը գալ շաբաթ ձեզի հիւր պիտի գայ, քաղաքէն չբացակայիք: Գրեթէ երեք ամիս մենք Իտալիայում ենք, եւ ոչ մի լուր չկար, թէ ...

ԱՐԹՈՒՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԵԱՆ Սփիւռքեան մերօրեայ բանաստեղծներու փաղանգին մէջ Խաչիկ Տէտէեան առանձնորոշ դերակատարումով մը որոշապէս կը տարբերի գիտցածս գրողներէն եւ ատենին ամենեւին պատահական չէ, որ հրաժարած է առանձին հատորով հրատարակուելու փափաքէն: Միայն 2003-ին կը հրատարակէ իր երախայրիքը` «Ուղեւորութիւն դէպի անծանօթը»` արդէն քառասունն անց տարիքին, փորձառական շրջանէ մը ետք: Երկհատորեակի յառաջաբանին մէջ Խ. Տէտէեանի ստեղծագործական շրջափուլերը ամփոփ ներկայացնող Երուանդ Տէր Խաչատուրեան կը գրէ....

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Հրապարակագիր, բանասէր, Հալէպի հայագիտական հիմնարկի հայ դատի դասախօս Ստորեւ նշուած երգին մէջ ուշադրութեան արժանի է, որ Արաբոյի մասին ոչ մէկ ակնարկութիւն գոյութիւն ունի: «Մշեցու մօր օրօրոցային երգը» Խուժան ասկեր զգեղ պաշարէ, Մօր ու մանգան ծեռուին կապէ, Մըգայ գիկայ սըրէ մըզի, Զարթնիր, լաօ, մեռնիմ քըզի: Էլի վերունք թուանք, զռովել, Հըդ թուրքերուն գուզիմ կռուել, Սուլթան գուզէ ջնջէ մըզի, Զարթնիր, լաօ,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Լեւոն Շանթի մէկ մտածումը` «Մահն իր ճամբով, կեանքն իր ճամբով», ստացած է առածի ուժ, անոր մէջ կ՛արտացոլայ ժողովրդային խոր իմաստութիւն: Այս մտածումին հետեւողութեամբ, եւ տարբեր տրամաբանութեամբ, կրնանք ըսել, որ այսօր աշխարհը կը քալէ իր ճամբով, իսկ Հայաստանը` իր ճամբով: Թէեւ մահուան եւ կեանքի ճամբաները ամբողջովին հակոտնեայ են, Հայաստանի ու աշխարհի ճամբաներուն միջեւ կարելի է գտնել հակասութիւններ, սակայն նաեւ`...