Անդրադարձ

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ֆրանսայի ծերակոյտը 25 նոյեմբերին ձայներու մեծամասնութեամբ որդեգրեց «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ճանաչման անհրաժեշտութեան մասին» բանաձեւը, որ կը պարունակէր, ֆրանսական կառավարութեան ուղղուած Արցախի անկախութիւնը ճանչնալու կողքին, շարք մը այլ հայանպաստ կոչեր, ինչպէս` ազրպէյճանական ուժերն ու անոնց աջակցող կազմաւորումները անյապաղ հեռացնել 27 սեպտեմբերի զինուորական գործողութիւններուն սկիզբէն ետք գրաւուած տարածքներէն, բոլոր ջանքերը գործադրել բանակցային հոլովոյթին վերսկսելու, 1994 թուականին գծուած սահմանները ապահովելու, ինչպէս...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Քառասուն եւ աւելի երկար օրեր տեւած մեզի պարտադրուած արցախեան այս մեծ ու ահռելի պատերազմը արդէն վերջ գտած է: Անոր հետ վերջ գտած է նաեւ «Յաղթելու ենք» ամէնօրեայ լոզունգը եւ դժբախտաբար փոխարինուած` «պարտուեցանք»-ով: Արդեօ՞ք պարտուեցանք: Ճիշդ է, որ պատերազմը վերջ գտած է, սակայն` ո՛չ պայքարը: Նաեւ ցաւալի է, որ պատերազմի գերանդին մեծաթիւ զոհեր խլած էր մեզմէ: Բայց նաեւ լաւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Առանց իրարմէ բոլորովին անջատելու Հայաստանի եւ Արցախի նորաստեղծ վիճակները` փորձենք արձանագրել նաեւ շարք մը հարցումներ, որոնք առաւելաբար կապուած են 10 նոյեմբերի համաձայնագիրին յաջորդող փուլը մտած Հայաստանին: (Ինչպէս որ Արցախի մասին մեր արձանագրած հարցումներուն ենթապատկերին մէջ կար Հայաստանը, այս հարցումներուն ենթապատկերին մէջ ալ կայ Արցախը: Իսկ սփիւռքը երկուքին պարագային ալ պարզ հանդիսատես չէ): Անծածկելի իրականութիւն է, որ 10 նոյեմբերի...

Հայաստանի կառավարութիւնը հրապարակեց 27 սեպտեմբերէն Ազրպէյճանի կողմէ Արցախի Հանրապետութեան դէմ սկսած պատերազմական գործողութիւններուն իբրեւ հետեւանք Ազրպէյճանի վերահսկողութեան տակ անցած համայնքներուն ցանկը: Ցանկը հրապարակուած է կառավարութեան կայքին վրայ` այդ համայնքներուն մէջ հաշուըւած քաղաքացիներու աջակցութեան միջոցառման վերաբերեալ որոշման մէջ, որուն նպատակն է աջակցութիւն տրամադրել պատերազմին պատճառով տեղահանուած եւ Հայաստան ու Արցախ գտնուող Արցախի քաղաքացիներուն, որոնցմէ իւրաքանչիւրին պիտի տրամադրուի 300 հազար դրամ: Ազրպէյճանի...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Կը Ներկայացնեմ քանի մը օրինակներ այդ օրերու արեւմտեան մամուլին մէջ լոյս տեսած գրեթէ առօրեայ, հազարաւոր յօդուածներէն, կոչերէն, ծաղրանկարներէն եւ ծանուցումներէն: «Սան Ֆրանսիսքօ Էկզեմինըր»-ի 19 յուլիս 1890-ի առաջին էջին լուրը. «Բռնութիւններ Հայաստանի մէջ. Անգլիան այլեւս պիտի չհանդուրժէ քրիստոնեաներուն դէմ հալածանքը: Կտրուկ նամակ մը  ղրկուած է Դրան, եթէ սուլթանը չմիջամտէ, Անգլիան պիտի միջամտէ. Թուրքիան ահազանգի մատնուած է ռուսական զօրքերուն դէպի...

Երեւանի պետական համալսարանի գիտական խորհուրդը 20 նոյեմբերին գումարած իր նիստին ընթացքին 48 թեր, 5 դէմ եւ 8 ձեռնպահ քուէներով որդեգրեց կոչ յայտարարութիւն` պահանջելով վարչապետ Փաշինեանին եւ կառավարութեան հրաժարականը: Խորհուրդը կ՛անդրադառնայ Ազգային համաձայնութեան ժամանակաւոր կառավարութեան կազմութեան անհրաժեշտութեան` բաղկացած բացառապէս համապատասխան ոլորտներու մասնագէտներէ: Միեւնոյն ատեն խորհուրդը կոչով կը դիմէ հանրութեան` համախմբուելու պետականութեան գաղափարին շուրջ` կտրականապէս մերժելով երկպառակութեան, անջրպետներու խորացման որեւէ փորձ:

Անթոյլատրելի նկատելով հասարակութեան մէջ թշնամութեան, վրէժխնդրութեան, անվստահութեան, ատելութեան սերմանումը` Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահութիւնը յայտարարութեամբ մը պահանջեց Հայաստանի կառավարութեան հրաժարականը: Յայտարարութեան մէջ նշուեցաւ. «2020թ. սեպտեմբերի 27-ին Արցախի Հանրապետութեան դէմ Ազրպէյճանի եւ Թուրքիայի սանձազերծած պատերազմի արդիւնքում Հայաստանի Հանրապետութիւնում եւ Արցախում ստեղծուած ծանրագոյն իրավիճակի կապակցութեամբ Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւնների ազգային ակադեմիայի նախագահութիւնը  յայտարարում է. 1.- Նոյեմբերի 9-ին Ազրպէյճանի, Հայաստանի եւ Ռուսաստանի միջեւ կնքուած...

ՏԱՐՕՆ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ Սեպտեմբեր 27-ով սկսած Արցախեան պատերազմը և յա’տկապէս անոր վախճանը մեզմէ շատերուն համար մեր ազգային կեանքին ամենէն անկիւնադարձային ու բեկումնային հանգրուանը ըլլալու բոլոր տուեալները ունին կարծէք: Ամենալայն երեւակայութիւնը ունեցողն անգամ հաւանաբար դժուար պատկերացնէր թէ մենք սայթաքէինք ու այսքան խոռը իյնայինք: Նոյեմբեր 9-ին ստորագրուած այժմ տխրահռչակ եռակողմանի համաձայնութիւնը, ենթադրելով որ չյայտարարուած ծալքեր չունի, արդէն իսկ բաւականին կը հիասթափեցնէ մեզմէ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 27 սեպտեմբերին պայթած պատերազմին շուրջ ծնունդ առած հարցականները կարելի է բաժնել երկու գլխաւոր ճիւղի, առանց ըսելու, որ անոնք իրարմէ անջատ են. Հայաստանի ու Արցախի վերաբերող հարցումներ: Սկսինք Արցախով (ամէնէն երկար ցանկն ալ սպառիչ պիտի չըլլայ, սակայն առաջարկուած քննութիւնը անպայման որ սպառիչ պէտք է ըլլայ). անոնք պէտք է դրուին համաձայնական կառավարութեան մը կամ եղածը անաչառօրէն քննութեան ենթարկելու կոչուելիք մասնագիտական...

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ Հայ ժողովուրդն անցաւ դժոխքի միջով: Արցախին ու ողջ հայութեանը պարտադրուած պատերազմի հրդեհի մէջ այրուեց ազգի ծաղիկը, նրա սերուցքի մի մասը: Բազմաթիւ են անկրկնելի սխրանքների եւ անձնազոհ վարքի օրինակները, որոնք ակնառու վկայութիւններն են հայ ժողովրդի հերոսական ոգու, որ հպարտութիւն է ներշնչում նման որդիներ ծնող ժողովրդին պատկանելուդ համար: Հերոսներն ու նուիրեալները հաւասար են, նրանք բոլորը նոյն ազգի զաւակներն են, եւ...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սեւրի դաշնագիրը Հայաստանի Հանրապետութեան կարեւորագոյն իրագործումներէն է, իսկ միջազգային իրաւական առումով` կարեւորագոյնը: Ա. Հողային պատմական նախընթացը` հիմքը:           Հայկական հողային պահանջատիրութեան վաւերական մեկնակէտը պէտք է նկատել, ռուս-օսմանեան պատերազմին Ռուսիոյ յաղթանակէն ետք, 13 յուլիս 1878-ի Պերլինի դաշնագիրը (կամ` խորհրդաժողովը), ուր միջազգային ընտանիքին եւ Օսմանեան կայսրութեան կողմէ կ՛ընդունուին եւ կը ճանչցուին հայկական 6 վիլայէթները (նահանգները)` իբրեւ հայկական հողեր: Այլ խօսքով, Օսմանեան...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Դուք ուզեցիք խուսափիլ պատերազմէն ի գին անպատուութեան: Ունիք անպատուութիւնը եւ պիտի ունենաք պատերազմը: ՈՒԻՆՍԹԸՆ ՉԸՐՉԻԼ Գործնապաշտ հայեր եւ օտար խօսակիցներ կը զարմանան, որ դար մը առաջ ստորագրուած դաշնագրին մասին կը խօսինք: Ժամանակը եւ կեանքը արագացած են, քաղաքացիներու եւ պետութիւններու դիմագրաւած հարցերը աճած են: Այսօր, երբ պսակաձեւ ժահրը ամէն օր կեանքեր կը խլէ, կեանքերու կը սպառնայ, ի՞նչ այժմէականութիւն կրնայ...

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ Խ. Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Համաշխարհային պատմութեան ամպիոնի վարիչ, պ.գ.դ., փրոֆեսէօր Պատմաբանի դիտարկում Համեստ դիտարկումը կատարւում է նոյեմբերի 22-ի առիթով: Ուղիղ հարիւր տարի առաջ այս օրը` 1920 թ. նոյեմբերի 22-ին Միացեալ Նահանգների նախագահ Ուտրօ Ուիլսընը (Woodrow Thomas Wilson) կատարեց Սեւրի պայմանագրով նախատեսուած Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ սահմանագծումը: Այսպէս. 1920 թ. օգոստոսի 10-ին Փարիզի արուարձան Սեւրում համաշխարհային...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ 10 նոյեմբերի համաձայնագիրը անվիճելիօրէն դաժան իրականութիւններու դէմ յանդիման դրաւ Հայաստանի, Արցախի եւ աշխարհով մէկ տարածուած հայութիւնը: Անկէ ասդին, արդէն սահած է աւելի քան 10 օր: Անցնող իւրաքանչիւր օր շերտ առ շերտ կը բանայ աղէտալի իրականութիւններուն մութ ծալքերը, որոնք աւելի քան 40 օր խորհրդաւոր գաղտնապահութեամբ հեռու պահուեցան հանրութեան տեսողութենէն ու լսողութենէն: Պատերազմի ամբողջ տեւողութեան ազգովին ու անվերապա՛հօրէն հաւատացինք այն...

Այս տարի 23-րդը պիտի ըլլար: Հայորդիին եւ յատկապէս ամերիկահայուն համար յստակ է, թէ ինչի՛ մասին կը խօսինք: «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի Գոհաբանութեան օրուան թելեթոնին մասին է խօսքը, որ կը կատարուէր նոյեմբեր ամսուան վերջին հինգշաբթին: Այլ ցամաքամասերու մէջ ալ կը կազմակերպուէին այլ ձեւի դրամահաւաքներ: Ամէն անգամ յատուկ ծրագիրներ նկատի կ’առնուէին` նպատակ ունենալով շէնցնել, վերանորոգել Արցախն ու Հայաստանի սահմանամերձ շրջանները: Այսպէս էր, որ...

ՆԱՅԻՐԻ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ Թէ ո՞վ է թուրքը, այդ մասին ամենալաւը հայը գիտէ... Իսկ որո՞նք են թրքացածները... Անոնք են, որոնք կը յայտարարեն, թէ` «Թող Արցախը տրուի թուրքին, միայն նախկինները չգան», անոնք են նաեւ, որ այդ մէկը իրականացուցին «սրբազան» աթոռին կառչած մնալու համար... Լա՞լ, խղճա՞լ, նողկա՞լ, ապշի՞լ, խելագարուի՞լ... անիմաստ է... Անիմաստ է... երբ արդէն Շուշին վարկաբեկուած է Հայաստանի Հանրապետութեան գերագոյն հրամանատարին կողմէ եւ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Բոլոր երեւոյթները ցոյց կու տան, որ կը գտնուինք մեծ ջրբաժանի մը առջեւ, որ յղի է անգուշակելի հետեւանքներով: Տեղի կ՛ունենայ ուժերու աննախընթաց վերադասաւորում` տարածաշրջանին մէջ խախտելով ցարդ գոյութիւն ունեցող ուժային հաւասարակշռութիւնները եւ Հարաւային Կովկասը դնելով նոր հրամայականներու առջեւ: Այս պայմաններու մէջ նախատեսութեան ամէն ճիգ բնականաբար պիտի բախի անկարելիութեան, քանի որ շատ բան դեռ հեռու է մեր հասողութենէն: Այնուամենայնիւ, մեր...

ՀՐԱՅՐ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ Երբ հայրենի հողերը մէկ ստորագրութեամբ կը յանձնուին, եւ «մարդիկ» կը շարունակեն բնականոն իրենց կեանքը ապրիլ... Երբ Արցախի մեր հայրենակիցները տարհանուած կը հասնին Երեւան, եւ «մարդիկ» կոչ կ՛ուղղեն` վերադառնալու Արցախ եւ չխանգարելու իրենց հանգիստը` յուշելով, որ իրենց երեխաները զոհուած են արցախցիներու սահմանը պահելու համար... Երբ հայրենիքի «գլխաւոր...» Նիկոլը Շուշին կը համարէ տժգոյն ու տխուր քաղաք, նաեւ իրեն համար հաւաքուած...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Քրեմլինի նախանձախնդիր ու անհանդուրժող աչքը, ի վերջոյ, կրնայ միայն վասալներ եւ թշնամիներ տեսնել, եւ Ռուսիոյ դրացիները, եթէ չեն ուզեր մէկը դառնալ, պէտք է հաշտուին միւսը ըլլալու: Այս մասին յայտարարած է 1940-ական թուականներու ամերիկեան դիւանագիտութեան տիտաններէն պատմաբան Ճորճ Ֆ. Քենըն, որ ծանօթ է իբրեւ Պաղ պատերազմի շրջանին Խորհրդային Միութեան զսպման (քոնթէյնմընթ) քաղաքականութեան ջատագով: Դժբախտաբար Հայաստանի իշխանութիւնները` անտեսեցին տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական...

Արցախի մէջ տեղի ունեցած վեցշաբաթեայ արիւնարբու պատերազմը դադրեցաւ զինադուլով մը, ինչպէս նաեւ` համաձայնութեամբ մը, որ տարածաշրջանը կը դնէ անորոշ, անկայուն եւ կարճաժամկէտ խաղաղութեան մը մէջ: Համաձայնութիւնը այնքան թոյլ է, որ լարուած վիճակ մը կը ստեղծէ` առանց կայուն խաղաղութեան յստակ հիմքի: Միջին Արեւելքի եկեղեցիներու խորհուրդը (ՄԱԵԽ-ը), ըլլալով կրօնական կազմակերպութիւն մը` մղուած հաշտեցման առաքելութեամբ, որ կը հետապնդէ երկխօսութեան ճամբով խաղաղ գոյակցութեան տանիլ...