Յօդուածներ

Հզօ՛ր է Արցախը ու դեռ աւելի պիտի հզօրանայ: Պիտի հզօրանայ այնքա՛ն, որ այլեւս թշնամին չհամարձակի նոյնիսկ մօտենալ անոր մատոյցներուն: Այս աւելին մեզմէ կախեալ է, իւրաքանչիւրէ՛ս: Մենք ենք թշնամիին կողմէ հաշուի չառնուած բանակը, որ պիտի բազմապատկէ արցախցիին ուժը, անոր հարուածող բազուկը: Մենք ենք, որ պիտի պահենք արցախցիին թիկունքը` անոր մատակարարելով նիւթական անհրաժեշտ միջոցներ ու բարոյական անսահման կորով: Արցախը այսօր իր ուժերով,...

«ԱԶԱՏ ԱՐՑԱԽ» Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը 25 տարեկան է: Արցախցիներն այսօր ազգովի նշում են Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հռչակման 25-րդ տարեդարձը: 1991թ. սեպտեմբերի 2-ին ժողովրդական պատգամաւորների Լեռնային Ղարաբաղի մարզային եւ Շահումեանի շրջանային խորհուրդների համատեղ նստաշրջանին ընդունուեց ԼՂՀ հռչակման մասին հռչակագիրը: Մեզ  համար պատմական նշանակութեան այդ փաստաթուղթը, ապա եւ նոյն տարուայ դեկտեմբերի 10-ի հանրաքուէին հայկական երկրորդ անկախ պետութեան ստեղծման մասին որոշման ամրապնդումը նոր...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Հայրենակից մը Ֆրանսայէն հետեւեալ առարկութիւնը յղած է ինծի` յօդուածիս մէջ գործածուած «ազատագրուած տարածքներ» բառակապակցութեան մասին. կը վերարտադրեմ առանց փոփոխութեան. «Դուն կ՛ըսես` «Այս փաստաթուղթը պաշտօնապէս չէ հրապարակուած: Եւ սակայն բոլոր քաջատեղեակ աղբիւրներու վկայութեամբ, ան պայման կը դնէ, որ 1994-ի Պիշքեքեան զինադադարի պայմանագրով հայկական ուժերու իրաւասութեան տակ գտնուող եօթը ազատագրուած շրջաններէն հինգը անմիջապէս վերադարձուի Ազրպէյճանի իրաւասութեան, ի դիմաց անորոշ եւ...

ՄԱՐՏԻԿ ՄԱՏԷՆՃԵԱՆ Ո՞վ չի ճանչնար այս կինը: Գերմանիոյ Դաշնակցային Հանրապետութեան երկաթեայ վարչապետն է, Դոկտ. Անճելա Մերքել: Իրեն, հանրապետութեան նախագահ Կաուքին, եւ Ճեմ Էօզտեմիրին մէկական օրինակ ուղարկած էի «Ravished Paradise, Forced March to Nothingness» գիրքէս` որպէս երախտագիտութիւն Պունտեսթակի կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումին: Իր քարտուղարին կողմէ ստացայ հետեւեալ նամակը: «Գերմանիոյ Դաշնակցային Հանրապետութեան վարչապետուհին` դոկտ. Անճելա Մերքել, ստացաւ ձեր 20 յուլիս 2016 թուակիր...

ԼԵՆԱ ՀԱԼԱՃԵԱՆ Այո՛, հայկական ՄԱԿ, ամենեւին ալ սխալ չէ: Երեւանի անտառահատուած, սակայն տակաւին Անտառային կոչուող շրջանի, Լեռ Կամսար եւ Գէորգ Էմին փողոցներու անկիւնը գտնուող, նորակառոյց համալիրի 190 բնակարաններուն մէջ կ՛ապրին զանազան երկիրներու քաղաքացի, հայրենադարձ ընտանիքներ: Անոնք կու գան աշխարհի չորս ծագերէն` Սուրիա, Լիբանան, Ռուսիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, Քանատա, Ֆրանսա, Պելճիքա, Հոլանտա, Գերմանիա, Վրաստան, Թայլանտ, Քուէյթ, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ, Սէուտական Արաբիա...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Օգոստոս 30-ին, 19 տարի առաջ, Երեւանի մէջ մահացաւ հայ բեմի եւ շարժանկարի տաղանդաւոր յառաջապահներէն բեմադրիչ Ֆրունզէ Դովլաթեանը: Հանդիսատեսին կողմէ մեծապէս սիրուած ու փնտռուած բեմադրիչ, բեմագրող եւ դերասան էր հայկական բեմարուեստի մեծատաղանդ վարպետը: Մեր ժողովուրդի յիշողութեան մէջ միշտ վառ կը մնան Դովլաթեանի տաղանդին գեղարուեստական ուրոյն դրոշմը անմահացնող շարժանկարներն ու բեմական նուաճումները, ինչպէս` «Բարեւ, ես եմ», «Սարոյեան եղբայրներ», «Երեւանեան օրերի...

ՄԵՏԱՔՍԷ ՔՈԼՈԶԵԱՆ «5-րդ Շարասիւն» Երեւոյթը Հայաստանում Հայաստանում գործող «5-րդ շարասեան» միակ նպատակը «գունաւոր յեղափոխութեան» իրականացումը չէ, այլ` հազարամեակներով ձեւաւորուած ազգային հիմքերի խարխլումը: Ականատես լինելով վերջին տարիներին արաբական աշխարհում եւ յետխորհրդային երկրներում «դեմոկրատիայի», «խօսքի եւ խղճի ազատութեան», «մարդու իրաւունքների» համար տարուած պայքարների արդիւնքում գրանցուած «նուաճումների», հասկանալի է դառնում, որ միայն ժամանակակից զինատեսակներն ու հզօր բանակը չեն երաշխաւորում պետութեան լիակատար անվտանգութիւնը եւ...

ԳՐԻԳՈՐ ԵՊՍ. ՉԻՖԹՃԵԱՆ Իրաւունքի մասին խօսած կամ գրած ատեն մարդ կը շուարի, թէ ո՞ր իրաւունքի մասին պէտք է գրէ կամ խօսի: Որովհետեւ ամէն մարդ, ընդհանրապէս իրաւունքի մասին խօսելէ աւելի, իր սեփակա՛ն իրաւունքին պաշտպան փաստաբանը դարձած է ներկայ դարուս: Ասիկա բնական երեւոյթ է, եթէ անշուշտ իր սահմաններուն մէջ մնայ եւ չմտնէ ուրիշներուն սահմաններէն ներս: Որովհետեւ եթէ ոեւէ մէկը իր իրաւունքը չպաշտպանէ,...

Արցախի անկախութեան կամ հանրապետութեան հիմնադրութեան 25-ամեակի նշումին ըստ էութեան այժմէական հնչեղութիւն տալու որեւէ փորձ անպայման պիտի կեդրոնանայ ապրիլեան պատերազմին, անոր հետեւած բանակցային գործընթացի գերաշխուժացման եւ անոնց զուգահեռ Արցախի սահմանադրութեան բարեփոխման ընթացակարգի սկիզբին վրայ: Հաւանաբար ալ այս երեք ուղղութիւնները սերտօրէն փոխկապակցուած են, եթէ գրեթէ սառեցուած բանակցութիւններու թափով վերսկսումն ու միջնախագահական ձեւաչափով հանդիպումներու յաջորդականութիւնը նկատի ունենանք` քառօրեայ պատերազմին անմիջականութեամբ: Եթէ սահմանադրական առաջադրուած...

ԺԱԳ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ Ազատագրական արիւնոտ պայքարէ, բազում զոհողութիւններէ ետք արցախահայութիւնը նուաճեց ազատ ու անկախ ապրելու իր իրաւունքը: Այդ իրաւունքին ձեռքբերման շնորհիւ հայկական իրականութեան մէջ ստեղծուեցաւ երկրորդ հայկական պետութիւնը` գուրգուրանքի առարկայ ամբողջ հայ ազգի զաւակներուն կողմէ, ո՛ւր ալ ապրին անոնք: 25 տարիներ անցած են արդէն այդ թուականէն: Մօտ երեք տարի շարունակ ղարաբաղեան պայքարը Մայր Հայաստանի հետ «Միացման» կարգախօսով մղելէ եւ այդ...

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Ընկերներով կանգնած ենք Շուշիի նեղ  թաղերէն մէկուն մէջ` սպասելով, որ մեր վարորդին ինքնաշարժին անիւին նորոգութիւնը աւարտի, եւ մենք վայելենք  հարազատութիւնը Շուշիին, մեր թոքերը լեցնենք բիւրեղ ու թանկագին օդովը Արցախին, մեր յաւերժ ծարաւ աչքերը փորձենք յագեցնել գեղեցկութեամբ արցախեան բնութեան, անվախօրէն զգանք մեր սրտերուն տրոփիւնը` անցնելով Ստեփանակերտի փողոցներէն, ականատես ըլլալով զարգացող եւ բարգաւաճող, իբրեւ անկախ պետութիւն ապրող ու արարող մեր...

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Արդէն 25-րդ տարին անընդմէջ սեպտեմբերի 2-ին Արցախում, Հայաստանում եւ սփիւռքում նշում են Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անկախութեան տօնը: Ու չնայած աշխարհում եւ ոչ մի ճանաչուած պետութիւն, այդ թւում` Հայաստանը, չեն ճանաչել Արցախի անկախութիւնը, այդ իրականութիւնը չի ստուերում եւ չի նսեմացնում սեպտեմբերի 2-ի արժէքն ու կարեւորութիւնը: Սեպտեմբերի 2-ի խորհուրդը չի նսեմացնում նաեւ այն իրականութիւնը, որ հռչակումից շաբաթներ առաջ Արցախի այն...

25 տարի առաջ յաղթանակ կերտած, պատերազմական, ընկերային եւ տնտեսական ամէն տեսակ մարտահրաւէրի դիմացող արցախահայութիւնը 25 տարի առաջ, այսօր` 2 սեպտեմբեր 1991-ին, խորհրդային օրէնքի համապատասխան ընթացակարգով անկախութիւն հռչակեց` դառնալով գերիշխան հանրապետութիւն: Տարի մը առաջ, 23 օգոստոս 1990-ին Խորհրդային Հայաստանի Գերագոյն խորհուրդը ընդունած էր հռչակագիր Հայաստանի անկախութեան մասին, որուն համաձայն, Խորհրդային Հայաստան վերանուանուած էր իբրեւ Հայաստանի Հանրապետութիւն: Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզը դուրս...

ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ «Շնչահեղձ դարձած եմ...», «Կը զգամ, որ սիրտս պիտի կենայ, պիտի խեղդուիմ...»,  «Արդէն ժամանակն է, որ դարձեալ երթամ...», «Ներուժի կարիք կայ...», եւ նման արտայայտութիւններու երկար շարքը շրջապատիս մէջ յաճախ լսուող խօսքեր են. անոնց ակնարկութիւնը կ՛երթայ Հայաստան այցելութեան` հայրենիքին հանդէպ կարօտը փորձել յագեցնելու, Արարատը տեսնելու, անոր շնորհած ներուժով լիցքաւորուելու, նոր եկեղեցի մը բացայայտելու եւ հոն մոմ մը վառելով` ուխտ մը...

ՎԱՀԷ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Իրաւաբան Արցախեան հիմնահարցն ունի միանշանակ կենսական նշանակութիւն հայ ժողովուրդի համար: Այսօր անչափ կարեւոր է, որպէսզի արցախեան հիմնահարցը դիտարկուի ոչ միայն պատմական եւ քաղաքական տեսանկիւնից, այլ նաեւ դիտարկուի հիմնականում իրաւական տեսանկիւնից` միջազգային իրաւունքի ենթագրում, որպէսզի միջազգային հանրութեան հետ հնարաւորութիւն ունենանք խօսել նրանց հասկանալի լեզուով: Նամանաւանդ միջազգային իրաւունքի ենթագրում: Եւ այս ձեւաչափում փորձենք հասկանալ  Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան  հետ առնչուող միջազգային...

Յարութ Չէքիճեան Իրերայաջորդ վեց գլխաւոր օրինական ու համաժողովրդային քայլերով սկսաւ Արցախի անկախութեան եւ Հայաստանի վերամիացման հոլովոյթը: Արցախի Պաշտպանութեան Բանակի Մասնայատուկ Ուժեր Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի իրաւազրկուած հայ բնակչութիւնը 1963 թուականին արդէն, օրէնքով սահմանուած կարգով, սկսաւ պահանջել դուրս գալ Խորհրդային Ազրպէյճանի «հոգատարութենէն», վերամիանալու Խորհրդային Հայաստանին` 2500 ստորագրահաւաքով դիմելով Խորհրդային Միութեան Գերագոյն խորհուրդին. այդ քայլին պատճառով` բուռն բախումներու ընթացքին 18 հայեր նահատակուեցան...

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ «ՀՅ Դաշնակցութիւնը ԼՂՀ փաստացի սահմանները, ինչպէս նաեւ հիւսիսային Արցախի գրաւեալ շրջանները (Շահումեանի շրջան, Գետաշէն եւ Մարտունաշէն) կը համարէ ԼՂՀ անբաժանելի մասը»: ՀՅԴ 32-րդ Ընդհանուր ժողով, Յունուար 2015, Դիլիջան Իրաւազրկումը չի կրնար անդարձ ըլլալ: Երբ գոյութիւն ունի կամքը, կարելի կը դառնայ նաեւ իրաւազրկումը շրջելու կարողականութիւնը: Քսան եւ հինգ տարիներ առաջ ինքզինք պարտադրեց այդ կամքը, կիրակուեցաւ կարողականութիւնը եւ շրջուեցաւ հայրենի...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Տաք հագուստներ, կօշիկներ, սափրուելու պարագաներ եւ այն ամէնն ինչ տղերքին պէտք է գալու, ամէնը դասաւորէք, վաղը նորից «աւտոն» գնում է Ղարաբաղ»: Զարմանալի է, թէ ինչպէս կարող է մանկահասակ երեխան մտապահել դէպքեր, զրոյցներ եւ այդ ժամանակ նոյնիսկ առանց հասկանալու ճիշդ ի՛նչ եւ ինչո՛ւ էր կատարւում: 1993-ին ես 5 տարեկան էի, իսկ Ղարաբաղ մեկնող ինքնաշարժի մասին խօսողը մեծ հայրս էր:...

ՏԱՐՕՆ ՎԼԱԴԻԿԻ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Արցախի Պետական Համալսարանի պատմութեան ամպիոնի աւագ դասախօս, պատմական գիտութիւնների թեկնածու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան (ԼՂՀ) հռչակումից յետոյ սկսուեց նոր իշխանական կառոյցների, առաջին հերթին` օրէնսդիր մարմնի` Գերագոյն խորհուրդի (ԳԽ) ձեւաւորման գործընթացը: Պետական եւ ռազմական շինարարութեան խնդիրները լուծւում էին զուգահեռաբար չընդհատուող ռազմական գործողութիւնների պայմաններում: ԼՂՀ առաջին գումարման ԳԽ-ում, որը հետագայում անուանուեց ԼՂՀ խորհրդարան (այժմ` ԼՂՀ Ազգային ժողով), պէտք է ընտրուէր...

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ Հազարաւոր տարիներ հայ կինը պայքարեր է իր հօր, ամուսինին, որդիին հետ կողք-կողքի` կռուելով երկրին եւ ժողովուրդին անկախութեան համար: Արցախեան հերոսամարտը չէր կրնար բացառութիւն կազմել: 16-60 տարեկան աւելի քան 300 կին ազատամարտիկներ մասնակցեր են հերոսամարտին: Հեղինէ Բդոյեան, Ալվարդ Վարդանեան, Ռուզաննա Եսայեան, Աղաւնի Տէր Ստեփանեան եւ տակաւին շատ-շատեր զինուորագրուեցան եւ դարձան արցախեան յաղթանակի կերտողները: Այդ կիներէն 42-ը զոհուեր են...