Անդրադարձ

Չափազանցութիւն պիտի չըլլայ, եթէ ըսենք, որ գաթան սիրուած ու շատ յաճախ պատրաստուող հրուշակեղէն ըլլալէ բացի` նաեւ կը բացայայտէ մեր աւանդոյթներն ու պատմութեան իւրայատուկ դրուագները: «Գաթայ» բառի ծագման առեղծուածը Գաթայի հետ կապուած ամենաբարդ հարցերէն մէկը բառին ստուգաբանութիւնը պարզելն է: Կան վարկածներ, սակայն «գաթա» բառի ճշգրիտ ծագման հետ կապուած հարցը դեռ կը մնայ բաց: Առաջին անգամ գաթայի մասին յիշատակած է Վարդան Այգեկցին...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Առաջին անգամը չէ, որ բռնատիրական Ազրպէյճան յայտնուած է ուշադրութեան կեդրոնը` արեւմտեան պաշտօնեաներուն միլիառաւոր տոլարներ կաշառք տալու առումով, որպէսզի անտեսուին իր սեփական բնակչութեան եւ արցախահայութեան մարդկային իրաւունքներու զանգուածային խախտումները: «Խաւիարային դիւանագիտութիւն» եզրոյթը ստեղծուած է յատկապէս եւրոպական կառոյցներու մէջ Ազրպէյճանի կաշառակեր գործելակերպը նկարագրելու համար: Ցաւօք, նոյնքան կաշառուած եւրոպացի որոշ պաշտօնեաներ հաճոյքով գրպանած են Ազրպէյճանի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Թուրք-ազերիական նախագծումով ու պարտադրանքով, եւ Հայաստանի իշխանաւորներուն գործակատարութեամբ, Հայաստանի սահմանները պտիկ-պտիկ կը նեղնան, իւրաքանչիւր մանր քայլափոխի բանավէճը կը ստանայ թշնամիին հաշիւներուն համապատասխանող ընթացք, պատրաստուած թակարդին մէջ կ՛իյնան բոլորը, ներառեալ` ընդդիմադիրները, սահմանագէտները, պատմագէտներն ու աշխարհագրագէտները: Թակարդին նորագոյն օղակը, մի՛շտ սեղմուող օղակը, ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ՔԱՅԼ ԱՌ ՔԱՅԼ ԿՐՃԱՏՈՂ ՕՂԱԿԸ հիմա հրապարակի վրայ է. Տաւուշի շրջանէն չորս գիւղերու պատկանելիութեան հարցը` զանոնք անյապաղ...

Ա. Ա. Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ շատ լայն բացաւ Հայաստանէն պահանջներուն կարկինը եւ դարձեալ սպառնական ոճով խօսեցաւ` խաղաղութեան պայմանագրին վերաբերող իր պայմանները վերստին շեշտելով: Ալիեւի պահանջներուն գլխաւորը կը վերաբերի,  այսպէս կոչուած, «Զանգեզուրի միջանցք»-ին` նոյեմբեր 9-ի եռակողմ յայտարարութեան իններորդ կէտին մէջ տեղ գտած «անխոչընդոտ տեղաշարժի ապահովում Ազրպէյճանի եւ Նախիջեւանի միջեւ» ձեւակերպումը վերյիշեցնելով, թէ հայկական կողմը պարտաւոր է նման միջանցք տրամադրելու Օրտուպատի...

ԹՈՐԳՈՄ - Սահհարը եկաւ, գետինը զելզել եղաւ, ալաֆ ելաւ: Բակին մէջ աշակերտ մը ընկերներուն կը պատմէր դիտած շարժապատկերը, երբ ես առաջին անգամ Մեսրոպեան վարժարան կը մտնէի 1979-ի առաւօտ մը: Երկրորդականի դասարաններուն համար հայ գրականութեան ուսուցիչի կարիք կար եւ Պուրճ Համուտի հայ կաթողիկէ Ս. Փրկիչ եկեղեցւոյ ժողովրդապետութեան շրջանակի հեղինակաւոր պատասխանատուներէն տէր եւ տիկին Հապիպ եւ Մարի Չաքմաքեաններ` պատուական, ազնուական հայորդիներ, ինծի...

ԱՌԱՔԵԼ ԱԲՂ. ԳԱՏԵՀՃԵԱՆ Աւագ շաբթուան կամ Տէրունի շաբթուան երկրորդ օրը` Աւագ երեքշաբթին, կը նկատուի Քրիստոսի երկրաւոր առաքելութեան, քարոզչութեան եւ գործունէութեան վերջին ու ամէնէն երկար օրը: Աւանդութեան համաձայն, այդ օրուան ընթացքին Քրիստոսի քարոզչութիւնը սկսած է առաւօտ կանուխէն եւ տեւած է մինչեւ ուշ գիշեր: Աւագ երեքշաբթին Հայ եկեղեցւոյ սրբազան հայրապետներուն ու մաքրակենցաղ հայրերուն կողմէ կոչուած է «Յիշատակ տասը կուսանաց»: Այս անունը առնուած...

Լոյս տեսաւ վաստակաշատ պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի «Ազգային հերոս Անդրանիկի անտիպ նամակները» փաստաթուղթերու ու նիւթերու ժողովածուն` իբրեւ «Վէմ մատենաշար»-ի 8-րդ հատոր: 252 էջերէ բաղկացած այս հատորը կը ներառէ ազգային հերոսի 1901-1914 թուականներուն նամակներն ու գրութիւնները, որոնք կը պահուին ՀՅԴ Կեդրոնական արխիւին մէջ: Յառաջաբանին հեղինակն է պատմական գիտութիւններու դոկտոր Ամատունի Վիրաբեանը: Ստորեւ` ժողովածուին յառաջաբանը: Առաջաբան Ազգային հերոս Անդրանիկ Թորոսի Օզանեանը մեր նոր...

ԱՐՇԱԿՈՒՀԻ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ   Կիրակի, 17 մարտ 2024-ին, Անթիլիասի վանքէն վերադարձիս, չես գիտեր` ինչո՞ւ, մտապատկերիս մէջ ուրուագծուեցաւ 1951-ին պատահած դէպք մը, որ ազդեցութիւն ունեցած է վրաս: Այդ օրերուն մենք քոյրերով Ս. Յովհաննու Կարապետ եկեղեցւոյ դպրուհիներ էինք, նոյն ատեն ալ` ԼՕԽ-ի արծուիկներ: Ամէն կիրակի եկեղեցի կ՛երթայինք` իբրեւ դպրուհիներ, մեր դպրապետն էր Գրիգոր Ահարոնեանը, որ շատ խիստ անձ մըն էր: Արծուիկներս տարին երեք...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Մտովի, ներքուստ գիտակցելով իրենց արարքներուն տարողութիւնը` յանցաւորները կը փորձեն երեւութապէս ցոյց տալ առաւելագոյն զսպուածութիւն եւ հանդարտութիւն: Սակայն անոնք որեւէ պահու կրնան բռնկիլ, հաւասարակշռութիւն կորսնցնել ու բացայայտել իրենց իսկական էութիւնը: Այս շրջագիծին մէջ պէտք է դիտել Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետին աթոռը զբաղեցնողին հետեւեալ յայտարարութիւնը. - Ես այսօրուան Հայաստանի վարչապետն եմ, պատմական Հայաստանի վարչապետը չեմ: Ազգային ժողովի քննարկումներու ընթացքին ոչ մէկ...

ԶԱՐԵՀ ԱՐՔ. ԱԶՆԱՒՈՐԵԱՆ - Շշ՜, Վեհափա՛ռը…: Բառերը յաճախ անբովանդակ կը դառնան իրենց քարացած գործածութեանց մէջ: Այդպէս են ընթացիկ դարձած բոլոր տիտղոսները՝ աշխարհիկ թէ հոգեւոր մարզերու մէջ.- Մեծայարգ, յարգարժան, պատուարժան, արժանապատիւ, համեստափայլ, ազնուափայլ, հոգեշնորհ, գերաշնորհ, եւ այլն: Այդպէս է նաեւ, անխուսափելիօրէն, վերջին դարերուն Հայ եկեղեցւոյ նուիրապետութեան բարձրագոյն աստիճանին՝ կաթողիկոսութեան հասած հոգեւորականներուն տրուած տիտղոսը՝ «վեհափառ»: Այդպէս չէ՛ր ու չեղա՛ւ, սակայն, այս տիտղոսը՝...

Պ. ՍԵՒԱԿ Եւ այդ պահին էր, որ աշխարհ եկաւ Նա` Այր մի` Մեսրոպ Մաշտոց անունով: Որտեղի՞ց եկաւ, Ի՞նչ ակից բխեց: Եւ ինչպէ՞ս եկաւ, Հոսեց ի՞նչ հունով: Այսպէս` արցունք է ծնւում աչքի մէջ, Երբ որ աչքի մէջ ընկնում է աւազ: Այդպէս` դառնում է աւազն ապակի, Եւ ապակին է հայելի դառնում: Այսպէս` արեւը ամէնից առաջ Լուսաւորում է բարձրաբերձ ծառի Կատարին թառած թռչունի...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 2022-2023 տարեշրջանին ինծի առիթը ընծայուեցաւ Համազգայինի Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան Ճեմարանի միջնակարգի աշակերտներուն դասաւանդելու հայոց պատմութիւն: Ըսեմ, որ ուսուցիչ ըլլալը այս օրերուն դիւրին գործ մը չէ, մանաւանդ` ըլլալ հայոց պատմութեան ուսուցիչ, երբ մեր ազգը եւ պետականութիւնը կ՛ապրին պատմութեան ամէնէն վտանգաւոր ժամանակաշրջաններէն մէկը: Աւելի՛ն. իբրեւ համալսարանի դասախօսի` ասիկա ինծի համար մեծ մարտահրաւէր  մըն էր, որովհետեւ դպրոցի աշակերտի եւ համալսարանի...

«Նիուզ»-ի թղթակիցին հետ ունեցած զրոյցի մը ընթացքին Արցախի նախկին պետական նախարար Արտակ Բեգլարեան յայտնեց, որ արցախցիներուն հաւաքական իրաւունքներու պաշտպանութիւնը օրակարգի վրայ է, իսկ անոնց Արցախ վերադարձի իրաւունքը իրենց ռազմավարական նպատակն է: Ան շեշտեց, որ մարդասիրական ծրագիրները պէտք է ծառայեն այդ օրակարգին: «Մենք պէտք չէ թոյլ տանք, որ Հայաստանի իշխանութիւնները փակեն այդ հարցը: Այն պէտք է լինի Ազրպէյճանի հետ բանակցութիւնների սեղանին:...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Նոյնի՛սկ ամերիկացի զինուորական մը կը փորձէ խեղաթիւրել Հայոց պատմութիւնը, իրմէ գերադաս` զօրավար Հարպորտին 1919-ին գլխաւորած 53 զինուորական մասնագէտներէ բաղկացած առաքելութեան, շուրջ 1600 էջ տեղեկագիրը «կողմնակալ» որակելով: Թուրքը, թաթարը եւ մեր միւս թշնամիները անդադար կը խեղաթիւրեն հայոց պատմութեան բոլոր փուլերը: «Կեանքի եւ կարօտի համար. ինչպէ՞ս արեւելեան Անատոլիոյ ժողովուրդը նաւարկեց միջպատերազմը, այնպէս, ինչպէս կը վկայէ Ամերիկեան զինուորական առաքելութիւնը` դէպի Հայաստան»...

ՊԱՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿ Ո՜ւշ-ո՜ւշ են գալիս, բայց ո՛չ ուշացած. Ծնւում են նրանք ճի՛շդ ժամանակին: Եւ ժամանակից առաջ են ընկնում, Դրա համար էլ չեն ներում նրանց: Անտոհմ չեն նրանք կամ անհայրենիք. Հասարակ հօրից ու մօրից ծնուած` Սերում են նրանք եւ ա՛յն վայրենուց, Որ էլ չէ՜ր կարող ապրել քարայրում: Սերում են նրանք եւ ա՛յն ծերուկից, Որ նախընտրում էր քնել տակառում: Սերում են նրանք...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ Վաղարշակը ութ տարեկան պատանի մըն է: Ան ծնած է Պանկըլոր, Հնդկաստան: Վաղարշակը հնդիկ է արտաքին տեսքով, բայց էութիւնը, ինքնութիւնն ու փոքր տարիքին անոր համար տքնիլը արդէն ուրիշ բան է: Պանկըլոր, Հնդկաստան, փետրուար 2024: Մայք Ստեփանը ծնած է Պանկըլոր, անոր մայրն ու մեծ մայրը հայ են` ծնած Կալկաթա: Մայքին մօրենական ընտանիքի արմատները եղած են  Ջուղայէն, Պարսկաստան, երբ Շահ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Օրեր առաջ երեւանաբնակ մտերիմ ընկերներէս եւ անկեղծ բարեկամներէս մէկէն նամակ մը ստացայ` առ ի պատասխան վերջերս մամուլին մէջ նոր լոյս ընծայած յօդուածիս: Խորքին մէջ նամակը  հաճելի գնահատանք էր եւ դրական քննադատութեան ու վերլուծումի պիտակը կը կրէր: Այդ գրութիւնը վայրկեանին խածած էր սիրտս եւ ուղեղս, որովհետեւ, թելադրանքի կողքին, նաեւ ունէր կարօտի գոյն եւ տրամադրութիւն: Դառն իրականութիւն եւ մերկ ճշմարտութիւն:...

ՊԱՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿ Ա՜խ, Վանայ ծովա՛կ, Բայց ախար քե՜զ ինչ Երկնքի խամրելն ու չխամրելը, Եթէ քո շուրջը եւ քո քաղաքում Ծնրադըրել է խաւարը  հիմա` Աղօթարարի ջերմեռանդութեամբ, Որ չյամենա՛յ, Այլ յարատեւի՜ Իր շողահալած իշխանութիւնը: Իսկ քո հեռաւոր-մօտաւոր քոյրը` Լիճը Սեւանա՜յ... Վարդապետ իմ խե՜ղճ, Բայց եւ բախտաւո՛ր, Բայց եւ բախտաւոր, որ չգիտէիր, Թէ իր սեփական արիւնի գնով Սեւանայ լիճը լոյսեր պիտի տայ Ծերպերի՛ն...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԷՔԵԱՆ Ո՛չ թէ արմատը, արմատին փոշին մնաց Կանաչը անհետացաւ, կարմիր հողը մնաց Ծանրակիր պարիսպները` քարացած յաղթանդամ պահակներ Այլեւս շարժում չդիմագրաւեցին, Նժոյգներու եւ նետերու թափը հեռուն կասեցաւ Եւ Արեւը դարձուց էջը կոթողական մայրաքաղաքին: Ո՛չ թէ պատարագը, եկեղեցի՛ն մնաց Միւսները փլան, Մայր Տաճարը մնաց, Իսկ անանուն հովիւին նուիրուած մատուռին Սիրտը կէսէն ճեղքուեցաւ Երբ կը գոռգոռար երկրաշարժը երկիրասպան Գալարաթափ գետը ուժաթափուեցաւ: «Անի...

Այս տարուան «Օսքար»-ին «Լաւագոյն կարճամեթրաժ վաւերագրական ժապաւէն» ճանչցուած է «Վերանորոգման վերջին արհեստանոցը» (The Last Repair Shop) շարժանկարը, որուն մէջ դրուագ կայ Պաքուի մէջ ապրած հայերու մասին: Ժապաւէնին գործողութիւնները տեղի կ՛ունենան Լոս Անճելըսի մէջ: Անիկա կը պատմէ  չորս նուիրեալ արհեստաւորի մասին, որոնք կ՛աշխատին արհեստանոցին մէջ եւ կը վերանորոգեն ուսանողներու աւելի քան 80.000 երաժշտական գործիքներ: Ժապաւէնին հերոսները, աշխատանքէն զատ, կը պատմեն նաեւ...