Պատմական Օր Մը Մարսէյի Մէջ

ԳԷՈՐԳ

Ան, որ Մարսէյ քաղաքը կ՛ապրի, գիտէ եւ կը տեսնէ, թէ քաղաքին իշխող բարձունքի մը վրայ կառուցուած է հսկայ պազիլիք մը, որ կը կոչուի Notre Dame de la Garde եւ արդէն դարձած է Մարսէյի խորհրդանիշը:

Այս պազիլիքը փոխարինած է 8-րդ դարուն կառուցուած եկեղեցի մը, որ շատ աւելի փոքր էր: Շինարարութիւնը տեւած է 11 տարի` 1853-1864, եւ բարձր գմբէթին վրայ զետեղուած է Սուրբ Աստուածածնայ արձանը` Յիսուս մանուկը գրկած: Արձանը ոսկեզօծ է, անոր համար ալ հայերս զայն կը կոչենք «Ոսկի արձան»: Իսկ ֆրանսացիք զայն կը կոչեն «La bonne mère»:

Այս ոսկեզօծ արձանը ճիշդ 10 մեթր բարձրութիւն ունի եւ այն ատեն կառուցուած է Փարիզի «Christofle» գործարանին մէջ, որ նշանաւոր էր դանակ, պատառաքաղ, բաժակներ եւ տարբեր խոհանոցային արծաթեղէնի շուկային մէջ: (Մինչեւ օրս ալ գոյութիւն ունի):

Շատ հետաքրքրական ձեւերով այն ժամանակ կարողացած են արձանը բարձրացնել եւ զետեղել: (Եթէ հետաքրքրուած էք, համացանցին վրայ կրնաք փնտռել):

Տակաւին նոր լրացաւ արձանի վերանորոգման աշխատանքը, եւ ես Մարսէյի միակ հայն էի, որ նորոգութեան աւարտին կարողացայ վեր բարձրանալ եւ մօտէն տեսնել. անշուշտ յատուկ շինարարական յենարաններով պատուած էր, եւ մենք խումբով յատուկ գլխարկներ դրինք: Ոսկեզօծման համար օգտագործուեցան 27.000-էն քիչ մը աւելի շատ բարակ ոսկեայ թերթիկներ (մօտաւորապէս 530 կրամ ), որոնք յատուկ ձեւով արձանին վրայ փակցուեցան:

Այսքանը կ՛ըսեմ, որպէսզի գիտնաք Մարսէյի համար այս մեծ պազիլիքին կարեւորութիւնը:

Հիմա անցնինք բուն նիւթին… Մարսէյի մէջ կ՛ապրի Օհան Հեքիմեան անունով անձ մը, որ քաղաքին տարբեր շրջաններուն մէջ խաչքար, կոթող, վերջերս Սողոմոն Թեհլիրեանի կիսանդրին զետեղելու գաղափարները ունեցած էր, եւ աջ ու ձախ պետական մարդոց դիմելով` յաջողած է: Վերջին անգամ, երբ միասին Հայաստան էինք, կը խօսէր այս Notre Dame de la Garde-ին շրջափակին մէջ հայկական եւ լատինական խաչերու զետեղման մասին… եւ լուռ կը գործէր պատկան մարմիններու մօտ, ինչպէս նաեւ` Մարսէյի եւ շրջաններու ֆրանսական կաթողիկէ եպիսկոպոսին` Cardinal Jean Marc Aveline-ի հետ, որուն անցեալ ապրիլին Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին հետ հանդիպում մը կազմակերպեց (ես ալ անարժանաբար ներկայ էի):

Աւելցնեմ, որ ամէն տարի հոկտեմբերի վերջին կիրակին Մարսէյի հայ կաթողիկէ համայնքը ուխտագնացութիւն եւ հայկական ս. պատարագ մը կը մատուցէ այս պազիլիքին մէջ:

Օրը հասաւ, խաչերը պատրաստ եւ արդէն զետեղուած էին պազիլիք տանող ճամբուն վերջին անկիւնը` ընդհանուր 6 թոն ծանրութեամբ…

Մարսէյ այցելող Ամենայն Հայոց վեհափառ հայրապետը, մասնակցութեամբ Ֆրանսայի թեմի առաջնորդ Գրիգոր եպս. Խաչատրեանի, ինչպէս նաեւ` բոլոր քաղաքներու քահանայից դասին, եւ հրաւիրեալներու ներկայութեամբ, օծեց այս խաչքարերը, որոնց մէջտեղը անմահութեան ծառի կոթող մըն ալ կար, վրան ալ` Արարատ լեռը փորագրուած:

Այսպիսով, Մարսէյի կարեւորագոյն եւ զբօսաշրջային վայրի մը մէջ զետեղուեցաւ հայկական խաչքար` խորհրդանշելով հայ եւ ֆրանսացի ժողովուրդներու բարեկամութիւնը, ինչպէս որ հայոց հայրապետն ու ֆրանսացի կարտինալը յիշեցին իրենց խօսքերուն մէջ` գոհութիւն յայտնելով Աստուծոյ:

Ստորեւ` նկարներ այս բոլորի մասին, ինչպէս նաեւ` ոսկի արձանին նորոգութեան վերջին փուլին, որ ելայ…

Առ ի յիշեցում` վեհափառ հայրապետը երկու օրուան համար Մարսէյ կը գտնուէր եւ այցելեց պետական եւ հայկական զանազան հաստատութիւններ: