Պատմական

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Սպանիոյ քաղաքացիական պատերազմի աւարտէն ետք (1939-ին) Ֆրանսիսքօ Ֆրանքոյի վարչակարգը վերջ տուաւ Քաթալոնիոյ ինքնավար գոյավիճակին: Քաթալան քաղաքական եւ մշակութային կազմակերպութիւնները ջնջուեցան, ընդդիմադիրները հալածուեցան եւ բանտերը լեցուեցան եւ հազարաւորներ մահապատիժի ենթարկուեցան: Պարսելոնա Քաթալոնիոյ կառավարութեան նախկին ղեկավար Լուիս Քոմփանիս, որ Ֆրանսա փոխադրուած էր,  գերմանական գրաւումէն ետք, 13 օգոստոս 1940-ին Նանթի մօտակայ Լա Պոլ-լէ-Փինի մէջ ձերբակալուեցաւ գերման գրաւող ուժերուն կողմէ: Սեպտեմբերի սկիզբը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ալֆանսօ ԺԳ. թագաւոր Սպանիոյ մենատէր զօրավար Միկէլ Փրիմօ տէ Ռիվերայի անկումէն ետք, 1930-ին, Ալֆոնսօ ԺԳ. թագաւոր, որ սերտօրէն գործակցած էր անոր հետ, հեղինակազրկուեցաւ: Հանրապետական խմբակցութիւնները` պահպանողական, ընկերվարական եւ քաթալան ազգայնական, միացան եւ Սան Սեպասթիանի 17 օգոստոս 1930-ի դաշինքով յեղափոխական կոմիտէ մը կազմեցին Ազատական Հանրապետական Աջ կուսակցութեան ղեկավար Նիսեթօ Ալքալա-Սամորայի գլխաւորութեամբ: Այդ կոմիտէն հանրապետական ժամանակաւոր կառավարութիւնը եղաւ: Քաթալաններուն կողմէ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Քաթալան Ազգայնական Եւ Մշակութային Շարժումը Եւ Քաղաքական Կազմակերպութիւններ Սպանիոյ մէջ թագաւորութեան վերականգնումէն ետք, 1874-ին, գահ բարձրացած էր Իզապէլ Բ. թագուհիի որդին` Ալֆոնսօ ԺԲ.: Ան մահացաւ 1885-ին, 28 տարեկանը թեւակոխելէն երկու օր առաջ: Անոր յաջորդեց որդին` Ալֆոնսօ ԺԳ. որ ծնաւ հօր մահէն ետք, 1886-ին եւ ծնած օրէն թագաւոր հռչակուեցաւ: Մայրը` Մարիա Քրիսթինա խնամակալուհի եղաւ մինչեւ 16 տարեկան թեւակոխելը:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քաթալոնիոյ Տնտեսական Բարգաւաճումը Քարլիստներ Սպանիոյ մէջ քարլիստներու երկու ապստամբութիւնները ճզմուած էին: Քաթալանները, որոնք քարլիստներու կողքին էին, ծանր կորուստներու ենթարկուած էին: Ազատականներու յաղթանակէն ետք սկսաւ այսպէս կոչուած քաղքենիական յեղափոխութիւնը: Իզապէլ Բ. թագուհիի գահակալութեան տարիները (ան երեք տարեկանին` 1833-ին գահ բարձրացած էր) յատկանշուեցան կաշառակերութեամբ, վարչական անկարողութեամբ, ընկերային տագնապներով եւ քաղաքական խառնակութեամբ: Ազատականները իրենց կարգին բաժնուեցան «չափաւորականներու» եւ «ծայրայեղականներու»: Քաթալոնիոյ մէջ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ֆրանսական Յեղափոխական Եւ Նափոլէոնի Բանակներուն Ներխուժումը Եւ Քարլիստներու Պատերազմները Ֆրանսական բանակին ներխուժումը Սպանիա 1808-ին Քաթալոնիոյ մայրաքաղաք Պարսելոնայի Պուրպոն բանակին կողմէ գրաւումէն ետք, 1714-ին, Քաթալոնիա արքունական 1716-ի Նուէվա Փլանթա հրովարտակով իբրեւ քաղաքական միաւոր լուծուեցաւ, քաթալան հաստատութիւնները լուծարքի ենթարկուեցան եւ քասթիլիական գերիշխանութիւն հաստատուեցաւ: Սպանիոյ թագաւորութեան կազմէն ներս Քաթալոնիոյ տնտեսութիւնը բարգաւաճեցաւ, ճարտարարուեստական եւ յատկապէս հիւսուածեղէնի գործարաններ բացուեցան եւ առեւտուրը զարգացաւ Ամերկայի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Սպանիոյ եւ Ֆրանսայի միջեւ պատերազմը սկսած էր համաեւրոպական երեսնամեայ պատերազմին ժամանակ, իսկ քաթալաններ ապստամբութեան դրօշ պարզած էին սպանական գահին դէմ: Ֆրանսական բանակը գրաւած էր Փիրփինիանը եւ ամբողջ Ռուսիյոն 1652-ին անցած էր ֆրանսական հակակշիռի տակ: Սպանական ուժեր Հոլանտայէն յարձակման անցան Ֆրանսայի վրայ: Ստեղծուած կացութեան առջեւ ֆրանսացիք իրենց ուժերը քաշեցին Փիրէնեան լեռներու հարաւէն: Պարսելոնա, որ 1651 յուլիսէն ի վեր պաշարուած...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քաթալոնիա Արակոնի գահին ենթարկուած էր, եւ քաթալաններ ապստամբական վիճակի մէջ էին: Քաթալան հողերը կռուախնձորի վերածուած էին, եւ ֆրանսական բանակը մտած էր Ռուսիյոն ու Սերտանյը: Ֆերնանտօ Բ. թագաւոր եւ Իզապէլ թագուհի Արակոնի Խուան Բ. թագաւորի որդին` Ֆերնանտօ 1469-ին ամուսնացած էր Քասթիլիոյ Էնրիքէ Դ. թագաւորին քրոջ` Իզապէլի հետ. երիտասարդ զոյգին նշանաբանն էր` «Թանթօ մոնթա, մոնթա թանթօ, Իզապէլ քոմօ Ֆերնանտօ», այսինքն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Խուան Բ. Թագաւոր Քաթալոնիոյ եւ Արակոնի միացեալ թագաւորութեան գահակալ Մարթին լ՛Հումայի մահէն ետք, 1410 մարտին, Պարսելոնայի տան իշխանութիւնը վերջ գտաւ, գահի ժառանգութեան հարցով պառակտում եղաւ, Արակոն գերակշռութիւն հաստատեց եւ Քաթալոնիան Արակոնի գահին կցուեցաւ: Մարթին լ՛Հումայի մահէն ետք ժառանգորդ կը մնար անոր զաւկին` Մարթին Կրտսերի ապօրէն զաւակը` Ֆրետերիք (1401-1438), որ Լունայի կոմսն էր. մայրը` Թարսիա Ռիզզանի սիկիլիցի էր: Ֆրետերիքի...

- Աւինիոնի Պապական Աթոռը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մարթին լ՛Հումա թագաւոր Քաթալոնիոյ եւ Արակոնի թագաւոր Խուան Ա. էլ Քաչատորի կրտսեր եղբայրը` Մարթին լ՛Հումա (ազնիւ), եղբօր մահուան օրը` 19 մայիս 1396-ին հռչակուեցաւ Արակոնի, Վալենսիոյ եւ Մայորքայի թագաւոր եւ Պարսելոնայի կոմս: Մարթին ծնած էր 29 յուլիս 1356-ին, Կիրոնա (այլ տուեալներու համաձայն` Փերփինիան) եւ Փերէ էլ Սերիմոնիոս թագաւորի եւ Էլէանոր թագուհիի երկրորդ որդին էր: Իբրեւ...

Յունաստանի Եւ Սարտինիոյ Քաթալան Տիրոյթներու Կորուստը - Էլիոնոր Տ՛Արպորէա` Ազգային Հերոսուհի ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Խուան Ա. թագաւոր Քաթալոնիոյ եւ Արակոնի Փերէ տլ Սերիմոնիոս թագաւորին յաջորդեց որդին` Խուան: Ան ծնած էր 27 դեկտեմբեր 1350-ին, Փերփինիան: Մայրը` Էլէանոր, Սիկիլիոյ Փետրօ Բ. թագաւորին դուստրն էր: Հօր մահուան օրը` 6 յունուար 1387-ին գահ բարձրացաւ իբրեւ Խուան Ա.: Գահակալութենէն ետք Խուան Ա. վերատեսութեան ենթարկեց իր հօր...

Մայորքայի Կցումը Քաթալոնիոյ Եւ Արակոնի Թագաւորութեան Ու Քասթիլիոյ Դէմ Պատերազմը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Փերէ էլ Սերիմոնիոս թագաւոր Քաթալոնիոյ եւ Արակոնի թագաւոր Ալֆոնսօ Դ.-ի եւ Թերեզա տ՛Էնթենսայի որդին էր Փերէ էլ Սերիմոնիոս (ցուցամոլ): Հօր մահուան օրը` 24 յունուար 1336-ին ան Քաթալոնիոյ եւ Արակոնի եւ Սարտինիոյ ու Քորսիքայի թագաւոր հռչակուեցաւ: Ան ծնած էր 5 սեպտեմբեր 1319-ին, Պալակուէր (Քաթալոնիա): Փերէ Սարակոսայի մէջ քորթէս հրաւիրեց...

Սարտինիոյ Գրաւումը Քաթալոնիոյ Եւ Արակոնի Թագաւորութեան Կողմէ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ալֆոնսօ Դ. թագաւոր Քաթալոնիոյ եւ Արակոնի Խայմէ Բ. թագաւորի որդին` Ալֆոնսօ Դ., կոչուած` էլ Պենիկնէ (ազնիւ), մեծապէս ընդարձակեց թագաւորութեան հողերը եւ նուաճումներ կատարեց, իր զօրութիւնը հասցնելով մինչեւ Սարտինիա եւ Յունաստան: Ալֆոնսօ Խայմէ Բ.ի եւ Պլանշ տ՛Անժուի երկրորդ որդին էր, ծնած` 2 նոյեմբեր 1299-ին, Նափոլի: 1314-ին, 14 տարեկանին ան Լէիտայի տաճարին մէջ...

Քաթալոնիոյ Եւ Արակոնի Միացեալ Թագաւորութեան  Ալֆոնսօ Գ. Եւ Խայմէ Բ. Թագաւորները ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Քաթալոնիոյ եւ Արակոնի միացեալ թագաւորութիւնը Փերէ էլ Կրան (Պետրոս Մեծ) թագաւորին օրով (1276-1285) իր զօրութեան գագաթնակէտին հասած եւ Սիկիլիան իր տիրապետութեան տակ առած էր, եւ յաղթական պատերազմ մղած Ֆրանսայի դէմ: Ալֆոնսօ Գ. թագաւոր Փերէ էլ Կրան թագաւորի մահէն ետք, 1285 նոյեմբերին, անոր յաջորդեց որդին` Ալֆոնսօ Գ., որ...

ՏԱՀԵՇ-ի մայրաքաղաք Ռաքքայի ազատագրումի հանգամանքները որոշակի առումներով լոյս կը սփռեն տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական իրադարձութիւններուն վրայ: Թէ՛ Իրաքի եւ թէ՛ Սուրիոյ մէջ ահաբեկչազերծումի գործողութիւնները կ՛ընթանան հաստատ կշռոյթներով: Երկու տարածքներուն վրայ ալ գործողութիւններուն աշխուժօրէն կը մասնակցին քրտական զինեալ խմբաւորումները: Մաքրազտման այս գործողութիւնները հիմնական շրջանները մաքրելով հանդերձ շատ արագ թայմաութներ կ՛առնեն: Միակտուր եւ համընդհանուր ահաբեկչութեան արմատախլման եւ վերջնական մաքրումին չեն յանգիր: Չէ բացառուած, որ...

ՀՅԴ Մամլոյ դիւանէն ստացանք հետեւեալ վշտակցական գրութիւնը. «Ցաւով տեղեկացանք Լեւոն Հայրապետանի անժամանակ մահուան մասին: Տարիներ շարունակ պրն. Հայրապետեանը մեզ համար եղել է ազգի ճակատագրով ապրող եւ այդ ապագան առաւել բարեկեցիկ ու ապահով տեսնելու գործնական մտահոգութեամբ տոգորուած հայրենասէր գործիչ: Կարելի է յիշել նրա ձեռնարկած բազմաթիւ նախաձեռնութիւնները, որոնք ուղղուած են եղել յատկապէս Արցախի վերածնութեանն ու հզօրացմանը եւ որոնք ոգեշնչել են ու լայն...

Աշխարհահռչակ ռոք երաժիշտ Սերժ Թանքեան երաժշտական մրցոյթ-մարտահրաւէր յայտարարած է: «Շատեր ինծի կը հարցնեն, թէ ուրկէ՞ կու գայ երաժշտութիւնը, ուրկէ կու գան երգերը: Ես խորապէս կը հաւատամ, որ անոնք կու գան հաւաքական գիտակցութենէ: Անոնք ոեւէ արուեստագէտի մէջ չեն: Իւրաքանչիւր երգ կը սկսի գաղափարէ մը կամ հնչիւնէ մը», յայտնեց Թանկեան «ԵուԹիւպ»ին վրայ տեղադրուած հոլովակին մէջ: Մարտահրաւէրը, ըստ երաժիշտին, շատ պարզ է. «Դուք...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵՍՆ Մանկութեան տարիներուս մեր մայրերը «տանտիկիններ» էին, որ լռելեայն կը նշանակէր կիներ, որոնք կը զբաղին միայն տնային գործերով: Տունէն դուրս գործի գացող իգականները հազուադէպ էին այդ տարիներուն: Տանտիկիններու պարտականութիւնն էր` ճաշ պատրաստել, տունը կարգի դնել, քիչ մը ձեռագործ, գաւաթ մը սուրճի շուրջ դրացիներով հաւաքուիլ, երբեմն զիրար բամբասել, եւ այդպէս, օրերնին կ՛անցընէին մինչեւ զաւակներուն դպրոցէն արձակուիլը, իսկ երեկոյեան, երբ ամուսինները...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ստորեւ կը ներկայացուի հոգատարութիւնը ընդունելու ի նպաստ 13 պատճառներ եւ իւրաքանչիւրին համապատասխանող 13 դէմ պատճառներ, այլ խօսքով` թիւ «Մէկ» «Թեր» կարծիքին հակակարծիքը տեսնել աւելի վարը` թիւ «Մէկ» «Դէմ» պատճառին մէջ եւ այսպէս` բոլոր 13-ը: Հայաստանի վարչապետ Խատիսեան եւ Հարպորտ             Հայ վարդապետը կը դիմաւորէ Հարպորտը Թեր պատճառներ 1.- Ազգերու դաշնակցութեան կազմաւորման գլխաւոր սատարողներէն...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայ մամուլի ընթերցողը տասնամեակներէ ի վեր ծանօթ է բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան անունին, ո՛չ միայն անոր համար, որ ան մասնագէտ-վիրաբուժ է ու հեղինակաւոր ախտաբան, այլ մանաւանդ այն պատճառով, որ ան ինքզինք չէ սահմանափակած հիւանդանոցներու եւ դարմանատուներու այլապէս լայն շրջագիծերուն մէջ, այլ բժշկագիտական իր խորհուրդներով ու թելադրանքներով հանրութեան հետ մնայուն կամուրջ ստեղծած է իր յօդուածներով, որոնք կը նշեն դիպուկ ախտաճանաչումներ,...

Կիւլնար Սալիմովա kyivpost.com կայքին վրայ տեղադրուած իր յօդուածին մէջ կը գրէ, որ Ազրպէյճանի մէջ խանութները մէկ առ մէկ կը փակուին, ապրանքներու գիները կը բարձրանան, ամսականներու վճարումը կ՛ուշանայ, եւ մարդիկ խուճապի մատնուած են: Ազրպէյճանի ազգային դրամանիշը` մանաթը արագ կերպով կ՛արժեզրկուի: Կ՛արժեզրկուի նաեւ քարիւղը, որ Ազրպէյճանի արտածումներուն 94 առ հարիւրն է եւ պիւտճէին` 73 առ հարիւրը: Դրամանիշը տոլարին դիմաց իր արժէքին մեծամասնութիւնը...