Անդրադարձ

ՎԱՀԱՆ Կ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ձմեռը դեռ չէր վախճանած, սակայն իր դիրքերը արդէն կը զիջէր դեռատի գարնան: Ձիւնահալքն ալ աւարտած էր` բացի գերի ինկած Կասիոսի գագաթը զարդարող շղարշէն, ու Քեսապ փափկիկ հարսի մը պէս կը լոգնար մերթ ընդ մերթ տեղացող թաթաւէն (1): Երեկոյեան, դասերս ու տնային պարտականութիւններս նոր աւարտած, կ՛երթամ մօրս քով` տալու աւետիսը. հակառակ այդ տարիքի իմ սովորութեանս, այդ օր ինքնուրոյն,...

ՊԱՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿ Այս ձեռքերը` մօ՜ր ձեռքերը, Հինաւուրց ու նո՜ր ձեռքերը... Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Պսակուելիս ո՜նց են պարել այս ձեռքերը` Ի՜նչ նազանքով, Երազանքո՜վ: Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Լոյսը մինչեւ լոյս չեն մարել այս ձեռքերը, Առաջնեկն է երբ որ ծնուել, Նրա արդար կաթով սնուել: Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը... Զրկանք կրել, հոգս են...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Կոմիտասի անուան երաժշտանոցի փակման կամ տեղափոխութեան, «համալսարանական աւան»-ի ծրագիրին մասին (հանրութեան ուշադրութիւնը էական հարցերէ շեղելու միտող) խօսքի աճուրդի սակարանին ու նման «հնարքներու» խոհանոցին ծանօթներ նոր բացայայտում մը կատարած են (եղեր) եւ ցնծութեամբ կ՛աւետեն. - Ուրա՛խ լեր, հա՛յ ժողովուրդ: Ս. Ծննդեան տօնէն շա՜տ առաջ իշխանաւորներդ մե՜ծ աւետիս մը ունին քեզի: Որոշեր են Կոմիտաս վարդապետի կնիքով հռչակաւոր դարձած «Գայիանէի երգչախումբ»-ը...

 Յ. ՊԱԼԵԱՆ Բազմանուն մակդիրներով սոսկ ծագումով հայ ըլլալու տանող փապուղիի վրայ խուփ աչքերով կ՛ընթանանք: Դէպի ո՞ւր եւ ի՞նչ ընելու: Վերջնական կայանները պիտի կրեն ծանօթ-անծանօթ երկիրներու եւ քաղաքներու անուններով «հայութիւններ». լեհահայ, թրքահայ սպանահայ, լիբանանահայ, ֆրանսահայ, ամերիկահայ, չինահայ` ապուխտի պէս շերտելով իւրաքանչիւր ՀԱՅՈՒԹԻՒՆ-ը: Շերտելով նաեւ շերտերը, բազմապատիկ անուններով, ինչպէս` հալէպահայ, պոլսահայ, մարսիլիահայ, արդէն լոսանճելըսահայ, նիւեորքահայ, իրլանտահայ, ալասքահայ... Պիտի գայ օր, երբ այդ...

Հայկական աշխարհը կը նշէ մեծն Պարոյր Սեւակի ծննդեան 100-ամեակը: Անմահանուն բանաստեղծ Պարոյր Սեւակ իրաւամբ եղած է հայ ոգին լաւագոյնս արտայայտող քերթողը, եւ կասկածելի պայմաններու մէջ ինքնաշարժի արկածի զոհ դառնալը երբեք մոռացութեան քողին տակ չծածկեց սեւակեան հանճարը, մեծանուն բանաստեղծին բերած նպաստը հայ գրականութեան եւ քերթողութեան մարզերուն մէջ: Հանճարեղ Սեւակի ծննդեան 100-ամեակին առիթով Հայաստանի Հանրապետութեան եւ սփիւռքի զանազան գաղութներուն մէջ տեղի կ՛ունենան...

«Պատերազմի հիմնական հետեւանքը ո՛չ թէ անպայման շնչող էակներու, այլ մարդ էակին աշխատանքով արտադրուածի՛ն ոչնչացումն է» ՃՈՐՃ ՕՐՈՒԷԼ (1903-1950, բրիտանացի գրագէտ) Անթալիոյ մէջ կազմակերպուած դիւանագիտական գիտաժողովի օրերուն, երբ բեմահարթակին վրայ, բարձրաստիճան պատուիրակութիւններու մասնակցութեամբ, կը քննարկուէր, այսպէս կոչուած, կառուցողական «Խաղաղութիւն, զարգացում եւ փոխկապակցուածութիւն Հարաւային Կովկասի մէջ» նիւթը, ճի՛շդ նոյն օրերուն ամայացուած եւ բռնախլուած Ստեփանակերտի մէջ այլ տեսակի «կառուցողական» գործ կը տարուէր, այսինքն...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Կան պահեր, երբ խօսիլը օրհնութիւն է: Կան նաեւ պահեր, երբ լռութիւնը օրհնութիւն է: Խօսիլը բանաւոր եւ բերանացի արտայայտութիւն մըն է, որ մարդ արարածին աստուածատուր պարգեւներէն մէկն է: Իրօք, մտածել եւ զայն լեզուով արտայայտել աստուածային յատկանշական շնորհ մըն է, որ հաղորդակից կը դարձնէ մարդը իր նմաններուն հետ: Անասուններ կան, որոնք որոշ չափով իրենց զգացումները կ՛արտայայտեն մարմնական...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Երեւան, 1973, Ձմեռ Սիրելի՛ ընթերցող, Երբ ընկերոջս` Լեւոնի (Չուքասզեան) ներկայութեան խօսք բացուեցաւ Յակոբեանի արուեստանոցը այցելելու մասին, ինք եւս ցանկութիւն յայտնեց հետս գալու... Մինչ այդ, թէեւ Ռազմիկենց (Դաւոյեան) տունը հանդիպած էի անոր քանի մը անգամ, սակայն տակաւին անոր արուեստանոցը չէի այցելած: Լաւը այն եղաւ, որ երթալէ առաջ Լեւոնը որոշ տեղեկութիւններ տուաւ Յակոբեանի եւ անոր արուեստի տեսակին, բնոյթին ու որակին...

ԶԱՒԷՆ ԼԻՅԼՈԶԵԱՆ Պահանջատիրութիւնը առանց իրաւատիրութեան` անիմանալի է, սակայն անիկա ժամանակի ընթացքին սրբագործուած է եւ առանձին կը գործածուի: Կը կարծեմ, որ տարբերութիւն կայ անոնց իմաստներուն եւ թելադրանքներուն միջեւ: Պահանջելը խօսակիցէ, հակառակորդէ, կամ բարեկամէ պահանջ կ’ենթադրէ, մինչդեռ իրաւատիրութիւնը ենթակայի գործառոյթ է: Ինչ խօսք` երկուքն ալ մեր անհատական թէ հաւաքական կեանքին մէջ տեղ եւ կիրարկութիւն ունին: Մինչ այդ առաջարկս նրբութիւններուն շուրջ համաձայնիլն է`...

ԹՈՎՄԱՍ ԿՈՐԿԻՍԵԱՆ Երբեմն հարց կը տրուի, թէ ի՞նչ է պահանջատիրութիւնը: Այլ խօսքով` ինչպէ՞ս կարելի է բնորոշել զայն: Պահանջատիրութիւնը լաւ ճանաչելու համար  հարկ է գիտնալ, թէ ի՛նչ է պահանջը, եւ ո՞վ է պահանջատէրը: Պահանջը ի՞նչ բնոյթ ունի: Անձնակա՞ն է, թէ՞ հաւաքական: Եւ այդ պահանջը անհասանելի երա՞զ մըն է, թէ՞ իրականալի բաղձանք: Այդ պահանջը հետապնդելու հոգեվիճակը ներկա՞յ է, թէ՞ ոչ: Պատրա՞ստ ես...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Հայ ժողովուրդի հերոսական ծնունդներու անմոռանալի փաղանգին մէջ յաճախ կը հանդիպինք յանձնառու առաքելութիւններ ստանձնող անձնուրացներու, ճառագայթող անուններու: Այս յօդուածով յաւելեալ լոյս կը սփռենք վերոնշեալ փաղանգին մաս կազմող առասպելական անձի մը վրայ, որ իր կեանքն ամբողջութեամբ նուիրաբերեց իր ազգին: Արժանի գնահատականի ու համընդհանուր ճանաչումի համար թուղթին կը յանձնենք անոր խիստ կարեւոր ու անփոխարինելի դերը, նաեւ անհաւատալի հնարագիտութիւնը՝ իբրեւ ընդյատակեայ աշխատանքներու...

ԴՈԿՏ. ԱԲԷԼ ՔՀՆՅ. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ The Armenian Social Democrat Hnchakian Party: Politics, Ideology and Transnational History, ed. Bedross Der Matossian, I.B. Tauris, London, 2024, pp. 275. Այս տարուան սկիզբը Լոս Անճելըսի մէջ հրապարակուեցաւ շահեկան հատոր մը՝ «Հայ Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութեան քաղաքականութիւնը, գաղափարախօսութիւնը եւ անդրազգային պատմութիւնը» խորագրով։ Հատորը խմբագրած է Պետրոս Տէր Մաթոսեան, որ Նեպրասքա-Լինքոլնի համալսարանի ժամանակակից Մերձաւոր Արեւելքի պատմութեան փրոֆեսոր...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Պահքը մեր քաղաքին կարեւոր իրադարձութիւններէն մէկն է, աւելի կարեւոր, քան` Կաղանդը, Զատիկը, նոյնիսկ Ս. Սարգիսի երեք օրերուն ծոմապահութիւնն ու անոր յաջորդող նախաճաշի «շռնդալից» հաւաքները: Թերեւս այս կարեւորութիւնը կու գայ այն իրողութենէն, որ հալէպահայ կիներն ու աղջիկները, որոնց մեծամասնութիւնը չէր աշխատեր այն օրերուն, պահեցողութեան քառասուն երկար օրերու ընթացքին ընելիք բան կը գտնեն եւ ատով իսկ կ՛ունենան շատ ինքնագոհ վիճակ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր «Կազմակերպուած յանցաւորութեան եւ փտածութեան լուսաբանման նախագիծ»-ի (OCCRP) հետաքննող լրագրողներու խումբը  բացայայտած է, որ Հոլիվուտի արտադրողներէն մէկը ծրագրած է քարոզչական ժապաւէններ նկարահանել` փառաբանելով քանի մը բռնապետ ղեկավարներ, միլիոնաւոր տոլարի դիմաց: Ուքրանական ծագումով, ներկայիս ԱՄՆ քաղաքացի Իկոր Լոփաթեոնոք, օսքարակիր ժապաւէնի բեմադրիչ Օլիվըր Սթոնի հետ համագործակցութեամբ, նախ Ուքրանիոյ մասին նկարահանած է վաւերագրական երկու ժապաւէններ, որոնք...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Քո Չարենցին լեզու տուող երկի՛ր Հայաստան, Հազար ու մի երգ ես տեսել,- էլի՛ կը տեսնես»: Ե. ՉԱՐԵՆՑ Նախորդ սիւնակով փորձեցինք ուրուագծել այն նախադրեալները, որոնք ընդիմադիր շարժումը կրնան աւելի՛ խոստմնալից գործի դաշտ նետել: Հոն առաւելաբար կեդրոնացանք ներքին ոլորտի մարտահրաւէրներուն վրայ: Այս սիւնակով փորձ պիտի կատարենք, նմանապէս` ուրուագծային մօտեցումով, հասնելու Հայաստանի սահմաններէն անդին տարածուող աշխատանքի դաշտերուն` մի՛շտ շեշտելով, որ ներքին...

ԶԱՒԷՆ ՄՍԸՐԼԵԱՆ Արդէն տարի մը անցած է Լենա Եարտըմեանի (ծնեալ` Գասարճեան)` կողակիցը Պէյրութի ծանօթ ազգայիններէն Հայկազ Եարտըմեանի, այս աշխարհէն աչքերը փակելուն: Զայն վաղուց ճանչցած էի` իբրեւ Զոքաք Պլաթի մեր թաղեցին, մեր բնակարանը դէմ դիմաց էր իրենց բնակարանին: Հալէպէն Գասարաճեաններուն Պէյրութ ժամանումէն ետք Լենան յաճախած էր, եղբօր` Յակոբին հետ, Մեքսիք փողոցին վրայ նոր փոխադրուած Հայ աւետ. քոլեճը, ուր ես ալ կ՛ուսանէի:...

ՓԱՆՈՍ ՃԵՆԱՆԵԱՆ Կար ժամանակ, տուներն իրարու մօտ էին այնքա՜ն . մէկուն գիշերն ընդարձակ, ցակապատուած առօրեայովը միւսինտան մը քաղցր մթնոլորտը կը լուսէր... Յետմիջօրէն կ՛արտաշնչէր ստուերներ սալորենիին գաղջ փաղաքշանքով աղջկան դիմանկարներ շրջանակելու: Մեր մանկութեան թախծասեւեռ յոյզերով, տուներու սպիտակ կտուրներուն հեղեղուած աստղեր, կորուսեալ հայրենիքի մասին, չլուսցող միտքեր կը լուսաբանէին: Ոմանց համար, աստղերն այդ հայրենաւանդ սօսիներու շուքերուն զոհուած հարազատի արեան ցայտքեր էին երկինքի անեզրութիւնն...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Տնտեսական տագնապի եւ հարաւի պատերազմի մթնոլորտին վրայ վերջին ամիսներուն կու գայ աւելնալու այլ մտահոգութիւն մը: Արդարեւ, շրջանային թէ լիբանանեան վիճակագրութիւնները ցոյց կու տան, որ քաղցկեղի հիւանդութենէն տառապողներուն թիւը զգալիօրէն բարձրացած է Լիբանանի մէջ: Արդարեւ, Միջին Արեւելքի եօթը երկիրներու մէջ վիճակագրութիւնը ցոյց կու տայ, որ Լիբանանը` իբրեւ բնակչութեան թիւ ու քաղցկեղէ տառապողներու թիւ, ամէնէն բարձրն է: Երկրորդը Եգիպտոսն է,...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Այսօր վրիժառու Սողոմոն Թեհլիրեանի կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան գլխաւոր պատասխանատու դահճապետ Թալէաթի ահաբեկման 103-րդ տարեդարձն է: Սողոմոն Թեհլիրեան ծնած է 2 ապրիլ 1896¬ին, Երզնկայի գաւառի Բագառիճ գիւղին մէջ: Բագառիճ կը գտնուի Եփրատի Ձոր վտակի ափին` բլուրներու զառիթափ լանջերուն, եւ ունէր 150 տուն հայ եւ նոյնքան ալ թուրք բնակչութիւն: Ձորի աջ ափին կը գտնուէր Սուրբ Յակոբ եկեղեցին եւ կողքին` դպրոցը,...

ՐԱՖՖԻ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ «Ես չեմ զարմանում նորից արթնացած բիւր ճիւաղներից, Զարմանում եմ ես նորից համբերող իմ ժողովուրդից, Զարմանում եմ ես եւ չեմ վախենում օտար թշնամուց, Խորանը երկրիս ներսից էր քանդւում եւ արդէն վաղուց»: ԱՐԹՈՒՐ ՄԵՍՃԵԱՆ Ամիսներէ ի վեր կը խուսափիմ գրելէ եւ լսելէ...  Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետի պաշտօնը զբաղեցնողին ձայնը ջղային անհանգստութիւններ կը պատճառէ, սակայն 12 մարտին Դիմատետրի վրայ պատահմամբ «հանդիպեցայ», երբ...