Մշակութային եւ Այլազան

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Վայր, որտեղ ժամանակի զգացողութիւնը կարծես անհետանում է, կաթիլ առ կաթիլ զօրացող անձրեւը գրեթէ չի նկատւում, իսկ գոյների եւ ձեւերի բազմազանութիւնը բոլորովին մէկ այլ աշխարհ է տեղափոխում մարդուն: Այնտեղից սովորաբար հեռանում են նորից եւ կրկին վերադառնալու ներքին որոշմամբ, յոյսով եւ փափաքով: Աշխարհի որեւէ անկիւնում անկարելի է գտնել մի վայր, որն ունենայ մեր հին ու նոր Վերնիսաժի իւրատեսակ գեղեցկութիւնն...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Միջազգային մասնագէտներ, գիտնականներ եւ հոգեբաններ սկսած են աւելի  յաճախ անդրադառնալ ընկերային ցանցերու օգտագործման ազդեցութիւններուն: Բրիտանական «Ինտիփենտընթ» թերթը վերջերս հրատարակեց  Ֆէյսպուքի առնչուած` Պելճիքայի ոստիկանութեան զգուշացումին, գիտական ուսումնասիրութեան մը արդիւնքին, մասնագէտներու կարծիքներուն եւ հետաքրքրական փաստերու մասին հակիրճ յօդուածներ, որոնք կը ներկայացնենք ստորեւ: Ն.    10 Փաստեր Ֆէյսպուքի Մասին 1/10 Ամէն օր շուրջ 350 միլիոն նկարներ կը վերբեռնուին  (ափլոտ) Ֆէյսպուքի...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Գ.- Որբերու Հաւաքական Յիշողութեան Վերականգնում Ծանօթ.- Յօդուածի Ա. եւ Բ. մասերը կը վերաբերէին «Յուշագիտութեան» ժամանակակից մօտեցումին եւ Շ. Արզումանեանի «Աշխարհագրութիւններ»  վաւերագրական ժապաւէնին: 8 ապրիլ 2016-ին «Էլ. Էյ. Եու.» համալսարանի Հայկական ակումբը  ցուցադրեց Նիկոլ Պեզճեանի «Աֆթըր տիս տէյ» («Այսուհետեւ...») վաւերագրական ժապաւէնը (1): Ժապաւէնը վաստակած է հայ-թուրք շարժապատկերի հարթակի 2014-ի նիւթական նպաստը: Հարթակը նախապէս ֆինանսաւորած էր Թուզլայի «Քեմփ Արմէն»-ի որբանոցին...

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Ա.- «Յուշագիտութեան» Զարգացումը Զգուշացում.- Ներքեւի հատուածը կը վերաբերի վրդովեցնող իրողութիւններու, որոնք կը գործեն ի հեճուկս անիրաւուած եւ տառապահար անհատներու վկայութեան: Կան բազմաթիւ գիտական ուսումնասիրութիւններ: Արեւմուտքը քաջատեղեակ է: Կը մնայ, որ հայ վաւերագիրներ գիտակցին եւ ըստ այնմ շարժին: Յիշողութեան խաղեր.- Վաւերագրական ժապաւէնը մնայուն ներկայութիւն ունի քարոզչական աշխատանքներու ծիրին մէջ: Ապրիլեան նախաձեռնութիւններուն մէջ մեծ բաժին կը յատկացուի վերապրողներու վկայութիւններուն: Եղեռնէն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայաստան եւ Արցախ կը շարունակէին շրջափակուած մնալ Ազրպէյճանի կողմէ, իսկ Խորհրդային Հայաստանի խորհրդարանը պահանջած էր Խորհրդային Միութեան Գերագոյն խորհուրդին միջամտութիւնը: Իր կարգին Ազրպէյճան Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզին վրայ գերիշխանութիւն հռչակելով` ոտնակոխեց Արցախի ժողովուրդին եւ Մոսկուայի որոշումները: Արդարեւ, Խորհրդային Ազրպէյճան 23 սեպտեմբեր 1989-ին որդեգրեց որոշում մը, որ Ազրպէյճանի գերիշխանութիւնը կը վերահաստատէր Լեռնային Ղարաբաղի վրայ: Իր կարգին Քրեմլինի ղեկավար Միխայիլ...

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Մութ Ամպերը» Հայկական բայց ոչ հայաստանեան առաջին եւ ամենատպաւորիչ Ժապաւէնը որ մի քանի տարի առաջ դիտեցի, «Երջանկութեան արցունքները»-ն էր: Անշուշտ ներկայացուած էր գեղեցիկ յուզական պատմութիւն, սակայն ինձ հիացնողը աւելի ժապաւէնի դասական, մաս-մաքուր հնչողութեան արեւմտահայերէն լեզուն էր եւ այդ լեզուով կատարուած երգերը: Ինձ համար անզուգական եւ նոր էր նաեւ Մանուէլ Մենենկիչեան երգիչը: երբ արտասահմանում այս ժապաւէնը ստեղծուեց, 1970-ականների...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Քարոզչութիւնն ու արուեստը ձեւով մը իրարու հակադիր են: Արուեստի մէջ քարոզչութիւնը վնասակար տարր է, չըսելու համար, որ եթէ քարոզչութիւն է, ուրեմն արուեստ չէ: Իսկ արուեստի մէջ քաղաքական քարոզչութիւնը առաւել խանգարիչ է: Սակայն կը պատահի, որ քաղաքական ղեկավարներ եւ ուժեր երբեմն դիմեն արուեստի օգտագործումով քաղաքական քարոզչութեան: Այդ պարագային, եթէ արուեստը բարձրորակ է, տպաւորութիւնն ու ազդեցութիւնը այլ կ՛ըլլան: Թէեւ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախի իրողական վիճակն ու կացութիւնը կը շարունակէին մնալ լարուած, գործադուլներն ու դասադուլները կը շարունակուէին, իսկ կրակմարի դրութիւնը կը մնար անփոփոխ: Միայն Շուշիի շրջանին մէջ գործադուլ տեղի չէր ունենար: Կիրակի, 11 յունիս 1989-ին հաւաք մը տեղի ունեցաւ Ստեփանակերտի մէջ. խօսք առնողները վերարծարծեցին ժողովուրդին պահանջները: Անոնք շեշտեցին, որ Լեռնային Ղարաբաղի ընկերային եւ տնտեսական հարցերը միայն քաղաքական լուծումով կարելի է հարթել:...

ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Իր Բաժինը... Երկրորդ շարքին մէջ ձախէն աջ երրորդը՝ Աւետիս Օհանեան, իսկ չորրորդը՝ Արտեոմ Մարգարեան «Ընտանիքում չէի ասել, որ գնում եմ Արցախ, յետոյ իմացան: Իրենց համար շատ ծանր էր միտքը, որ հնարաւոր է` այլեւս չտեսնեն ինձ: Ի՞նչ պէտք է անէին: Համակերպուեցին որոշմանս հետ»: «Ազդակ»-ի հետ զրոյցում պատմեց ազատամարտիկ Արտեոմ Մարգարեանը, ով 1992 թուականին ընդամէնը 19 տարեկան էր, երբ գաղտնի...

ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Արեւոտ» Ջրերը Լճի արծաթափայլ հայելու մէջ լողում էր օգոստոսեան արեւը` օդի այրող տաքութիւնից կրակէ գունդն էր կարծես հալւում կապոյտ եւ սեւ ջրերում: Մի՞թէ լճի մակերեսին արեւի արտացոլանքը այսքան հրաշալի կարող է լինել: Ինչ-որ հանճարեղ գեղանկարչի կտաւի՞ց էր հրաշքով կեանք առել, թէ՞ գունազարդ ու կախարդական հեքիաթի գրքից, դժուար էր ասել: Ես ոչ մի տեղ չէի տեսել նման գեղեցկութիւն: Ձկնորսութեան...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Իսկապէս ժողովրդավար, պարկեշտ, հայրենիքին եւ ընդհանրապէս մարդկութեան ծառայող  ղեկավարները կարելի չէ երգիծանքի առարկայ դարձնել եւ ծիծաղելի կերպով ներկայացնել: Անոնք հանրութեան վնաս պատճառող թերութիւններ չունին, որպէսզի կարելի ըլլայ շեշտել, չափազանցել եւ ծիծաղ յառաջացնել: Ոչ ոք իրաւազրկուածը, հալածուածը ներկայացուցած է  երգիծանքով եւ երգիծանկարով: Սակայն իրաւազրկողը, հալածողը, մէկ խօսքով` բռնատէրը, միշտ ալ կարելի եղած է խծբծել, ծաղրել, հեգնել եւ, անշուշտ,...

ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ   Տունը` Փողոց Աբովեան «Կարծես ծնուել է ծերացած` ծաղկէ զամբիւղը ձեռքին, կեանքը գինով է ծաղկեցրել բարի ժպիտը դէմքին»: Պապին Պօղոսեանի երգից մի հատուած է`  նուիրուած յայտնի երեւանցուն, ով սիրում էր գինի, բայց առաւել` ծաղիկներ: Սերունդներ առաջ մարդկային իր առանձնայատուկ տեսակով Երեւանում հանրայայտ էր երգի ու մեր պատմութեան հերոս ծաղկավաճառ Կարաբալան: Եթէ ժամանակին ճանաչուած եւ սիրուած էր նրա անձը,...

ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Ընդհանուր առմամբ շատ քիչ բան է յայտնի եղել Հայաստանի մասին, թէեւ մշակութային առումով Եւրոպան պարտական է նրան շատ բաներում: Պատմութեան սաղմնաւորման ժամանակ Հայաստանը քաղաքակրթութեան ակունքներից մէկն է եղել: Քրիստոնէական շրջանից հազարամեակներ առաջ Հայաստանի տնտեսութիւնը, արուեստները եւ յայտնի աւանդոյթները այն աստիճանի են զարգացել, որ նրա մշակոյթը քաջալերել է Եգիպտոսին, Յունաստանին ու Հռոմին` նիւթապէս ու հոգեպէս»: Բարեբախտաբար այս տողերի հեղինակ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Այս հարցումն է, որ մեզ միշտ պիտի մղէ կրաւորականութեան չվերադառնալու, չբաւարարուելու ճանաչումներով, նպաստաւոր կարծիքներով, մեզի ուղղուած կարեկցանքի, զօրակցութեան կամ գնահատանքի արտայայտութիւններով: Մինչ այդ, անշուշտ, շահեկան է գիտնալ, թէ աշխարհը այս անգամ ինչպէ՛ս արձագանգեց: Միջազգային լրատու միջոցներ` թերթեր, կայքեր, պատկերասփիւռի եւ ձայնասփիւռի կայաններ աշխարահռչակ օսկարակիր դերասան, գործիչ Ճորճ Քլունիի`  միջազգային «Աւրորա» մրցանակաբաշխութեան մասնակցելու նպատակով Երեւան այցելութեան անդրադարձան` նշելով,...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Մարդը` Նախքան Արհեստագիտութիւնը Անշուշտ, որ այլեւս կարելի չէ պատկերացնել աշխարհը` զուրկ արհեստագիտական բարիքներէ, սակայն այս մարզի մասնագէտները այժմ կը պատկերացնեն տասնամեակ մը, կամ քսանամեակ մը ետք արհեստագիտական բարիքներով առաւելագոյնս օժտուած աշխարհ մը: Կենսական է, որ այս բոլորին մէջ հիմնական արժէքը կը մնայ ՄԱՐԴԸ իր հնարամտութեամբ` իբրեւ հիմնաքարը արհեստագիտական նորանոր նուաճումներու: Ն.  «5 Ճի» (5 G)-ով Օժտուած Աշխարհ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մայիս 28-ի Վերարժեւորումը Եւ Եռագոյնը` Ազգային Դրօշ Արցախեան շարժման իբրեւ հակազդեցութիւն Ազրպէյճանի մէջ հայերու դէմ բռնարարքները, հալածանքները եւ բռնագաղթերը կը շարունակուէին, եւ 1988-ի դեկտեմբերի սկիզբը արդէն շուրջ 100 հազար գաղթական հայեր հասած էին Հայաստան: Միւս կողմէ, խորհրդային բանակին հաստատած խիստ սեղմումներու պայմաններուն տակ Երեւանի մէջ ցոյցերը ընդհատուած եւ Էջմիածնի մէջ վերսկսած էին: Չորեքշաբթի, 7 դեկտեմբեր 1988-ի ժամը 11:41-ին ուժգին եւ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ազերի ղեկավարներուն ցեղապաշտ ծրագիրները օրըստօրէ կը բացայայտուէին, եւ Պաքուի վարիչները քսաներորդ դարու վերջին քառորդին սկսած էին գործադրութեան դնել մէկ տարբերակը Թուրքիոյ իրենց ազգակիցներուն այն ծրագիրին, որ գործադրուեցաւ առաջին աշխարհամարտի օրերուն: Ազերպէյճանի ղեկավարները կը հետեւէին հայերը գաղթի մղելու յստակ քաղաքականութեան մը եւ ցեղասպանութեան սպառնալիքով բացայայտօրէն հայերը կը մղէին հեռանալու ազրպէյճանական քաղաքներէն: Պաքուի մէջ առօրեայ հաւաքները բացայայտօրէն սարքուած էին սարսափի...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄԽԷՐԵԱՆ Բրիտանական հեղինակաւոր «Ինտիփենտընթ» թերթը, ապրիլ 24-ի ընդառաջ, 28 մարտ 2016-ի թիւին մէջ  հրատարակեց Միջին Արեւելքի իր վաստակաւոր թղթակից, միջազգային մրցանակներու դափնեկիր Ռոպերթ Ֆիսքի շահեկան յօդուածը, որուն մէջ հեղինակը անդրադարձած է Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման խնդրին, Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Ճոն Քերիի` ժամանակակից  ցեղասպանութիւններու վերաբերեալ վերջերս ըրած յայտարարութեան առիթով: Ռոպերթ Ֆիսք առանց բառերը ծամծմելու կ՛ըսէ շատերուն ըսել չուզածը,...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Այնթապ Կիլիկիոյ հին բնակավայրերէն է. կը գտնուի Եփրատի վտակ Սաճուրի ափին, այգիներով շրջապատուած երեք բլուրներու վրայ: Այնթապ, իր շրջակայ աւելի քան հարիւր գիւղերով հայկական հոծ բնակչութիւն ունեցած է: Հայերու կողքին, բնակչութիւնը բաղկացած էր թուրքերէ, մասամբ նաեւ քիւրտերէ եւ այլ փոքրամասնութիւններէ: Ի. դարու սկիզբի տուեալներով Այնթապ ունէր 50 հազար բնակիչ, որուն 20 հազարը հայեր էին: Այնթապցի հայերը գլխաւորաբար արհեստաւորներ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Լեռնային Ղարաբաղի քաջարի ժողովուրդը կը մնար պահանջատիրական պատնէշի վրայ, մինչ կը բազմանային ճնշումները` ժողովուրդին եւ ղեկավարութեան վրայ: Միաժամանակ, 1988 յունիս 24-էն սկսեալ միջադէպեր արձանագրուեցան Երեւանի հարաւը, հայերու եւ ազերիներու միջեւ: Նոյն օրերուն հազարաւոր ազերիներ խոյս տուին Հայաստանէն եւ Ազրպէյճան ու Լեռնային Ղարաբաղ փոխադրուեցան, փոխադարձաբար ալ հազարաւոր հայեր Ազրպէյճանէն հեռանալով Հայաստան փոխադրուեցան: Պաքուի հայերուն վրայ ճնշումները սաստկացան: Պաքուցի հայեր...