Յօդուածներ

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Քիչ առաջ, արեւամուտին, մեր թաղի խաղաղ ու հանդարտ երեկոն պահ մը խանգարուեցաւ: Պատուհանէս դուրս՝ տեսայ, որ ինքնաշարժ մը կանգ առաւ ճիշդ մեր տան առջեւ, պատուհաններուն վրայ բաներ մը գրուած էին, իսկ պատուհանէն դուրս կը ծածանէին քանի մը գունաւոր փուչիկներ: Երկրորդ մը կանգ առաւ քիչ մը անդին, յետոյ երրորդ մը եւ, այսպէս, շուտով ինքնաշարժներու ամբողջ շարք մը կազմուեցաւ թաղին...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Անի Ղազարեան «Այսօր.ամ»-ի 15 ապրիլ 2020-ի թիւին մէջ, Երեւանի Քաղաքապետարանին կողմէ 500 նոր վերելակներ հայթայթելու մրցոյթին մասին (2 ապրիլ 2020-ին յայտարարուած) հետեւեալը գրած էր. «Առհասարակ, բամբասանքներ չեմ մեկնաբաներ, իսկ մամուլի այդ հրապարակումը, պէտք է արձանագրենք, որ ուղղակի բամբասանք է՝ առանց որեւէ հիմքի, Aysor.am-ի թղթակցին հետ զրոյցին ըսաւԵրեւանի քաղաքապետի մամուլի խօսնակ Յակոբ Կարապետեանը՝ անդրադառնալով տեղեկութեանը, որ Երեւանի քաղաքապետարանի յայտարարած...

ԽԱԺԱԿ ԳՈՒԼԱՃԵԱՆ Ճգնաժամը համաշխարհային է: Բայց Լիբանանի ճգնաժամը դժնդակ է: Տաժանելի է: Դժոխային է: Հոն միայն «Քորոնա» ժահրի համաճարակի սարսափը չէ, որ ճգնաժամի մատնած է լիբանանցին: Հոն լիբանանցիին տարիներու վաստակը մէկ օրուան մէջ կլանուեցաւ դրամատուներուն կողմէ: Հոն լիբանանցին հացի կարօտ է, բառին ամենադաժան իմաստով: Հոն լիբանանցին կ՛ապրի մարդու տարրական իրաւունքներու ոտնակոխման պայմաններու մէջ: Հոն լիբանանցին երանի կու տայ պատերազմի օրերուն:...

ՆԺԴԵՀ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Կարեւոր է վստահութիւնը: Մարդկային փոխյարաբերութեան մէջ մեծ է անոր դերը: Բան մը, որ ժամանակի ընթացքին կը կերտուի ու կը զարգանայ, ճիշդ այդ պատճառով ալ, երբ «վստահութիւնը կոտրի», իրեն հետ կը կոտրի նաեւ յարաբերութիւնը` վերջ տալով ամէն բանի: Դիւրին չէ վստահութիւն ներշնչել, դիւրին ալ չէ վստահիլ: Իսկ աւելի դժուարը այն է, երբ այդ մէկը պիտի կատարուի ժողովուրդ-կուսակցութիւն, ժողովուրդ-կազմակերպութիւն կամ...

ՌԱՖՖԻ ՇԽՈՒԿԵԱՆ 1970-ի շրջանաւարտ Իննսուն տարիներ առաջ, Պէյրութի Քանթարի թաղին մէջ, կը հիմնուէր Համազգայինի Հայ Ճեմարանը, Լեւոն Շանթի, Նիկոլ Աղբալեանի եւ Գասպար Իփէկեանի գլխաւորութեամբ, հայեցի դաստիարակութիւն տալու համար Լիբանան հաստատուած արեւմտահայութեան բեկորին։ 1935-ին, Ճեմարանի առաջին հունձքը կը բաղկանայ ութ շրջանաւարտներէ, սակայն  տարիներու ընթացքին աշակերտութեան թիւը բազմանալով, դպրոցը կը ստիպուի տեղափոխուիլ երկու անգամ, նախ՝ հրեաներուն թաղը, ապա՝ Զոքաք Էլ Պլաթի, մեծ հողամասի...

Ձախ հասկացողութեան, մերօրեայ կեանքին մէջ անոր դերակատարութեան, ընկերվար գաղափարախօսութեան, Դաշնակցութեան կողմէ անոր ընկալման, երիտասարդ սերունդին համար այս բոլորին կարեւորութեան մասին Զաւարեանական էջը հետեւեալ հարցազրոյցը ունեցաւ Խաչիկ Տէր Ղուկասեանին հետ։  ԶՈՄ.- Ինչպէ՞ս կը սահմանէք/բացատրէք «ձախ» հասկացողութիւնը: ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ.- Պատմականօրէն «ձախ» հասկացողութիւնը ծագած է Ֆրանսական յեղափոխութեան նախօրեակին Ազգային ժողովին մէջ թագաւորական կարգերու ընդդիմադիր քաղաքական ներկայացուցիչներու աթոռներու գտնուած տեղին հետեւումով՝ Ազգային ժողովի...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան` դատապարտելով Միացեալ Նահանգներու Մինիսոթա նահանգի Մինիափոլիս քաղաքին մէջ  ոստիկանութեան կողմէ սեւամորթ Ճորճ Ֆլոյտի սպանութիւնը «Թուիթըր»¬ի վրայ գրեց. «Ցեղապաշտական եւ ֆաշական մօտեցումը, որ ամերիկեան Մինիափոլիս քաղաքին մէջ յանգեցուցած է Ճորճ Ֆլոյտի մահուան, ո՛չ միայն ընկճած է մեզ, այլ նաեւ դարձած է անարդար կեցուածքի ամէնէն ցաւալի դրսեւորումներէն մէկը: Ես կը դատապարտեմ այս անմարդկային մտածելակերպը` իբրեւ...

ՎԼԱԴԻՄԻՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ ԱՀ վաստակաւոր իրաւաբան Երբեք ու երբեք դիմացինիդ քեզնից աւելի ապուշ մի կարծիր: Դիւանագիտական սկզբունք Միւնխենի անվտանգութեան համաժողովում (15.02.2020թ.) «Թարմացում Լեռնային Ղարաբաղի  հարցով» խորագրով  Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի  ղեկավարների քննարկում-բանավէճը ողջունելի  քայլ պէտք է համարել` երկու երկրների առաջին դէմքերի միջեւ բաց զրոյց ունենալու շրջանակում: Անշուշտ, ցանկացած հանդիպում օգնում է միմեանց լսելու, հասկանալու եւ դիմացինին իր ասելիքը հասցնելու համար: Հանդիպումը, դրականից...

Այսօր «ԱՐՑԱԽ» գիտահետազօտական ինստիտուտի տնօրէն, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու, դոցենտ Աւետիք Յարութիւնեանն իր ֆեյսպուքեան էջում հրապարակել է Արցախի Հանրապետութեան Սահմանադրութեան մեկնաբանութիւններ: Ա. Յարութիւնեանը գրել է. «Յարգելի՛ հայրենակիցներ, կարեւորելով մեր քաղաքացիների իրաւագիտակցութեան մակարդակի հետեւողական բարձրացումը եւ վերջինիս նշանակութիւնը ժողովրդավարական ու իրաւական պետութեան կառուցման գործում, պարբերաբար ձեր ուշադրութեանը կը ներկայացնեմ Արցախի Հանրապետութեան Սահմանադրութեան մեկնաբանութիւնները: … քանի որ այսօր` 2020թ. մայիսի 21-ին, կայանալու է...

ԽԱԺԱԿ ԹԱՊԱԳԵԱՆ Այս օրերուս Լիբանան կ՚ապրի իր պատմութեան ամէնէն ծանր տնտեսական տագնապներէն մէկը։ Լիբանանեան թղթոսկին կորսնցուցած է իր արժէքը, եւ ամերիկեան տոլարը մատչելի չէ ժողովուրդին։ Սղաճը հասած է իր գագաթնակէտին, եւ ժողովուրդին մէկ մեծ մասը կա՛մ կէս ամսական կը գանձէ, կա՛մ երբեք չի գանձեր։ Այս տնտեսական տագնապը այնքան ալ դժուար չէր նախատեսելը։ Լիբանանի տարեկան պարտքի աճը եւ քաղաքական ուժերու անհոգ...

ՆԱՐԷ ԱՂԱՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Դարերու ընթացքին մէնութիւնը իբրեւ միջոց օգտագործուած է տարբեր նպատակներու համար: Գիտնականներ մէնութեան միջոցով կրցած են գտնել գիտական աշխարհի ամէնէն կարեւոր հիմերը: Արուեստագէտներ մէկուսացած են ստեղծելու համար յարմարագոյն պայմանները, որպէսզի մտածեն եւ իրենց երեւակայութիւնը դրսեւորեն գրութեամբ, երաժշտութեամբ, նկարչութեամբ եւ այլն: Մինչդեռ անդին, մէնութիւնը օգտագործուած է իբրեւ պատժական միջոց, օրինակ՝ բանտերու մէջ, ուր բանտարկեալներ կը մէկուսացուէին երկար տարիներ զրկուելով մարդկային...

ԱԼԻՔ ՄԵՍՐՈՊԵԱՆ 1944-ին, Համաշխարհային Բ. պատերազմի վերջաւորութեան, առաջին անգամն ըլլալով անթիպիոթիքներ սկսան արտադրուիլ հիւանդութիւններ դարմանելու (salmonella, pneumonia, tuberculosis…) համար: Անթիպիոթիքը, երբ ճիշդ քանակով եւ անհրաժեշտ ժամանակին չի գործածուի, դրական ազդեցութեան կողքին կրնայ նաեւ շատ մը ժխտական անդրադարձներ ունենալ: 2017-ին Միացեալ Նահանգներու Նեւատա նահանգի առողջապահական պատասխանատուներ մահուան պարագայ մը արձանագրեցին: Զարմանալիօրէն, klebsiella pneumonia-է տառապող կին մը 26 տարբեր անթիպիոթիքներու դիմադրողականութիւն ցոյց...

ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Վըսե՜մ կոչում: Հոգեակներու մէջ հըլու, Ըզգուշաւոր հպումներով` Կը գըրէ գութն էջերու վրայ ապահով, Կը ցանէ սէրն` անձնուիրութիւն քաղելու»: ԴԱՆԻԷԼ ՎԱՐՈՒԺԱՆ Պահ մը երեւակայենք մեր կեանքը առանց ուսուցիչի ու կրթական մշակի, արդեօք ո՞վ պիտի ստանձնէր սերունդներ պատրաստելու նուիրական աշխատանքը: Որքանո՞վ հայապահպանումը պիտի երաշխաւորուէր: Փաստօրէն հայոց գիրերու գիւտարար Մեսրոպ Մաշտոցի հիմնած առաջին դպրոցն ու իր առաջին ուսուցիչ դառնալու իրողութիւնը հայ...

Գիտէի, որ հիւանդութենէ կը տառապէր եւ փորձեցի քանի մը անգամ տեսնուիլ։ Հեռաձայնեցի․ Պուրճ Համուտ էր։ Խօսեցանք․ շատ հանգիստ չէր։ Տեսնուեցանք, զրուցեցինք։ Յետոյ իմացայ, որ հիւանդանոց փոխադրուած է։ Նոյն օրերուն, ծանր դէպք մը անցընելով, ես կը մնայի տունը՝ շարժելու անկարող։ Հազիւ հանգստացած՝ փափաքեցայ այցելել։ Իմացայ, որ փոխադրուած է Այնճար։ Ժամանակին նեղուած էինք իրարմէ, եւ մարդիկ փորձած էին աւելի խորացնել այդ նեղութիւնը։...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Հայ մարդուն ամէնէն դժնդակ պայմաններուն մէջ իսկ կան թուականներ, պանծալի թուականներ, որոնք կը մնան ոչ միայն, յիշատակ եւ յուշ, այլ մանաւա՛նդ` վճռակամութեան վերանորոգման առիթ, գոյատեւելու կամքի պողպատացման մղիչ ուժ: 28 Մայիս 1918-ն այդ թուականներէն գլխաւորն է ու վեհագոյնը: Սասնոյ ապստամբութեան, Խանասորի, Շապին Գարահիսարի, Մուսա Լերան, Վանի ապստամբութեան, Հաճնոյ գոյամարտի եւ նման բոլոր հերոսապատումներուն դափնին են 28 Մայիսի ճակատամարտերն...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Անվիճարկելի պէտք է համարել փաստը, որ 1918 թուականի մայիսի 30-ին Հայաստանի  անկախութեան յայտարարութեան ընդունումը նախ եւ առաջ ուղղակի արդիւնքն է  մայիսեան հերոսամարտերի: Այսինքն եթէ չլինէին այդ յաղթանակները, Թիֆլիսի Հայոց ազգային կենտրոնական խորհրդի որեւէ յայտարարութիւն աւելին չէր արժենայ քան այն թուղթը, որի վրայ  տուեալ յայտարարութիւնը գրուել էր: Միւս կողմից, ըստ արժանուոյն չգնահատել գերագոյն ճիգով ձեռք բերուած յաղթանակները, կը նշանակի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մեր պատմութեան մէջ արձանագրուած են դէպքեր, իրագործումներ, թուականներ, որոնք իրենց մէջ խտացուցած են ո՛չ միայն տուեալ փուլը, այլ նաեւ` ամբողջ պատմութիւնը, առաւել` ժողովուրդին նկարագիրն ու զգացումները, ապրումները, տենչերը, ու դեռ` վերածուած են անժամանցելի պատգամի, իբրեւ կտակ յարատեւօրէն փոխանցուած են սերունդէ սերունդ: Այս իմաստով, Մայիս 28-ը թուական մըն է, որ կը խտացնէ պատմական դէպքերու ամբողջ շարք մը, մեր անցեալը...

ՅԱԿՈԲ ՈՒՌՀԱՅԵՑԻ Այս տարի նշանակալի յոբելեան մըն է Հայ դատի պայքարին իմաստով. 100-ամեակը կը նշուի մեր ազգային պահանջատիրութեան վաւերականութիւնը ապացուցող հիմնական փաստաթուղթերուն` Սեւրի դաշնագիրին եւ Ուիլսընեան իրաւարար վճիռին: Այդ փաստաթուղթերուն մէջ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան հիմնադրութենէն եւ Համաշխարհային Ա. պատերազմին դաշնակից պետութիւններու յաղթանակէն ետք կը նշուէր, թէ ինչ են հայկական նորաստեղծ պետութեան հողային նուազագոյն պահանջները` պարտուած Օսմանեան կայսրութենէն: Փաստօրէն, 1918-ի մայիսեան...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Հայ ժողովրդի բազմադարեայ պատմութեան ողջ ընթացքում, անկախ դարաշրջանների տարաբնոյթ ռազմաքաղաքական իրադարձութիւնների հոլովոյթից, մեր ժողովրդի գիտակցութեան մէջ Արցախ աշխարհը մշտապէս ընկալուել եւ ընդունուել է որպէս հայոց պատմական բնօրրանի բաղկացուցիչ եւ անքակտելի մաս: Բնականաբար, այս հաստատուն, անբեկ գիտակցութեամբ է հայ ժողովուրդը թեւակոխել իր պատմութեան անհամեմատ ողբերգական ու հերոսական ժամանակաշրջաններից մէկը` 20-րդ դար: Անցած հարիւրամեակի առաջին երկու տասնամեակները, ինչպէս...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ «Թէ որ բոլոր հայերը երեկոյեան ուխտ անեն մեռնել, առաւօտեան արեւը դեռ չծագած` ազատ կը լինե՛ն»: Այս տողերը մեր քաջարի ֆիտայիներից Գէորգ Չաւուշին են պատկանում: Այս համոզումով մեր ֆիտայիները ելան պայքարի: Ազատագրուելու այս հաւատով ինքնապաշտպանութեան դիմեցին Վանում, Ուրֆայում, Մշոյ, Սասնոյ լեռներում ու կիրճերում, Մուսա Լերան վրայ: Այս համոզումով մեր ազգի անձնազոհ մարտիկները Ղարաքիլիսայի, Բաշ Ապարանի, Սարդարապատի արիւնահեղ...