Անդրադարձ

Սրբութեան Սահմաններէն Անդին` Հայերէնով Ապրելու (Այսինքն` Անոր Հետ Ստեղծագործելու, Խաղալու, Սխալելու Եւ Այլն) Հրաւէր Մը ՌՈՒԲԷՆ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Այս տարի Սրբոց Թարգմանչաց տօնին առիթով մենք` «Թորոնթոհայ»-ի խմբագրութիւնս, որոշեցինք վերահրատարակել Րաֆֆի Սարգիսեանի` Թորոնթոյի ՀՕՄ-ի ամէնօրեայ վարժարանի տնօրէնին, 2015-ին գրած «Հայերէնը պէտք Է գործնական լեզու դառնայ» յօդուածը («Թորոնթոհայ», 29 հոկտեմբեր 2015, առցանց): Այս գրութիւնը կը շեշտէ հայերէնը գործնական, օգտագործելի լեզու դարձնելու կարեւորութիւնը. այսինքն`...

ԺԱՆՆԱ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակի նախաձեռնութեամբ, 2024 թ. իրականացուեցաւ «Հայ ուսանողութիւնը Արցախի համար» հետազօտութիւններու մրցանքը, որուն մասնակցեցան քանի մը տասնեակ ուսանողներ աշխարհի տարբեր երկիրներէ: Ծրագրին հիմնական նպատակն էր մէկտեղել հայ ուսանողութեան կարողութիւնը` քաղաքական, տնտեսական, ընկերաբանական, իրաւագիտական, մշակոյթի եւ հետաքննողական լրագրութեան բնագաւառներու մէջ, հմուտ խորհրդատուներու հետ համագործակցիլ եւ արդիւնքները տրամադրելի դարձնել հայանպաստ գործունէութիւն ծաւալող ազդեցիկ հիմնարկներու` արդիւնաւէտ օգտագործման համար: Կը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Յատկապէս վերջին օրերուն Հայաստանի մէջ տաք հարցի, հետեւաբար նաեւ` քննարկումներու, նիւթ են ապրուստի սղութեան տարբեր երեսները. տագնապը ունի մէկ գլխաւոր խորագիր` իշխանախումբին նա՛եւ տնտեսական-ընկերային քաղաքականութեան (եւ ի՜նչ քաղաքականութիւն) սնանկութիւնը: Եթէ նոյնքան եւ աւելի՛ վտանգաւոր եղելոյթներ զանգուածին կը ներկայացուէին իբրեւ «հեռաւոր» հարցեր, այսինքն` իր գրպանին չդիպչող գործօն, հիմա ժողովուրդը իր մորթին վրայ կը զգայ սուր խայթոցները: Արձանագրենք քանի մը...

ՍԵՒԱՆ ԱՍԱՏՈՒՐԵԱՆ-ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քեսապ շրջանը տասներկու գիւղ ունի: Իւրաքանչիւր գիւղ տարբեր գեղեցկութեամբ ու յատկութիւններով կը զատորոշուի: Այսօր խօսքս Գարատուրան գիւղին մասին է, որուն գեղեցիկ բնութիւնը` լեռն ու ձորը գրկախառնուած են: Այս հայաբնակ գիւղի գլխաւոր յատկութիւնը այն է, որ հովիտ գիւղին վերջակէտը իր հրաշալի ծովն է: Էքիզօլուխ եւ Գարատաշ խաչմերուկի ճամբուն վրայ, Գարատաշի ճամբուն վերջաւորութեան, Գարատուրանի ճամբան կը սկսի: Կարծես մանուկի մը...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ «… Կա՛նգ առէք այդ պաշտելի շիրիմների առջեւ, մտէ՛ք այդ վեհ պանթէոնը, ուր ամփոփուած են մեր թանկագին մեռելները, մեր նորագոյն պատմութեան զարդն ու պարծանքը…» ՄԻՔԱՅԷԼ ՎԱՐԱՆԴԵԱՆ Հայոց բազմաբնոյթ ու փրկարար յեղափոխութեան պատմութեանը քաջագիտակ, ՀՅԴ գործիչ-տեսաբան Միքայէլ Վարանդեանի դեռեւս 1910 թ. գրի առած, բայց ինչպէս միշտ, արդիական ասոյթն է  սիւնակիս ենթավերնագիր-բնաբանը: Դա յատկապէս համահունչ է հայաշխարհի մերօրեայ հոլովոյթում բարձրաձայնուող այն...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Նախ... Խօսիլ Համազգայինի մասին` կը նշանակէ խօսիլ հայ արժէքներու եւ մշակոյթին մասին: Թէեւ շատերուն համար այս տողերը նորութիւններ չեն, սակայն տեսնուած է, որ յաճախ ուրիշ «շատեր» հարց կու տան, թէ ի՞նչ պէտք է հասկնալ «Համազգային» ըսելով, եւ կամ ի՞նչ են անոր առաքելութեան գլխաւոր ազդակները: Ու պատասխանը շատ պարզ է. զայն կը գտնենք նոյն այս մեծ միութեան աշխարհացրիւ մասնաճիւղերուն,...

ԵՈՒ. Պ. ՇՉԵԿԼՈՎԻՆ Ամերիկացի ռազմական փորձագէտները նշում են` իսրայէլցի զինուորականներն ու հետախուզութիւնը, ոչ պակաս, քան Թուրքիան,  նպաստեցին Ազրպէյճանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի կայծակնային ռազմական նուաճմանը: Նրանք նշում են` հետախուզական եւ ռատիոգաղտնալսման նիւթերի արագ փոխանցման հարցում, որոնք հասել են Իսրայէլի պաշտպանութեան բանակի «8200 ստորաբաժանման» կայուն ազդանշանային հետախուզական խարիսխ (ԱՄՆ Ազգային անվտանգութեան գործակալութեան նմանակը): Իսրայէլի արտաքին հետախուզութեան (Մոսատ) հետախուզական տուեալները նոյնպէս խիտ հոսքով...

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ Լիբանանի մէջ լոյս տեսնող «Ազդակ» օրաթերթը իր ուրբաթ, 6 սեպտեմբեր 2024-ի թիւին մէջ կը հրատարակէր զաւարեանական երիտասարդի մը Տիր ստորագրութեամբ «Մուրացկան մտաւորականները» խորագրեալ գրութիւնը. գրողը իր յօդուածը կը վերջացնէ քիչ մը «ծանր» հնչող հետեւեալ տողով. «Մտաւորական ըլլալ` կը նշանակէ «պատուական» մուրացկան դառնալ»: Հիմա հարցական է, թէ մենք մեզ որքանո՞վ մտաւորական կ՛ընդունինք, եւ եթէ կ՛ընդունինք, արդեօք մե՞նք ալ այդ...

ՎԱՀԷ ՍԱՐԳՍԵԱՆ Անցնող շաբաթը նշանաւորուեց ԱԺ-ում տեղի ունեցած բուռն քննարկումներով. 2025 թ. պիւտճէի քննարկման ժամանակ, ի թիւս իշխանութեան չափազանց վտանգաւոր ուղեգծի մատնանշման, ընդդիմադիր պատգամաւորների կողմից եղան նաեւ բազմաթիւ բացայայտումներ ու կարեւոր դիտարկումներ, որոնք ամբողջական են դարձնում անցնող եւ գալիք պիւտճէական տարիներին առկայ գործընթացները: Այսպէս, պարզուեց` ընթացիկ պիւտճէական տարուայ 2-րդ եռամսեակում աշխատատեղերը ոչ թէ աւելացել, այլ կրճատուել են թէ՛ պետական, թէ՛...

Անոր Վերջին Տեղեկագիրին Խորագիրն Է` «Քոփ-29 Հիւրընկալող Ազրպէյճանը Յանցաւոր Է 2023-ին Լեռնային Ղարաբաղի Մէջ Տեղի Ունեցած Յարձակումներու Ընթացքին «Ցեղային Մաքրագործումի» Մէջ» ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Երեւան հաստատուած քանատացի ազատ լրագրող Նիլ Հաուըր (Neil Hauer) 24 նոյեմբեր 2024-ին «ՔՈՓ 29 հիւրընկալող Ազրպէյճանը յանցաւոր է 2023-ին Լեռնային Ղարաբաղի մէջ տեղի ունեցած յարձակումներու ժամանակ «Ցեղային մաքրագործումի» մէջ - Աւելի քան 100 հազար ազգութեամբ հայեր լքած...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Հաւաքական եւ հանրային կեանքի բոլոր բնագաւառներուն ու բոլոր ժամանակներուն մէջ նպատակի կամ ծրագիրի մը քարոզչութեան, ժողովրդականացման ու հանրայնացման եւ անոր շուրջ դրական ու քաջալերական լիցք հաղորդող եւ մթնոլորտ ստեղծող հիմնական գործօնը տուեալ ծրագիրի իրականացման համար ներդրուած ճիգը եւ անկէ բխած արդիւնքն է, եւ ո՛չ թէ` ծրագիրի մասին յաճախ անդրադառնալն ու զայն խօսքով անիմաստ  ծանրացնելը: Խօսքը կենսաւորող ու զայն...

ԱԶԱՏ ԱԲՂ. ՖԻԼԻՔԵԱՆ Այսօր տօնն է Հայ եկեղեցւոյ առաջին լուսաւորիչներուն եւ Բանին կենաց նախընթաց աւետիսը բերողներուն, որոնք նահատակուեցան հաւատքի եւ ճշմարտութեան համար: Տօնն է Աստուծոյ առաքեալներուն, որոնք կոչուեցան ճշմարիտ լոյսը Հայաստան աշխարհ բերելու: Անոնք ծնած էին նահատակուելու այն ժողովուրդին կողմէ, որ առաջին քրիստոնեայ պետութիւնը պիտի դառնար. դարձան լոյսի տարածիչը հեթանոս աշխարհին մէջ եւ կոչուեցան առաքեալք Հայաստան աշխարհի: Տօնն է Հայոց...

ՎԱՐԴԱՆ Բ. ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Պատմութեան մէջ գրուած է տարբեր տեսակի անարդարութիւններու մասին, որոնց գինը միշտ վճարած է տկարը: Հզօր պետութիւններ ամէն տեսակ միջոցներու դիմած են եւ կը դիմեն հասնելու համար իրենց նպատակին: Քաղաքականութիւնը միմիայն հիմնուած է շահերուն վրայ` պետութիւններու կամ քաղաքական կողմերու, որոնք պատրաստ են ամէն բան զոհելու իրենց նպատակին հասնելու համար: Հայոց ցեղասպանութեան յաջորդած 110 տարուան ընթացքին շատ աւելի անարդարութիւններ...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Այսօր (27 նոյեմբեր) տարբեր օր է, այսօր տարբեր մթնոլորտ է լիբանանեան անխտիր բոլոր շրջաններուն մէջ: Լիբանանի երկինքին մէջ ու երկրին վրայ: Շատ ծանր ու անխիղճ ամիսներու, շաբաթներու եւ յատկապէս վերջին օրերու թանձր մշուշը ի վերջոյ իր տեղը տուաւ խաղաղութեան ծիածանին: Այդքա՛ն սպասուած զինադադարը հասաւ: Երկինքը վերագտաւ իր անդորրը, հողը գտաւ իր հանգիստը: Մարդիկ գրկեցին խաղաղութիւնը, ամուր, շա՜տ ուժգին:...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վերջերս ստացայ առաջին հատորը 2021 թուականին Երեւանի մէջ լոյս տեսած արժէքաւոր գիրքի մը, որ առաջին անգամն ըլլալով հանրութեան տրամադրութեան տակ կը դնէ քանի մը նամակներ 8000 ձեռագիր նամակներէն, որոնք կը պատկանին 1894-96 թուականներուն սուլթան Ապտիւլ Համիտ Բ.ի կողմէ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ կազմակերպուած 300 հազար հայերու թրքական ջարդերէն փրկուածներու: Այս եզակի գիրքը, որուն հեղինակն է Վերա Սահակեանը, եւ որ`...

ԽԱԺԱԿ ԳՈՒԼԱՃԵԱՆ «Ա՜խ վաթան, վաթան, քու հողին ղուրբան, Քո ծխին ղուրբան, քո ջրին ղուրբան, Է՞ս փառքն ունէիր, Է՞ս պատիւն առաջ, Որ հմիկ աւիրուել, մնացել ես անջան»: Խ. ԱԲՈՎԵԱՆ  Պատմութեամբ եւ ողբերգութեամբ յատկանշուող ծննդավայրս կրկին ստացաւ խաղաղութիւն վայելելու առիթը: Իր անցեալը` իբրեւ Փիւնիկէ, քաղաքակրթութեան եւ դիմացկունութեան օրրան, այսօր եւս կ՛արձագանգէ լիբանանցիներուն սրտերուն մէջ: Հազարամեակներու վայրիվերումներու ընդմէջէն լիբանանցին փաստած է, որ ինք,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԷԱՆ «... Բաւակա՛ն է, չպէ՛տք է լռել» Հայաստանի պատկերասփիւռի Հ1 կայանը կիրակի, 24 նոյեմբերին ներկայացուց «Մեծ բանավէճ» խորագրեալ հանդիպում մը, որ վրան բաց խեղկատակութիւն էր` հետեւութեամբ «բաց պատարագ» հասկացողութեան: Հայաստանի իրաւական-դատական մարզի բարեփոխման մեկնակէտով (ի՞նչ եղած է, ի՞նչ պէտք է ըլլայ) տեսակէտներ յայտնելու հրաւիրուած էին վեց անձնաւորութիւններ: Շարժառիթը այս համակարգին մէջ ՔՊ-ապետին նորագոյն կամայականութիւնն էր: Հաղորդումը կը վարէին կայանի...

ՎԱՀԱՆ ԶԱՆՈՅԵԱՆ «Բանաստեղծութեամբ իրազեկուող մարդը իրաւունք չունի չէզոք դիրքերէ գործելու: Բանաստեղծութիւնը կարեւոր է բոլոր անոնց համար, որոնք առաջնագծին վրայ են» ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Մօտ մէկուկէս ամիս առաջ հրաւիրուած էի խօսք առնելու մէկ այլ շնորհահանդէսի բեմէն: Թէեւ հեղինակի գործին ծանօթ էի, բայց եւ այնպէս,  բաղդատած միւս ելոյթ ունեցողներուն, անպատրաստ կը զգայի, քանի որ, ի տարբերութիւն միւս խօսողներուն, անձամբ չէի ճանչցած օրուան հեղինակը:...

ԳԱՌՆԻԿ Ա. ՔՀՆՅ. Գ. Թ.- Ինքնութիւն Բանավիճուած եւ բանավիճուող յղացք մըն է ա՛յս եւս: Օգտակա՞ր յղացք է, թէ՞ ոչ: Երեւոյթը, որուն կը յղուի, կա՞յ, թէ՞ չկայ: Ինքնութիւնը իրականութեան մէջ անինքնութի՞ւն մըն է: Եւ եթէ կայ երեւոյթը, ապա անոր համար ճշգրի՞տ յղացք է, թէ՞ անորոշ: Եթէ անորոշ է, ապա պէտք չէ՞ որ աւելի մեկին յղացքներ օգտագործել, քան` այս մէկը... Անշուշտ այս...

ԱԶՆԻՒ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Արեւն իր ոսկի Ցոլքերը փռեց Մեր երկրի վրայ. Յափշտակեցի Իր փայլքը վերջին, Որուն կարօտ է Սիրտս միայնակ Մեղմելու թաքուն Յոյսերս վերջին: Այնտեղ կայ աղօթք, Խունկ, սէր ու երազ. Աստղերն չեն մարած Դեռ ամենեւին, Թէեւ խաւար է Ու անօգնական, Ձեռքն ինկած թշուառ Բախտագուշակին: Կործանեցին մեր Պէյրութը պայծառ, Չարութիւն բերին... Ա՛լ խօսքեր չկան... Ա՜խ, մարդիկ, մարդիկ, Ինչպէ՞ս թող ժպտան: Բայց...