Մշակութային եւ Այլազան

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Վերջին տասնամեակներուն, յատկապէս` վերջին երկու տարիներուն, Ինճիրլիք ռազմակայանը միջազգային լրատուամիջոցներու ուշադրութեան առարկայ դարձաւ. կ՛արժէ այս մասին լրացուցիչ ու հիմնական տեղեկութիւններ ունենալ: Կիլիկիոյ Ատանա քաղաքէն 10 քիլոմեթր դէպի արեւելք, Միջերկրական ծովէն 32 քիլոմեթր դէպի հիւսիս, Ինճիրլիք շրջանին մէջ 1951-ին հաստատուեցաւ ամերիկեան օդային ռազմակայան, որ նաեւ կը ծառայէ ՕԹԱՆ-ի` շուրջ 13,4 քառակուսի քիլոմեթր հողի վրայ, վարձակալութեան համաձայնութեամբ: Համաշխարհային Բ. պատերազմի...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Գիտեմ, որ մարդիկ ինձ սիրում են: Բայց դա նրանից է, որ ես էլ իրենց եմ շատ սիրում, բոլորին` մէկ առ մէկ: Լիաթոք ծիծաղ եմ ցանկանում ձեզ, լուսաւոր ժպիտ եւ մեծ նուիրուածութիւն դէպի արուեստը: Հայրենիքի զգացողութիւնը պահէք ձեր մէջ, ինչպէս սէրն էք պահում ձեր սրտում, հոգով ու սրտով կապուած մնացէք հող ու ջրին, հոգեւոր հարստութեանը»: Արդեօք ինչպէ՞ս մարդ կարող...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ստորեւ կը ներկայացնենք Թուրքիոյ մէջ տեղի ունեցած յեղաշրջման ձախող փորձին մասին հայ եւ օտար քաղաքական գործիչներու, մեկնաբաններու, լրատու միջոցներու, ինչպէս նաեւ ընկերային ցանցերու միջոցով արտայայտուողներու կարծիքներէն հատուածներ: Նկատի ունենալով, որ Թուրքիոյ մէջ յաջող բեմադրութիւններ կ՛ըլլան, օրինակ` Էրտողան կամուրջին վրայ «պատահմամբ» կը փրկէ անձնասպանութիւն «փորձող» մարդ մը, քիչ չեն անոնք, որոնք կ՛ենթադրեն, թէ յեղաշրջումը բեմադրուած էր... Նախ` հայ ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Խորհրդային Միութեան լուծարքով (25 դեկտեմբեր 1991-ին), ինչպէս նաեւ Անկախ հանրապետութեանց հասարակապետութեան ստեղծումով ծայր առած իրադարձութիւնները իրենց շեշտակի անդրադարձը ունեցան նաեւ Արցախի վիճակին վրայ: Արցախէն եւ շրջակայքէն խորհրդային ուժերու հեռացումը ընթացք առաւ 1991-ի վերջին օրերուն, հայերն ու ազերիները ձգելով դէմ դիմաց: Խորհրդային ուժերու հեռացման պայմաններուն տակ Ազրպէյճանի իշխանութիւնները պաշարեցին Աղտամի եւ Գանձակի այն կեդրոնները, ուր կը գտնուէին խորհրդային ուժերու...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ամէն Գնով Պէտք Է Պահպանել Մեր Բոլոր Վարժարանները` Մեր Գաղութին Ներուժը Լիբանանահայ վարժարաններու ամավերջի հանդէսներուն առիթով կ՛արժէ մասնաւորել Լիբանանի տարածքին հաստատուած տարագիր հայ ժողովուրդին ուսումնատենչ յատկանիշը` նորահաս սերունդներուն մէջ ազգային ու հայկական լեզուամշակութային կրթութիւն դրոշմելու` սփիւռքեան այս օտար ափերուն: Սկզբնական օրերէն, 1920-էն սկսեալ, գերմարդկային ճիգերով, տարբեր ժամանակներու, հաւանաբար հարիւրէ աւելի դպրոցներ հիմնուած են Լիբանանի 32 քաղաքներու, գիւղերու եւ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Ամբողջ աշխարհի մէջ, մանաւանդ` ամառնային արձակուրդներու շրջանին, քիչ չեն այն ընտանիքները, որոնք  իրենց երեխաները բանակումներու կը ղրկեն, արտատնային գործունէութեան: Մեր հայկական իրականութեան մէջ, Հայաստանէն մինչեւ սփիւռքի հայկական բոլոր գաղութները, տարիներէ ի վեր սկաուտական շարժումներով, պատանեկան, երիտասարդական, մշակութային եւ բարեսիրական միութիւններու միջոցով նման շատ անհրաժեշտ բանակում- հաւաքներ կը կազմակերպեն, որոնց դրական արդիւնքներն ու արձագանգը անշուշտ նորութիւն չէ: Սակայն...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Արցախի մէջ հայ ազատամարտիկներ 1991 նոյեմբերին գօտեպնդիչ յաղթանակներ արձանագրեցին, Հադրութի շրջանին մէջ հայկական գիւղեր ազատագրելով: Արդարեւ, Հադրութի շրջանի հայկական Ծամձոր եւ Սարինշէն գիւղերու բնակիչները բռնի կերպով տեղահան եղած էին: Նոյեմբեր 15-ին հայ ազատամարտիկներ սաստիկ կռիւներ մղելով հակառակորդէն գրաւեցին հաղորդակցութեանց յատուկ աշտարակը, որ կը գտնուէր Սարինշէն գիւղին մօտակայ բարձունքին վրայ: Այնուհետեւ անոնք շարժեցան դէպի Ծամձորն ու Սարինշէնը: Ազերի ՕՄՈՆ-ականներ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Շահումեանի Գիւղերուն Ծանր Վիճակը Լեռնային Ղարաբաղ 1991 սեպտեմբերի սկիզբը անկախութիւն հռչակեց Ազրպէյճանէն, որմէ ետք ալ Հայաստանի Հանրապետութիւնը անկախութիւն հռչակեց: Նոյն օրերուն տեղի ունեցան ժելեզնովոտսքի բանակցութիւնները, որուն հիմամբ պիտի վերահաստատուէր նախկին իրավիճակը, վերջակէտ մը պիտի դրուէր հայ-ազերի բախումներուն եւ գաղթականները պիտի վերադառնային իրենց տուները: Յաջորդող օրերուն, ժելեզնովոտսքի համաձայնագիրին «պտուղներէն» սկսաւ բաժին հասնիլ նաեւ Ստեփանակերտի, որ ռմբակոծուեցաւ եւ յարձակման ենթարկուեցաւ:...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Նա տեսել է արեւային մի քաղաք... Ինչպէս մաքուր մարմարի կապոյտ կողին նկարած Արեւային ժամացոյց` քարտէ՜զն ահա քաղաքի, Պողոտաներ, փողոցներ` բոլորաձիգ երկարած, Իսկ կենտրոնում երկնահաս, գրանիտէ մի բագին» ԵՂԻՇԷ ՉԱՐԵՆՑ Չարենցի այս տողերը  ճարտարապետ, Երեւանի յատակագծի հեղինակ,  հայ նոր ճարտարապետութեան հիմնադիր Ալեքսանդր Թամանեանին են նուիրուած: Նաեւ այս օրն է իրեն  նուիրուած` յուլիսի 1-ը ` Ճարտարապետութեան համաշխարհային օրը, որը նշւում...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Հայաստանի, Հայոց ցեղասպանութեան եւ ղարաբաղեան հակամարտութեան մասին կրկին անդրադարձան միջազգային հեղինակաւոր լրատու միջոցներ, ինչպէս նաեւ` թրքական իշխանամէտ եւ ընդդիմադիր լրատու գործակալութիւններ, կայքեր ու թերթեր: Յստակ է, որ Ֆրանչիսկոս պապը այս քարոզչութենէն հեռու եւ շատ աւելի բարձր հոգեւորական է, որուն արժանիքներն ու պատգամները նշելէ աւելի`  համաշխարհային տեղեկատուական մարզը զբաղեցաւ այլ հաշիւներով, որոնց մէկ կարեւոր մասը` ի նպաստ մեզի:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Շահումեանի Գիւղերու Ինքնապաշտպանութեան Կռիւները Շահումեանի շրջանին մէջ ազերիներու բռնութիւնները եւ հայկական գիւղերու վրայ յարձակումները 1991-ի յուլիսի կէսերուն սաստկացած էին, նպատակ ունենալով բռնագաղթի մղել հայ գիւղացիները: Էրքէջի, Բուզլուխի եւ Մանաշիթի բնակիչները հեռացած էին իրենց տուներէն եւ անտառները ապաստանած` բուռն դիմադրութիւն ցոյց կու տային: Միւս կողմէ, խորհրդային ուժերը, որոնք պարտականութիւն ունէին ժողովուրդը պաշտպանելու եւ կարգ ու կանոնը պահպանելու, կը մնային...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Խնդրում եմ աղօթել ինձ համար, ես մի քանի օրից ուխտագնացութեան կը լինեմ Արեւելեան երկրում` Հայաստանում` առաջինը ժողովուրդներից, որ ստացաւ Յիսուսի Աւետարանը»: Մի քանի օր առաջ Հայաստան այցի մասին ասել էր Հռոմի սրբազան քահանայապետ պապ Ֆրանչիսկոսը: Ու մինչ նա խնդրում էր աղօթել, հայաստանցի բնակիչների որոշ կենցաղային «աղօթքներ» արդէն իսկ հասել էին իրենց նպատակին: Օրինակ` Գիւմրի քաղաքում խանդավառօրէն վերանորոգւում էին...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Պետական այրերը, մանաւանդ առաջին դէմքերը միշտ լուսարձակներու տակ կ՛ըլլան` իրենց երկրէն ներս եւ դուրս: Ստրկամիտները կը փառաբանեն, ընդդիմադիրները կը չարաբանեն, իսկ բախտախնդիրներն ալ կը բամբասեն: Յատկապէս նախագահները այս մասին քաջատեղեակ ըլլալով` մնայուն պրկումի մէջ կ՛ըլլան, եւ այդ պատճառով ալ դիւրին կ՛ըլլայ անոնց որեւէ խօսքը կամ արարքը հեգնել, յատկապէս` ներկայ ժամանակներուն, երբ ընկերային կայքերը այնքա՜ն լաւ կարելիութիւններ կը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Տեղահանութեան Վերջնագիր Հայ Գիւղացիներուն Արցախի եւ շրջակայ գօտիին վիճակը կը մնար մտահոգիչ. ազերի ՕՄՈՆականներու, խուժանին եւ խորհրդային բանակին գործակցութեամբ, հայ գիւղացիներ բռնի կերպով տեղահան կ՛ըլլային եւ կը փոխադրուէին Հայաստանի սահմանը: Հատրութի շրջանի գիւղերէն հարիւրաւոր հայեր 1991 մայիսի կէսէն ետք բռնի կերպով տեղահանուեցան եւ փոխադրուեցան Գորիսի շրջանը: Հետագային տեղահանուածներէն փոքր թիւ մը վերադարձաւ իր բնակավայրերը, սակայն Բերդաձորի եւ Հատրութ...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Լիբանանի մէջ երէցները կը պատմեն, թէ հանրապետութեան նախկին նախագահներէն Սլէյման Ֆրենժիէ (1970, երեսփոխան Ս. Ֆրենժիէի մեծ հայրը) նախագահ ընտրուելով` յայտարարած է, որ օր պիտի գայ, երբ լիբանանցիները այլեւս դռները պիտի չկղպեն (այնքան ապահով պիտի ըլլայ): Եկած են քաղաքացիական պատերազմի օրերը, եւ մարդիկ իսկապէս պէտք չեն ունեցած կղպելու դռները, որովհետեւ ո՛չ դուռ մնացած է, ո՛չ ալ պատուհան: Այսպէս...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ «Չլինել ժամանակից դուրս, բայց լինել ժամանակից վեր»: Այս խօսքերը պատգամած մարդը հետագայում սեփական օրինակով պիտի փաստէր, որ հնարաւոր է լինել նոյնիսկ առաւել յաւերժ քան ժամանակը` որպէս բացառութիւն` hէնց նոյն չգրուած օրէնքով, որով ասենք, ձմրան կէսին ծիրանենին է ծաղկում: Այսօր լրանում է յաւերժի ճամբորդ հանճարեղ Պարոյր Սեւակի մահուան 45-րդ տարելիցը:  Նա կեանքից հեռացաւ 1971 թուականի յունիսի 17-ին` ինքնաշարժի...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Հայ, ռումանացի, արցախաբնակ: Խօսքը ոչ թէ երեք տարբեր, այլ մէկ անձի մասին է: Քրիստինա Ռակեդջեանը ծնուել-մեծացել է Ռումանիայում, յետոյ բնակութուն է հաստատել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան մէջ: Ազգութեամբ, հոգով ու մտածելակերպով հայ է: Վերջին անգամ` 2012-ին, երբ զրուցում էի նրա հետ, 2 տարի էր, ինչ տեղափոխուել էր Արցախ եւ ընտանիք կազմել: Թէեւ հասցրել էր «ճաշակել» նոր բնակավայրի ինչ-ինչ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայկական Գիւղերէ Բռնի Տեղահանութիւն Գետաշէն Արցախի հայկական բնակավայրերուն վրայ ազերիներու յարձակումները սաստկացած էին: 1991-ի յունուարին Բերդաձորի հայկական չորս գիւղերը բախումներու թատերաբեմ հանդիսացան: Իր կարգին խորհրդային բանակը խուզարկութիւններ կատարեց շրջանին մէջ. ձերբակալուեցան քանի մը հայեր. որոշ թիւով անհատներ ալ կարճ ժամանակամիջոցի մը համար արգելափակուեցան: Խուզարկութիւններ եւ ձերբակալութիւններ տեղի կ՛ունենային նաեւ Արցախի այլ շրջաններու մէջ: *** «Ազդակ», 24 ապրիլ 1991-ի...

Պատրաստեց` ՄԱՐԳԱՐԻՏԱ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Այն շրջանները, որտեղ նրանք ապրում էին, բարձրադիր էին. ձմրանը ամբողջութեամբ ծածկւում էին ձիւնով: Համարեա անհանար էր լինում որս գտնելը: Սակայն բնութեան գրկում ծնուած հմուտ որսորդները երբեք չէին լքում իրենց բնակավայրը: Լինելով նաեւ վարպետ լողորդներ` նրանք համարձակօրէն սուզւում էին լճի մէջ եւ ձուկ որսում: Թէեւ ձմրան ամիսներին լճի ջերմաստիճանը հասնում էր մինչեւ նուազ 45-ի, այդուհանդերձ, խստաշունչ բնութիւնը իրենց...

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչնալու մասին Գերմանիոյ խորհրդարանի 2 յունիսի պատմական որոշումին, արձագանգին եւ հետեւանքին մասին միջազգային մամուլը, կայքերն ու պատկերասփիւռի կայաններ նոյն եւ յաջորդ օրը անմիջապէս անդրադարձան, ոմանք խմբագրականներով, ոմանք հեղինակաւոր մեկնաբաններու յօդուածներով, իսկ ուրիշներ իբրեւ լուր հաղորդեցին` իրերը իրենց իսկական անուններով կոչելով: Յաճախ արծարծուեցան թուրք-գերմանական, թուրք-եւրոպական ներկայի խնդիրները (ներգաղթեալներ, մուտքի արտօնագիր, ահաբեկչութիւն), սակայն Հայոց ցեղասպանութեան առնչութեամբ բացայայտ...