Յօդուածներ

ՔՐԻՍՏԱՓՈՐ ԻՍԿԷՆՏԷՐԵԱՆ «Մեր լեզուն մեր խի՛ղճն է...» ՀԱՄՕ ՍԱՀԵԱՆ Գրաբարն ու աշխարհաբարը Մինչեւ 19-րդ դարու առաջին կէսը հայոց գրական լեզուն գրաբարն էր: Թէեւ ժողովուրդը իբրեւ խօսակցական լեզու չէր գործածեր գրաբարը ու կը հաղորդակցէր զանազան բարբառներով, սակայն տիրողը կը մնար գրաբարը, թէկուզ` որպէս Սուրբ Գիրքի եւ կրօնական գիրքերու լեզու: Ուստի, այն նիւթերը, որոնք մասնաւոր կապ մը չունէին կրօնին հետ եւ կամ...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ 1915-1923 թուականներուն օսմանեան ու թրքական իշխանութիւններու գործադրած Հայոց ցեղասպանութիւնը, ինչպէս նաեւ 1920-ին Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան անկումն ու անոր յաջորդող խորհրդային իշխանութիւններու հալածանքները պատճառ դարձան, որ վերապրող հայութիւնը  ցրուի աշխարհի չորս կողմերը:  Միջին Արեւելքի երկիրները (Սուրիա, Լիբանան, Եգիպտոս, Յորդանան, Պաղեստին, Իրաք) հանդիսացան գլխաւոր ապաստաններ: Այս տարագիր եւ ցրուած հայութիւնը պէտք էր կազմակերպել եւ միացնել: Պէտք էր հայ մտաւորականութիւն ստեղծել...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Համազգայինի 90-ամեակի առիթով այս յօդուածով պիտի փորձեմ կեդրոնանալ վերջին 30 տարիներու Համազգայինի Լիբանանի շրջանի գործունէութեան, իրագործումներուն, ձեռքբերումներուն, անձերու, այսինքն արուեստագէտներու եւ համազգայնականներու, որոնք իրենց ինքնուրոյն դրոշմը ձգեցին Համազգայինի ընդմէջէն լիբանանահայ մշակութային կեանքին վրայ: Անցնող 90 տարիները բաժնենք չորս մասերու. առաջինը` 1928-1958` Համազգայինի հիմնադրութիւնը Ճեմարանի, Համազգայինի տպարանի, թատրոնի ու երգչախումբի սկիզբը. հիմնադրութեան աշխատանքներուն կը յաջորդէ մասնաճիւղերով աշխատելու երկրորդ հանգրուանը`...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Սուրիա Արամ Մանուկեանին Նուիրուած Ձեռնարկ Հովանաւորութեամբ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Շահան արք. Սարգիսեանի, կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Նիկոլ Աղբալեան» մասնաճիւղի «Մուշեղ Իշխան» գրական յանձնախումբին, 2 փետրուարին  «Արամ Մանուկեան» ժողովրդային տան «Լեւոն Շանթ» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Արամ Մանուկեանի մահուան 100-ամեակի ոգեկոչման ձեռնարկը: Օրուան հանդիսավար, Համազգայինի գրական յանձնախումբի անդամ Նանոր Նալպանտեանը հրաւիրեց ներկաները մէկ վայրկեան յոտնկայս լռութեամբ յարգելու Սուրիոյ նահատակներուն...

ՇԱՂԻԿ ԿՈԿՈՆԵԱՆ-ՉԱՄԻՉԵԱՆ Իրաւ քանի լեզու գիտես` Այնքան մարդ ես` իրաւն ասին, Բայց, որ քո հայ լեզուն չունես, Էլ ի՞նչ յոյս ես քո Մասիսին ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՇԻՐԱԶ Նոյեմբեր 1999-էն ի վեր ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ 21 փետրուարը հռչակուած է մայրենի լեզուի միջազգային օր` նպատակ ունենալով քաջալերել լեզուներու եւ մշակոյթներու բազմազանութիւնը: Բազմաթիւ լեզուներ գիտնալն ու անոնց տիրապետելը հարստութիւն է անկասկած, բայց այդ մէկը նպատակ ունենալով`...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հայրենիքէ հեռու ըլլալու իրողութիւնը շատերու համար պատճառ է եղեր, որ անոնք չխօսին իրենց մայրենին, միաձուլուին տուեալ երկրի «պատկանելիութեան» հետ եւ, իբրեւ «տիպար» աշխարհաքաղաքացի, սորվին օտարի լեզուն, իւրացնեն անոր բարքերը, տէր ըլլան պատմութեան եւ մշակոյթին, այլ խօսքով` համարկուին տեղական միջավայրին ու մթնոլորտին մէջ, որպէսզի կարենան օգտուիլ պետական թէ հանրային բարիքներէ եւ ապահովեն իրենց ապրուստը: Այսպէս, անոնք տակաւ առ տակաւ...

Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Լիբանանի Շրջանակային Յանձնաժողովը եւ ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի Կեդրոնական Վարչութիւնը ՀԲԸՄ-ի  եւ  ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի Լիբանանի մեծ ընտանիքը իր բոլոր յանձնախումբերով, վարչական ու համակիր անդամներով, սրտի խոր կսկիծով կը գուժէ ՀԲԸՄ֊ի բազմամեայ նախագահ, Ազգային բարերար ԼՈՒԻԶ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ-ՍԻՄՈՆԻ մահը, որ պատահեցաւ երեքշաբթի, 19 փետրուար 2019-ին: Լուիզ Մանուկեան-Սիմոն, ըլլալով  արդի հայ իրականութեան ամէնէն ազդեցիկ գործիչներէն մէկը եւ հանդիսանալով  միաժամանակ ՀԲԸՄ-ի հարիւրամեայ պատմութեան մէջ...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Կարելի չէ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան մասին խօսիլ` առանց Համազգայինի Հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկին մասին խօսելու: 31 տարի գոյատեւած (1974-2005) եւ մեր վարժարաններէն ու թերթերէն շատերուն գոյատեւումը ապահոված այս հիմնարկը երեւոյթ է մեր կեանքին մէջ: Երեւոյթ մը, որ թէեւ 14 տարիէ դադրած է գոյութիւն ունենալէ, բայց անոր դերակատարութիւնը կը մնայ անփոխարինելի: Պէտք է հաստատել, որ հայագիտական նիւթերու...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ       Երբ ինձմէ խնդրուեցաւ մասնակցիլ Համազգայինի 90-ամեակի առթիւ հրատարակուող յօդուածաշարքին, մասնաւորաբար հրատարակչական աշխատանքներուն մասին, մտածեցի կեդրոնանալ «Հայրենի մտաւորականութեան ֆոնտ»-ի (ՀՄՖ) մեր նախաձեռնութեան վրայ եւ տեղեկագրականէ աւելի` յուշագրական բնոյթ մը տալ այս գրութեանս` հաղորդելու համար աւելի շատ ոգին, որ կը տիրէր այդ ժամանակ ու մթնոլորտը, որուն մէջ գործեցինք: 8 սեպտեմբեր 1994. Երեւան. Աբովեանի վրայ բացուող, կոթողային մուտքով, բայց այդ...

Հայաստանն անցեալ տարի յեղափոխական գործընթացների պատճառով տեղի ունեցած իշխանափոխութիւնից յետոյ բաւականաչափ բարդ իրավիճակում է: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի` իշխանութեան եկած խմբակը պէտք է կարեւոր որոշումներ կայացնի ԼՂ հակամարտութեան, երկրի զարգացման հեռանկարների հարցում, ինչպէս նաեւ կարգաւորի ՌԴ-ի հետ վերջերս ծագած խնդիրները: Դրանք լուծելիս կատարուած սխալները, ըստ ՀՅԴ-ի առաջնորդներից մէկի` Արմէն Ռուստամեանի, կարող են ճակատագրական դառնալ Հայաստանի համար:  EADaily պարբերականը Հայաստանի ներքին եւ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Առաջին Անգամն Ըլլալով «Միտքերու Գագաթնաժողով»` Հայաստանի Մէջ Ամէն տարի Ֆրանսայի Շամոնի քաղաքին մէջ տեղի ունեցող «Միտքերու գագաթնաժողով»-ը (Summit of Minds) այս տարի առաջին անգամն ըլլալով պիտի կազմակերպուի Հայաստանի մէջ: Armenian Summit of Minds խորագրով գագաթնաժողովը տեղի պիտի ունենայ 7-9 յունիսին, Երեւանի եւ Դիլիջանի մէջ, կը հաղորդէ Հայաստանի նախագահի մամլոյ ծառայութիւնը: Գագաթնաժողովի գլխաւոր գործընկերն է The Monthly Barometer...

Մկրտիչ Արքեպիսկոպոս Խրիմեանի Հեռացումը Պատրիարքարանէն Եւ Բնակութիւնը Գուզկունճուքի Մէջ ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Գուզկունճուքի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին Մկրտիչ արքեպիսկոպոս Խրիմեանի Կոստանդնուպոլսոյ պատրիարքութենէն, եւ միաժամանակ Քաղաքական ժողովի վեց անդամներու ալ հրաժարականներէն ետք կազմուած քննիչ յանձնաժողովը, փոխադարձ մեղադրանքները քննելէ ետք իր պատրաստած տեղեկագիրը կազմեց եւ յանձնեց Ազգային ժողովին եւ առաջարկեց, որ «յարգուին այդ հրաժարականները, վասնզի կացութիւն մը երբ այսքան ձգտի` պէտք է խզի...

ՎԱՉԷ ՓԱՓԱԶԵԱՆ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան կազմած Համազգայինի 90-րդ յոբելեանի յատուկ յանձնախումբին կողմէ առաջարկ ներկայացուեցաւ, որ յօդուածի մը մէջ գաղափարներս ներկայացնեմ Համազգային-հայ երիտասարդ կապին եւ այդ կապը զարգացնելու միջոցներուն մասին: Թէ ո՞վ է, ի՞նչ է Համազգայինը` բաւական յստակ է հայ կեանքին քիչ թէ շատ ծանօթ հայ մարդուն համար. այն միութիւնն է, որ յանձնառու է Հայաստանի եւ համայն հայութեան գոյատեւման պայքարին,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Արամ Ա. կաթողիկոսի նախաձեռնութիւնը 2019-ը «Հայ մամուլի տարի» հռչակելու ինքնատիպ նախաձեռնութիւն մըն է, հրաւէր` նախ մտածելու, ապա` մեր կարիքներու, հեռանկարներու եւ կարելիութիւններու ծիրէն ներս աշխուժացնելու հայ մամուլը, զայն ծառայեցնելու մեր ժողովուրդի ապագային, զայն դուրս բերելով իր թաղային, համայնքային, մասնակի լրատուամիջոցի վիճակէն: Ղեկավարութիւններ (պետութիւն, կուսակցութիւն, հրապարակագիր, լրագրող, մտաւորական եւ ընթերցող հասարակութիւն) այս հարցի մասին պէտք է մտածեն ընկերութիւններու եւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ ... Կ՛ըսէ գայլը` գառնուկին, «անկախ անկէ, թէ ուրկէ՛ կը խմես ջուրը»: Առակը ծանօթ է բոլորիս: Գառնուկը ջուր կը խմէ առուակին վարի մասէն, իսկ գայլը, որ կանգնած է հոսանքի վերին մասին, գառնուկը կը մեղադրէ իր ջուրը պղտորելու յանցանքով: Գառնուկին իրաւացի բացատրութիւնը կապ չունի գայլին դիտաւորութեան հետ. ան որոշած է ուտել գառնուկը, եւ իր հոգը չէ, թէ ան ջուր կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Թուրք լրագրող Ապտուլլահ Պոզքուրթ Սթոքհոլմի Ազատութեան կեդրոնի հետաքննական կայքին վրայ տեղադրած է իր բացայայտումը` ըսելով. «Թուրքիոյ մայրաքաղաք Անգարայի մէջ գաղտնի աղբիւրներէ ստացուած հարիւրաւոր հեռաձայնային գաղտնի լսումներու ձայնագրութիւնները ցոյց կու տան, թէ ինչպէ՛ս նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի իսլամական կառավարութիւնը թոյլ տուած է, նոյնիսկ դիւրացուցած`  օտարերկրեայ եւ թուրք զինեալներու տեղաշարժը Թուրքիոյ սահմանէն դէպի Սուրիա`...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 29 յունիս 2018-ին գրեցի «Ույղուրները, Չինաստանը եւ Թուրքիան» խորագրով յօդուած մը, ուր անդրադարձայ Չինաստանի մէջ ապրող ույղուրներուն նկատմամբ Թուրքիոյ քաղաքականութեան: Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութիւնը Չինաստանին կոչ ուղղած էր` յարգելու ույղուրներուն իրաւունքները եւ փակելու անոնց «բռնի պահման ճամբարները»: Նախարարութիւնը յայտարարեց, որ ույղուր երաժիշտ Ապտուլրահիմ Հայեթ սպաննուած է այս «բռնի պահման ճամբարներուն» մէջ, եւ այս ճամբարներուն նպատակն է բռնի ուժով...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Պաքուի անհանգստութեան պատճառները, կարելի է ասել, առաւել քան շատ են: Սկսած բնակլիմայական ու ընկերային-տնտեսական բնոյթի խնդիրներից մինչեւ ներքին ու արտաքին քաղաքական մարտահրաւէրներ, որոնց լուծումները իւրաքանչիւր առանձին դէպքում պահանջում են ջանքերի լրացուցիչ լարում, ինչը, մեղմ ասած, միշտ չէ, որ յաջողութեան յոյսեր է ներշնչում եւ կամ պարզապէս յաջողութեան հեռանկար չունի: Փորձենք կանգ առնել դրանցից առաւել էականների վրայ` փոքր...

«ՌԱԶՄԻՆՖՕ» Հայկական մամուլում եւ փորձագիտական շրջանակներում ժամանակ առ ժամանակ լինում են «Նախիջեւանում թուրքական ռազմական խարիսխի առկայութեան, կամ դրա հնարաւոր տեղակայման» մասին խօսակցութիւններ ու քննարկումներ: Նախիջեւանի առանձին համազօրային բանակի կազմաւորումից (2013 թ. աշուն) ի վեր հաւաքուած մեր տուեալները եւ դրանց համադրումը խօսում են այն մասին, որ Ազրպէյճանն այս պահին կարիք չունի Նախիջեւանում թուրքական զինուած ուժերի (ԶՈՒ) մշտական ներկայութեան, քանի որ Հայաստանի...

ՏԻՐԱՆ ՊԱՂՏԱՏԵԱՆ 1993-ին, Հայաստան կատարած առաջին այցելութեանս ընթացքին, վստահ էի, որ օր մը առիթը պիտի ունենամ հայրենիքիս մէջ ապրելու: Հակառակ Հայաստանի դիմագրաւած բոլոր դժուարութիւններուն` Հայաստանի պատկանելիութեան հաճելի զգացում ունէի: Տարիներ անց այս զգացումը զիս մղեց, որ վերջնականապէս փոխադրուիմ Հայաստան: Իբրեւ հայ, ես երբեք չէի գտած իրական տուն` իմ այցելած եւ ապրած բոլոր երկիրներուս մէջ: Ծնած եմ Լիբանան, ուսումս ստացած եմ...