Անդրադարձ

ՍԳԱԿԻՐ ԵՐԲԵՄՆԻ ԱՇԱԿԵՐՏՈՒՀԻՆԵՐԷԴ ՄԻՆ Սիլվա Պեզիրճեան-Ճերմակեան ծնած է 1947-ին, Կիպրոս: Ինքը եւ իր մէկ հատիկ քոյրը դուստրերն էին Ցեղասպանութենէն վերապրած թալասցի-կեսարացի  Սարգիս Պեզիրճեանին եւ ատանացի Շաքէ Որսկանեանին: Ապրած է Նէյափոլիս, Կիպրոս, մինչեւ թուրքերուն 1964-ի վայրագ ներխուժումը, երբ հայերն ու յոյները տեղահանուեցան իրենց բնակավայրէն եւ անցան դէպի Նիկոսիա: Յաճախած է Մելիքեան-Ուզունեան վարժարան, ապա` Ինկլիշ սքուլ, որմէ ետք` Սայփրըս քոլեճ: Մելգոնեան կրթական...

ՊԵՇԻՐ ՕՏԷՅՄԻ ԵՒ ԶՈԷ ՀԱԼԼԻ Պուրճ Համուտի քաղաքապետարանը եւ «Եու. Էն. Հապիթաթ» կը համադրեն իրենց ջանքերը` անվտանգ դարձնելու նախ եւ առաջ բնակարանները: Պուրճ Համուտի եւ Նապաայի փողոցները նորէն հասանելի են, եւ կարգ մը խանութներ արդէն վերաբացած են իրենց դռները: Կեանքը կամաց-կամաց կը վերադառնայ Պէյրութի հարաւը գտնուող այս երկու ժողովրդային թաղամասերուն, որոնք վնասներ կրեցին 4 օգոստոսին Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումին հետեւանքով: Ժըմմէյզիի,...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Համացանցում աչքիս ընկաւ նոյեմբերի 14-ին լոյս տեսած մի հրապարակում, որի վերնագիրն էր. «Կորուստի ահաւորութեան անհամաչափ ընդվզումի լոյսին տակ»: Այս նիւթի հրապարակման օրուանից որոշակի ժամանակ է անցել, բայց, ինչպէս ասում են, արծարծուած խնդիրները արդիականութիւնը չեն կորցրել եւ որոշեցի արձագանգել: նիւթի հեղինակը այն մարդկանցից է, որոնք 2018-ին Նիկոլի յեղափոխութեան փարոսն ուղեցոյց դարձրած «նոր ուղի» ընտրեցին իրենց համար: Ինչպէս վերնագիրն է...

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Տիրոջը օրը գիշերուան գողի պէս պիտի հասնի» (Ա. Թեսաղոնիկեցիս 5.2): Աստուածաշունչին մէջ մարգարէական գիրքերը լեցուն են մարգարէական տեսիլքով, անոնք կրնան նոյնիսկ սահմռկեցուցիչ տրամադրութիւններ եւ մթնոլորտ ստեղծել: Աւելի՛ն. Աստուածաշունչի «Յայտնութիւն Յովհաննու» գիրքը կը բնութագրէ «աշխարհի վերջը», ինչպէս որ մեր պատանեկան տարիներուն վարժ էին սորվեցնել մեզի:  Մարգարէական գիրքերը կը խօսին գալիք օրերու մասին, եւ թէ ինչպէ՛ս կը բացատրուի Տիրոջ...

ՎԱՐՈՒԺԱՆ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ Գիշերները խառնուած էին: Գորոնան, մեր բառբարին մէջ` գրանը (համաճարակ) երկրորդական կարգի անցած էր: Պէյրութի նաւահանգիստի մահասփիւռ որոտումը, որուն մասնակից եղանք զոհերով` նոյնպէս: Լիբանանի տնտեսական ահաւոր տագնապը` դարձեալ: Հրատապ կը մնար Արցախը: Վերջին մի քանի գիշերները, մինչ պատերազմը օրէ օր կը ճնշէր, Աստուածաշունչ մատեանին մէջ կը դեգերէի: Հին Կտակարան… Խռոված էր հոգիս, իսկ միտքս` շուարած… Բարի ստեղծագործութեան, խաղաղութեան, անաչառութեան...

5 հոկտեմբեր 2020-ին Հայաշէնը եւ համայն հայութիւնը կորսնցուցին իրենց շատ սիրելի զաւակներէն բարերար Հրայր Սողոմոնեանը: Հրայր Սողոմոնեան ծնած է Հայաշէն, 1948-ին, յաճախած է շրջանի Ազգային Թորգոմեան վարժարանը, որմէ ետք իր միջնակարգ ու  երկրորդականի  ուսումը  ստացած Էշրեֆիէի Հայ աւետարանական կեդրոնական բարձրագոյն վարժարանին մէջ, զոր աւարտած է 1967-ին: Համալսարանական ուսումը շարունակած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ: Ընկեր Հրայր Հայաշէնի մէջ նախապատերազմեան շրջանին,...

ՄԱՐՕ ՔԷՇԻՇԵԱՆ Եթէ անցնող երեսուն տարիներուն համայն հայութիւնը իր օգնութիւններով կեդրոնացած էր ազատագրուած Արցախի հզօրացման եւ բոլոր մակարդակներու վրայ յառաջդիմութեան ու զարգացման վրայ, ապա այսօր այդ նոյն հայութիւնը իր հայեացքը սեւեռած է անիրաւութեամբ, անխոհեմութեամբ եւ անհեռատեսութեան պատճառով գաղթական դարձած արցախցիին տուն, տեղ, սնունդ հանդերձանք ապահովելու հրամայականին վրայ: Ահա իրողութիւն մը, որ անկարելի է մարսել եւ անկարելի է ներել անոր հեղինակներուն,...

ՅԱԿՈԲ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Սիրելի՛ բարեկամներ եւ դաշնակցական ընկերներ, Փոթորկած է հայաշխարհը, ու ամպոտած անոր երկնակամարը: Հայոց ցեղասպանութենէն ետք ազգովին այսքան մեծ հաւաքական ցնցումի չէինք ենթարկուած: Այո՛, ճիշդ է, որ Հայաստանը հարուածած 1988-ի երկրաշարժը, Սումկայիթի փոկրոմները, 1990-ականներու Արցախեան պատերազմին թշնամի ազերիին անմարդկային վերաբերմունքը, տարբեր երկիրներու մէջ պատահած պատերազմներու պատճառով տեղւոյն հայ համայնքներուն ստացած ծանր հարուածները  հայ կեանքը եւ բովանդակ հայութիւնը տարբեր փուլերու...

ՀՐԱՉ ՎԱՐԺԱՊԵՏԵԱՆ ՀՅԴ Արեւմտեան Եւրոպայի կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Վերջին ամիսներուն ֆրանսեւթրքական լարուած յարաբերութիւններու հետզհետէ վատթարացումը, որ Փարիզի կողմէ հասաւ մինչեւ իսկ իր դեսպանը Անգարայէն տուն կանչելու փուլին, թողած է այն տպաւորութիւնը, որ Ֆրանսա շուտով պիտի ճանչնայ Արցախի անկախութիւնը, մանաւանդ արցախեան պատերազմին վերաբերեալ ի նպաստ հայկական կողմին նախագահ Մաքրոնի ծանօթ յայտարարութենէն, ինչպէս նաեւ ֆրանսական քանի մը քաղաքներու կողմէ Արցախի ճանաչման քայլէն...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 10 նոյեմբերին լոյս աշխարհ եկած համաձայնագիրը, ամէնէն հպանցիկ ակնարկով իսկ, ցոյց կու տայ, որ անիկա լոկ զինադուլի` 27 սեպտեմբերին պայթած պատերազմին դադարեցման քայլ չէ, այլ ունի միջազգային ծալքեր, որոնք ահաւասիկ կը քողազերծուին, թաքուն նոր երեսներ ի յայտ կու գան: Շերտ առ շերտ ի յայտ եկող մանրամասնութիւնները` ճակատներու վերիվայրումներ, զինուորական, քաղաքական, ընկերային-տնտեսական եւ այլ, ամէն բանէ առաջ կը հնչեցնեն...

ԱՆԻ ԲՐԴՈՅԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ «Կ՛ողբամ քեզ, հայո՛ց աշխարհ: Կ՛ողբամ քեզ, բոլոր հիւսիսային ազգերուն մէջ վեհագոյնդ, որովհետեւ վերացան թագաւորդ ու քահանադ, խորհրդականդ ու ուսուցանողդ, վրդովեցաւ խաղաղութիւնդ, արմատացաւ անկարգութիւնը, խախտեցաւ ուղղափառութիւնը, հիմնաւորուեցաւ չարափառութիւնը տգիտութեամբ: «... Որովհետեւ մեզի տիրեցին խստասիրտ ու չար թագաւորներ, որոնք ծանր, դժուարակիր բեռներ կը բարձեն, անտանելի հրամաններ կու տան. կառավարիչները կարգ չեն պահեր, անողորմ են, սիրելիներ դաւաճանուած են, թշնամիներ զօրացած, հաւատքը...

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ Խաբուեցայ, խաբուեցար, խաբուեցաւ, Խաբուեցանք, խաբուեցաք, խաբուեցան: Պիտի խաբուիմ, պիտի խաբուիս, պիտի խաբուի, Պիտի խաբուինք, պիտի խաբուիք, պիտի խաբուին: Յետո՞յ... Նորէ՛ն պիտի... Մինչե՞ւ... Մինչեւ որ` Դատողութիւնը փշրէ սուտն ու կեղծիքը, վտարէ դեղին շշուկները, անէացնէ տենչերը հիւանդ եսերուն եւ այրէ ինքնաարդարացման փտած խօսքերը: Մինչեւ որ` Երկիրը Ետ կանչէ որբացած արդարամտութիւնը, Հրահրէ զիրար լսելու ունակութիւնը, Ցրիւ տայ մաղձը նախանձին, սառեցնէ թունաւոր...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Դ. Նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի ներգրաւումը` Հայկական Հարցին մէջ: Ուիլսըն բարոյական բարձր արժանիքի տէր անձնաւորութիւն, կը հաւատար, որ բարոյականութիւնը պէտք է իշխէ քաղաքականութեան վրայ: Իբրեւ նախագահ 1913-1921 տարիներուն` ականատես եղաւ Հայոց ցեղասպանութեան: Ան խաղաղութեան ջատագովը եղած է, սակայն միայն 6 ապրիլ 1917-ին է, որ Գերմանիոյ դէմ (ո՛չ թէ Թուրքիոյ եւ Պուլկարիոյ դէմ) պատերազմ յայտարարեց, երբ վերջինս դրժեց իր խոստումը...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր 17 նոյեմբեր 2020-ին Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին լրագրողներու տուած իր պատասխաններուն մէջ քանի մը կարեւոր մեկնաբանութիւններ ըրաւ արցախեան պատերազմի վերջին զինադադարին վերաբերեալ, որուն համար ան միջնորդեց Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ: Ռուսիոյ ղեկավարը իր հարցազրոյցը սկսաւ արցախեան հակամարտութեան պատմութիւնը ներկայացնելով. «Ամէն ինչ արդէն սկսած էր հեռաւոր 1988 թուականին, երբ ազգամիջեան բախումներ տեղի ունեցան...

ԷԴԻԿ ԱՆԴՐԷԱՍԵԱՆ Մարդկութեան պատմութիւնը բազմաթիւ օրինակներ ունի տապալուած կառավարութիւնների եւ առաջնորդների վաղաժամկէտ, եթէ չասեմ` էքստրեմալ հեռացման: Դա բնական երեւոյթ է, որովհետեւ ժողովուրդ եւ պետականութիւն հասկացութիւնները անհամեմատելիօրէն վեր են իշխանութիւն եւ առաջնորդ հասկացութիւններից: Անբնականը հակառակն է, երբ տապալուած կառավարութիւններն ու դուսպրծուկ առաջնորդները փորձում են իրենց վեր դասել պետութիւնից ու ժողովրդից եւ նոյնիսկ ամենախայտառակ պարտութիւնից ու անձնատուութիւնից յետոյ էլ չեն ցանկանում թողնել...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Էական եւ այժմէական հարցում մը: Բայց պատասխանէն առաջ ըսեմ , որ դիւանագէտ կամ քաղաքական հարցերու վերլուծող կամ գործիչ մը չեմ, ոչ ալ եղած եմ կամ ուզած եմ ըլլալ: «Այդ էր պակասնիս, ըսած էր ողորմած հայրս եւ աւելցուցած, «դուն ո~ւր, քաղաքականութիւն ըսուածը ուր»: Ճիշդ էր: Բայց փառք Աստուծոյ, գոհ եմ, այն ինչ որ եմ: Նաեւ համեստօրէն ըսեմ, որ իմ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Եթէ հայութեան շարքերուն մէջ տակաւին կան մտածողներ, որ Արցախի մէջ մեր կրած հողային եւ մարդկային կորուստները որեւէ ձեւով կրնան արդարացուիլ, ամբողջ հայութիւնը այս վիճակին հասցնողները կրնան գործը շարունակել բան մը չեղածի հոգեբանութեամբ, Եթէ 10 նոյեմբերի տխրահռչակ համաձայնագիրէն աւելի քան 10 օր ետք ի յայտ եկող մութ ծալքերը եւ լեռնացող դառնութիւնները մեզ չեն հասցներ այն ճշմարտութեան, որ Ցեղասպանութենէն եւ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 19. «Նիւ Եորք Թրիպիւն» օրաթերթի 17 Նոյեմբեր 1895-ի առաջին էջի գլխաւոր լուրը՝ «Սարսափը կը տիրէ Հայաստանի մէջ»: Գ. Քոնկրեսին եւ Ծերակոյտին ներգրաւումը Հայկական Հարցին մէջ: Ստորեւ` Մերլ Քուրթիի (Merle Curti, 1897-1996) (18) «Ամերիկեան արտերկրի մարդասիրութեան պատմութիւնը» գիրքէն (19) հատուածներ, որ պատրաստուած է արխիւային բազմաթիւ աղբիւրներէ: ««Տի Աութլուք»-ի (Նիւ Եորք հրատարակուող ամսաթերթ*) 7 դեկտեմբեր 1895-ի թիւին մէջ վերապատուելի Սայրըս...

Ա. Ա. 9 նոյեմբերին Վլատիմիր Փութինի, Նիկոլ Փաշինեանի եւ Իլհամ Ալիեւի միջեւ կնքուած համաձայնութեան իններորդ եւ վերջին կէտին մէջ կ՛ըսուի. «Շրջանին մէջ տնտեսական եւ փոխադրութեան բոլոր կապերը կը վերաբացուին: Հայաստան պիտի հայթայթէ փոխադրութեան կապ` Ազրպէյճանի եւ Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութեան արեւմտեան շրջաններուն միջեւ: Փոխադրութեան կապերը պիտի վերահսկուին Դաշնակցային Ռուսիոյ սահմանապահ ուժերուն կողմէ: Նաեւ պիտի կառուցուի ցամաքային ուղի մը` Նախիջեւանի եւ Ազրպէյճանի...

«Պարտութի՞ւն... Չեմ Ըմբռներ Այս Բառին Իմաստը» (Մարկըրեթ Թաչըր, 1925-2013) Մեծն Բրիտանիոյ հռչակաւոր վարչապետը այս խօսքը ըսած էր այն օրերուն, երբ իր երկիրը պատերազմի մտաւ Արժանթինի դէմ, Փաթակոնիոյ բացերը` հարաւային Ատլանտեանի մէջ գտնուող Ֆոլքլենտ (կամ Մալվինաս) կղզիներու տագնապին օրերուն, ապրիլ-յունիս 1982-ին: Արժանթին փորձեց վերատիրանալ իրը նկատած կղզիներուն, իսկ Թաչըր իր մարտանաւերը ղրկեց տասնեակ հազարաւոր մղոններ հեռուները գտնուող պաղ ջուրեր: Բրիտանացիներուն իւրայատուկ...