Յօդուածներ

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ «Եալլա պայ» եւ ասոր նման` ուրիշ բազմաթիւ օտար բառեր եւ բառեր: Այսպէս, «օ քէյ»-էն սկսեալ մինչեւ «թանք եու», «սորի», «շուր» «ուաթ», «նօ ուէյ», «այ թինկ». «եու նօ» եւ տակաւին շարքը երկար է: Այսպէս, զաւակ, թոռնիկ, ծնողք, դրացի, զարմիկ, բարեկամ կամ խնամի, աշակերտ, միութենական կամ առեւտրական` դուք ձեզի հարցուցէ՛ք, թէ ինչպէ՛ս եւ ե՛րբ կը գործածէք այս բառերը: Անկեղծօրէն բոլորս...

Սուրիահայ գաղութի թիւի նօսրացումին պատճառով նկատելի է ազգային այլազան մարզերու մէջ ներգրաւուած անձերու մէկէ աւելի գործեր ստանձնած ըլլալու ծանրաբեռնուածութիւնը: Այս երեւոյթը բնական է ներկայ պայմաններուն մէջ, որովհետեւ ծառայողներու, մշակներու տագնապ կայ ամէն բնագաւառի մէջ: Կրթական, մշակութային, մարզական, բարեսիրական, երիտասարդական թէ պատանեկան հաստատութիւններու մէջ կը հանդիպինք նուիրեալներու, որոնք ստանձնած ըլլալով մէկէ աւելի աշխատանքներ, չեն կարենար իրենց պատկերացուցած ներդրումը ունենալ` ծանրաբեռնուած ըլլալնուն...

 ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Կարծես ժամանակակից կեանքի, համաշխարհայնացման աղէտաբեր ու շատ անգամ պատուհասող հետեւանքները չէին բաւեր, ահա տարիէ մը ի վեր, ամբողջ մարդկութիւնը կ՛ապրի իր գոյութենական պայքարի փուլերէն մէկը: Փաստօրէն, «փոքր» ժահր մը կրցաւ «տիրապետել» եւ իր սարսափելի աւերները գործել, ու կը շարունակէ իբրեւ այդպիսին մնալ ցարդ, հակառակ համաշխարհային առողջապահական ճիգերու եւ պատուաստի օգտագործումին: Մասնաւորելով լիբանանահայութեան կեանքը` նման կացութիւններու դէմ յանդիման գտնուեցան...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Լիբանան անդունդի եզրին է: Եզրը գործածուած է լաւատեսութեան նշոյլ մը յուսալու համար: Խորքին մէջ, Լիբանան անդունդի եզրէն սայթաքած ու ինկած է յատակը: Սովորական քաղաքացիին համար, նոյնիսկ քիչ թէ շատ քաղաքականութենէ հասկցողի համար, գլուխկոտրուկի վերածուած է Լիբանանի քաղաքական կեանքի ներկայ ընթացքը: Կա՞յ քաղաքական կեանք, թէ՞ եղածը լոկ շաղակրատութիւն է, քննարկում անուանումով հակոտնեայ դիրքորոշումներու յամառ դրսեւորում: Տնտեսական սուր տագնապը, «Քովիտ...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ «Ինչի՞ պէտք ունինք» (De quoi avons-nous besoin?) վերնագրուած հետաքրքրական յօդուած մը ստորագրած է Մուսթաֆա Ֆահմի (Mustapha Fahmi)` Շիգութիմիի մէջ Քեպեքի համալսարանի անգլիական գրականութեան դասախօսը, «Լը Տըվուար» (Le Devoir) օրաթերթի 2020 դեկտեմբեր 24-ի թիւին մէջ: Ինչի՞ պէտք ունինք... Հարցը կը ծագի համաճարակի շրջանին նուազագոյն կարիքներու բաւարարման խնդիրէն. ո՞ւր պէտք է դրուի շեշտը, մեր ո՞ր կարիքները կենսական պիտի նկատուին ու անպայման...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Երկխօսութիւնը հասունութիւն եւ իմաստութիւն է: Այս բառը կը գործածուի, երբ հակամարտ կողմերու միջեւ հասկացողութիւն գտնելու փորձ կ՛ըլլայ: Գրեթէ նոյնիմաստ ուրիշ բառեր ալ կան, նոյն նպատակին, բայց` տարբեր կացութիւններու, պատշաճեցումներու, եւ միտումներու համար: Կ՛ըսենք` զրոյց, խօսակցութիւն, գիտաժողով, վիճարկում, ճառ, բանախօսութիւն, տեսակցութիւն, հարցազրոյց, գլուխ գլխի հանդիպում, վիճաբանութիւն: Կան այլ բառակապակցութիւններ ալ` տեսակէտի փոխանակում, տրամախոհութիւն: Ասոնց կը հակադրուին` մենախօսութիւնը, մեկուսի խօսակցութիւնը,...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Ինչպէս Հայաստանի նախկին, այդպէս ալ ներկայ ղեկավարները չեն ունեցած երկիր ղեկավարելու համապատասխան փորձառութիւն, որ կը վերաբերի թէ՛ ներքին, թէ՛ արտաքին քաղաքականութեան: Այս տհաճ իրավիճակը ուղղելու համար ոմանք առաջարկած են գտնել համապատասխան փորձագէտներ, որոնք խորհուրդներ պէտք էր տային Հայաստանի ղեկավարներուն: Ցաւօք, բոլոր նմանօրինակ ջանքերը ձախողած են այն պարզ պատճառով, որ ղեկավարները իրենք նախ...

Աւստրիոյ Հայ դատի յանձնախումբին նախաձեռնած եւ 24-27 փետրուարին կայացած առցանց HAYTADOLOGY II Հայկական ժամանակակից հարցերու խտացեալ դասընթացքի վերջին օրը տեղի ունեցաւ Եւրոպայի մէջ Հայ դատի աշխատանքներուն առնչուած առկայ ու ապագայի ծրագիրներու քննական վերլուծում-արժեւորում ու ապագայի ծրագիրներու մշակում: Դասընթացքի այս օրը հիմնականին մէջ բաժնուած էր երկու մասի: Առաջին փուլին ելոյթ ունեցաւ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Յովսէփ Գէորգեանը, որ ներկաներուն ուշադրութեան յանձնեց ՀՅԴ...

ԴԵՐԵՆԻԿ  ՄԵԼԻՔԵԱՆ «Ալիք» Օրաթերթի Գլխաւոր Խմբագիր Ու այսպէս.- Փաստ 1. Երէկ հայատեաց ու հայաստանատեաց Ալիեւը յայտարարելով այն մասին, որ Զանգեզուրը ադրբեջանական պատմական հող է, ուստի այդտեղից էլ անցնելու է հաղորդակցական ուղին՝ կապելով միմեանց Ազրպէյճանը, Նախիջեւանն ու Թուրքիան (աւելի քան հարիւրամեայ երազի՝ պանթուրանիզմի միջանցքը): Փաստ 2. Երէկ նոյնպէս Թուրքիայի նախագահը վերյիշեց Հայաստանում «գեներալների ռազմական յեղաշրջման անթոյլատրելիութեան» մասին, միաժամանակ ընդգծելով «ժողովրդի կողմից...

ԹՈՐԳՈՄ Որոշած էի մահագրութենէ խուսափիլ եւ արժանաւորներու մասին գրել նախքան անոնց ի վերին Երուսաղէմ անդարձ մեկնիլը: Սակայն շաբաթը ուրբաթէն առաջ եկաւ: Համազգայինի գործունէութեան, Զաքար Քէշիշեանի եւ Վ. Ստեփանեանի մասին գրած յօդուածս կը պատրաստուէի «Ազդակ»-ի խմբագիրներէն Նորա Բարսեղեանին ուղարկել, երբ հասաւ Վիգէնին մահուան գոյժը: Որքա՜ն պիտի ուզէի, որ ան կարդար գրածս: Եւ որովհետեւ կարելի չէ գրածս ի վերին Երուսաղէմ ուղարկել, իսկ...

Տարի մը անցաւ, բայց այս  «Քորոնա»-ի համաճարակը չվերացաւ, չանհետացաւ. ըստ երեւոյթին, տակաւին երկար ալ պիտի մնայ: Այս ահաւոր ժահրը աջ ու ձախ մահ սփռեց, հարազատներ իրարմէ հեռացուց, անմարդկային կացութիւն մը ստեղծեց` «հեռուից հեռու»: Ամէն ինչ կրճատուած է` ուրախութիւնները, տխուր առիթները, հիւանդի այցելութիւնը, տօնական օրերը, ամէ՛ն ինչ: Քառասուն օրեր առաջ ԼՕԽ-ի «Հայաշէն» մասնաճիւղը կորսնցուց իր գործունեայ անդամներէն, նախկին վարչական` Սօսի Տէմիրճեանը: ...

ՆԱՐԷ ԵՒ ՎԱՉԷ Կարօտ: Շատ անգամ կարօտ բառը կը գործածենք հարեւանցիօրէն. չենք անդրադառնար բառին կարեւորութեան, մինչեւ ա՛յն ժամանակ, որ անկարելի դառնայ կարօտի զգացումին գոհացում տալ` հակառակ ամէն ճիգի կամ փորձի: Այս պարագային մեր միտքը կը փորձէ մեզ մխիթարել կամ մեր կորուստի ցաւը նուազեցնել` տուեալ անձին յիշատակը վառ պահելով մեր մէջ: Անդարձ կարօտի մեծագոյն ցաւը զգացինք մեր հօրաքրոջ կորուստով: Ֆիմի հօրքուրը...

ԹԱՄԱՐ ԹԻՒՖԷՆԿՃԵԱՆ Քաղաքակրթուած աշխարհի պատմութիւնը կը վկայէ մարդկային արժէքներով եւ սկզբունքներով դաստիարակուելու եւ դաստիարակելու անհրաժեշտութիւնը: Անոնցմով դաստիարակելն ու զանոնք հետեւողականօրէն պահպանելը էական կռուաններն են հասարակութեանց գոյութեան ու յառաջդիմութեան: Իսկ ազգերու պատմութեան խճանկարը, մարդկային արժէքներուն ու սկզբունքներուն կողքին, զարդարուած է նաեւ ազգային արժէքներու եւ սկզբունքներու սրբազան հիմնաքարերով, որոնց միաձուլումով կը կերտուի մարդուն ամբողջական տիպարը` որպէս բանական հրաշակերպ էակ: Իսկ ինչո՞ւ ասոնց...

«Դաշնակցական Զինուորը» («Խնուսից Գալող Հայ Զինուորները Քաջ») Երգին Պարունակած Մարտունակ Հնչեղութիւնը ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Մեր ուսումնասիրութեան իբրեւ արդիւնք`  ստորեւ յաջորդաբար կը ներկայացնենք խնուսցի խումբին ֆետայիները, որոնք նշուած են երգին մէջ: Հոն տրուած են հայդուկներու ծննդավայրի եւ իրենց մասին տեղեկութիւններ: - ՂԵԿԱՎԱՐ ՏԻԳՐԱՆ` Տէրտրոջ Տիգրան, տէր Բարթողիմէոսի տղան, ղեկավար, խնուսբերդեցի, 1906 թուականի հայ-թաթարական ընդհարումներու իր մասնակցութեամբ եւ գործած քաջութեամբ դաշնակցական ղեկավարի բարոյական...

Այս տողերը կը գրուին, երբ հայոց պատմութեան վերջին հարիւր տարուան մէջ երկրորդ անգամ ըլլալով աղէտալի պարտութիւն մը արձանագրուած է։ 30 հոկտեմբեր 1920ին, Կարսի անկումը փաստացի վերջը կը դնէր հայ-թրքական պատերազմին եւ սկիզբը Հայաստանի առաջին անկախութեան անկումին։ 9 նոյեմբեր 2020ին, Արցախի մէկ ու կէս ամսուան անհաւասար պատերազմը կասեցնող տխրահռչակ համաձայնագիրը կը ստորագրուէր՝ իր ցնցիչ հանգամանքներով ու դեռ լիովին չպարզաբանուած հետեւանքներով։ Ինչպէս...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Անցեալ դեկտեմբերի կէսերուն բարեկամ մը կէս-մեղադրական ձայնով հեռաձայնեց` հարց տալու, թէ արդեօք պէտք ունէի՞ օտար` գերմանական հեքիաթ մը յիշատակելու, լուսարձակի տակ բերելու համար 10 նոյեմբերէն առաջ եւ ետք Հայաստանի վիճակուած կացութիւնը, ու հարց տուաւ, թէ արդեօք չէի՞ կրնար հայկական հեքիաթ մը յիշատակել (կ՛ակնարկէր Հեմլինը առնէտներէ ձերբազատող կախարդի հեքիաթին): Բարեկամիս ակնարկութիւնը մտատանջումի մատնեց զիս: Չէ՞ որ միշտ նախընտրած ենք...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Վստահաբար «Քորոնա» համավարակը պիտի աւարտի, եւ քաղաքներ, մարդիկ, գիտութիւնը, արուեստը, մշակոյթը ընդհանրապէս, մարմնամարզը պիտի փորձեն բնականոն հունի վերադառնալ: Հարցումը, սակայն, կը մնայ այն, որ այդ «բնականոն հունը» նո՞յնը պիտի մնայ, թէ՞... Այս հարցումին պատասխանած են խումբ մը մասնագէտներ, որոնց կարծիքները հրապարակած է «Կարտիըն» թերթի կայքը: Կը ներկայացնենք համադրաբար եւ համառօտ: Ն. Քաղաքներ «Քորոնա»-ն անշուշտ փոխեց բազմաթիւ բաներ:...

«Դաշնակցական Զինուորը» («Խնուսից Գալող Հայ Զինուորները Քաջ») Երգին Պարունակած Մարտունակ Հնչեղութիւնը ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Հայ ազատագրական պայքարի պատմութիւնը լեցուն է հերոսական անցեալի զանազան դրուագներով եւ անոնց հիմնական առանցքը կազմող հայ ֆետայիներու առասպելական կերպարներով: Հայ իրականութեան մէջ ազատագրական պայքարը ծնունդ տուաւ երկու կարեւոր իրադարձութեան` դաշնակցական ֆետայիներու սերունդի եւ յեղափոխական երգերու, որոնք իրենց ուժականութեամբ տարիներ շարունակ ոգեշնչած են ժողովուրդը, իսկ կռուի դաշտին մէջ`...

Լազարեան համալիր, հիմնուած է 1815-ին ռուսաստանաբնակ Լազարեաններու կողմէ: ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ 1989-ին, Լիբանանի քաղաքացիական բախումներու թէժ օրերուն էր, երբ Համազգայինը իր գոյութեան 60 տարիներուն առաջին անգամ ըլլալով հրաւէր ստացաւ հայրենի Կապի կոմիտէութեան կողմէ` մասնակցելու համասփիւռքեան մշակութային միութեանց մէկ խորհրդաժողովին: Կեդրոնական վարչութիւնը գոհունակութեամբ ընդունեց հրաւէրը եւ սիրալիր ընդառաջեց անոր եւ, առ այդ, նշանակեց քառանդամ պատուիրակութիւն մը, որուն մաս կը կազմէին Գեղանի Էթիեմեզեանը,...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ «Ծնծղայ» երգչախումբը, ղեկավար` Վաչէ Պարսումեան, 1978 Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը, որ սկսած էր 1975-ին, պատճառ դարձած էր յուսալքութեան, յուսախաբութեան, յոռետեսութեան եւ ընկճուածութեան` ամէն մակարդակի վրայ: Պարապութիւն մը կը տիրէր լիբանանահայութեան մշակութային եւ երաժշտական կեանքին մէջ: Այս պարապութեան կողքին, հրապարակը սկսած էր ողողուիլ անորակ երգիչներու վատ, ոչ հայկական երգերով եւ երաժշտութեամբ. յոռի բարքերը կը ծաւալէին  եւ կը գրաւէին հայ...