Յօդուածներ

11 հոկտեմբեր 2023-ին մահացաւ Գէորգ Գէորգեանը, որ որդին էր բնակ երուսաղէմացի Յակոբ Գէորգեանի եւ Արցախեան արմատներով Վարդուհի Թոմայեան-Գէորգեանի: Ծնած էր 1945 նոյեմբերին, Հայֆա, Պաղեստին: 1948-ին ծնողաց հետ Պէյրութ ապաստանած էին: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Էշրեֆիէի Ս. Յակոբ եւ քաղաքի Ս. Նշան ազգային վարժարաններուն մէջ: 1955-ին ընդունուած է ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան մանչերու երկրորդական վարժարանը: Դպրոցին մէջ եղած է գործօն աշակերտ: Վարած է...

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Կար ժամանակ, երբ հաճոյքով կը բանայի հաղորդակցութեան այս բեմը նոր սակայն հիմա ... Դիմատետրի շատ անծանօթ «ընկեր» մը կայ, որ ամէն օր բարի լոյս մը կամ Քրիստոսի մէկ ծաղկաւոր խօսքը կը ղրկէ: Ուրիշ մը, որ Պատգամաբերիս վրայ կը գրէ, որ կը յիշէ զիս Լիբանանէն, թէ ծովափին ֆրանսերէն վէպ կը կարդայի եւ մարոնի աղջիկները կու գային հետս շատախօսելու (անգլերէն`...

ԼՈՌԻ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Իւրաքանչիւր հողակոյտ սուրբ Եռաբլուրին կը գրկէր վիրաւոր մարմինը` քաջազուն զինուորի: Մարմին, որ դարձաւ վահան, երբ չտեսաւ այլ պաշտպան իր հայրենիքին: Մարմին` խիզախ հայ հերոսի, որ գունատ, ցաւոտ ու տկարացած վիճակով` Սիրտն ու հոգին սնուցանեց ընտանիքին կարօտով: Թաղուած բանակին արտացոլած կիրքը պաղ հողը կը տաքցնէր այդ խճողուած բարձունքին: Իւրաքանչիւրը ուխտած էր հաւատարիմ մնալ իր նպատակին ու ընկերոջը կեանքին: Բանակը...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ Արցախցիները Սփիւռքահայեր Պէտք Չէ Դառնան Արցախցիներուն բռնի տեղահանութեան առաջին իսկ օրէն աշխարհի տարբեր ծայրերէն Հայաստան եկան ՀՕՄ-ի տարբեր կառոյցներու պատասխանատուներ, ատենապետեր եւ Գորիսի մէջ սկսան բռնի տեղահանուած արցախահայերուն մարդասիրական օգնութիւն ցուցաբերել: Այս օրերուն անոնք կը շարունակեն Հայաստանի մէջ իրենց գործունէութիւնը ծաւալել` համագործակցելով Արցախի ՀՕՄ-ականներուն հետ եւ օգնութիւն ցուցաբերելով ո՛չ միայն մայրաքաղաքի ՀՕՄ-ի գրասենեակին, այլ` մարզերուն մէջ եւս: ՀՕՄ-ի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայեր եւ գլխաւորաբար արցախցիք հնագոյն դարերէն սերտ յարաբերութիւն ունեցած են Աղուանքի հետ, եւ պատմութեան ընթացքին աստիճանաբար տարածուելով, գլխաւորաբար Շամախիի, Գէոքչայի, Ջաւադի, Լենքորանի, Շաքիի, Զաքաթալայի, Դերդենդի, Ղուբայի եւ Պաքուի մէջ կեդրոնացած են: Աղուանքի հայութեան գլխաւոր կեդրոնը եղած է Շամախի քաղաքը: * * * Շամախի տարածուած է Կովկասեան լեռնապարի հարաւ-արեւելեան լանջերու ստորոտը, Սուրբ Սահակ (Փիրսահաթ) եւ Զագալաւա գետերու միախառնման վայրին...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Իսրայէլ կը շարունակէ ռմբակոծել Կազան, պատժելով Համաս կազմակերպութիւնը: Իրողապէս պատժուողները Կազայի աւելի քան երկու միլիոն բնակիչներն են, որոնք Համասի կատարած յանդուգն գործողութեան գինը կը վճարեն: Ռուսիա, զբաղած ուքրանական պատերազմով, գրեթէ լուռ է, արաբները մատնուած են անկարողութեան, իսկ Արեւմուտքը կը յայտարարէ, որ Իսրայէլ իրաւունք ունի ինքնապաշտպանութեան դիմելու: Իսրայէլ ոչ միայն սպառնալիքով կը խօսի իր դրացի երկիրներուն հետ, այլեւ կը...

18 հոկտեմբերին Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահութեան նիստին Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Հրաչեայ Աճառեանի անուան լեզուի հիմնարկի տնօրէնի պաշտօնին միաձայն վերընտրուեցաւ Վիքթոր Կատվալեանը: Վիկտոր Կատվալեանը ծնած է 1961 թուականին, Գեղարքունիքի մարզի Սարուխան գիւղը: 1984 թուականին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժանմունքը: 1984-1987 թուականներուն ուսանած է Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Հրաչեայ Աճառեանի անուան լեզուի հիմնարկի ասպիրանտուրային մէջ,...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Շատերու նման, ես ալ այս տարի Երեւան եկայ,  սակայն այս անգամ` երկար, շաբաթներու համրանքով: Պտոյտ, այցելութիւններ, բարեկամ, հին ու նոր ընկեր, ծանօթ, աշակերտ: Հարց չէ: Ու ամէն անգամուան նման, եւ աւելին, կարօտիս կողքին, ունէի սքանչացում մը, որ անպարտելի վկան էր հիացմունքիս: Այսպէս, ամէն օր եւ ամէն առիթով կը ժպտէի` Արարատին, արեւուն, ժամանակին, կեանքին, երիտասարդներուն: Երջանիկ էի: Ամէն օր,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Խորհրդային Միութեան առաջին տարիներուն Ստալինին գործած բազում ոճիրներէն էր` Լեռնային Ղարաբաղը 7 յուլիս 1923-ին եւ Նախիջեւանը 9 փետրուար 1924-ին իբրեւ ինքնավար մարզ եւ հանրապետութիւն յանձնելը 1918-ին ստեղծուած Ազրպէյճանի վարչական հոգատարութեան: Ո՛չ տարածքային ամբողջականութեան, Ո՛չ ալ Ազրպէյճանին մասն են անոնք: Խորհրդային Միութեան փլուզումին յաջորդ օրը եւ ցարդ Նախիջեւանը կը մնայ նոյն կարգավիճակին մէջ: Բայց Արցախը` ոչ: Ինչո՞ւ: Քանի որ,...

Պատրաստեց` ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ Բանալիները իւրահատուկ եւ յաճախ թերագնահատուած նշանակութիւն ունին մեր առօրեայ կեանքին մէջ: Անոնք այն համեստ, բայց կարեւոր գործիքներն են, որոնք կ՛ապահովեն մուտք, ապահովութիւն եւ վերահսկողութիւն մեզի համար ամէնէն կարեւոր տարածքներուն եւ սեփականութիւններուն նկատմամբ: Մեր տուներու, մեքենաներու եւ աշխատատեղերու բանալիներէն մինչեւ թուային բանալիներ, որոնք կը պաշտպանեն մեր զգայուն տեղեկատուութիւնը այլաշխարհի մէջ, այս փոքր, յաճախ աննկատ առարկաները առանցքային դեր խաղացած են...

Հայ օգնութեան միութեան Համահայկական 73-րդ պատգամաւորական ժողովը տեղի ունեցաւ 16-20 հոկտեմբեր 2023-ին, Հայաստան: Ժողովին մասնակցեցան միութեան 12 շրջաններէն 11-էն 41 պատգամաւորներ, 10 պատգամաւորներ` 10 մեկուսիներէ, ՀՕՄ-ի Կեդրոնական վարչութեան ընթացաւարտ կազմը` 11 անդամներ, 11 հիւրեր` Արցախէն եւ շրջաններէն, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Րաֆֆի Տօնապետեան եւ Համազգայինի ներկայացուցիչներ (փոխն ի փոխ)` Արտաշէս Շահպազեան եւ Տիգրան Պապիկեան, 66 ունկնդիրներ եւ 5 անձնակազմ: Պատգամաւորական ժողովը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Մարդս պէտք է զարմանալու անսահման կարողութեամբ օժտուած ըլլայ` իմաստ գտնելու համար Հայաստանի այսօրուան իշխանապետին ու կողքին քալողներուն (նա՛եւ սփիւռքի մէջ) խօսքերուն եւ գործերուն մէջ: Անսպառ զարմանքէն բնականաբար բաժին կ՛ելլէ` անոնց խօսքերուն եւ գործերուն շռայլուած մեկնաբանութիւններուն, որոնք ճիգ կ՛ընեն կրկին ու կրկին զանգուածին աչքերն ու միտքերը բանալու, ցոյց տալու, թէ Հայաստանը վերջին տարիներուն կը վազէ դէպի իրողական անէացում, թէ՛...

ԽԱՉԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Պաղեստինեան Համաս կազմակերպութեան «Աքսայի ջրհեղեղ» ռազմա-ահաբեկչական գործողութեան շոքէն յետոյ, ուշադրութեան կեդրոնին է Իսրայէլի պատասխանը: Այսինքն` տարածաշրջանէն իր ուժերու ետ քաշումէն տասնութ տարի յետոյ երրորդ ներխուժումը, որ արդէն բնութագրուած է իբրեւ «պատերազմ»: Յիշեցման կարգով` առաջինը, «հալած կապար» գործողութիւն, տեղի ունեցաւ 2009-ին եւ տեւեց 15 օր, երկրորդը, «Պաշտպանիչ եզր» գործողութիւն, 2014-ին եւ տեւեց 19 օր: Իսրայէլեան հակադարձութիւնը բուռն ռմբակոծումներու...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Օտեսայէն Պոլիս նաւուն վրայ, 1977, յունիս Երբ արդէն Սեւ ծովու բացերն էինք, սկսայ անհամբեր դառնալ, որովհետեւ յոյս ունէի, որ պիտի կարողանամ վերապրիլ այն «պահերը», որոնցմով կլանուած կը թուէի ըլլալ նախնադարեան բնոյթի երազներուս ընթացքին, ուր կը լողայի, կը թռչէի ու  նոյնիսկ կը սաւառնէի անծայրածիր ջուրերուն վրայ, ուր հակառակ անոր որ երբեմն կը հանդիպէի նաեւ ալեկոծ փոթորիկներու, սակայն կ՛արթննայի փրկուած,...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Մեր պատմութիւնը կրկին ահեղ-աւերող հեղեղ է, որ գալիք սերունդները պիտի ոգեկոչեն, ինչպէս մենք այդ ըրած ենք եւ կ՛ընենք` յիշելով 1915, Ախթամար, Վան, Մուշ, Սասուն, Ատանա, Սիս, Կարս, Գետաշէն... Ցաւի եւ կորուստի բանաստեղծական փառաբանանք եւ աղմուկ: Անոնք վերականգնումի գերանձնական միահամուռ յանձնառութիւն չեն: Գալիք սերունդները հինը պիտի մոռնան, նոր անուններով  նոր խոցի յիշատակներ պիտի երգեն: Նոր անունները` Շուշի, Բերձոր, Հատրութ,...

18 հոկտեմբերին Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահութեան նիստին Հայաստանի Հանրապետութեան Պատմութեան հիմնարկի տնօրէնի պաշտօնին միաձայն վերընտրուեցաւ ակադեմիկոս Աշոտ Մելքոնեան: Աշոտ Մելքոնեանը ծնած է 1961 թուականին` Ախալքալաք քաղաքին մէջ: 1977-1982 թուականներուն ուսանած է Երեւանի պետական համալսարանի պատմութեան բաժանմունքին մէջ: 1982-1985 թուականներուն եղած է Երեւանի պետական համալսարանի Հայոց պատմութԵան ամպիոնի ասպիրանտ: 1989 թուականին պաշտպանած է թեկնածուական, 2002 թուականին` դոկտորական ատենախօսութիւններ: Աշոտ...

Հայոց ցեղասպանութեան նիւթով հազարաւոր ուսումնասիրութիւններ գրուած են, յուշարձաններ կանգնեցուած, քանդակներ եւ նկարներ ստեղծուած են, վէպեր եւ գեղարուեստական այլ ստեղծագործութիւններ գրուած, ժապաւէններ նկարուած, երգեր հիւսուած: Հայաստանի ազգային գրադարանը կազմակերպած էր հանրային դասախօսութիւն մը, որուն բանախօսը` սուրիահայ ճանչցուած լրագրող, բանասիրական եւ պատմա-քաղաքական ուսումնասիրութիւններու հեղինակ Աւօ Գաթրճեան ներկայացուց իր «Հայոց ցեղասպանութեան ազդեցութիւնը երգ-երաժշտութեան վրայ» ուսումնասիրութիւնը: Ստուարածաւալ գիրքը կ՛ընդգրկէ ընդարձակ տեղեկութիւններ 19-րդ դարավերջէն մինչեւ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Արցախը չկայ: Ան խլուած է ոչ միայն մեր հայրենիքի հողային ամբողջականութենէն, այլեւ (այլ մանաւա՛նդ) մեր էութենէն: Այսօր խոցուած ենք ազգովին եւ կ՛ապրինք ջարդուած խղճմտանքով: Եւ հետեւաբար այսօր է ժամը հարց տալու, թէ գործօններէն ո՞րն է այն վճռորոշ գործօնը, որ ներկայ կացութեան մէջ կրնայ կասեցնել եւ ետ շրջել մեր կեանքի գահավէժը եւ մեզ վերստին դնել  (թէկուզ այս ուշ ժամուն)...

Հոկտեմբեր 15-ին Ազրպէյճանի բռնապետ Իլհամ Ալիեւ այցելեց Ստեփանակերտ եւ արցախեան այլ բռնագրաւեալ շրջաններ, ուր հերթաբար կատարեց ազրպէյճանական դրօշակի եւ զինանշանի ծածանում-տեղադրում: Անշուշտ ոտնակոխելով Արցախի դրօշը` ան շարունակեց իր յարձակողական եւ պատերազմական մթնոլորտ ստեղծող` սպառնալի յորդորները: Ստեփանակերտէն հեռու, շատ տարբեր հարթակի վրայ, Եւրոպական խորհրդարանի մայրաքաղաք Սթրազպուրկի մէջ, բեմ բարձրացաւ Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը եւ կարդաց իր ճառը: Մէկը բեմ բարձրացաւ զինուորական զգեստով...

«Զօրք եւ ազգ, զօրք եւ պետութիւն, զօրք ու հայրենիք` պէտք է կազմեն մի ներդաշնակ ամբողջութիւն» ՄԻՔԱՅԷԼ ՎԱՐԱՆԴԵԱՆ 1991 թուականի սեպտեմբեր 2-ին հռչակուած Արցախի անկախութեան հռչակումէն 32 տարի ետք, այսօր խորտակուած է Հայոց արեւելից կողմանց դարպասապահ ամրոցը` Արցախը: Հայոց ցեղասպանութենէն 108 տարի ետք, ականատեսներն ենք արցախահայութեան ցեղասպանական բռնագաղթին: Արցախը դարերու ընթացքին անվկանդ դիմակայած է արաբական, մոնկոլական, սելճուքեան, պարսկական, թրքական թշնամական յարձակումները,...