Մշակութային եւ Այլազան

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Հետաքրքրական զուգադիպութեամբ մը ընթացիկ ամսուան մէջ «Նեշընըլ Ճէոկրաֆիք»-ը եւ Պի.Պի.Սի.-ն տարբեր յօդուածներով անդրադարձած են այժմ բռնագրաւեալ հայկական Անի քաղաքին: Պի.Պի.Սի.-ի կայքին մէջ 15 մարտ 2016-ին տպուած «Կայսրութիւնը, որ աշխարհը մոռցաւ» վերնագիրով յօդուածը (հեղինակ` Ժոզեֆ Ֆլահերթի) կը բովանդակէ բացառիկ գեղեցիկ նկարներ, որոնց ներքեւ հեղինակը ե՛ւ վաւերական բացատրութիւններ, ե՛ւ  իր անձնական տպաւորութիւնը կը յայտնէ: «Նեշընըլ Ճէոկրաֆիք»-ի մէջ հրատարակուած Փոլ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ «Ազդակ»-ի իննսունամեակին ընդառաջ եւ այս առիթով իրագործուելիք ձեռնարկներուն ու հանդիսութիւններուն շրջագիծին մէջ, անդրադարձ պիտի կատարուի թերթին անցած ուղիին եւ ժամանակի հոլովոյթին հետ իրագործուած նուաճումներուն` յատուկ կարեւորութեամբ արձանագրելով հայ կեանքին հետ առնչութիւն ունեցող իրադարձութիւնները, որոնք արձագանգ գտած են «Ազդակ»-ի մէջ: Նախապէս արդէն անդրադարձ կատարուած էր վրանաքաղաքներու օրերէն մինչեւ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին աւարտը հասնող ժամանակաշրջանին: Ուստի, ասկէ ետք լուսարձակի տակ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Հալէպ.  Անցեալ... Երազ...  Մղձաւանջ... Սուրիական տագնապի առաջին իսկ օրերէն  շրջանային եւ միջազգային լուսարձակները շեշտուած կերպով կեդրոնացան Հալէպի (նահանգ եւ քաղաք) վրայ, եւ այդպէս ալ մնացին: Մեկնաբաններ, լրագրողներ, պատմաբաններ, նոյնիսկ բանաստեղծներ հրապարակեցին յօդուածներ, գիրքեր, տարաբնոյթ դիտանկիւններով` քաղաքական, առեւտրական, մարդասիրական, կրօնական, հնագիտական, յուշագրական եւ այլն: Բոլորին հասարակաց գիծը ցաւն էր: Յառաջիկայ ամիս Բրիտանիոյ մէջ պիտի հրատարակուի գրող, պատմաբան դոկտ....

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ 5 մարտ 2016-ին «Ազդակ» ամբողջացնելով իր 89-ամեայ առաքելութեան ուղին, հաստատակամ քայլերով թեւակոխեց 90-ամեակը: Ինը տասնամեակ` ի սպաս հայութեան, Լիբանանին, Հայ դատին հայ գիրին, մշակոյթին ու դպրութեան: «Ազդակ» լիբանանահայ կեանքին պատմութեան հարազատ տարեգրութիւնը եղաւ: Պէյրութի եւ շրջակայքին մէջ վրանաքաղաքներու կազմութեան, այնուհետեւ  հայաբնակ թաղերու կազմաւորման, եկեղեցիներու, դպրոցներու, ակումբներու եւ բարեսիրական կեդրոններու կառուցման ամբողջական եւ վաւերական սկզբնաղբիւրի արժէք ներկայացնող պատմութիւնը արձանագրուած է...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԵՐԵԱՆ Դարեր շարունակ հայերը գաղթած են իրենց հայրենիքէն` ապաստան գտնելով աշխարհի զանազան երկիրներու մէջ: Ոմանք հաստատուած են մօտակայ երկիրներ, ոմանք առաւել լաւ կենսապայմաններ փնտռելու նպատակով, կտրած եւ անցած են նոյնիսկ ծովեր ու ովկիանոսներ: Եւ հակառակ հայրենիքէն հեռու գտնուելու հանգամանքին` անոնք բնաւ մոռացութեան չեն մատնած իրենց հայ ըլլալու ծագումը եւ իբրեւ  ատոր վառ վկայութիւն` կրցած են որոշ տարածքներ վերանուանել...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԵՐԵԱՆ Գահիրէի մէջ հայկական դեսպանատունը յայտնուած է քաղաքի ամէնէն հետաքրքրական 17 վայրերու ցանկին վրայ: «Արմենփրես»-ը կը տեղեկացնէ, որ «Այտենթիթի-Մակ» կայքէջը պատրաստած է Գահիրէի հեքիաթային 17 վայրերու ցուցակը: Կայքը կը գրէ, թէ այն կառոյցը, ուր տեղակայուած է դեսպանատունը, կարծես դուրս եկած է «Անտառի քնացած իշխանուհիին» կամ «Հենցըլ եւ Կրեթըլ»-ի հեքիաթէն: Ցուցակին մէջ ներառուած են Հելիոփոլիսի մէջ գտնուող «Պարոն Իմփէյն»...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակին առիթով, 31 յունուար - 1 փետրուար 2015-ին Հայկազեան համալսարանին մէջ տեղի ունեցաւ գիտաժողով` «Հարիւրամեակ Հայոց ցեղասպանութեան. հետեւանքներ եւ յառաջադրանքներ» խորագիրով: Գիտաժողովը կազմակերպուած էր Հայկազեան համալսարանին եւ հարիւրամեակի Լիբանանի կեդրոնական մարմինին միացեալ ճիգերով: Գիտաժողովին արծարծուած նիւթերը հրապարակուեցան առանձին հատորով, բաղկացած` 235 էջերէ: Գիրքը կը բացուի Անդրանիկ Տագէսեանի «Երկու խօսք»-ով, այնուհետեւ` Հայկազեան համալսարանի տնօրէն վեր. դոկտ. Փոլ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Օրիորդ մը փողոցէն քալած ատեն երիտասարդ մը կը հարցնէ. - Ուրկէ՞ կու գաս, քոյրի՛կ: Օրիորդը կը պատասխանէ. - Գեղեցկութեան տունէն: - Անպայման փակ էր, հա՞,-կ՛ըսէ երիտասարդը: Պարզ է, որ  գեղեցկութեան հանդէպ մարդոց ապրումները, ձգտումները, ըմբռնումներն ու տեսակէտները այլազան են, ոմանք` մակերեսային, ոմանք` խորունկ: Արուեստով գեղեցկութիւն ստեղծողներու կողքին, կան արհեստագիտութեամբ գեղեցկութիւն «շինել» փորձողներ, որոնք այս օրերուն բաւական «կոկիկ»...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արաբական լիկային կողմէ 1989-ի յունուարին Սէուտական Արաբիոյ, Ալճերիոյ եւ Մարոքի ներկայացուցիչներէն բաղկացած եռանդամ յանձնախումբ մը կազմուած էր, որ լիբանանեան տագնապի լուծման համար Քուէյթի մէջ լիբանանեան կողմերու միջեւ բանակցութիւններու ձեռնարկած էր: Բանակցութիւնները յանգեցան Սէուտական Արաբիոյ Թաէֆ քաղաքին մէջ կայացած խորհրդակցութիւններուն: Թաէֆի ժողովը բացուեցաւ 30 սեպտեմբեր 1989, լիբանանցի 62 երեսփոխաններու ներկայութեամբ, նախագահութեամբ` խորհրդարանի նախագահ Հիւսէյն Հիւսէյնիի եւ ներկայութեամբ եռանդամ յանձնախումբի...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Արեւմտեան, մանաւանդ հոլիվուտեան մակերեսային բարքերէն հանդիսացող «Օսքար»-ներու մրցանակաբաշխութեան եւ հանդիսութեան կազմակերպիչները անշուշտ կը հետապնդեն նպատակներ, որոնցմէ տեսանելիները սպառողական շուկային մէջ քարոզչութիւնն ու...  դրամն են: Այս պայմաններուն մէջ, անշուշտ, մրցանակները շահողները անպայման ամէնէն որակաւորները կրնան չըլլալ, իսկ անուրանալի արժէքը, որակը, արդէն մրցանակէն եւ քարոզչութենէն կը խրտչի: Եթէ այս  համակարգը իր «պաշտպան հրեշտակները» ունի, անխուսափելիօրէն կան նաեւ «մերժող սատանաները»......

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Տորայի վառելանիւթի ընդունարանին պայթումը 30 մարտ 1989-ին «Ազդակ»-ի շէնքը հարուածող բեկորը Պէյրութի արեւելեան շրջաններուն մէջ, բանակին եւ «Լիբանանեան ուժեր»-ուն միջեւ 1989 փետրուարի կռիւներէն ետք, զօրավար Միշէլ Աուն 1989 մարտի 14-ին  «բաց պատերազմ» յայտարարեց Սուրիոյ դէմ: Այսպիսով, Լիբանան դարձեալ ինկաւ ամբողջական տարողութեամբ պատերազմի ոլորապտոյտին մէջ: Արդարեւ, երեքշաբթի, 14 մարտ 1989-ի արեւածագին օդակայանին եւ Պէյրութի նաւահանգիստի շրջաններուն մէջ ինկան քանի...

Պատրաստեց` ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Կասկած չկայ, որ առաջին մարդն իսկ իր նորածինը զբաղեցնելիք առարկայ մը փորձած է ստեղծել, մանուկին համար խաղալիք մը հնարել, բնազդաբար զգալով, որ երեխաներուն համար կենսական է խաղալը:Յաճախ նշմարած էք, որ նուէրը երբ տրուած է մանուկին, ան սկիզբը աւելի ժամանակ յատկացուցած է տուփին եւ ժապաւէնին, քան` մէջի խաղալիքին: Դարերու ընթացքին անշուշտ  խաղալիքները իրենց ձեւը, բնոյթն ու բովանդակութիւնը փոխեցին`...

Պատրաստեց` ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ «Կարտիըն» թերթի յօդուածագիր Մայլզ Պրիկնալ անդրադարձած է  բջիջային նորագոյն սարքի թերութեան: «Վրիպակ 53»-ի զայրոյթը կ՛աճի, երբ Apple-ի համակարգչային ծրագիրի(software) թարմացումը կը սպառնայ սպաննել քու iPhone 6-դ: Ձեր բջիջային հեռաձայնը անարժէք կը դառնայ, եթէ ատիկա երրորդ կողմ մը նորոգէ: Բայց ո՛չ զգուշացում կայ, ո՛չ ալ նորոգութիւն: Apple-ի առաջին iPhone 6-ը գնող յաճախորդը երջանիկ էր... բայց ատկէ ի վեր...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արեւմտեան Պէյրութի մէջ կռիւները անպակաս էին հակամարտ խմբակցութիւններուն միջեւ: 1985 ապրիլին Ամալ, ընկերվարական յառաջդիմականները եւ համայնավարները միանալով յարձակման անցան մուրապիթուններուն դէմ եւ յաջողեցան հաշուեյարդարի ենթարկել անոնց կռուող ուժերը: Այնուհետեւ սկսաւ գաղթակայաններու պատերազմը` Ամալի եւ պաղեստինցիներուն միջեւ: Ամալի միացաւ նաեւ մեծամասնութեամբ շիիներէ բաղկացած լիբանանեան բանակի վեցերորդ զօրագունդը, որ կը գտնուէր զօրավար Ապտէլ Հալիմ Քանժի հրամանատարութեան տակ: Կռիւները մերթ սաստկացան,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ներգաղթեալներու թղթածրարի այլ էջի մը անդրադարձած է Իվար Արփի: Անոր յօդուածին խորագիրն է. «Միայն Գերմանիա չէ, որ կը քողարկէ  ներգաղթած այրերու զանգուածային սեռային յարձակումները... Շուէտի ցուցանիշը ամօթալի է»: Իվար Արփի կը գրէ, որ Սթոքհոլմի ոստիկանութիւնը զգուշացուցած է չնկարագրելու յանցագործները, որպէսզի  իրենք չամբաստանուին խտրականութեամբ: Օրեր տեւեց, մինչեւ որ ոստիկանութիւնը ընդունեց Ամանորի գիշերը Քէօլնի մէջ նշող կիներու վրայ կատարուած...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Հետզհետէ առաւել սուր բնոյթ ստացող ներգաղթեալներու հրատապ թղթածրարը ժամանակի թաւալումին եւ աշխարհագրական ընդարձակման հետ կը դրսեւորէ բոլորովին նոր երեսներ, որոնք անակնկալի կը մատնեն «գիտուն» Արեւմուտքը: Աշխարհի ներկայի բազմաթիւ խնդիրներն ու հակամարտութիւնները լուծելու անատակ, այսպէս կոչուած, մեծ պետութիւններուն, միջազգային կազմակերպութիւններուն եւ կառոյցներուն համար ներգաղթեալներու տագնապի նոր դրսեւորումները կը բարդացնեն արդէն իսկ անելի մատնուած իրավիճակը: Ստեղծուած նոր կացութիւնը աւելի...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Լեւոն Պէրպէրեան Յակոբ Պարսումեան Ներսէս Խիւտավերտեան Վարդգէս Տէր Կարապետեան Հայանուն վարձկան տարրեր ուրբաթ, 31 յունուար 1986-ի երեկոյեան Ուաթ Ուաթ թաղին մէջ, Ալեք Մանուկեան ակումբին առջեւ փորձեցին առեւանգել Վարդգէս Տէր Կարապետեանը, Լեւոն Պէրպէրեանը, Ներսէս Խիւտավերտեանը եւ Յակոբ Պարսումեանը, որոնք Արա Երեւանեան ակումբէն իրենց տուները կ՛ուղղուէին քալելով: Զինեալները փորձեցին ինքնաշարժով մը առեւանգել զանոնք, որոնք սակայն դիմադրեցին առեւանգման փորձին, որուն վրայ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Քարոզչութիւնը, ծանուցումը նոր երեւոյթ չէ: Պատմութեան ընթացքին ե՛ւ քաղաքական, ե՛ւ գործարարական շրջանակներ տարբեր դրսեւորումներով, երանգներով եւ խորութեամբ դիմած են քարոզչութեան: Ինքնաշարժի «Ֆորտ» ընկերութեան հիմնադիր Հենրի Ֆորտին (1863-1947) կը հարցնեն, թէ ի՞նչ կ՛ընէ, եթէ իր ամբողջ հարստութիւնը չքանայ եւ միայն 100 տոլար մնայ, Ֆորտ կը պատասխանէ. «90 տոլար ծանուցումի կը յատկացնեմ, 10 տոլարով գործ կը դարձնեմ»: Աշխարհի բոլոր...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ - Պէյրութի «Դրօշակներու Պատերազմ»-ը Արագածի շրջանին մէջ շաբաթ, 24 օգոստոս 1985-ին միջադէպ մը պատահեցաւ հայ տղոց եւ տամուրցիներուն միջեւ: Միջադէպը սուր ծաւալ ստացաւ եւ վերածուեցաւ զինեալ բախումի: Արդարեւ, տամուրցի զինեալ մը հայերու նկատմամբ անպարկեշտ եւ վիրաւորական արտայայտութիւն կատարելէ ետք, զէնքը հայ տղոց վրայ ուղղեց, բայց հայ տղոցմէ մէկը աւելի արագ շարժելով կրակեց անոր ոտքերուն առջեւ: Այսպիսով կռիւը սաստկացաւ:...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Պարզ է, որ տեղեկատուական եւ քարոզչութեան մարզերուն մէջ շարժապատկերը շատ կարեւոր գործօն է, մանաւանդ երբ արուեստի մակարդակով եւ արժէքներով կը պատրաստուի: Հայաստան եւ ընդհանրապէս հայութիւնը շարժապատկերը իբրեւ այդպիսին տակաւին առաւելագոյնս չենք կրցած օգտագործել` հակառակ այդ մարզին մէջ մեր ունեցած հսկայական ներուժին: Ուրախալի եւ, ինչո՞ւ չէ, նաեւ հպարտալի է, երբ օտար շարժապատկերներու մէջ համաշխարհային դերասաններ, աստղեր հայ տիպարներ...