Յօդուածներ

Դեկտեմբեր 2015-ին Քանատայի մէջ հրատարակուեցաւ փրոֆ. Սեդա Տատոյեանի «2015. Հայ վիճակը յետահայեցութեամբ եւ նախահայեցութեամբ վերլուծում մը» խորագրեալ գործը: Ուսումնասիրական հատորը կը բաղկանայ յառաջաբանէ, զոր կը հրատարակենք ստորեւ, երեք մասերէ` ա.- Յետահայեցութեամբ.- Հայ վիճակին եւ պատմական եղափոխութեան իւրայատուկ կողմերն ու մակարդակները, բ.- Նախահայեցութեամբ.- Յաջորդ հայ դարը - Կողմնակի ելքեր եւ ամբողջական ետդարձներ հանրութեան, կրթական հաստատութեանց եւ մտաւորական մշակոյթի մակարդակներուն վրայ, գ.-...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Կարդալով Յակոբ Պալեանի` «Հայաստանը խորհիլ խորհրդային աշխարհի, անոր քաղաքակրթական-իմացա-բարոյական համակարգին մէջ», («Ազդակ բացառիկ», 2016, էջ 16-19) տեղին ախտաճանաչում կատարող յօդուածը, պիտի փորձեմ արտայայտուած միտքերէն չորսին մասին ուրոյն մեկնաբանութիւն կատարել` նկատի առնելով նաեւ իր «Ճենոսայտ եւ 100-ամեակ» յեղյեղելէ ետք, կարգը հասաւ «արեւմտահայերէնի պաշտպանութեան»... յօդուածը («Ազդակ», 16 յունուար 2016): Ա. «Պիտի հաստատենք այն պարզ իրողութիւնը, որ Հայաստան եւ սփիւռք(ներ) զիրար...

Անմոռանալի Զրոյց-Հանդիպում` Թուրքիայի Խորհրդարանի Անդամ Կարօ Փայլանի Հետ ԳՐԻԳՈՐ ՂԱԶԱՐԵԱՆ Կարօ Փայլանը երեք հայ պատգամաւորներից մէկն է, որոնք նոյեմբերին խորհրդարանական ընտրութիւնների արդիւնքով մուտք գործեցին Թուրքիայի խորհրդարան: Կարոն ընտրուել է  Ժողովուրդների ժողովրդավարական  կուսակցութեան (ԺԺԿ) (թուրքերէնով` Հէ.Տէ.Փէ. Halklarin Demokratik Partisi) կողմից: Կարօ Փայլանը հասարակական-ազգային գործիչ է, տարիներ աշխատել է Պոլսի հայկական դպրոցների համար, անդամակցում է «Մալաթիայի հայերի հայրենակցական» ու նաեւ «Հրանդ Տինքի...

ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն Մարմինի Ներկայացուցիչ, Ազգային Ժողովի ՀՅԴ Խմբակցութեան Քարտուղար Աղուան Վարդանեանի Արտասանած Խօսքը Սթրազպուրկի Մէջ Մէկուկէս ամիս առաջ Հայաստանում տեղի ունեցաւ սահմանադրական փոփոխութիւնների հանրաքուէ: Կառավարման կիսանախագահական համակարգից անցում կատարուեց խորհրդարանական համակարգի: Ասեմ, որ իմ ներկայացրած Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն կուսակցութիւնը դեռեւս 90-ականների սկզբից հետեւողականօրէն պաշտպանել է կառավարման խորհրդարանական մոտելը: Սահմանադրութեան հանրաքուէին նախորդեց նախագահի հրամանագրով ստեղծուած մասնագիտական յանձնաժողովի` երկու տարիների նախապատրաստական...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թրքական «Սոնտաքիքա» կայքը կը հաղորդէ, որ Թուրքիոյ կառավարութիւնը կը մշակէ բարեփոխումներու թղթածրար մը, որ կը պարունակէ Թուրքիոյ ազգային փոքրամասնութիւններուն ուղղուած որոշ զիջումներ, որոնց շարքին` պիտի վերցուի Վանի Աղթամար կղզիի Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մէջ պատարագը տարին մէկ անգամ` եկեղեցւոյ անուանակոչութեան տօնին կատարելու սահմանափակումը եւ կարելի պիտի ըլլայ այլ առիթներով եւս պատարագ մատուցել, սակայն դարձեալ Թուրքիոյ մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարարութեան...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութեան առաջարկին ընդառաջելով` համախմբական կառավարութիւն կազմելու Դաշնակցութեան սկզբունքային որոշումը հրապարակուած է պաշտօնապէս եւ Հայաստանի նախագահին հետ բանակցութիւններու գործընթացը` արդէն իսկ սկիզբ առած: Այս կէտին վրայ գոյութիւն ունին շարք մը հարցականներ, եւ սակայն յստակ է մէկ բան: Սահմանադրական փոփոխութիւններու հանրաքուէին յաջորդող այս փուլը նոր մարտահրաւէրներու առջեւ պիտի դնէ հանրապետութեան նախագահն ու ցարդ ընդդիմութեան դիրքերէն գործող Հայ յեղափոխական...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Հայոց ցեղասպանութիւնը հազուադէպօրէն կը քննարկուի Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ եւ, ուստի, աւելի հազուադէպ կը նկատուին Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման ի նպաստ կատարուած յայտարարութիւնները: Վերջերս Թուրքիոյ խորհրդարանի անդամ ընտրուած երեք հայ երեսփոխաններէն երկուքը 14 յունուար 2016-ի իրենց խորհրդարանական ելոյթներուն ընթացքին համարձակեցան բարձրացնել Հայոց ցեղասպանութեան հարցը: Թուրքիոյ ընդդիմադիր, քեմալական Հանրապետական ժողովուրդի կուսակցութեան ներկայացուցիչ Սելինա Տողան խորհրդարանին...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 2015-ի վերջերուն, այսինքն` Ցեղասպանութեան 100-ամեակի տարին պատմութեան անցնելէ առաջ, Պէյրութի մէջ լոյս տեսաւ փրոֆ. Վահրամ Լ. Շեմմասեանի «The Mousa Dagh Armenian; A Socioeconomic and Cultural History – 1919-1939» հատորը (անգլերէնով), զոր կարելի է իրաւամբ կոչել հանրագիտարանային բնոյթով ուսումնասիրութիւն մը: (Շեմմասեան վարիչն է Քալիֆորնիա նահանգի Նորթրիճի համալսարանի հայագիտական բաժանմունքին): Հատորը կը տարածուի 378 էջերու վրայ, լոյս ընծայուած է Հայկազեան...

ՄԱՐԻԱՆԱ ՊԵՐԹԻԶԼԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ Այն օրուընէ, երբ գիտեմ, թէ կեանքը իմաստ ու նպատակ ունի, ալ  վախ չունիմ: Անտրէ Ֆրոսսար   ... Տղմուտ գետը վտիտ ու ցեխոտ գետ մըն է մինչեւ այսօր. բայց դարերու թաւալումին հետ մեզի համար  հզօր ովկիանոսի  մը պէս կը հնչէ անոր անունը. 1500 եւ աւելի տարիներ անցած են այն օրէն `Վարդանանց Ճակատամարտէն, իսկ անցեալը ներկային մէջ կ՛ապրի տարբեր ձեւերով,...

Հարցազրոյցը վարեց` ՌՈՒԲԷՆ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ Հայ կինը դարերու ընթացքին զանազան դերեր ստանձնած է: Ունեցած ենք հայ թագուհիներ: Օտար լուծի եւ օտար կրօնի ազդեցութեան տակ հայ կինը դարձած է ստորադաս էակ. հայ կինը մասնակցած է կիներու ազատագրական առաջին շարժումին, իսկ յետցեղասպանութեան, հայ կնոջ դերը մեծ եղած է ազգային վերականգնումին մէջ: Սակայն հայ կնոջ արժէքը պէտք եղած ձեւով չէ արժեւորուած: Հայկական իրականութեան մէջ...

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔԱՀԱՆԱՅ ՊՕՂՈՍԵԱՆ Ահեղ է ու հիանալի` թափը հզօր ալիքներուն յարձակումին, վերադարձին,  վերածնող ու արշաւող , մեծածաւալ սպիտակ ու լուսապայծառ ծովակոյտին փշրանքներուն պայթիւնները` աւազներուն վրան ափին: Այս հանդէսին հոգեպարար հոգիներէն սքանչացեր փխրուն մարդիկն ի՞նչ են  սորվեր յաջորդական սերունդներէն Կենաց Հացէն, Տիրոջ խօսքէն, սննդարար  պատգամներէն, Աստուածաշունչ Սուրբ Մատեանէն, կամ Քուրանէն, ի՞նչ են սորվեր: Մարդասէր մեր հայրապետաց, մայրապետաց, մարգարէից, վարդապետաց, մոլլաներուն...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ 2015-ի նոյեմբերի վերջին շաբաթուան մէջ իր մահկանացուն կնքեց պոլսահայ հանրածանօթ ուսուցիչ-բանաստեղծ, ինչպէս նաեւ սփիւռքահայ քերթողութեան նահապետներէն Զարեհ Խրախունին: Բուն անունով` Արթօ Ճիւմպիւշեան ծնած Պոլիս, 1926-ին: Մեկնելով իր մականունը հայացնելու մտադրութենէն (ճիւմպիւշ թրքերէն լեզուով կը նշանակէ ուրախութիւն, խրախճանք) զայն վերածած էր Խրախունիի: Կենսագրական այս համառօտ տողերուն կողքին պարզապէս կ՛ուզենք յիշեցնել նաեւ, թէ իր կարեւոր գործերէն են` «Քար-կաթիլներ», «Ես եւ...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնները 2015-ին մնացին ցածր կէտի վրայ: Հայ եւ թուրք պաշտօնեաների միջեւ որեւէ հանդիպում չկայացաւ: Տարուայ ընթացքում երկու անգամ` յուլիսին եւ հոկտեմբերին, հարիւրից աւելի կեանք խլած Սուրուչի ու Անգարայի ահաբեկչութիւնների առիթով Սերժ Սարգսեանը ցաւակցական հեռագիր յղեց իր թուրք գործընկեր Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանին: 2015 թուականը խորացրեց հակասութիւնները Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ: Հայաստանն ու սփիւռքը ողջ տարուայ ընթացքում բազմաթիւ ձեռնարկներով...

21 յունուարին «Երկրի հարցը» հաղորդաշարը ընդարձակ հարցազրոյց մը կատարեց ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանին հետ` իբրեւ առանցք ունենալով ՀՅ Դաշնակցութեան համախմբական (քոալիսիոն) կառավարութեան մաս կազմելու մասին կատարուած յայտարարութիւնը: Հրանդ Մարգարեան հաստատեց, որ համախմբական կառավարութեան մաս կազմելու վերաբերող առաջարկ ներկայացուած է, սակայն տակաւին բանակցութեան իսկական հանգրուան չէ սկսած: Ան դիտել տուաւ, որ Սահմանադրութեան ընդունումով երկիրը նոր հանգրուանի սեմին է, ուստի Սահմանադրութիւնը...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 25-29 յունուարին Սթրազպուրկի մէջ տեղի պիտի ունենայ Եւրոպական խորհուրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) ձմեռնային նստաշրջանը: 26 յունուարին վեհաժողովին մէջ կը նախատեսուի քննարկել բրիտանացի խորհրդարանական Ռոպըրթ Ուոլթըրի «Բռնութեան աճը Լեռնային Ղարաբաղի եւ Ազրպէյճանի միւս բռնագրաւուած տարածքներուն մէջ» եւ Պոսնիոյ ներկայացուցիչ Միլիցա Մարքովիչի` «Ազրպէյճանի սահմանամերձ բնակավայրերու բնակիչները կանխամտածուած կերպով կը զրկուին ջուրէ» զեկուցումները, որոնք ոչ միայն հակահայ են, այլ նաեւ դէմ...

Դաշնակցութեան 125-ամեակի տօնակատարութեան հրաւիրուած ոեւէ բանախօս դժուարութիւնը պիտի ունենար ընթացիկ պատգամ փոխանցելու հայորդիներու, որոնք չորս տարիէ կ’ապրին արտակարգ պայմաններու մէջ: Կը դիմագրաւեն տեսակաւոր դժուարութիւններ` առանց սակայն կորսնցնելու իրենց հաւատքը, յոյսն ու կենսունակութիւնը: Այսօր, միայն մենք չէ, որ պիտի պատգամենք ձեզի, այլ նաեւ դուք է, որ հաւաքական տոկունութեան եւ դիմադրականութեան դասեր պիտի փոխանցէք մեզի` որպէս Դաշնակցութեան շուրջ բոլորուած հաւատաւոր ազգայիններ: Այս...

«Մեր ժողովուրդին կեանքին մէջ եղան անձեր, որոնք բարձրագոյն աստիճանի նուիրումով ու հաւատարմութեամբ ծառայեցին մեր ժողովուրդին, հայրենիքին ու եկեղեցւոյ, ոմանք իրենց հոգեմտաւոր ստեղծագործութեամբ, ուրիշներ նիւթական բարերարութեամբ, իսկ ուրիշներ` իրենց արիւնը թափելով, ու դարձան սուրբեր, հերոսներ, անանձնական ծառայութեամբ իրենց մեծութիւնը կերտած բարերարներ ու անմահներ: Պատմութեան փոշիներուն մէջ կը կորսուին անոնք, որոնք միա՛յն ունենալու համար պայքարած են: Պատմութեան մայր էջին վրայ կը մնան...

Պատրասեց` Այնճարի հոգեւոր հովիւ` ՄԻՒՌՈՆ ՔՀՆՅ. ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ Սուրբ Սարգիս նահատակուելէ առաջ աղօթած է. «Ո՜վ Տէր, Քրիստոս Աստուած իմ, անոնք, որոնք կը յիշեն իմ անունս իրենց նեղութեան մէջ եւ կը կատարեն իմ նահատակութեանս յիշատակը ուխտով եւ Պատարագով, ինչ որ ուզեն Քեզմէ, լսէ անոնց եւ շնորհէ անոնց խնդրանքը: Այն ատեն երկինքէն ձայն մը եկաւ, որ կ’ըսէր. «Պիտի տամ քու խնդրածդ եւ պիտի...

ՐԱՖՖԻ ՏՈՒՏԱԳԼԵԱՆ Ամանորէն առաջ տեղացած ձիւնն ու ցուրտ եղանակը հայրենաբնակ մեր հայրենակիցներուն համար այդքան ալ բարենպաստ չեղան: Ցուրտին հետ Հայաստան ժամանեց նաեւ խոզի կրիփը, ծանօթ` Էյչ. Ուան Էն. Ուան անունով: Այս վարակը կը տարածուի ահաւոր մեծ արագութեամբ ու թէեւ մահացու չէ եւ չի տարբերիր մնացեալ կրիփային հիւանդութիւններէն, այսուհանդերձ, անիկա կրնայ շատ վտանգաւոր հետեւանքներ ունենալ, եթէ անոր առաջքը չառնուի եւ համապատասխան...

Ամանորի եւ Ս. Ծննդեան տօներու նախօրեակին, երկուշաբթի, 28 դեկտեմբեր 2015-ի առաւօտեան ժամը 11.00-ին, ՔԱՀԼ-ի Հայ տարեցներու տուն այցելեց «Ուալիտ Պըն Թալալ» բարեսիրական հաստատութեան փոխնախագահ, նախկին նախարար Լէյլա Սոլհ-Համատէ: Հաստատութեանս մուտքին պատուարժան հիւրը սիրալիր ընդունելութեան արժանացաւ ՔԱՀԼ-ի տնօրէն պատ. Սեպուհ Թերզեանի, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Արամ Ա.-ի ներկայացուցիչ, լիբանանահայոց առաջնորդ Շահէ եպս. Փանոսեանի, Մերձաւոր Արեւելքի Հայ աւետարանական եկեղեցիներու միութեան նախագահ վեր....