Անդրադարձ

ԳԱՌՆԻԿ ԱՒ. Ք. Գ. Բ.- Սփիւռքին «Բնազանցութի՞ւն» Մը «Ինքնագիր»-ի կայքէջին վրայ 23 օգոստոս 2020-ին հրապարակուած էր Մարկ Նշանեանէն «զեկոյց» մը` «Երկգլխանի հրէշը» տիտղոսով: Անիկա խօսուած է 2013-ին, USC-ի մէջ գումարուած գիտաժողովի մը, որուն առաջադրութիւնն էր` յետ Հայաստանի անկախացման` սփիւռքի մասին վերամտածելու անհրաժեշտութիւնը: Զեկոյցէն ետք, Երեւանի մէջ 2024-ին լոյս տեսաւ որպէս վերջընթեր գլուխը Նշանեանի «Թարգմանական դամբանական» գիրքին: «Երկգլխանի հրէշ»-ը միտքերու պարզադրում...

ՄԱՇՏՈՑ Թ. Ծ. Վ. ԶԱՀԹԷՐԵԱՆ Պատրիարքական փոխանորդ Զմմառու Պատրիարքական կղերի միաբանութեան եւ Մեծաւոր Զմմառու վանքին Իգնատիոս Մալոյեանը1896-1898 Զմմառու պատրիարքական կղերի միաբանութեան վանաբնակ քահանաներու եւ նորընծաներու հոգեւոր հօր պաշտօնը կը ստանձնէ: Այս պաշտօնը կը պահանջէր խոր հոգեւոր ընկալում, մանկավարժական հմտութիւն եւ օրինակելի վարք, որոնցմով օժտուած էր Մալոյեան: Հոգեւոր հօր պաշտօնը Զմմառու վանքին մէջ կարեւոր էր այդ առումով, որ վանքը կը ծառայէր...

ՇԱՂԻԿ ԿԱՐՕ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Օգոստոս 7 էր.. Հայրս ժամանած էր Երեւան, որպէսզի մասնակցի Համազգայինի կողմէ կազմակերպուած` Քեսապի զաւակ, մտաւորական եւ դասախօս դոկտ. Յակոբ Չոլաքեանին նուիրուած մեծարման հանդիսութեան: Նկատի ունենալով անոր ազատ ժամանակուան սահմանափակ ըլլալը, քոյրս, ես ու եղբայրս կազմած էինք ծրագիր, թէ մեզմէ ո՛վ եւ ե՛րբ անոր հետ ժամանակ պիտի անցընէր: Թէեւ Սուրիոյ պատերազմի ճիրանները իրարմէ բաժնեցին մեզ, բայց եւ այնպէս,...

ԶԱՐԵՀ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Քառասունչորսօրեայ պատերազմէն եւ յատկապէս Արցախի ամբողջական յանձնումէն ետք, խաղաղութիւն բառը ամէնօրեայ դրութեամբ հնչել սկսաւ իշխանութեան եւ անոր հետեւորդներու ելոյթներուն եւ գրառումներուն մէջ: Պատերազմի ահաւոր ու անբացատրելի հետեւանքներէն, ինչպէս նաեւ քաղաքական ու ռազմավարական անհասկնալի բացթողումներէն ետք, ինչպէ՞ս խոյս տալ պատասխանատուութենէ, ինչպէ՞ս շրջել էջը, ինչո՞վ  խաբել ընտրազանգուածը եւ վերականգնել  վստահութիւնը, պահել իշխանութիւնը եւ շարունակել «առաքելութիւնը»... Հակառակ պարագային եւ բնական պայմաններուն...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Հաւատաւոր մըն ալ կորսնցուցինք: «Ողն ու ծուծ»-ով ՀՄԸՄ-ական մը: ՀՄԸՄ-ի եւ անոր ազգային-գաղափարական արժէքներուն բուռն պաշտպան մը, որուն միութենական գործունէութիւնը երկարեցաւ 67 տարիներու վրայ: Յարութ Չէքիճեան հաւատաւորը, վաստակաւոր ՀՄԸՄ-ականը, միութեան Կեդրոնական վարչութեան նախկին անդամը եւ «Արժանեաց» շքանշանակիրը ամբողջ կեանք մը ապրեցաւ ՀՄԸՄ-ի մէջ եւ ՀՄԸՄ-ը ապրեցուց բոլորին մէջ: Խօսեցաւ, գրեց եւ միշտ երախտապարտ մնաց այն միութեան, որ մեծ...

ՀՐԱՉ ՎԱՐԺԱՊԵՏԵԱՆ Մարսէյ-Փարիզ գնացքին մէջ եմ: Կեդրոնական Ֆրանսայի դաշտերուն մէջ հեղեղ է: Տխուր է եղանակը: Օրաթերթերուն կարեւոր վերնագիրները կամ զիս հետաքրքրող լուրերը կարդացի, հերթը հասաւ ընկերային ցանցերուն: Դիմատետրը կը բանամ եւ ... մահազդ: Համօ Վարդանեան: Մարմինէս սարսուռ կ՛անցնի, ահաւոր կը ցնցուիմ: Խոնաւցած աչքերս կը փակեմ, եւ ... կը սկսի անցեալի ժապաւէնը մտապաստառիս վրայ տողանցել: Քառասուն տարի ետ կ՛երթամ: 1986, Ճեմարանի...

Հայ ժողովուրդի հոգեւոր ու մշակութային ժառանգութեան մէջ Սուրբ Գէորգը (յայտնի նաեւ որպէս Սուրբ Գէորգ Զօրավար) ունի յատուկ տեղ: Ան քրիստոնէական եկեղեցւոյ մէջ, պատկառելի մարտիրոս մըն է, որ իր կեանքով եւ նահատակութեամբ դարձած է հաւատքի, քաջութեան եւ զոհաբերութեան խորհրդանիշ: Սուրբ Գէորգի կերպարը Ըստ աւանդութեան, Գէորգ ծնած է Կապադովկիոյ մէջ (մօտ երրորդ դար) ու դեռ երիտասարդ հասակին զինուորական ծառայութեան անցած է: Անոր...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հասարակութեան մը կարեւորագոյն  արժանիքներէն մէկն է ճանչնալ եւ գնահատել   իր երախտաւորները: Նման տիպար անձնաւորութիւն մըն է բարեկամս` Կիրակոս  Գույումճեանը, որ տարիներ շարունակ իր ողջ հաւատքն ու եռանդը ներդրած է հայրենիքին, շրջապատին, Հայ դատին եւ հայմշակոյթի պաշտպանութեան: Նկարագիրով աշխատասէր ու յամառ է, բայց միեւնոյն ժամանակ` մեղմ ու ընկերասէր: Իր անձնական օրինակով ցոյց կու տայ, որ հայրենասիրութիւնը զգացմունք չէ  միայն,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Սիրելի՛ Յարութ, Մեկնումիդ գոյժը ցնցող էր հարազատներուդ, ընկերներուդ ու բարեկամներուդ, նա՛եւ ինծի համար, չմանրամասնեմ, թէ ինչո՛ւ: Քանի մը օր առաջ «Ազդակ»-ի էջերուն լոյս ընծայուած հակիրճ կենսագրականդ ալ բաժին ունեցաւ, որ քիչ մը աւելի խորանամ յուշերուս շտեմարանին մէջ, եւ ահա կը փորձեմ հետդ հեռակայ զրոյցի նստիլ: Սովորաբար մարդս կը զրուցէ իրեն պէս աշխարհի վրայ եղողներու հետ, զրոյցը կ՛ըլլայ ուղղակի,...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Շատ ծիծաղելի կը թուի երբեմն, երբ լիբանանահայութեան մէջ կը լսենք զրոյցներ ամերիկահայութեան, ֆրանսահայութեան եւ այլնի... այլասերումին շուրջ, երբ հոս` Լիբանանի մէջ, արդէն իսկ սկսած ենք ձուլուիլ եւ մեր ինքնութիւնը կորսնցնել: Լիբանանի մէջ բնակող հայութեան թիւը կը հասնի 200 հազարի, եւ տօնական օրերուն եկեղեցիներու խեղճ յաճախումի վիճակը մեծ հարցումներու դուռ կը բանայ: Կրնան ոմանք առարկել, թէ եկեղեցի յաճախողներով չէ,...

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ 1973-ին, Խորհրդային Միութեան ֆութպոլի ախոյեանութեան Արարատ - Տինամօ Քիեւ աւարտական խաղի նախօրեակին, գծանկար մը կար Արարատ լերան խորքով եւ մօտաւորապէս հետեւեալ մակագրութեամբ. «Արարատցի՛ք, թէ Արարատից մի քայլ իջնէք ցած, ձեզ չի ների ո՛չ հայ ազգը, ո՛չ Մասիսը, ո՛չ էլ Աստուած»: Արարատի պատմական յաղթանակէն ետք նոյն գծանկարին մակագրութիւնը փոխուած էր. «Արարատցիք, Արարատից չիջաք ցած, ձեզ կ՛ողջունէ ե՛ւ հայ...

Հայ դպրոցը ունի յստակ ազգային առաքելութիւն: Այսօր լիբանանահայ բոլոր վարժարաններու պարտքն է պատրաստել գիտութեամբ ու մարդկային արժէքներով զինուած հայեր, որոնք վաղը իրենց մասնակցութիւնը պիտի բերեն մեր ընկերութեան զարգացման եւ իրենց ներդրումը պիտի ունենան հայրենիքի բարգաւաճման ճիգերուն մէջ: Անցնող տարիներու մեր ազգի դիմագրաւած նոր տագնապները` Հայաստանի իշխանութիւններու կողմէ Արցախի յանձնումը, ապազգային մօտեցումները, հայ-թրքական եւ հայ-ազրպէյճանական այսպէս կոչուած «բարեկամութիւնները», հոգեւոր-ազգային արժէքներու նկատմամբ...

Մարսէյի մէջ օրերս տեղի ունեցաւ Հայ դատի պայքարի շարունակականութեան հիմնախնդիրին նուիրուած Հայ դատի ամառային համալսարանի երկրորդ շրջանը` կազմակերպուած ՀՅԴ Հայ դատի Ֆրանսայի յանձնախումբին կողմէ: Նախաձեռնութեան ներկայ գտնուեցան շուրջ 200 մասնակիցներ, եւ կայացան քննարկման չորս սեղաններ` հայ համայնքի ներկայիս մարտահրաւէրները վերլուծելու նպատակով, այդպիսով անդրադառնալով ֆրանսահայերուն` որպէս քաղաքացիներու, պարտականութիւններուն, Հայ դատի եւ Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան քաղաքականութեան տարանջատման, երիտասարդ սերունդի կրթութեան եւ հարցական...

ՍԱՐԳԻՍ ՔԷԼ ԽԱՉԵՐԵԱՆ Սենեակին մէկ մոռցուած անկիւնը, մեծ մօրս հին օթոցին տակ, փոշիներուն տակ խեղդուած` յոգնատանջ gramophone մըն էր, փոշիով ծածկուած, բայց միշտ հաւատարիմ: Կիսաբաց բերանով կը մրմնջէր valse մը, որ հայրս կը սիրէր լսել, իրիկունները, երբ թէյը գոլ էր, մոմերը` կիսահալ: Յուշ մը` սահուն, փախած արեւմտեան գիշերներէն, կը կաթէր անոր ժանգոտ սլաքին պաղ երկաթէն, եւ կը թափէր իր շշուկը,...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Եթէ Հայաստանի, նաեւ` սփիւռքի մէջ կան կամակոր բթացեալներ, որոնք կը հաւատան, թէ փաշինեանական` «խաղաղութիւնը հասած է» քարոզը սուտ ու անրջային չէ, անոնք պէտք է իրենց գլուխները անգամ մը եւս զարնեն դաժան իրականութեան պատին: Ազրպէյճան երկուշաբթի (22 սեպտեմբերին) իր մէկ պաշտօնական պատգամաբերին բերնով վերահաստատեց այն, ինչ որ հայրենապաշտպան ընդդիմադիրները իբրեւ իրերայաջորդ ահազանգ հնչեցուցած են աւելի քան հինգ տարիէ ի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի ամէնօրեայ յայտարարութիւններուն արձագանգելը լիաժամ աշխատանք է: Ես ոչ մէկ հաճոյք կը ստանամ զայն բազմիցս քննադատելէ, սակայն անպատասխանատու պիտի ըլլայ անտեսել անոր հակազգային դիրքորոշումները` առանց մտահոգուելու անոնց կործանարար հետեւանքներուն մասին: Ահաւասի՛կ` անոր վիճայարոյց յայտարարութիւններուն վերջին օրինակը: Սեպտեմբեր 15-ին Երեւանի մէջ տեղի ունեցած «Համապարփակ անվտանգութիւն եւ դիմակայութիւն 2025» միջազգային համաժողովին արտասանած իր 46 վայրկեան տեւած խօսքը Փաշինեան...

ԶԱՒԷՆ ԼԻՅԼՈԶԵԱՆ Բառախաղ չէ: Մեզ` հայերս, ի՛նչը բաժնեց: Մեզ բաժնեցին թշնամիները, հուրով-սուրով երկիրը բաժան-բաժան ըրին: Պատերազմները, բռնագաղթը, կոտորածն ու վերջապէս, ցեղասպանութիւնը` մարդիկը կոտորելով, հայրենազրկելով, հարկադիր կրօնափոխ ընելով, մայրենի լեզուն արգիլելով, հայրենիք վերադարձը չթոյլատրելով, մատնիչ եւ դաւաճան դարձնելով` բաժնեցին: Հազարամեակներ հայը իր հայրենիքին մէջ ենթարկուեցաւ հարկադիր բաժանարարութեան, երբ չկարողացաւ իր կայքը, իր հողը, երկիրը, պետութիւնը պաշտպանել: Այս ամբողջ եղելոյթը մէկ բառով...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Սփիւռքահայ առօրեան, իր բազմաձայն ու բազմազան իրականութիւններով, ունի մէկ հիմնական առաքելութիւն` հայապահպանում: Հայապահպանութեան` կարեւորագոյն սիւները դպրոցն ու եկեղեցին են անկասկած: Հայապահպանում չի նշանակեր միայն մեր ժողովուրդին պատմական յիշողութիւնը կենդանի պահել, այլ նաեւ` մայրենի լեզուն, գրականութիւնը, մշակոյթը եւ ազգային արժէքները: Ահա՛ այստեղ է, որ հայագիտութիւնը կը ստանայ կենսական ու անփոխարինելի դեր: Առանց դպրոցի եւ եկեղեցիի` անսնունդ կը մնան մնացեալ...

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔԵԱՆ Այն, որ Թրամփը (թէպէտ` ինչ-որ տեղ իրաւացիօրէն) օրնիբուն դատափետում է իր նախորդին` սեփական ձախողումներն արդարացնելու մտօք, պարզ է ու մեկին բոլորի համար: Եւ արդէն, առաւել քան երբեւէ, փաստ է հանրապետական Թրամփի նախընտրական խոստումների անկատարութիւնը, ինչքան էլ որ դրանում մեղադրւի դեմոկրատական Պայտընը… Մինչ այս, մինչ այն, բայց եւ այնպէս նաեւ փաստ է, որ ամերիկեան հասարակա-քաղաքական բազմաշերտ ընտրանին սկսել է...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հին առածը կ՛ըսէ` պատմութեան էջերը կը գրուին  թագաւորներու ու բռնատէրերու հրամանով: Բայց յաւիտենապէս ճիշդ չէ այս   հասկացողութիւնը: Պատմութիւնը նաեւ կը գրուի ժողովուրդներու խիզախ արտայայտութիւններով: Յաճախ օրուան մը դէպքը բաւարար է` նկարագրելու տուեալ  ժողովուրդին կամքը: Պապ Ալիի ցոյցը, որ տեղի ունեցաւ 18 սեպտեմբեր 1895-ին, Պոլսոյ մէջ, այդպիսի պատմական վկայութեան մը վառ օրինակն է: Պապ Ալիի ցոյցը կ՛արտայայտէր հայ  ժողովուրդին...