Յօդուածներ

Պրիւքսելի մէջ կայացած եռակողմ հանդիպումէն ետք կատարուած յայտարարութիւնը ըստ էութեան վերստին արծարծած է 9 նոյեմբերի հրադադարի համաձայնութեան 9-րդ կէտը. ամփոփ` տարածաշրջանային ապաշրջափակում: Միջնորդական մրցապայքարը կը շարունակուի Պրիւքսելի եւ Մոսկուայի միջեւ: Յայտարարութեան մէջ Մոսկուայէն հնչած յայտարարութիւններուն ուղղութեամբ հակասութիւն չկայ. տարածաշրջանային ապաշրջափակումը կամ սահմանազատումն ու սահմանագծումը ընդհանուր առաջադրանք է: Խնդիրը ազդեցութիւններու կիրարկման եւ տարածման վրայ կը կեդրոնանայ: Եւրոպական խորհուրդի նախագահին կատարած յայտարարութեան...

ԱՒԵՏԻՔ ԱԲՂ. ՏԷՐ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ Բոլոր ժամանակներու մէջ եղած են մարդիկ, որոնք կարծած են, որ իրենք են լաւագոյնները աշխարհի, իրենց նմանը չկայ, կարծէք` առանց իրենց աշխարհը կանգ կ՛առնէ: Եւ իսկապէս այսպէս մտածողներ գոյութիւն ունին, որոնց համար զարմանալէ առաջ եւ աւելի` աղօթք պէտք է ընել, որպէսզի Աստուած անոնց աչքերը բանայ, եւ անոնք տեսնեն, որ աշխարհը շատ աւելի լուրջ բաներով կը զբաղի: Այս...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Դեմոկրատիան կամ յունարէնից թարգմանած` ժողովրդաիշխանութիւնը ղեկավարման այն ձեւն է, երբ ժողովրդի ձեւաւորած իշխանութիւնը կառավարում է ժողովրդի կամքի համաձայն, եւ ժողովրդի ու իշխանութեան միջեւ եղած փոխյարաբերութեան որակով է որոշւում տուեալ պետութեան մէջ ժողովրդավարութեան մակարդակը: Այս յայտնի ճշմարտութեան առանցքային բաղադրիչը հանրութեան եւ ուժային կառոյցների յարաբերութիւններին է վերաբերում, քանի որ առաւելապէս հէնց այդ փոխյարաբերութեան մէջ է դրսեւորւում սեփական իրաւունքներից օգտուելու հասարակութեան...

ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան 107-րդ տարելիցի ոգեկոչման պաշտօնական յայտարարութիւններուն եւ ընկերային ցանցերուն վրայ ընթացող քննարկումներուն մէջ անուղղակի, բայց շատ վտանգաւոր շեշտադրումներ կային, որոնք գիտակցաբար եւ ենթագիտակցաբար հանրութիւնը կը շեղեն ոգեկոչման հիմնական նպատակէն ու խորհուրդէն` արդարութեան վերականգնումի պահանջատիրութենէն: Այս շեշտադրումներուն միտք բանին այն է, որ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը յարգելու լաւագոյն միջոցը հզօր ու ժողովրդավար պետութիւն կառուցելն է: Օրինակ` ՀՀ նախագահը...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ըսուեցաւ` «Սփիւռքի տարի»: Երբեմն կը մտածեմ, թէ ի՞նչ կրնայ ըլլալ սփիւռք(ներ)ի մօտաւոր ապագան, եթէ բացակայի հայ մամուլը, եթէ չունենանք եւ չպահենք իր դերին եւ կոչման ծառայող արժանաւոր հայ մամուլ: Հայ մամուլի դերը ոչ ոք կրնայ կասկածի ենթարկել, բայց, յարաբերաբար ընթերցողին, ի՞նչ է հայ մամուլը, ան ըլլայ հայալեզու, թէ օտարաբարբառ: Ի՞նչ տոկոս կը ներկայացնեն հայ մամուլի ընթերցողները` բաղդատած իրենց...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Թամարը Այդ օրերուն ես խանդավառուած էի այլ` նոյնպէս օժտուած  դերասանուհիով մը` Յասմիկ Տէր Կարապետեանով: Անոր մասին եւս ունիմ այնպիսի հետաքրքրական ու շահեկան  յուշեր, որոնց մէկ մասը նոյնպէս հարկաւոր է թուղթին յանձնել... Սերտ ընկերներ էինք... Օր մը ըսաւ. - Մովսէ՛ս ջան, քեզ ծանօթացնելու եմ իմ լաւագոյն ընկերուհիներից մէկի` Թամարի հետ: - Ո՞ր Թամարի: - Յովհաննիսեան, բանաստեղծ Դաւիթի քոյրը... -...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հաճնոյ հայրենակցական միութեան նախաձեռնութեամբ, Հայկազեան համալսարանի մամուլէն 2020-ին լոյս տեսաւ միսիոնարուհի Ալիս Քիփ Քլարքի «Նամակներ Կիլիկիայէն (օրագրութիւն)» հատորը, մեկենասութեամբ Հենրի եւ Րաֆֆի Սիսլեան եղբայրներուն, ի յիշատակ իրենց ծնողաց` Յակոբ եւ Վերժին Սիսլեաններու: Գիրքը բաղկացած է 168 էջերէ: Երկու խօսքին մէջ Անդրանիկ Տագէսեան կ՛ըսէ, որ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի աւարտին, Թուրքիոյ պարտութեամբ, տարագիր հայերը վերադարձան իրենց բնօրրանները, վերապրած հաճընցիներուն մեծամասնութիւնը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հաճնոյ հայրենակցական միութեան նախաձեռնութեամբ եւ Անդրանիկ Տագէսեանի ներածութեամբ, թարգմանութեամբ ու ծանօթագրութեամբ Հայկազեան համալսարանի մամուլէն 2020-ին լոյս տեսաւ «Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան Հաճընի որբանոցը (1919-1920)» հատորը, բաղկացած` 288 էջերէ: Գիրքը լոյս տեսած է Կարապետ Պապահէքեանի մեկենասութեամբ, իր ծնողաց` Տէօվլէթ եւ Էօժենի Պապահէքեաններու յիշատակին: Եղեռնէն վերապրած տարագիր հաճընցիներու առաջին վերամուտը ծննդավայր կ՛արձանագրուի 25 մարտ 1917-ին: Յուլիսին արդէն քաղաքին բնակչութեան թիւը...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Այսպէս է գլխաւոր տիտղոսը շատ կարեւոր գիրքի մը` «Հայոց պատմութեան հոլովոյթում» ենթախորագրով, հրատարակուած 2020-ին, Երեւան, որպէս «Դրօշակ»-ի մատենաշար թիւ 1: Գիրքը հրատարակուած է Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Պատմութեան հիմնարկին որոշումով եւ «Լուսակն» հրատարակչականին կողմէ: Այս 212 էջերու մէջ ադամանդի պէս սեղմուած-խտացուած հատորը հեղինակութիւնն է պատմական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆեսէօր, պատմաբան Արարատ Մ. Յակոբեանի: Խմբագրութիւնը կատարած է նոյնպէս պատմական գիտութիւններու դոկտոր,...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Մեծ սպասումներ կային Լիբանանի խորհրդարանական ընտրութիւններէն: Չորս տարի առաջ, առաջին անգամ գործադրուելով, ընտրական վերջին օրէնքը ցոյց տուած էր իր անկատարութիւնը եւ ճշգրիտ ներկայացուցչութիւն ապահովելու իր անատակութիւնը: Նման բացայայտ թերութիւնները բառնալու համար, քաղաքական ուժեր ու կուսակցութիւններ ոչ բնական, նոյնիսկ հակասական համաձայնութիւններ գոյացուցին ու ընտրական դաշինքներ կազմեցին: Ժողովրդավարական բնականոն ընտրապայքարի մը ընթացքին, քաղաքական, տնտեսական ու ընկերային հանգիտութիւնները կ՛առաջնորդեն ընտրական դաշինքի,...

Ա. Ա. Արցախի վերջնական կարգավիճակին վերաբերեալ Երեւանի եւ Ստեփանակերտի իշխանութիւններուն մօտեցումներուն եւ դիրքորոշումներուն միջեւ հակասութիւնը շատ յստակ է: Երեւանի իշխանութիւնները կը խօսին Արցախի վերջնական կարգավիճակին մասին նշաձողը իջեցնելու միջազգային ընտանիքին ակնկալութեան մասին, իսկ Ստեփանակերտի իշխանութիւնները կը շեշտեն կարմիր գիծը, որ կը տեսնեն Արցախի կարգավիճակին պարագային: Այլ խօսքով, Ստեփանակերտ Արցախի կարգավիճակը կը համարէ կարմիր գիծ, զոր կարելի չէ հատել: Իսկ Երեւան...

ՍԱԳՕ ԱՐԵԱՆ Փոքր հարցումներով չէ, որ պիտի սկսիմ այս նիւթին, որովհետեւ մեր ժողովուրդին համար իսկապէս գոյութենական մեծ ժամանակներ կ՛ապրինք: Ու մեծ իրադարձութիւններու առընթեր, ամէնէն աւելի թիրախ կը դառնայ մեր գոյութիւնը, որ նետուած է համայնակուլ աշխարհի մը մէջ: Մենք ալ կը հալինք այս մեծ հալոցին մէջ, ուր լեզու, աւանդութիւններ, պատմութիւն, անցեալ եւ ճակատագիր իրարու դէմ կը մարտնչին եւ մեզ կը նետեն...

ՅԱՍՄԻԿ ՊՕՂՈՍԵԱՆ Նա ծնուել էր Լիբանանում, 1935 թուականի մարտի 10-ին, սփիւռքի բազմամեայ մանկավարժ եւ հասարակական գործիչ Յարութիւն Պալեանի ընտանիքում: 1946 թուականին նրանց ընտանիքը հայրենադարձուելու էր Հայաստան, եւ նրանց կեանքի այդ դրուագը ճակատագրի պարգեւ էր լինելու մի ամբողջ ազգի համար: Խորէն Պալեանը աւարտելու էր Ս. Էջմիածնի Գէորգեան հոգեւոր ճեմարանը, 1955 թուականի դեկտեմբերին մայր տաճարում ձեռնադրուելու էր սարկաւագ: Իսկ 1961 թուականին Վազգէն...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սիմոն Վրացեանին ընտանիքը Նոր Սալա` իրենց գիւղը կը վերադառնայ, ուր Սիմոն թեմական վարժարանը կը յաճախէ, եւ այնտեղ դասընկերոջ մը հրաւէրով կուսակցական կը դառնայ: Սակայն, առաջին անգամ ժողովատեղիին հասցէն սխալելով, փոխանակ հնչակեան գործիչին դուռը զարնելու` դաշնակցականին դուռը կը զարնէ, հոն ալ կը մնայ եւ այդպիսով դաշնակցական կը դառնայ: Եթէ ռուսական Տիմաշովկա գիւղը մնային, Սիմոն իր պատանեկութեան երկուստեք առաջին սիրոյն`...

ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ Կան բաներ, որոնք չեն մտածուիր, պարզապէս կ՛ապրուին, երբ ստիպուած ես ապրիլ կացութիւն մը: Անշուշտ կը հեռանաս, եթէ առիթ ունիս նման անապրելի կացութիւններէ հեռանալու: Եթէ չունիս, պարզապէս կ՛ապրիս: Եթէ ֆրանսական կրթութիւն ստացած ըլլայի, գրութիւնս պիտի սկսէի երկու հարցումներով եւ անոնց շուրջ հիւսէի մտածումներուս ցանցը` ի՞նչ կը նշանակէ կին ըլլալ, եւ ի՞նչ ըսել է պատերազմ, հետեւաբար` ի՞նչ կը նշանակէ կին...

ՎԱՀԱԳՆ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ Քանի մը տարի առաջ, յունիս 21-ի ուշ երեկոյեան, եղբայրս` Վարագը, որ այժմ Կիպրոս կ՛ապրի, հեռաձայնած էր Յովհաննէս քեռիիս տարեդարձը շնորհաւորելու, մինչ ես ու մայրս եղբօրմէս քիչ մը առաջ հեռաձայնած էինք անոր: Մեր Յովհաննէս քեռին, այսպիսի պարզ խօսակցութիւններու եւ ձեւակերպութիւններու շատ համբերութիւն չունենալով` պատասխանած էր. «Ի՞նչ է ամէնքդ ալ կը հեռաձայնէք, ի՞նչ կայ»: Վստահ եմ, եթէ կարենար ճիշդ հիմա...

Բօթը կայծակնային արագութեամբ տարածուեցաւ Թրիփոլիէն մինչեւ Պուրճ Համուտ, Պէյրութ ու Հայաստան: Տոքթ. Րաֆֆի Նալպանտեանի սիրտը դադրած էր բաբախելէ: Մասնագիտութեամբ ատամնաբուժ, վկայուած էր Երեւանի բժշկական համալսարանէն, 1988-ին: Ապրած  էր այն եռուն ժամանակաշրջանի օրերը, որոնք նախօրեակն էին Արցախի ազատագրական շարժումի մեկնարկին: Այդ բոլորը եւ իր ազգային ու միութենական դաստիարակութիւնը պիտի պսակուէին Դաշնակցութեան շարքեր մուտքով` 1990-ին: Այնուհետեւ աշխուժ մասնակցութիւն` կուսակցական գործին, Թրիփոլիի մէջ...

ՐԱՖՖԻ ԱՐՏԱԼՃԵԱՆ Այս օրերուն շատ կը խօսուի, թէ «ընդդիմութեան ծրագիրները ի՞նչ են», եւ կամ` «սա եթէ գնաց, ո՞վ տեղը պիտի գայ»: Ես անձամբ «տեղը ո՞վ պիտի գայ»-ով բնաւ մտահոգ չեմ. մեր ազգային ղեկավարութեան (սփիւռք եւ երկիր) նշաձողը այնքան ցած եղած է, որ մեր համազգային մասնագիտական մարդուժը հանգիստ կարող է թերին ամբողջացնել: Յետանկախութեան տարիները կարծես ցոյց տուին, որ մեր հասարակութիւնը վարժ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Դիմադրական շարժման հաւաքած ուժականութիւնն ու ինքնավստահութիւնը, անոր մակընթաց անհատականութիւնն ու անկոտրում կորովը, անոր կերտած հոգեբանական առաւելութիւնը իշխանութեան վրայ որպէս ճշմարտութեան ջահակրի` արդէն իսկ ստեղծած են մեծ ջրբաժան մը անցեալին եւ ներկային միջեւ: Փաշինեան եւ իր կառավարութիւնը կը գտնուին պաշտպանողական դիրքերու վրայ: Այն կարծեցեալ համաժողովրդական «մանդատ»-ը, զոր ան տեւաբար կը ճօճէր հանրութեան աչքին եւ կը փորձէր ծածկել իշխանութեան կամայականութիւնները,...

Նոր խորհրդարանի ընտրութեան առիթով, ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի երէկ կատարեց հետեւեալ գրառումը. «Նոր խորհրդարանի ընտրութենէն ետք, եկէ՛ք մէկդի դնենք տարակարծութիւնները եւ մեր ճիգերը կեդրոնացնենք հայրենիքի փրկութեան վրայ: Կրնանք որոշ հարցերու պարագային տարակարծիք ըլլալ, իսկ այլ կէտերու մէջ` համաձայն... Թող որ երկրին ապագան կառուցենք մեր հասարակ յայտարարներուն վրայ»: