Յօդուածներ

ՎԱՉԷ ՓԱՓԱԶԵԱՆ Արցախի առաջին յաղթանակէն ետք (1994) պատմութիւնը մեզի` հայերուս, 26 տարի առիթ ընծայեց (մինչեւ սեպտեմբեր 2020) , որպէսզի կերտենք արդիական հզօր բանակ եւ նոր օրերու ռազմական արհեստագիտութիւն: Մեր հայրենի ղեկավարները այդ չըրին: Արդեօք անկարելի՞ էր: Արդեօք երկրին հարստութիւնները բաւարար չէի՞ն: Արդեօք մեր հայրենի ղեկավարները շարժեցան անձնակեդրո՞ն տրամաբանութեամբ: Յամենայն դէպս մեր հայրենի ղեկավարները այդ չըրին, եւ երկիրը 2020-ի քննութեան ներկայացաւ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ  Սուրիա Հոգեհանգստեան Արարողութիւն Եւ Ցաւակցութեան Ընդունում Բերիոյ Հայոց Թեմի Նախկին Առաջնորդ Սուրէն Արք. Գաթարոյեանի Վախճանման Քառասունքին Առիթով Կիրակի, 28 յունուար 2024-ի առաւօտուն, Բերիոյ Հայոց թեմի բոլոր եկեղեցիներուն մէջ, յետ Սուրբ պատարագին, հոգեհանգստեան արարողութիւն կատարուեցաւ, Բերիոյ Հայոց թեմի նախկին առաջնորդ հոգելոյս Սուրէն արք. Գաթարոյեանի վախճանման քառասունքին առիթով: Բերիոյ Հայոց թեմի առաջնորդ Մակար եպս. Աշգարեանի հանդիսապետութեամբ, Հալէպի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ...

ՀՐԱՉ ՎԱՐԺԱՊԵՏԵԱՆ Հայաստանի կրթութեան նախարարին՝ Հայոց պատմութիւնը Հայաստանի պատմութեամբ անուանափոխելու «առաջարկ»-ը ո՛չ տգիտութեան-անգրագիտութեան, ո՛չ ալ պարզամտութեան հետեւանք է, այլ՝ ՔՊ-ական քլանի ապազգային մտածողութեան ու քաղաքական վարքագիծի հարազատ մէկ դրսեւորումն է, զոր հետեւողականօրէն կը գործադրեն անոնք՝ իշխանութեան իրենց հասած առաջին պահէն սկսեալ, բոլոր ոլորտներուն մէջ: Պէտք կա՞յ մէկ առ մէկ թուելու օրինակներ. պահանջատէր սփիւռքի նկատմամբ մերժողական դիրքորոշում, սփիւռքի նախարարութեան ջնջում, պատմութեան...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 19 եւ 20 յունուար 2024-ին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի մայրավանքին մէջ գումարուեցաւ «Կիլիկիա վերլուծական հարթակ»-ի խորհրդաժողովը: Հարթակը նախապէս գումարած էր եօթը նիստեր առցանց եղանակով: Հարթակին կ՛անդամակցին Հայաստանէն, Արցախէն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներէն, Հարաւային Ամերիկայէն, Զուիցերիայէն, Ֆրանսայէն եւ Լիբանանէն տասը մասնագէտներ: Պատմաբան, իրաւագէտ, քաղաքագէտ եւ այլն: Խորհրդաժողովին քննարկման օրակարգը կ՛առնչուէր «Հայկական աշխարհը եւ տարածաշրջանային իրադարձութիւնները» բարդ խնդրին: Խորհրդաժողովի աւարտին...

ՆԱԶՕ ՃԷՐԷՃԵԱՆ 16) Նոր Սիսի Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի Պատմական ակնարկ Փայտաշէն եկեղեցիի մը կառուցումը իրագործուած է 1931-ին` Եղիշէ եպս. Կարոյեանի նախաձեռնութեամբ. այս եկեղեցին միաժամանակ ծառայած է իբրեւ վարժարան` «Լուսինեան» անուանումով: 1949-ին, փայտաշէն կառոյցը փոխարինուած է քարաշէն եկեղեցիով, որուն օծումն ու անուանակոչութիւնը կատարուած է 8 փետրուար 1950-ին` հանդիսապետութեամբ Կիլիկիոյ կաթողիկոսական փոխանորդ Խադ արք. Աջապահեանի, զոր մատուցած է նորակառոյց եկեղեցւոյ անդրանիկ ս....

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ ՀՕՄ-ի Ախուրեանի «Մօր Եւ Մանկան Առողջութեան Կեդրոն»-ին Մէջ Լոյս Աշխարհ Եկան 44-Օրեայ Պատերազմին Զոհուած Զինծառայող Միշա Յարութիւնեանի Զոյգ Եղբայրները Հայ օգնութեան միութեան Ախուրեանի «Մօր եւ մանկան առողջութեան կեդրոն»-ին մէջ 23 յունուար 2024-ին լոյս աշխարհ եկան 44-օրեայ պատերազմին զոհուած զինծառայող Միշա Յարութիւնեանին զոյգ եղբայրները: Զոյգերը ծնած են` մէկը 2300 քիլոկրամ ծանրութեամբ, 47 սանթիմեթր հասակով, իսկ միւսը 2,7 քիլոկրամ ծանրութեամբ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Պաքու աղուանական հին բնակավայր է, ուր հայեր բնակած են պատմութեան հնագոյն ժամանակներէն: Հայեր շրջանի բնիկներ եղած են եւ ունեցած են եկեղեցիներ ու ուխտատեղիներ: Պաքուի կողքին, հայեր բնակած են շրջակայ շարք մը գիւղերու մէջ, որոնցմէ անուանի եղած է Բուգովնան: Պաքուի հայութեան թիւը ստուարացած է յատկապէս ԺԹ. դարուն, գլխաւորաբար Արցախէն հոն տեղափոխուած հայերով: Հայեր կազմած են քաղաքի բնակչութեան մօտաւորապէս կէսը:...

Կասկած չկայ, որ բախտորոշ օրերու մէջ կ՛ապրին հայրենիքն ու հայութիւնը այսօր.  ակնյայտ է, որ Հայաստանը յայտնուած է աշխարհաքաղաքական բարդ ու դժուարին կացութեան մէջ, ուր արտաքին ազդակները լարուած են իրեն դէմ. Թուրքիա եւ Ազրպէյճան դարձած են ինքնավստահ, ամբարտաւան եւ անզիջող` մեր նկատմամբ. Հարաւային Կովկասի մէջ տարածաշրջանային եւ համաշխարհային ուժերը մեծապէս աշխուժացած են, որովհետեւ քաղաքական փոփոխութիւններու նախանշաններն են նկատած ու մրցակցական հեւքի...

Տօնախմբութեան եւ ցնծութեան մթնոլորտի մէջ չէ, որ հաւաքուած ենք այսօր միասնաբար նշելու ՀՅ Դաշնակցութեան 133-ամեակը: Ցաւ ու կսկիծ կայ մեր սրտերուն մէջ: Ներկայի ու ապագայի նկատմամբ խոր եւ անբացատրելի մտահոգութիւն կայ մեր մտքերուն մէջ: Մեր հոգիներուն մէջ յուսախաբութիւնն ու հիասթափութիւնը, քէնն ու անճրկած մարդու ծանրութիւնը կան: Մեր աչքերով կը տեսնենք աշխարհի գերեզմանային լռութեան դիմաց Արցախի յանձնումը, Արցախի ժողովուրդին հեռացումը իր...

ՔՐԻՍՏ ԽՐՈՅԵԱՆ 2020 թուականին «Էջ» հարթակը տակաւին գաղափար մըն էր եւ ծրագիր մը, որ գոյութիւն ունէր միայն անոր հիմնադիրներուն մտքին մէջ: Իսկ այսօր ան արդէն ունի կոկիկ բովանդակութիւն մը, որ կրցած է ուշադրութիւնը գրաւել տարբեր տարիքի եւ սերունդի դիտորդներու: Զայն կարելի է գտնել Դիմատետրի վրայ «Էջ» անունով, ինչպէս նաեւ Ինսթակրամի վրայ` @etch.platform: Այս հարթակի հիմնադրման կենսագրականը քանի մը տողերով ամփոփելու...

ՆԱԶՕ ՃԷՐԷՃԵԱՆ 15) Այնճարի Սուրբ Պօղոս Եկեղեցի Պատմական ակնարկ Սկզբնական շրջանին եկեղեցական արարողութիւնները եւ շրջանի փոքրիկներուն համար ամէնօրեայ դասաւանդութիւնները կատարուած են սեւ մեծ վրանի մը տակ: Այնուհետեւ, 1942-ին Այնճարի Ազգային Յառաջ վարժարանին կից սրահի մը մէջ շուրջ 15 տարիներ մատուցուած են եկեղեցական արարողութիւններ: Այնճարի Սուրբ Պօղոս եկեղեցւոյ շինութեան ծրագիրը յառաջ եկած է 1958-ին, եւ եկեղեցւոյ հիմնարկէքը կատարուած է 1 հոկտեմբեր...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Բանակը հայրենիքը պաշտպանելու համար է: Տղայ գնում են, տղամարդ վերադառնում. կոփուած, թրծուած: Ժամանակին երեք զաւակ ճանապարհեցի հայոց բանակ, այսօր` թոռնիկս կը ճանապարհեմ: Հպարտ եմ:  ՅԱՍՄԻԿ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ (ԶԻՆՈՒժ  - 13.1.2024) Եօթանասունամեայ տատիկի այս խօսքերը միայն պատիւ ու հպարտութիւն կը ներշնչեն բոլորիս: Սրբազան խօսքեր են անոնք` մխիթարութեամբ յագեցած ու աղօթքի համազօր: Հայրենասէր հայու սրտէն ու հոգիէն ճառագայթող մտածումներ են անկասկած,...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ «Ազգ» կը նշանակէ ժողովուրդ մը, որ կը բնորոշուի իր հողին, մշակոյթին եւ լեզուին նոյնութեամբ: Ազգ մը կազմող մարդիկ  իրարու  կապուած  են արենակցական, ազգականական եւ ժառանգական կապերով: Անոնք պատմական ծագում մը, հայրենիք մը եւ հասարակաց մշակոյթ մը ունին, ինչպէս նաեւ` որոշ տոհմիկ աւանդութիւններ: Իսկ «ազգային» կը նշանակէ` ազգին վերաբերող, ազգին յատուկ եւ ազգով բնորոշուող: Ինչ կը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ 10 յունուար 2024-ին Պաքուի բռնակալ Իլհամ Ալիեւ 2,5 ժամ տեւողութեամբ մամուլի ասուլիս տուաւ ազրպէյճանցի լրագրողներուն եւ այդ ընթացքին ոչ միայն իր հերթական սուտերը օդը նետեց, այլ նաեւ սպառնաց նոյնինքն Հայաստանի գոյութեան: Ահա՛ 2020 եւ 2023 թուականներու արցախեան պատերազմներու ընթացքին ռազմական յաղթանակներով ոգեւորուած Ալիեւի չափազանց ամբարտաւան եւ ահազանգող  խօսքերու ուշագրաւ կէտերը: Սկսինք անկէ, որ Ալիեւ...

ՆԱԶՕ ՃԷՐԷՃԵԱՆ 13) Զոքաք Պլաթի Սուրբ Նշան Մայր Եկեղեցի  Պատմական ակնարկ Եկեղեցւոյ այժմու կալուածը, որ կը պատկանէր Երուսաղէմի Ս. Յակոբեանց միաբանութեան եւ 1820-ական թուականներուն կը ծառայէր իբրեւ Երուսաղէմ մեկնող ուխտաւորներու իջեւան, գնած է Յովհաննէս պատրիարքը` Յակոբոս եպիսկոպոսի վախճանումէն ետք, 1845 թուականին, ներքնայարկի սենեակները մատուռի վերածելով: Ժամանակ մը ետք կառուցուած է փոքր եկեղեցի մը: Համաշխարհային Ա. պատերազմին` 1916-ին, եկեղեցին թրքական կառավարութեան...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ   Այնճար,1977, դեկտեմբերի վերջը Իմ սիրելի՛ եւ պարտաճանաչ ընթերցող, Գասատուրինց Խիչէյր Որովհետեւ պատերազմական դաժան օրեր էին, Նոր տարուան արձակուրդներուն Երեւանէն Այնճար հասայ... առանց կարենալ սկիզբէն լուր տալու ծնողներուս: Միայն մայրս տունն էր: Իմացայ, որ երկու եղբայրներս` Փոլն (Պօղոսը) ու Պետիկը Պէյրութ են... («Ազդակ» կ՛աշխատէին), իսկ հայրս (Որսորդ Սըդդանը)` ակումբ: Որոշ չափով կազդուրուելէ ետք շտապեցի ակումբ, ուր տեղեկացուցին, թէ հայրս...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Պէյրութի Հարաւային արուարձանին մէջ 2 յունուար 2024-ին Իսրայէլի կողմէ շէնքի մը յարկաբաժինին մէջ անօդաչու սարքի մը միջոցով Համասի ղեկավարի մը ահաբեկչական սպանութիւնը կը փաստէ, որ Իսրայէլի նպատակը Կազայի բնակչութեան ոչնչացումն է` ցեղասպանութիւնն է եւ Արցախի նման տեղահանութիւնը, այս պարագային` դէպի Եգիպտոս, եւ ո՛չ թէ` Համասի անդամներուն ոչնչացումը, ինչպէս Իսրայէլ կը ձեւացնէ, կը ստէ: Եթէ Պէյրութի մէջ գիտեն, թէ`...

Փաստաթուղթերուն մէկ մասը օտարալեզու է եւ գնահատելի է Հ. Վահան Ծայրագոյն Վարդապետ Օհանեանի ջանքը՝ օտարալեզու բնագիրներէն թարգմանել տալու, համադրելու եւ ներկայացնելու փաստաթուղթերը՝ իբրեւ հերթական վաւերական արժէքը մեր պատմութեան: Այս մէկը Մխիթարեան միաբանութեան հայագէտ անդամի առաջին գիրքը չէ։ Ան նախորդ տարիներուն նոյնպէս հայոց պատմութեան վերաբերեալ եզակի աշխատութիւններ հրատարակած է եւ անցեալ տարի, Հայաստանի նախագահ Վահագն Խաչատուրեանի հրամանագրով հայագիտութեան զարգացման եւ հայապահպանութեան...

Հայ օգնութեան միութեան Կեդրոնական վարչութիւնը 9-13 յունուար 2024-ին իր գրասենեակին մէջ (Պոսթըն, Միացեալ Նահանգներ) գումարեց իր 3-րդ լիագումար նիստը, որուն ընթացքին լայնօրէն արծարծուեցան միութեան քարոզչական, ու կազմակերպչական գործելաձեւի վերաբերող հարցեր, վերարժեւորման ենթարկուեցան համահայկական, հայրենիքի եւ սփիւռքի ներկայ ու ապագայ ծրագիրները: Մնայուն կերպով Կեդրոնական վարչութեան հոգատարութեան կիզակէտը հանդիսացող բռնի տեղահանուած արցախահայութեան օժանդակութեան ծրագիրները այս ժողովին եւս կազմեցին օրակարգի առաջնահերթ ու հիմնական...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Մարիա Զախարովա 12 յունուարին,  մեկնաբանելով շարք մը հայ պաշտօնատարներու յայտարարութիւնները, թէ ռուս խաղաղապահները Արցախի մէջ չեն պաշտպանած բնակչութիւնը` արտօնելով ցեղային զտման իրականացում, նշած է, որ այդ յայտարարութիւնները «ապակառուցողական են եւ, ամէնէն կարեւորը, անոնք չեն համապատասխաներ իրականութեան»: «Հաւանաբար այդպիսի յայտարարութիւնները Հայաստանի մէջ կամ արտերկրի մէջ մէկու մը ձեռնտու են. այլ կերպ չեմ կրնար բացատրել:...