Յօդուածներ

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ եկեղեցին Յիսնակի (որ կը սկսի նոյեմբեր 18-ի մօտ կիրակին եւ յիսուն օրերու վրայ երկարող պահքի շրջան է) երրորդ կիրակիին յաջորդող շաբաթ օրը կը տօնէ Սուրբ Յակոբ Մծբնայ հայրապետին, Մարուգէ ճգնաւորին եւ Մելիտոս եպիսկոպոսին յիշատակը: Սուրբ Յակոբ Մծբին քաղաքէն ասորի էր: Ան Կեսարիոյ մէջ քրիստոնէական դաստիարակութիւն ստացաւ, յետոյ Պարսկաստան փոխադրուեցաւ եւ որոշ Ժամանակ արքունիքին մէջ ապրեցաւ: Հետագային ան...

ՎԵՐ. ԴՈԿՏ. ՎԱՀԱՆ Յ. ԹՈՒԹԻԿԵԱՆ Ամերիկայի Հայ աւետարանչական ընկերակցութիւնը (ԱՀԱԸ) հոկտեմբեր 2025-ին լոյս ընծայեց «A Man and A Legacy/Մարդը եւ աւանդը» վերտառութեամբ գիրքը` ի յիշատակ Զաւէն Խանճեանին: Սոյն գիրքը կը պարունակէ հանգուցեալ Խանճեանին անգլերէնով եւ հայերէնով հեղինակած խմբագրականներն ու յօդուածները, որոնք հրատարակուած են AMAA News պարբերաթերթին մէջ` Աւետարանչական ընկերակցութեան որպէս գործադիր տնօրէն իր պաշտօնավարած տասնամեայ (2014-2024) ժամանակաշրջանին: Այս երկլեզու հատորը...

Դաշնակցութեան Պատմութիւնը  Լիբանանի Մէջ Յետանկախութեան Ժամանակաշրջան` Գաղափարական Պայքարի Տարիներ Լիբանանի անկախութեան յաջորդող տասնամեակները ներգաղութային մակարդակի վրայ հանդիսացան գաղափարական պայքարի տարիներ` մէկ կողմէ` ՀՅ Դաշնակցութեան, իսկ միւս կողմէ` խորհրդային իշխանութիւններուն զօրակից հայ քաղաքական ուժերու միջեւ: Պաղ պատերազմի ժամանակաշրջանն էր, որ իր խոր եւ ժխտական ազդեցութիւնը ձգեց լիբանանահայ գաղութին վրայ` պառակտելով զայն: Պառակտումի եւ երկփեղկումի այս վիճակը իր գագաթնակէտին հասաւ 1958-ին: Ներհայկական...

Կամաւորական Շարժումէն Եւ Սարդարապատէն Մինչեւ Արցախեան Ազատամարտ` Դաշնակցութիւնը Առաջնորդող Ուժ Հայրենիքի Ազատութեան Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը միշտ առաջնորդուած է հայրենիքի ազատագրութեան նպատակով: Առաջին Համաշխարհային պատերազմին` 1914-ին, Դաշնակցութիւնը ձեռնամուխ եղաւ կամաւորական շարժման կազմակերպման` ռուսական բանակի կողքին կռուելու եւ Արեւմտեան Հայաստանը թրքական լուծէն ազատագրելու առաջադրանքով: Սկզբնական շրջանին կազմաւորուեցան կամաւորական չորս գունդեր, որոնց  հրամանատարներ եղան Անդրանիկ, Դրօ, Համազասպ եւ Քեռի: Հետագային  կազմակերպուեցան երեք այլ...

ՇԱՂԻԿ Մ. «Գիրքեր սիրելի» կը կոչուի Մ. Իշխանի վերջին բանաստեղծական ժողովածուին` «Իրիկնալոյս ռումբերու տակ» հատորին մէջ տեղ գտած, իր գրադարանի գիրքերուն ակնարկող բանաստեղծութիւնը: Այդ հատորը տպուած է  յետմահու, Համազգայինի  Պէյրութի «Կոմիտաս» մասնաճիւղին կողմէ, 1990-ին: Հատորի սկզբնական «Երկու խօսք»-ին մէջ կը կարդանք` «Իրիկնալոյս ռումբերու տակ» հատորի սրբագրութեամբ զբաղած էր Մուշեղ Իշխան, երբ մահացաւ 12 յունիս 1990-ին, կէսօրէ ետք: Ծունկերուն վրայ էր...

ԳԷՈՐԳ Ան, որ Մարսէյ քաղաքը կ՛ապրի, գիտէ եւ կը տեսնէ, թէ քաղաքին իշխող բարձունքի մը վրայ կառուցուած է հսկայ պազիլիք մը, որ կը կոչուի Notre Dame de la Garde եւ արդէն դարձած է Մարսէյի խորհրդանիշը: Այս պազիլիքը փոխարինած է 8-րդ դարուն կառուցուած եկեղեցի մը, որ շատ աւելի փոքր էր: Շինարարութիւնը տեւած է 11 տարի` 1853-1864, եւ բարձր գմբէթին վրայ զետեղուած...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Դիոգինէսի լապտերը ձեռքիս` մտայ լուրերու պողոտաները ո՛չ թէ հռչակաւոր փիլիսոփային պէս պատուաւոր մարդ, այլ... ապուշներ փնտռելու նպատակով: Պատմեմ հանդիպած-գտածներէս մէկ քանիին մասին, եւ դո՛ւք ըսէք, թէ ասոնք ո՛ր դասակարգին կը պատկանին, թէեւ իրենք զիրենք իմաստո՜ւն կը ներկայացնեն եւ... կը հաւատան իրենց ըսածին: *** Ամերիկեան քաղաքական բեմը վերջերս ինկած է տարօրինակ փոթորիկի մը ալիքներուն մէջ: Գերագոյն պատասխանատուներ պատերազմ հռչակած...

Մեծ Շփոթը Եւ Մեր Ոգու Պարտքը (ՀՅԴ 135-Ամեակ) ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ «Դաշնակցութիւնը հայութեան ուղն ու ոսկորն է: Վրիժառու եւ ստեղծող բազուկը, հայ ժողովուրդի արիական կամքը» ԱՒԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿԵԱՆ (ԱԶԴԱԿ, 1-11-2025) Այո՛, վերոյիշեալ մէջբերումը կը պատկանի, այսպէս ըսած, խնդրայարոյց հայ գրողի մը, որ իր ինքնուրոյն մտածական տարածքով, կեանքի փիլիսոփայութեամբ եւ ապրելակերպով կը տարբերի շա՜տ շատերէ: Աւելի՛ն. ան եղաւ այն եզակի բանաստեղծը, մտաւորականը, ազգային...

Մեր Խօսքը Սիրելի՛ պատանիներ, ընկերներ եւ գաղափարի նոր սերունդի ջահակիրներ, Այս տարի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը կը դառնայ 135 տարեկան: Տարիներ, որոնք արգասաբեր են իրենց քանակով, որակով ու տեսակով: Սա լոկ մեր կուսակցութեան տօնը չէ, այլ անկիւնադարձային եզրի մը յիշատակումն է, որուն մէջ ամփոփուած են հայոց դիւցազնամարտը, հայամարտն ու գոյամարտը: ՀՅ Դաշնակցութեան այս տարեդարձը հրաւէր է` հասկնալու, թէ ի՛նչ կը պարտադրէ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ Ֆրանսա ՀՅԴ Բիւրոյի Անդամ Մուրատ Փափազեան Այցելեց ՀԱԵ Ֆրանսայի Հայոց Թեմ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան  Բիւրոյի անդամ եւ Ֆրանսայի Հայկական կազմակերպութիւններու համակարգող խորհուրդի համանախագահ Մուրատ Փափազեան, ընկերակցութեամբ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Յովսէփ Տէր Գէորգեանի, Շահէ Մատենեանի, Գէորգ Մելիտոնեանի եւ Ռոմիկ Դաւթեանի, այցելեց Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցւոյ Ֆրանսայի հայոց թեմ` յայտնելու համար իրենց զօրակցութիւնը Հայ եկեղեցիին: Անոնք հանդիպում ունեցան առաջնորդին հետ եւ...

Կա՛մ Անձնասպանութիւն, Կա՛մ Պայքար* ՅԱԿՈԲ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու, Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ ՀՅ Դաշնակցութեան 135-ամեակը կը խմբէ մեզ այսօր մեր պատմութեան վերջին ժամանակահատուածի դառնագոյն եւ դաժան պայմաններուն մէջ: Հսկայական խռովքի մէջ են մեր ժողովուրդի զաւակներէն անոնք, որոնք հայու սիրտ կը կրեն, ապրած են ու մասնակից դարձած յաղթանակներու կերտման եւ այսօր ականատես են ու հիասթափած` Արցախի յանձնումէն...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ «Հայոց Զօրքը Արցախի Մէջ». Արմէն Այվազեանի Նոր Ուսումնասիրութիւնը Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Արցախի գրասենեակի նախաձեռնութեամբ, Երեւանի «Թումանեան Արտ» սրճարանին մէջ կայացաւ պատմաբան, քաղաքագէտ Արմէն Այվազեանի «Հայոց զօրքը Արցախում. կազմաւորումը, զինումը եւ ճակատամարտերը» գիրքին շնորհահանդէսը: Գիրքը առաջին մանրամասն վերլուծութիւնն է 1722-1735 թուականներուն Արցախի մէջ հայկական զօրքերու ստեղծման, հրամանատարական կազմի, թուաքանակի, զէնքերու հայթայթման եւ անոր շարք մը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Արդեօք անակնկա՞լ էր այն, ինչ որ պատահեցաւ Գիւմրիի մէջ, պատմական երկրաշարժի տարեդարձին օրը: Անսպասելի՞ էր, որ ՔՊ-ապետն ու իր ուսապարկերը բռնագրաւէին Եօթը Վէրք եկեղեցին, արտաքսէին տեղւոյն քահանաները եւ իրենց թմբուկը նուագող հոգեւորական մը խորան բարձրացնէին, որպէսզի պատարագէ եւ, ենթարկուելով ինքնակոչ «կաթողիկոս»-ին, «թեմական առաջնորդ»-ին, այսինքն` Նիկոլ Փաշինեանի հրահանգին` դուրս գայ կանոնական ընթացքէն ու չյիշատակէ կաթողիկոսին անունը: Այս բոլորին լոյսին...

ՀՅ Դաշնակցութեան Վիճակուած Բախտորոշ Դերը Առանց բացառութեան` մեզմէ իւրաքանչիւրի կեանքին մէջ գոյութիւն ունեցած են ամէն չափի եւ տեսակի բախտորոշ էատարրեր ու պատահարներ, որոնց յատուկ դեր վիճակուած է ենթակային կեանքին ընթացքը ճշդորոշելու եւ անոր անսայթաք ուղղութիւն տալու: Կարեւոր չէ, թէ խնդրոյ առարկայ անձը գրող-մտաւորական եղեր է, արուեստագէտ, թէ պարզ անհատ մը: Բոլորիս կեանքէն անպակաս եղած է եւ ճակատագրական  կարեւոր դեր խաղացած...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Լիբանանի արտաքին գործոց նախարար Եուսեֆ Ռաժժին 20 նոյեմբերին իր իրանցի պաշտօնակից Ապպաս Արաղչիին առաջարկեց Միացեալ Նահանգներու հետ Իրանի կամ Միացեալ Նահանգներու հետ Ռուսիոյ բանակցութիւններուն օրինակով չէզոք երկիրի մը մէջ երկու երկիրներուն միջեւ առկախ թղթածրարներու` իմա Իրանի հովանաւորութիւնը վայելող Հըզպալլայի զինաթափման շուրջ բանակցելու: Արաղչի, սակայն, 3 դեկտեմբերին Ռաժժին հրաւիրեց երկկողմ յարաբերութիւններու ընդլայնման եւ շրջանային ու միջազգային զարգացումներու շուրջ քննարկումներու`...

2025 թ. նոյեմբերի 16-ին Վաղարշապատում տեղի ունենալիք ընտրութիւններն ընկալւում էին որպէս վերջին եւ գլխաւոր փորձ` յաջորդ տարուայ յունիսի խորհրդարանական ընտրութիւններից առաջ: Նկատի ունենալով այս ընտրութիւնների հոգեբանական եւ ոչ միայն հոգեբանական նշանակութիւնը` մեծ էր վերջինիս նկատմամբ հետաքրքրութիւնը: Սրանով էին բացատրւում նաեւ իշխանութեան ձեռնարկած քայլերը` իր գործելաոճով եւ պետական միջոցների լայն կիրառմամբ: Լաւ պատկերացնելով Վաղարշապատ քաղաքի բնակչութեան բորբոքուած հակաիշխանական տրամադրութիւնները, որոնք աւելի...

Հրապարակուած է ՀՅԴ պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի 2025-ի նախավերջին թիւը, որ յագեցած է բազմազան եւ բազմաբնոյթ յօդուածներով` քաղաքական, պատմաքաղաքական, իրաւաքաղաքական, հասարակութիւն, տարածաշրջանային, աշխարհաքաղաքական եւ ընկերային բնագաւառներու վերաբերող: Բնականաբար «Դրօշակ»-ի կիզակէտին Հայաստանի մէջ եւ Հայաստանի առնչուող իրադարձութիւններն են, որոնք Հայաստանի հակազգային իշխանութիւններուն գործունէութեան իբրեւ հետեւանք` Արցախէն ետք Հայաստանը եւս կը տանին ազգային եւ պետական կեանքին սպառնացող փորձութիւններու ուղիով: Պատմաբան Անի Մելքոնեան զուգահեռներ կը...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ծանօթ.- Յօդուածի առաջին մասը կու տար հրթիռաշինութեան պատմականը` մինչեւ Բ. Աշխարհամարտի աւարտ: Տե՛ս «Ազդակ»,  8 դեկտեմբեր 2025: Յետ «Սփութնիք» սիրողական հրթիռներու «ցունամի»-ն.- Պաղ պատերազմը սկսաւ Բ. Աշխարհամարտէն անմիջապէս ետք: Ստալինեան Խորհրդային Միութիւնը ընդարձակուած էր դէպի արեւելեան Եւրոպա: Չինաստան եւ Քուպա նոյն ճակատին կը պատկանէին, թէեւ` տարբեր երանգներով: Միացեալ Նահանգներու մէջ տիրեց «Մաքարթիզմը», ուրեմն եւ` Պաղ պատերազմը: Այդ «պատերազմ»-ի...

ՍԱՐԳԻՍ ՔԷԼ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Երեկոյեան ժամը ութ է: Հաղորդավարին  ձայնը կը լեցնէ սենեակը - պատերազմ, փողի անկում, յայտարարութիւններ, բայց ո՛չ մէկը կը դիտէ: Հայրս` բազկաթոռին մէջ, երկա՜ր ձմեռ մը անցուցած, հանգչող գարունի պէս քնացած: Մայրս հին շալ մը կը նորոգէ յուշ մը վերակենդանացնելու մարմաջով: Իսկ ես լռութեամբ կը լսեմ իմ ներսէն բարձրացող հարցերը: Հեռուստացոյցը կը շարունակէ իր մենախօսութիւնը: Մենք` նոյն սենեակին...

ՅԱԿՈԲ ՃԱՆՊԱԶԵԱՆ 37 տարիներ առաջ, 1988 թուականի դեկտեմբեր 7-ին տեղի ունեցաւ Հայաստանի պատմութեան մէջ սարսափազդու եւ աւերիչ երկրաշարժը, որ աւելի քան 25 հազար հայորդիներու կեանքը խլեց եւ տասնեակ հազարաւոր հայեր անտուն ու անօթեւան ձգեց: Այսօր դեկտեմբեր 7-ը թուանշան մը չէ միայն օրացոյցին վրայ. ան հայուն ցաւի ու ողբի տարեթիւն է, տարեթիւ մը` նաեւ վերարժեւորումի ու հաշուետուութեան: 1988 թուականին Հայաստանը խորտակուեցաւ...