Յօդուածներ

Նետրլանտներու մէջ ՀՅԴ հիմնադրութեան 129-ամեակի տօնակատարութեան շրջագիծին մէջ տեղի ունեցաւ նորագիրներու երդման արարողութիւն: ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Մուրատ Փափազեանի կնքահայրութեամբ, երդում տուին եւ ՀՅԴ Նետրլանտներու կառոյցի շարքերուն միացան հինգ նորագիրներ: Նշենք, որ Նետրլանտներու Ալմելօ քաղաքին մէջ 18 յունուարին տեղի ունեցաւ ՀՅԴ 129-ամեակին նուիրուած տօնակատարութիւնը, որուն իբրեւ օրուան գլխաւոր բանախօս` հանդէս եկաւ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Մուրատ Փափազեան:

Ա. Ա. Լիբանանահայ գաղութը դարձեալ դէմ յանդիման կը գտնուի տնտեսական եւ քաղաքական ծանր տագնապներու, որոնք կը սպառնան լիբանանահայութեան կենսունակութեան եւ համայնքային ընդհանուր իրավիճակին, նկատի ունենալով, որ ի տարբերութիւն նախկին տագնապներուն եւ տասնհինգամեայ քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն, տնտեսական-ելեւմտական անմխիթար կացութիւնը գորշ ամպեր կուտակած է լիբանանեան երկնակամարին վերեւ` դրամատնային համակարգը գրեթէ անդամալուծելով, ինչ որ իր չափազանց ժխտական ազդեցութիւնը ունի թէ՛ ֆոնտերու կառավարման, թէ՛...

Վ. Է. Կիրակի, 26 յունուար 2020-ին Լիբանանի Մարաշի հայրենակցական միութիւնը պիտի ոգեկոչէ Մարաշի աղէտին հարիւրամեակը: Եկեղեցական սրբազան արարողութիւններէն եւ միութեան տան մէջ կայանալիք հաւաքէն անդին` այս նշումը պիտի վերարծարծէ մարաշցիներուն պատահած քստմնելի դէպքերը անոնց յիշողութեան մէջ եւ զանոնք պիտի մղէ հաստատ մնալու իրենց տոհմային պատկանելիութեան հոլովոյթին: Արդարեւ, 1920 յունուար 20-ի ցուրտ գիշերը, քանի մը շաբթուան անհաւասար մարտերու աւարտին, պատմական Մարաշի...

Մարսէյի հայ գաղութը վերջերս կորսնցուց իր աշխուժ զաւակներէն Սեպուհ Գարաքելեանը: Անոր վաղաժամ հեռացումը այս աշխարհէն սուգի մատնեց իր հարազատները Մարսէյէն մինչեւ Լիբանան ու Միացեալ Նահանգներ: 1915-ի Հայոց ցեղասպանութենէն ճողոպրած էրզրումցի ծնողքի զաւակ` Սեպուհ ծնած էր Լիբանան, ուր ստացած էր իր նախնական կրթութիւնը Հայաշէնի երբեմնի Ազգային Թորգոմեան վարժարանին մէջ: Պատանի տարիքէն ան արդէն սկսած էր յաճախել  յարակից ակումբը եւ աւելի ուշ...

Համադրեց` ՆՈՒՊԱՐ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ Անցեալին առիթը ունեցած եմ գրելու Սիսի, սիսեցիներու, Սիսի պատմական կաթողիկոսութեան, կաթողիկոսութեան Սիսէն Անթիլիաս փոխադրութեան եւ այլնի մասին: Այսօր պիտի անդրադառնանք սիսեցիներու ամուսնական զանազան աւանդութիւններուն, կրօնական սովորութիւններուն` օգտուելով «Յուշամատեան»-ի կայքէն, որոշ կրճատումներով: Խօսքկապ Վարդավառ եւ Շողակաթ (Շահզատէ) Տեմիրճեաններ, 1925թ. Խօսքկապ եւ հետագային` ամուսնութիւն, նաեւ տեղի կ՛ունենայ օրօրոցէն կամ մանկապատանեկան շրջանին, եւ այդ մէկը կը կոչուի թրքերէնով` «պէշշիկ քերթմէ»,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Թէ բարի են խօսքերը քո, Հայոց լեռներն ակնածանքով Կը խոնարհուեն քո դէմ լռին Բաշը քսած քո ձեռքերին: Իսկ թէ չար են` լեռները մեր, Հրաբխի բներն անմեռ, Որ լռե՛լ են, բայց չե՜ն հանգել,                                                         Քեզ լաւայո՜վ կ’արձագանգեն, Որ լեռնե՜ր է քշում տանում... Զգո՜ւշ խօսիր Հայաստանում: ԳԷՈՐԳ ԷՄԻՆ (1919-1998) Քանի մը անգամ ըսած եմ, որ պատմութեան մէջ յեղափոխութիւններ եղած են, որոնք...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Մէկ ազգ, մէկ պատմութիւն, մէկ մշակոյթ... Բայց` երկո՞ւ լեզու: Աւելի ճիշդ պիտի ըլլար ըսել` երկու լեզուաճիւղ, երկու հնչելաձեւ, երկու գրելաձեւ, երկու գրականութիւն: Տակաւին` երկու ապրելակերպ եւ այլ երկուութիւններ: Ինչպէ՞ս ուրեմն` մէկ մշակոյթ, մէկ պատմութիւն, մէկ ազգ: Սա՛ է սակայն մեր իրականութիւնը, որ իրաւամբ մեզ կը մղէ հարցականի տակ դնելու մեր այդ «մէկութիւն»-ը: Ի վերջոյ, այսօր նոյն հողին վրայ ալ...

Պետական մակարդակով ծրագրուած եւ անպատիժ մնացած ցեղասպանական մէկ արարք էր 13 յունուար 1990-ին, 30 տարի առաջ, Ազրպէյճանի մայրաքաղաք Պաքուի մէջ տեղի ունեցած հայ բնակչութեան զանգուածային ջարդը: Մարդասպանութեան եւ հայատեացութեան այս ոճը ծնունդ էր ոճրային տրամաբանութեան: Տրամաբանութիւն մը, որ կեանքի կը կոչուէր, որովհետեւ տուեալ երկրին ղեկավարութիւնը գիտակցական իր մակարդակով ի վիճակի չէր ընդունելու այլոց մարդկային ու ազգային նուազագոյն իրաւունքները, ի վիճակի...

(ՀՅԴ Բիւրոյի Անդամ Մուրատ Փափազեանի Խօսքը` Նետրլանտներու Մէջ Հյդ 129-Ամեակի Նշումին) Ինչո՞ւ մենք հպարտ դաշնակցականներ ենք: Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան հիմնադրութենէն 129 տարի ետք արդարացի հարցում մը կրնայ տրուիլ ոմանց կողմէ. ի՞նչի կը ծառայէ այսօր Դաշնակցութիւնը, Հայաստանի, Ղարաբաղի թէ սփիւռքի մէջ: Դաշնակցութեան հիմնադիրները` Քրիստափոր Միքայէլեան, Ստեփան Զօրեան եւ Սիմոն Զաւարեան, իրենց շուրջ ունենալով բազմաթիւ մտաւորականներ, անմիջական պէտքը զգացին 1890-ին հիմը դնելու...

Յունուար 18-ին Նետրլանտներու Ալմելօ քաղաքին մէջ տեղի ունեցաւ ՀՅԴ Նետրլանտներու «Արամ Մանուկեան» կոմիտէի կողմէ կազմակերպուած ՀՅԴ հիմնադրութեան 129-ամեակի հանդիսաւոր տօնակատարութիւնը: Ձեռնարկին ներկայ էին` Նետրլանտներու մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան Տիգրան Բալայեանը, Ալմելոյի շրջանի հոգեւոր հովիւ Մաշտոց Բաղդասարեանը, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Մուրատ Փափազեանը, ՀՅԴ Արեւմտեան Եւրոպայի Կեդրոնական կոմիտէի անդամ Հրաչ Վարժապետեանը, Նետրլանտներու մէջ գործող տարբեր կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներ եւ հիւրեր: Տօնակատարութեան բացումը կատարուեցաւ...

Սե­ւան Տէ­յիր­մէնճեան ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ՝ ՊԵՐՃ ԱՐԱՊԵԱՆ ՎԱՐԴԱՆ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ ՄԱԿ-ի կրթութեան, գիտութեան եւ մշակոյթի կազմակերպութիւնը` ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն 2008 տարեթիւը հռչակած էր «Լեզուներու միջազգային տարի»: Նոյն թուականի 18 փետրուարին հրատարակեց վտանգուած լեզուներու քարտէս մը: Կը պարզուէր, որ ցարդ խօսուած 6 հազար 700 լեզուներէն 2 հազար 400-ը կորսուելու վտանգի հետ դէմ յանդիման են: Այդ լեզուներէն 18 հատը կը խօսուէր Թուրքիոյ տարածքին, որոնցմէ մէկն էր նաեւ...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Արտերկրի հնագոյն կրթօճախներէն` Հալէպի Ազգային Հայկազեան վարժարանը, հիմնուած` 1852 թուականին,  160 տարիներ լուսաւորելէ ետք, 2012-2013 կրթական տարեշրջանի աւարտին փակեց իր դռները, աւելի քան հինգ դարու պատմութիւն ունեցող Ս. Քառասնից Մանկանց մայր եկեղեցւոյ ծխական դպրոցը: Սուրիական թէժ պատերազմի եւ սուրիահայութեան ու յատկապէս հալէպահայութեան աննախընթաց արտագաղթի պատճառով, քաղաքին մէջ գործող չորս ազգային վարժարաններ` Հայկազեան, Սահակեան, Զաւարեան եւ Կիւլպէնկեան, Բերիոյ հայոց...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ֆէյսպուքը, Ինսթակրամը եւ Թուիթըրը այլեւս մեր առօրեային մաս կը կազմեն եւ արդէն իսկ բազմաթիւ անձերու համար անհրաժեշտութիւն են: Սակայն, ինչպէս ամէն բան, ատոնք եւս երբ կը չափազանցուին, կ՛ունենան ժխտական ազդեցութիւն, անխուսափելի վնասներ, որոնց մասին յաճախ կը նշեն մասնագէտներ: Ուշադիր պէտք է ըլլալ, որպէսզի ընկերային ցանցերը կեանքի ժխտական երեւոյթները չըլլան: Այս առնչութեամբ յօդուածագիր Ճ. Մորիսընի գրութիւնը վերջերս հրապարակուած...

ՍԵՒԱՆ ԱՍԱՏՈՒՐԵԱՆ-ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մանուկն ու Մանուշը պատուհանին մօտ նստած, ինչպէս ամէն օր, առաւօտեան սուրճը կը խմէին: Որոտումի ձայնը անոնց գլուխները վեր բարձրացուց: Առաջինին ձայնը տկար էր: Երկրորդը յաջորդաբար որոտաց, իսկ երրորդը այնքան զօրաւոր էր, որ կարծես լեռը պիտի պատռուէր: Արձագանգը ա՛լ աւելի զօրաւոր էր, երկա՜ր ատեն կը հնչէր: - Բարին թող ըլլայ: Աս որոտումին ձայնը սիրտս ու միտքս կը պղտորէ,- ըսաւ...

Բեղուն պիտի ըլլայ այս տարին Արցախին համար: Արդարեւ, յառաջիկայ մարտի աւարտին իսկ պիտի կատարուին նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրութիւններ, որոնք վստահաբար առիթ պիտի ընծայեն ստեղծելու նոր հորիզոններ, նոր գործունէութեան դաշտ եւ աւիշ: Այս գծով թէ՛ ներկայ նախագահ Բակօ Սահակեան եւ թէ՛ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգեւ արք. Մարտիրոսեան իրենց ամանորեան պատգամներուն մէջ նշեցին յատուկ անդրադարձ կատարելով: Յաւուր պատշաճի խօսքին...

Ա. Ա. Կոստանդնուպոլսոյ հայոց Սահակ Բ. Մաշալեան պատրիարքին գահակալութեան արարողութենէն չորս օր ետք Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Էրտողան Անգարայի նախագահական պալատին մէջ ընդունեց պատրիարքն ու անոր ընկերակցող պատուիրակութիւնը, որոնց հետ մէկ ժամ տեւած դռնփակ տեսակցութեան մասին բաւական ժլատ տեղեկութիւններ հաղորդեց պոլսահայ «Ժամանակ» պարբերականը: Էրտողան, ըստ «Ժամանակ»-ի, Մաշալեան պատրիարքին յայտնած է, որ հայ համայնքը Թուրքիոյ համար անուրանալի արժէք ունի, աւելցնելով, որ ուշադրութեամբ...

ՎԱՀԱԳՆ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ Նախաբան 80 տարի առաջ, թուրք-ֆրանսական քաղաքական դաւադիր պայմանաւորուածութեամբ, Սուրիոյ պատկանող Իսկենտերունի մարզային վարչատարածքը կցուեցաւ Թուրքիոյ Հանրապետութեան: 11-14-րդ դար Իսկենտերունի տարածքը մաս կազմած է Կիլիկիոյ հայկական թագաւորութեան, այդ պատճառով ալ մինչեւ 20-րդ դար այնտեղ գոյատեւած են հայկական բնակավայրեր, որոնցմէ ամէնէն մեծն էր Մուսա Լեռը: Ա. Աշխարհամարտէն ետք ֆրանսական իշխանութեանց հոգատարութեան տակ գտնուող Իսկենտերունի մարզային վարչատարածքի բնակչութեան մէջ տոկոսային փոքրամասնութիւն...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Իւրաքանչիւր օր, որ կառավարութեան կազմութիւնը կ՛ուշանար, Լիբանանն ու լիբանանցի քաղաքացին իրենց հացէն ու արիւնէն կը վճարէին բարձր եւ անհատուցանելի գին: Մէկ ամիս տեւեց կառավարութեան կազմութեան քաշքշուքը: Ժողովրդային շարժումի արդար պահանջներն ու անկեղծ ցաւի եւ ցասումի արտայայտութիւնները անտեսող քաղաքական վերնախաւը ժամանակի կը կարօտէր թերեւս ըմբռնելու, որ Լիբանանի ժողովուրդը այլեւս ետդարձի ճամբայ չունի եւ կը մերժէ անցեալի փորձառութենէն բխող խոստումներ, մօրուք...

ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի «Ժամը» լրատուամիջոցին հետ երկու իրերայաջորդ օրերու ընթացքին ունեցաւ կարճ հարցազրոյցներ, որոնց  ընթացքին ան անդրադարձաւ Լիբանանի կացութեան: Նախանցեալ օրուան հարցազրոյցին ընթացքին Յ. Բագրատունի հաստատեց, որ Լիբանանը թաւալգլոր դէպի անդունդ կ՛ուղղուի, եւ երբ երկինքը փուլ գայ, բոլորին վրայ է, որ փուլ պիտի գայ. թէ՛ ժողովուրդին, որ ահռելի դժուար օրերու մէջ...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Անցնող շաբաթավերջին Պէյրութի կեդրոնը խաղաղ ցոյցերով սկսած եւ խուլիկանութեամբ վերջ գտած պատկերները բաւական մտահոգիչ իրավիճակ մը պարզեցին: Կ՛ըսուի, որ Թրիփոլիէն թրքական գաղտնի սպասարկութեան եւ անոնց հսկողութեամբ գործող շարժումներն են գլխաւորաբար այդ իրավիճակը ստեղծողը: Ո՞վ է շահաւորը այս իրավիճակէն: Ինչո՞ւ այսքան խուլիկանութիւն: Ինչո՞ւ այդ աստիճանի կիրք եւ հակազդեցութիւն: Ի՞նչը կ՛արգիլէ խաղաղ ցոյցերով եւ քաղաքակիրթ կերպով շարունակել պահանջներ ներկայացնել: Ինչո՞ւ...