Անդրադարձ

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մայիս ամսուն 25-ն է, արդէն Երեւան հասած ենք` մասնակից ըլլալու Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Պատգամաւորական ժողովին: Նախքան ժողովի պաշտօնական բացումը, առաւօտեան ժամը 9:00-ին պատգամաւորներս կը տեղաւորուինք մարդատար ինքնաշարժներուն մէջ ու կ’ուղղուինք Եռաբլուր` նահատակներու «բնակավայր»: «Զուարթնոց» օդակայանէն Երեւան ճանապարհին, մեր հայեացքները, առանց փնտռտուքի, կ’իյնան նահատակներու շիրիմներուն հովանի ընող Հայաստանի ու փոքր մասամբ Արցախի հանրապետութիւններու եռագոյն դրօշներով...

ՏՈՔԹ. ՆՈՐԱՅՐ ՄԱՆՃԵԱՆ 12 տարի անընդմէջ` երեք շրջան, Բերիոյ թեմի Լաթաքիոյ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ թաղականութեան անդամ եւ աւելի ուշ ատենադպիր եղած եմ: Բազում պատումներ ու դէմքեր արձանագրուած են այդ շրջանին եւ կը մնան յիշողութեանս մէջ: Լաթաքիոյ քաղաքի հնադարեան եկեղեցւոյ հիմնական վերանորոգութեան աշխատանքներուն պիտի սկսինք: Հեռաձայն կու գայ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդարանէն` տեղեկացնելով, որ այդ օրերու  առաջնորդական փոխանորդ Կոմիտաս եպս. Օհանեան...

ԼՈՌԻ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Աշխարհի վրայ գոյութիւն ունին կենսական պէտքեր, որոնց բացակայութեան մարդկային կեանքը կը վերածուի յարատեւ տանջանքի: Անոնք են` ջուրը, հացն ու լոյսը: Աշխարհի նորօրեայ յառաջացումները այդ հիմնական պէտքերու շարքին աւելցուցած են` համացանցը, գործն ու դրամը: Իսկ ներկայիս` օրուան որեւէ մէկ ժամուն լիբանանցին զրկուած է այդ պէտքերուն գոնէ մեծամասնութենէն: Այդ առումով, Լիբանանի ու այլ երկիրներու միջեւ կայ կեանքի մակարդակի հսկայական տարբերութիւն:...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Անմեղ հարցում մը. արդեօ՞ք օր մը դուք ձեզի եւ կամ հեռու-մօտիկ հայրենիքի ձեր բարեկամներէն մէկուն հարցուցած էք, թէ իրեն համար ի՞նչ կը նշանակէ սփիւռք, եւ կամ արդեօ՞ք ծանօթ է սփիւռք կոչուած բառին եւ անոր ետին թաքնուած իմաստ-խորհուրդին: Պարզապէս` հետաքրքութիւն: Որովհետեւ կը կարծեմ, որ շա՜տ շատեր, երբ սփիւռք բառը լսեն, անպայման «տոլարը» իրենց աչքին առջեւ կը պարզուի: Առանց վիրաւորանքի...

Ռուսիոյ դաշնութեան արտաքին գործոց նախարարը, Երեւանի մէջ միացեալ մամլոյ ասուլիսի ընթացքին յայտարարեց, որ Փառուխ գիւղին շուրջ ստեղծուած կացութիւնը առաջնահերթութիւն է ռուս զինուորներուն համար: Լաւրովի համաձայն, այնտեղ արդէն կան որոշակի արդիւնքներ` կացութեան լարուածութեան մեղմացման տեսանկիւնէն: «Եւ մենք ունինք գիտակցումը, որ սահմանազատման հարցով արդէն սկսող առարկայական աշխատանքի շրջանակին մէջ այս հարցերը պիտի քննարկուին ու անպայման պիտի լուծուին», ըսած էր Ռուսիոյ արտաքին գործոց...

Հայաստանի մէջ «Դիմադրութեան» շարժման մասնակիցներ հարց կու տան, թէ ինչո՞ւ լիբանանահայութիւնը, հակառակ անցեալին բազմիցս հաստատուած իրողութեան, չ՛արձագանգեր աւելի քան քառասուն օրերէ ի վեր ծաւալող ցոյցերուն, հաւաքներուն եւ քայլարշաւներուն: Կը բացատրեմ, որ տնտեսական ու ընկերային դժուար պայմաններու տակ, քաղաքական սուր ճգնաժամի առկայութեամբ կայացած երեսփոխանական ընտրութիւնները, առժամաբար կլանած են բոլորին ուշադրութիւնը: Այլապէս դժուարին կացութեան մէջ, երեսփոխանական ընտրութիւնները կայացան համաձայն ընտրական բարդ, հակասական...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Վարձկաններ Ուքրանիոյ մէջ: Լուսանկարը հրատարակողը հարց տուած է. «Փրկարարնե՞ր, թէ՞ գերեզմանափորեր...»: Արեւմտեան աշխարհը, իր քաղաքական, մամլոյ-քարոզչական եւ... մարդու իրաւունքներու պաշտպաններու զօրակայաններով, տագնապի մատնուած է: Պատճա՞ռը: Ուքրանիոյ արեւելեան գօտիին իշխանութիւնները, որոնք կը կռուին Զելենսքիի իշխանութեան դէմ եւ կը վայելեն Ռուսիոյ հովանին ու աջակցութիւնը, ձերբակալած են 3 օտարահպատակներ, որոնք իբրեւ վարձկան կը կռուէին Քիեւի բանակի շարքերուն (պահ մը մոռնանք, որ...

Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Երեւանի գրասենեակին նախաձեռնութեամբ` 24 մայիսին Հայաստանի Գիտութեան ազգային ակադեմիայի գրականութեան հիմնարկի դահլիճին մէջ կայացաւ բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր Վարդան Դեւրիկեանի «Վասպուրականի արծիւը հայ գրականութեան անդաստանում» գիրքին շնորհահանդէսը: Ձեռնարկին խօսք առաւ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան  ատենապետ Մկրտիչ Մկրտիչեան: Ստորեւ` անոր խօսքը: Համազգայինի կողմէ այսօր պաշտօնապէս հանրութեան տրամադրութեան տակ դրուող Վարդան Դեւրիկեանի «Վասպուրականի Արծիւը հայ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Գրողը կը գրէ ինքզինք ունկնդրելով, բայց նաեւ` զինք լսողը եւ ընթերցողը: Գրել մենաւոր հաճոյք չէ: Միշտ կայ միւսը: Հետաքրքրական եւ օգտակար է լսել ընթերցողը: Ան բնական ամբողջացումն է գրողին, alter ego-ն: Ընթերցողը պէտք է լսել ո՛չ անպայման գնահատանքի համար, այլ մանաւանդ` իր ակնկալութիւններուն: Ընթերցողները յաճախ կ’ըսեն, որ «բարձր հայերէնով մի՛ գրէք, մեծ բառեր մի՛ գործածէ՛ք», ոմանք կ’ըսեն, որ`...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ «Լոյսն ի խաւարի անդ լուսաւորէ» (Յհ. 1.5) Կէս գիշերին կ’արթննայ: Անկողինին սեղանիկին վրայ եղող լոյսը կ’ուզէ վառել: Թըք-թըք, թըք-թըք: Ձայնը կայ, լոյսը չկայ: Է՜հ, Լիբանան է: Կ’երեւի ելեկտրականութիւնը անջատած են: Աչքերը կը շփէ: Ո՛չ: Պատուհանէն լոյս կը մտնէ: Ուրեմն լոյս կայ: Կրնայ ներքին խանգարում ըլլալ: Չի կրնար քնանալ: Պէտք է կարդայ: Ննջարանին լոյսը կը վառէ: Լոյս կայ:...

ԱՆԻ ՄԵԼՔՈՆԵԱՆ Մարտը հայոց պատմութեան մէջ նշանաւորւում է «Նեմեսիս» վրիժառական ամենայայտնի գործողութեամբ` երիտթուրք պարագլուխ, հայ ժողովրդի դահիճ Թալէաթի ահաբեկմամբ: Նախ` փոքր-ինչ հայկական վրիժառական աւանդոյթների մասին: Տարածուած տեսակէտ է, որ վրիժառութիւնը բնորոշ է թոյլերին: Մեր կարծիքով, սակայն, վրիժառութիւնը յատուկ է թուլութիւնը յաղթահարած ուժեղներին: Դարեր շարունակ հայերի համար վրիժառութիւնը եղել է արդարութեան վերականգնման, թշնամուն պատժելու, նաեւ սեփական իրաւունքների համար պայքարի միջոցներից մէկը:...

ԴՈԿՏ. ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՏԱԳԷՍԵԱՆ Սիրելի՛ ընթերցող, Լծուած եմ բաղնիքի հայկական թասերը ուսումնասիրելու աշխատանքին: Առաջին յօդուած մը լոյս ընծայած եմ «Հայկազեան հայագիտական հանդէս»-ի 2022/1 հատորին մէջ: Ներկայիս կը ջանամ նիւթեր հաւաքել բաղնիքի հայկական կաւամաններու մասին (կից նկարը): Եթէ ունիք նման կաւաման մը, հաճեցէք հաղորդակցիլ հետս` կաւամանին նկարը եւ չափագրութիւնները տրամադրելու համար: Ուսումնասիրութիւնը նպատակ կը հետապնդէ հայ պղնձարուեստի սպիտակ էջերէն մէկը փաստագրել եւ...

ՍՕՍԻ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ-ՊԱԼԵԱՆ Դոկտ. Արսինէ Օշական` արժանավայել եւ բազմավաստակ դաստիարակը, ուսուցիչը, ղեկավարը եւ վաստակաշատ վարչական խորհրդատուն, աւա՜ղ, շատ շուտ առյաւէտ հեռացաւ մեզմէ 28 ապրիլ 2022-ին Ֆիլատելֆիոյ մէջ` քաջաբար քաղցկեղին դէմ պայքարելէ ետք: Արսինէ Ռուստիկեան ծնած էր 1 ապրիլ 1942-ին, զաւակն էր Յակոբ եւ Սթելլա Սաջաքեան-Ռուստիկեաններուն, ունէր քոյր մը` Ճեքի, եւ եղբայր մը` Ճորճ: Ան հասակ կը նետէ ընտանեկան տաքուկ ու...

ՀԵՆՐԻԿ ԱՆԱՍԵԱՆ Հայ ժողովրդի վերջին երկու-երեք սերունդը գիտի, թէ ի՛նչ ասել է հայ ժողովրդի ցեղասպանութիւն եւ կամ հայոց Մեծ եղեռն: Գիտի նաեւ, որ աշխարհի բազմաթիւ երկրներ, վերջինը` մէկ տարի առաջ Միացեալ Նահանգների կողմից, ճանաչել են Հայոց ցեղասպանութիւնը` որպէս 20-րդ դարի թրքական կառավարութեան կողմից նախապէս նպատակային ու չարամիտ ծրագրաւորմամբ իրագործուած մեծագոյն ոճրագործութիւն: Ներկայ սերնդին, կամ էլ այդ օրը Խորհրդային Հայաստանի մայրաքաղաք...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Տարեվերջ է: Կրթական աննախընթաց եւ դժուար տարեշրջան մը եւս անցուցինք: Մեր դպրոցները այս արտակարգ պայմաններուն մէջ փորձեցին լաւագոյնս տալ: Հայեցի դաստիարակութեան կողքին հայ ուսուցիչը ամբողջ տարեշրջանին եղաւ նաեւ ընկերային ծառայող: Իւրաքանչիւր աշակերտի հետ զգալու, ապրելու, բաժնեկցելու եւ զօրակցելու ճիգը անպակաս եղաւ բոլոր մակարդակներու վրայ: Տնտեսապէս դժուար պայմաններու մէջ գտնուող վարժարանները` իւրաքանչիւրը իր միջոցներով, նաւարկեց հոսանքն ի վեր եւ...

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութիւնը 2 յունիսին հրապարակեց «Միջազգային կրօնական ազատութեան 2021»-ի զեկոյցը: «Ազրպէյճան» բաժինին մէջ նախարարութիւնը կը յիշատակէ ԵԽԽՎ-ի «Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան մարդասիրական հետեւանքներուն» վերաբերեալ բանաձեւին մէջ կառոյցին արտայայտուած մտահոգութիւնը`  կապուած Ազրպէյճանի վերահսկողութեան տակ անցած տարածքներուն մէջ տասնեակ հայկական եկեղեցիներու, վանքերու, ներառեալ` Դադիվանք վանական համալիրի, խաչքարերու եւ մշակութային ժառանգութեան այլ կոթողներու ապագային: Կը նշուի, որ Ազրպէյճանի կառավարութիւնը բազմիցս մերժած...

«Իւրաքանչիւր ազգ իրաւունք ունի պահանջելու պատշաճ վերաբերմունք, ոչ մէկ երկիր պէտք է բռնաբարէ որեւէ այլ երկրի տարածքը» Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք (1881-1938) Արդեօք սուլթանամէտ Էրտողանը քաջատեղեա՞կ է իր «հօր»` «թուրքերու հօր» Աթաթուրքի այս խօսքին: Իմաստուն խօսք մը, որ վստահաբար մնացած է միայն իբրեւ խօսք, նոյնինքն` իր տիրոջ կողմէ: Հաւանաբար ընթերցողը անպատշաճ նկատէ Աթաթուրքէն նման մէջբերում, սակայն թշնամիին դէմ իր զէնքով կռուելու...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Երկիրը` Ֆրանսան, նախագահը` Ժորժ Փոմփիտու (1911-1974): Հատորը` ՀԱՏԸՆՏԻՐ ՖՐԱՆՍԱԿԱՆ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԵԱՆ*: Հայաստան պիտի ըսէին` ԱՆԹՈԼՈԳԻԱ: Գրադարանիս մէջ քնացող գիրքը ինքզինք զգացուց եւ տարուեցայ մտածելու մնայունի եւ գնայունի, իրաւ եւ կեղծ փառքի, արժանաւորի եւ սնափառի, իշխանատենչի եւ առաջնորդի, մշակոյթի եւ բանաստեղծութեան մասին: Ինքնաճանաչման արկածախնդրութիւն մը` գիրքի մը եւ անոր հեղինակին օրինակով: Գիրքը լոյս տեսած է 1961-ին: 576 էջ: Գիրքին սկիզբը...

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ (79) Տիրայր արք. Փանոսեան Գամիշլիի առաջնորդական փոխանորդ է, Սրբոց Վարդանանց տօնին առթիւ կը պատարագէ եւ կը քարոզէ: Քարոզի պահուն ժամկոչը իր գործերուն ետեւէն է (ածուխը պատրաստել, մոմերը փոխել եւ այլն) եւ անդադար կ՛երթայ-կու գայ, կը մտնէ-կ՛ելլէ: Սրբազան հայրը կ՛ընդհատէ քարոզը, ժամկոչը քովը` խորանին վրայ կը կանգնեցնէ եւ խօսքը հաւատացեալներուն ուղղելով կ՛ըսէ. «Գիտէ՞ք ինչու Վարդանանց պատերազմը պարտուեցանք. որովհետեւ...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Հին է, որովհետեւ` յաճախ կրկնուած, հին է ի՛մ միտքիս մէջ, որովհետեւ տարիներ առաջ է, հին է մեծ-մօրս միտքին մէջ կրկնակիօրէն, որովհետեւ ինք արդէն հին է, եւ դէպքը պատահեր է ի՛ր մանկութեան: Իսկ պատմութիւն որ կ՛ըսես, ի՞նչ կը հասկնաս. եղա՞ծ բան, թէ՞ չեղած. իրականութի՞ւն, թէ՞ երեւակայութեան խաղ: Ի՛նչ ալ որ ըլլայ, ա՛յս ալ հին է: Այս կրկնակի, եռակի, քառակի...