Անդրադարձ

ՊԵՏՐՈՍ ՀԱՃԵԱՆ (*) Կարդալով Լեւոն Շառոյեանի գրադատական ու բանասիրական յօդուածներու այս ծաւալուն հաւաքածոն, յիշեցինք հայ տպագրութեան ռահվիրայ Յակոբ Մեղապարտի հրատարակած կէս տասնեակ գիրքերէն մէկը` «Պարզատոմար»-ը, ոչ թէ նմանութիւն մը փնտռելու համար երկու գիրքերուն միջեւ, այլ որովհետեւ «պարզատոմար» բառը տիպար բնորոշում մըն է եւ, ըստ էութեան, լաւապէս կը բացայայտէ Շառոյեանի այս աշխատութեան բովանդակութիւնն ու հեղինակային ուղղուածութիւնը: Արդարեւ, այս գիրքին մէջ մէկտեղուած...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Անցած տարուան մէջ հայութեան հիասթափութիւնն ու հոգեկան ընկճուածութիւնը խորացաւ այն աստիճան, որ երբեւիցէ չէր եղած, գէթ իմ գիտակից կեանքի տարիներուս: Ծանր յուսախաբութեան հետեւանքով հայ մարդուն մէջ յառաջացաւ այն զգացումը կամ առնուազն հարցականը, թէ տապանաքա՞ր մը դրուած է արդեօք վերնագրով արտայայտուած կարգախօսին վրայ…: Այս ծանր ու մահացու զգացումը յեղաշրջելու, յեղափոխելու, «յոյսով լեցուեցաւ» երգը կենսագործելու հրամայականը այս տարուան գերխնդիրն է:...

Մինաս Թէօլէօլեան ծնած է Պարտիզակ, 1913 նոյեմբեր 24-ին: Մեծ եղեռնի օրերուն Թէօլէօլեան ընտանիքին մեծ մասը աքսորուեցաւ Գոնիա: Հազիւ 2 տարեկան էր Մինաս, երբ պարագաներու բերմամբ, ծնողքէն բաժնուած, ան մնաց իր հօրեղբայրներուն եւ հօրաքրոջ հոգածութեան տակ` Զմիւռնիա: 1922-ին, Զմիւռնիոյ ջարդերէն ետք, պատանի Մինասը ղրկուեցաւ Պոլիս, ուր յաճախեց Մխիթարեաններու լիսէն: Մխիթարեաններուն մօտ աշակերտութեան շրջանին էր, որ 13 տարեկանին Թէօլէօլեան գրեց իր առաջին...

ՁԻՒՆԱՆՈՒՇԻԿ ՆԱՆԷ ԱՅՆԹԱՊԵԱՆ Փոքր տարիքում լիքը հարցեր ունէի տալու Ձմեռ պապին. ովքե՞ր են իրեն օգնում, ո՞վ է նա եւ ինչու՞ է այդ բարի գործը անում: Այդ տարիքում չգիտէի էլ, որ ես օրերից մի օր կը յայտնուեմ այդ հեքիաթում եւ կը ստանամ իմ բոլոր հարցերի պատասխանները: Որպէս «Մուսա Լեռ հայրենակցական միութեան երիտասարդական թեւ»-ի անդամ` առիթն ունեցել եմ այս ծրագրին մաս կազմելու:...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Չորսդիս կորսուող հայրենիք, չորսդիս կորսուող բառեր, չորսդիս մարդիկ աներդիք, չորսդիս ողբի խուլ ձայներ: Չորսդիս կորսուող յոյսեր, յանձնումներ եւ աւերում, դեռ մարմիններ կարեվէր, սուտ խոստումներ անհատնում: Ստրկացնող պայմաններ, սպառնալիք, հարկադրում, խաղաղութեան անուամբ դեռ Մեծ Եղեռնի ուրացում: Թոյլ մի՛ տար, որ սահմանեն հայրենիքդ ուրիշներ, չմնայ անապաւէն երկիրդ  որբ ու անտէր: Բայց գտնուած ենք այստեղ, գոյատեւած վերստին, կամքս ամուր է, ուժեղ,...

ԳԷՈՐԳ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Մեր նախկին յօդուածներից մէկում ընդհանուր գծերով անդրադարձել էինք, այսպէս կոչուած, «Արեւմտեան Ազրպէյճան»-ի քաղաքական յղացքին, դրա «բովանդակութեանն» ու ընդհանրապէս ազրպէյճանական տարբեր շրջանակներում դրա ընկալմանը: Դա արել ենք ոչ թէ հայկական տիրոյթում ազրպէյճանական ուղենիշները քննարկման առարկայ դարձնելու, այլ թշնամու անվերջանալի յաւակնութիւնները հայկական լսարանի համար անգամ մը եւս յստակ դարձնելու համար` այն շեշտադրմամբ, որ պաշտօնական Պաքուն ուղղակիօրէն հետապնդում է Հայաստանի Հանրապետութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Կարծես թէ բռնի տեղահանուած արցախահայերու խնդիրները քիչ էին, հաշուի առնելով անոնց հարկադրաբար հեռացումը իրենց հայրենի հողէն եւ կրած հետագայ զրկանքները Հայաստան ժամանելէ ետք` բնակարանի, սնունդի, դեղորայքի եւ այլ առաջին անհրաժեշտութեան պարագաներու բացակայութեան պատճառով, ներկայիս ալ Հայաստանի կառավարութիւնը աւելորդ խնդիրներ կը ստեղծէ անոնց համար: Երկար ժամանակ Հայաստանի քաղաքացի հանդիսացող արցախահայերուն Հայաստանի կառավարութիւնը յանկարծ ըսաւ, որ...

ՍԱՄՈՒԷԼ ԹԱԴԵՒՈՍԵԱՆ Անցաւ տարին, այս տարին էլ... Բայց ցա՛ւը դեռ թափառում է Եռաբլուր Պանթէոնում Շարք-շարք յառնած հերոսների` Շիրիմների հովտում հպարտ: Փոխուեց տարին` հինը նորով... Մոռացուած չէ ո՛չ ցաւ, ո՛չ վիշտ, Եւ ո՛չ երդումն այն հինաւուրց, Որ հունցուել էր տաք հնոցում` Պատուախնդիր օրերին: Տարի է նոր, մի նոր տարի... Նոր տարուայ դուռ Այս նորելուկ Կենաց Ծառին Սուր ու փամփուշտ պիտի դաջենք,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Աւելի քան երկու ամիս առաջ, 2023-ի նոյեմբերի առաջին օրերուն, ճակատագիրին եւ առողջութեան հասած հարուածներէ ետք, Լոս Անճելըսի մէջ աչքերը փակեց հայկական բեմին նուիրեալ մը` Զոհրապ Եագուպեանը: Օրին անոր վաստակին մասին երկու հակիրճ արձագանգ արձանագրուեցաւ «Ազդակ»-ի մէջ (Պէյրութ), կատարուեցաւ ըստ արժանւոյն գնահատական, մէկը լիբանանահայ բեմին սպասարկող վաստակաւորէ մը` Յարութ Գնդունիէն, երկրորդը համազգայնական արուեստասէրէ մը` Յակոբ Լատոյեանէն: Առաջինը իր ակնարկը...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապի տնտեսութեան պատմութեան արմատները կ՛երթան 20-րդ դարուն սկիզբը` Մեծ եղեռնին կատարուած տեղահանութենէն ետք, երբ քեսապահայութիւնը, ի գին մեծ ճիգերու, կրցաւ կառափնատէն մազապուրծ ազատած ու ցիրուցան դարձած ողջ մնացած զաւակները հաւաքել եւ վերակազմակերպել իր տնտեսական կեանքը: Անոնց ապրուստը հիմնականօրէն կախեալ էր գիւղատնտեսութենէն` երկրագործութենէն եւ խաշնարածութենէն: Արհեստները հազիւ սկսած էին միս ու ոսկոր կապել (երկաթագործութիւն, ատաղձագործութիւն, զինագործութիւն եւ այլն):...

Վաւերագրող բեմադրիչ Սեդա Գրիգորեան այժմ կը փորձէ ամերիկեան ընկերութենէն եւ աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ նկարահանումներու անձնակազմ գտնող միջազգային հարթակէն պարզել, թէ ինչպէ՛ս կարելի է, որ Ուրարտուի մասին պատմական ժապաւէնին համար կատարած իր նկարահանումները յայտնուած են ազրպէյճանական քարոզչական ժապաւէնին մէջ, սակայն տակաւին պատասխան չկայ: Ազրպէյճանական CBC ալիքը 2 յունուարին 37 վայրկեան տեւողութեամբ ժապաւէն մը սփռեց: Անոր մէջ Երեւանը կը ներկայացուի` իբրեւ...

Արցախի Հանրապետութեան Քաշաթաղի շրջանի Աղանուս բնակավայրի Թթու ջուր կոչուող տարածքին մէջ ազրպէյճանցիները քանդած են Օմարի լեռնանցքին մէջ զոհուած Տիգրան Աբրահամեանի եւ ընկերներուն յիշատակին կանգնեցուած խաչքար-յուշաղբիւրը: Այս մասին ահազանգեց Արցախի մշակութային ժառանգութեան մշտադիտարկում իրականացնող կայքը: Կը նշուի, որ ազրպէյճանագէտ Վարսիկ Սիմոնեանի տրամադրած լուսանկարներէն ի յայտ կու գայ, որ խաչքար-յուշաղբիւրը քանդուած է: Մինչեւ Ազրպէյճանի` Արցախի բռնագրաւումը աղբիւր-յուշարձանը կանգուն էր, իսկ կեդրոնին մէջ...

Գիտէք, չէ՞, աւետիսն ալ եղաւ «թաւշեայ յեղափոխութեան» զոհը, եւ այդ ալ` ի՜նչ «դուխ»-ով: Աւետիսի փոխարէն` ձեզի, մեզի մեծ... գոյժ: Չէ՛, «սեւ կատակ» չէ պատահածը, ո՛չ ալ բառախաղ:   Այո՛, Հայաստանի Հանրապետութեան նէօ-բռնապետը, շփոթահար ազգին... ազգընտիր վարչապետը, այս անգամ այլ հին լծակներու ճամբով փորձեց ինքզինք պարտադրել եւ արգելք հանդիսանալ, որպէսզի, համաձայն տարիներու աւանդութեան, պետական պատկերասփիւռի կայանը ` Հ1-ը, տարեվերջին սփռէ Ամենայն...

ՍԵՒԱՆ Ա. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապի մէջ եկեղեցիներու զանգերուն ղօղանջը այնքան յստակ ու հաճելի կը լսուի, յատկապէս` գարնան ու աշնան պարզ օրերուն: Գարնան թռչուններուն ճլվլոցին հետ պահ մը կը վերանաս, անոնց ձայները լսելով` հոգեկան աշխարհդ կը խայտայ: Աշնան դեղնած ու գունաթափ սրճագոյնի երանգներով գետին թափած տերեւներուն եւ հովին միատեղ խաղին, խշխշոցին ձայները միախառնուելով` կը հասնին ականջիդ ու սրտիդ: Ամրան ժխորին եւ խճողումին,...

ԳԱՌՆԻԿ ԱՒ․ Ք․ Գ․ «Ազգ մըն ենք, որ կ‘ապրի կա՛մ Սփիւռքի մէջ, կամ սփիւռքացման սպառնալիքին տակ։ Ուերմն՝ Սփիւռքազգ մը։ / Կ‘ապրինք նաեւ վերադարձի յոյսով։ Ամբողջական հայրենիքի մը վերակերտումին, եւ դէպի հոն՝ վերադարձի յոյսով։ Կը կրկնենք այս, անդադար։ Երբեմն մեզմէ ոմանք նոյնիսկ կը հաւատան, որ ապագան իսկապէս այդ կը խոստանայ մեզի։ Ինչպէս անցեալը խոստացած էր։ Անշուշտ համբերութիւն կը պահանջուի մեզմէ, քանի...

Միանշանակ դժուար է գնահատել անցնող` 2023 թուականը: Ի՞նչը կարող է, օրինակ, չափուել այն ահռելի ու անդառնալի թուացող կորստի հետ, որ ունեցաւ հայ ժողովուրդը` յանձին Արցախի կորստի: Ինչո՞ւ է Հայաստանը դարձել անդէմ պետութիւն, որն այլեւս ի վիճակի չէ ձեւակերպելու պետական, ազգային շահ եւ օրակարգ: Ինչքա՞ն է կարող դիմանալ հոգեվարք ապրող հայոց պետականութիւնն իր գոյութեանն սպառնացող տարաբնոյթ անվտանգային մարտահրաւէրներին: Ինչո՞ւ ՀՀ գործող...

ՊՕՂՈՍ ԳՈՒԲԵԼԵԱՆ Եթէ գիշերները տեսած երազներուս մասին գրել սկսիմ, պէտք է գործ բան թողած` գրելով զբաղիմ ու զզուեցնեմ ընթերցողներս եւ անմիջական շրջանակս: Գրելու մէջ ալ մարդ պէտք է չափի զգացում ցուցաբերէ... օր մը յանկարծ չգլտորուելու համար մոռացութեան գիրկը: Բայց  այս մէկը պէտք է պատմեմ, ինչ որ ալ ըլլայ գլխուս գալիք պատուհասը: Կարելի չէ երկար ատեն ճակատագրին տնօրինումէն հեռու ապրիլ,  ոչ...

ՊԱՐՈՅՐ ԱՂՊԱՇԵԱՆ Նկարչական արուեստը, իր պաստառային թէ շրջանակային տարբերակներով միշտ ալ գրաւած է իւրայատուկ տեղ ու դեր, որովհետեւ որքան ալ թատրոնը, կերպարուեստը, երգարուեստը, շարժապատկերը իրենց զանազան արտայայտութիւններով, գոյներով եւ երանգներով յատկանշելի ըլլան, ան կ’առանձնանայ իր բազմակողմանիութեամբ, բազմաշնորհութեամբ ու բազմագրաւչութեամբ: Նկարչական արուեստը աշխարհի ժողովուրդներուն համար հանդիսացած է  այն կալուածը, ուր ան դարձած է այնպիսի բեմահարթակ մը, որ մարդկութիւնը, բնութիւնը, դիմաքանդակութիւնը, տեսարանապաշտութիւնն...

Աստուածաշունչին համաձայն, Ադամն ու Եւան մեղանչեցին, որովհետեւ անհնազանդ գտնուեցան Աստուծոյ պատուէրին, դաւաճանեցին իրենց կոչումին, եղծեցին իրենց աստուածային պատկերը եւ աքսորուեցան դրախտէն: Մարդուն դրախտէն արտաքսումը, որոշ իմաստով, պայմանաւորեց աստուածային յայտնութեան շեշտաւորումը եւ ուղղութիւնը: Այլ խօսքով, հակառակ մարդու մեղանչումին, Աստուած չհեռացաւ մարդէն: Աստուծոյ յայտնութեան աղբիւրը` Աստուածաշունչը կը պարզէ, թէ զանազան դէպքերու ու անձերու ճամբով Աստուած յիշեցուց մարդուն իր իւրայատուկ կոչումը եւ կոչ...

ՇԱՀԷ ԱՐՔ. ՓԱՆՈՍԵԱՆ Առաջնորդ Լիբանանի Հայոց թեմի «Աստուած իր շնորհքը յայտնեց, որպէսզի բոլոր մարդիկ փրկուին»: Տիտոս 2:11 Տարին փակեցինք հին աշխատանքներուն ու անցուդարձերուն հաշուեկշիռը կատարելով եւ նոր տարուան մը առաւօտը դիմաւորեցինք, սակայն առանց գեղեցիկ ու սփոփարար մտածումներու: Նոր տարի է արդարեւ, այլ սակայն մեր կեանքը կը մնայ տխուր եւ անորոշ: Լիբանանն ու լիբանանահայութիւնը կ՛ապրին իրենց գոյութեան ամէնէն դժուարին պահերը: Արցախի...