Անդրադարձ

ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Այսօր աւելորդ անգամ մը եւս հաստատուեցաւ, որ ՀՀ իշխանութեան գերագոյն դիրքը զբաղեցնող անձնաւորութիւնը եւ իր վարչախումբը վերջնականօրէն սնանկացած են թէ՛որպէս կառավարութիւն եւ թէ՛որպէս քաղաքական ուժ եւ պէտք է անյապաղ դուրս գան հայ անկախ պետականութեան քաղաքական բեմէն: Ազրպէյճանական զինուժը այս առաւօտ, խախտելով գոյութիւն ունեցող բոլոր պայմանագրերը, 3,5 քմ խորութեամբ (Սիւնիքի մէջ) յառաջացաւ հայկական գիծերէն ներս` առանց դոյզն դիմադրութեան: Այս...

Վերջին երկու տարիներուն Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը երկու յատկանշական սահմաններ հատեց: Առաջինը` արաբական, յատկապէս մահմետական մեծամասնութեամբ ժողովուրդ ունեցող երկրի մը կողմէ, իմա` Սուրիոյ, Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման յանդուգն քայլն էր: Արաբական աշխարհին մէջ, բացի Լիբանանէն, ցարդ ոչ մէկ երկիր այս քաղաքական յանդգնութիւնը ունեցած էր` վատթարացած յարաբերութիւններ ունենալով մէկտեղ Թուրքիոյ հետ: Բնականաբար Սուրիոյ քաղաքական ուղղուածութիւնը եւս իր դերակատարութիւնը պիտի ունենար եւ ճանաչումը, արդարութեան...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Յետհաշուարկը սկսած է Հայաստանի մէջ: Հայութիւնը յուսադրիչ տրամադրութիւններով կը նշէ մինչեւ 20 յունիս «Իմ քայլ»-ական իշխանութեան 6 շաբաթ մնացած ըլլալու իրողութիւնը, յառաջիկայ ընտրութիւններով անկէ ձերբազատելու կամ, նուազագոյնը, չարիքը նուազագոյնի իջեցնելու հաւատքով եւ համոզումով: Հայրենի հայութեան կեանքին մէջ ստեղծուած  յոյսի եւ լոյսի նոր առիթը, որ կը խոստանայ ժողովուրդին նոր ուժականութիւն տալ, իշխանութեան` նոր որակ, բառ մըն է միայն. «Հայաստան»:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Արցախի շուրջ 75 առ հարիւրին կորուստը եւ 44-օրեայ պատերազմին աղէտալի հետեւանքները մեր նորագոյն պատմութեան մէջ արձանագրած յայտարարագրէն ճիշդ 6 ամիս ետք, Հայաստանի մէջ երկուշաբթի, 10 մայիսին բացուեցաւ փուլ մը, որ կը կոչուի խորհրդարանական արտահերթ ընտրութիւններու պատրաստութեան շրջան: Ազդանշանը եղաւ, վարչապետ Փաշինեանը հրաժարականէն ետք, խորհրդարանին կողմէ նոր վարչապետի մը ընտրութեան երկու անգամ ձախողումը. հետեւաբար խորհրդարանը ըստ օրինի արձակուեցաւ, ու...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Մի ոմն թերթի խմբագիր կը խորհի, որ հիմնահարցերու մասին կրկին եւ կրկին խօսիլ անհետաքրքիր է: Գաղտնիք չէ, որ կարգ մը հիմնահարցերու յիշեցումը կ՛անհանգստացնէ ներսի եւ դուրսի քաղքենիները, բոլոր անոնք, որոնք պատշաճեցումը եւ տեղատուութիւնը յառաջդիմութիւն համարած են: Չեն ըսած` շրջապատին հանդէպ ստրկամիտի հաճոյակատարութիւն: Քաղքենիական հրաժարումներու ցանկին վրայ առաջին տեղը կը գրաւէ հայերէնը, որ տեղի կու տայ, կ՛արհամարhուի, կ՛անտեսուի, առաջին...

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ Բոլոր նշանները ցոյց կու տային, որ Մոսկուա-Երեւան  թռիչքը յաջողած էր, եւ ահա   չորրորդ անգամ կը զգայի ոտքերուս տակ հայրենի հողը` Արշակ  Երկրորդի մը գոհունակութեամբ ու հպարտութեամբ: Իր կարգին գոհունակ կը թուէր նաեւ մարդկային այն անվերջանալի հեղեղը, որ դուրս կը հոսէր  օդանաւի որովայնէն, եւ անոնք բոլորը գրեթէ մի՛այն հայերէն կը խօսէին: Ի տարբերութիւն Մոսկուայի` այստեղ մեզ դիմաւորեցին Կապի կոմիտէութեան...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Ստորեւ կ՛ամփոփեմ Մանօ Չիլինկիրեանի 2011-ի հարցազրոյցը (Մ. տառով)` Հայկազեան քոլեճի բնագիտութեան եւ ուսողութեան 1960-1966 տարիներու դասախօս (1963-ին մէկ տարի բացակայած` մագիստրոսի ուսումին համար), հրթիռներու ակումբի հիմնադիր, այժմ փրոֆեսէօր Մանուկ Մանուկեանին եւ ակումբի առաջին անդամներէն, այժմ 30-է աւելի դեղերու հեղինակ Համբար Գարակէօզեանին հետ, երկուքն ալ` Երուսաղէմ ծնած* (1), (2), (3): Նաեւ` «Սէուտական Արամքօ Ուըրլտ» երկամսաթերթի «Լիբանանեան հրթիռներուն մոռցուած գագաթնակէտը»...

ՀՀ վարչապետի պաշտօնից հրաժարականի մասին սոյն թուականի ապրիլի 25-ի տեսաուղերձով Նիկոլ Փաշինեանը կարծես թէ վերջ դրեց խորհրդարանական առաջիկայ ընտրութիւնների կայանալ-չկայանալու վերաբերեալ խօսակցութիւններին: Չբացառելով քաղաքականութեան անկանխատեսելիութիւնը, մանաւանդ` մեզանում եւ մեր օրերում, այնուամենայնիւ ցանկանում ենք հաւատալ, որ ընտրութիւնների անցկացման որոշումը որեւէ պատճառով կամ պատճառաբանութեամբ չի բեկանուի, եւ մեր ասելիքը բխեցնում ենք այս իրողութիւնից: Հայաստանում, Արցախում եւ առհասարակ հայութեան կեանքում ներկայումս տիրող բարոյահոգեբանական...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Նախընտրական հետզհետէ թէժացող մթնոլորտին մէջ, երբ քաղաքացիներու հայեացքները սեւեռուած էին իշխանութեան փոփոխութեան ուղղութեամբ, Ազրպէյճան կատարեց իր հերթական հակահայկական գրոհը. Սիւնիքի եւ Գեղարքունիքի շրջաններուն մէջ ազրպէյճանական զինուած ուժերը ներխուժեցին Հայաստանի գերիշխան տարածքներ, յայտարարելով, որ անոնք իրենցն են: Իր տարած յաղթանակէն գինովցած, Իլհամ Ալիեւ իր լկտի յայտարարութիւնները կը գործնականացնէ ու լպիրշ եղանակով կը սպառնայ նոյնիսկ... Հայաստանի գոյութեան: Ո՛չ ստեղծուած վիճակին...

ԱՐՇԱԿ ՊԱՒՈՒԿԵԱՆ 14-15 տարեկան պատանի էի, երբ 1977 թուականին արաբական դպրոց գացի. դասարանին մէջ երկու հայ կար, իսկ մնացեալը արաբ էին: Արաբ աշակերտներէն յաճախ կը լսէի, թէ մարտ 21-ին մայրերու տօն էր: Աւելի ուշ, երբ դպրոցը վերջնական ձգեցի, ծնողքէս լսեցի, թէ մայրերու տօնը մայիսին է: Վերոնշեալ տողերը կը գրեմ իբրեւ նախաբան, եւ ի մտի ունիմ յօդուածս նուիրել մեր սիրելի եւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Սիւնիքէն հնչած ահազանգերէն աւելի քան 24 ժամ ետք, Հայաստանի հրաժարեալ վարչապետը ի վերջոյ իրականութիւնը կոչեց իր անունով. «Սիւնիքի վիճակը պայթունավտանգ է», «Ճգնաժամային», եւ հաստատեց, որ «սադրիչ գործողութեամբ» մը` ազերիները թափանցած են Հայաստանի հողերէն ներս, անհրաժեշտ քայլերուն դիմել հրահանգեց պաշտպանութեան ու արտաքին գործոց նախարարներուն ու անվտանգութեան-ապահովութեան պատասխանատուներուն, յետոյ ցանկութիւն յայտնեց, որ ազերիական ուժերը կը վերադառնան իրենց «ելակէտերը», այսինքն, կը...

ՄԱՐՔ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ Ֆրանսական ԱՖՓ մամլոյ գործակալութիւնը 27 ապրիլ 2021-ին անդրադարձած էր Ամերիկայի նախագահին կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման եւ Պոլսոյ մէջ եղած հակազդեցութիւններուն` հետեւեալ խորագրին տակ. «Թուրք հայերը գլխիկոր են Ուաշինկթընի կողմէ Ցեղասպանութեան ճանաչումէն ետք»: «Թուրք հայեր»... Պատմութեան եւ քաղաքականութեան մեկնաբանութեան չկարօտող արտառոցութիւն... Բառերը իմաստ եւ կշիռ ունին. թուրք հայեր: Սովորաբար կը լսէինք թուրքիացի հայեր... Հայու կամ թուրքի նոր տեսա՞կ մըն...

Պաղեստինեւիսրայէլեան հակամարտութեան վերջին զինուորական գործողութիւնները սկսած են այնպէս մեկնաբանուիլ, որ ռազմագործողութիւնները նպատակ ունին ճշդելու Արեւելեան Երուսաղէմի ճակատագիրը: Երուսաղէմը Իսրայէլի մայրաքաղաքի վերածելու պետական քաղաքականութիւնը, հովանաւորուած հիմնականին մէջ Ուաշինկթընի կողմէ, տարատեսակ ընկալումներու կը հանդիպի. այդուհանդերձ չկայ միջազգային ուղղակի դիմադրութիւն քաղաքակրթական նման միջավայր մը զուտ քաղաքական նպատակներով դիմափոխելու: Համաշխարհային առումով Երուսաղէմը ո՛չ միայն համաքրիստոնէական գլխաւոր կեդրոն է, այլ նաեւ միաստուածեան կրօններ դաւանող ժողովուրդներու...

ԱՐԱԶ ԳՈՃԱՅԵԱՆ Վերջին երկու տարիներու համաշխարհային եւ մանաւանդ լիբանանեան կենցաղն ու տիրող պայմանները  մարտահրաւէր կարդացին կայացած եւ հաստատուած սովորութիւններու` առաւելաբար հաւաքական մակարդակի վրայ, եւ բոլորս ստիպեց դիմելու նոր միջոցներու, որպէսզի կարելի ըլլայ կենդանի պահել արժէքները: Այս ծիրին մէջ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութիւնը ունեցաւ իր առջեւ դրուած դժուարութիւնները դիմագրաւելու պարտաւորութիւն` մանաւանդ որ ան կը հանդիսանայ լիբանանահայ կրթական եւ մշակութային ոլորտի գլխաւոր...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ 1978 Մեռելոց է: Հայրս եւ մայրս պատրաստուած են արդէն: Քալելով Պուրճ Համուտի Ազգային գերեզմանատուն պիտի երթանք: Առաջին անգամ ըլլալով պիտի ընկերակցէի անոնց: Կիլիկիայէն մեր բնակարանէն քալելով անցանք Թրատէն, Սիսէն, Քաղաքապետարանի շէնքերէն եւ հասանք գերեզմանատուն: Մուտքին` խունկ, մոմ, ծաղիկ ծախողներու կրպակներ կային: Անդադար այդ երեք բառերը կը պոռային: Հրմշտկելով` հասանք մուտքին: Դրան առջեւ երկու երիտասարդներ աղօթք կը բաժնէին: Ներսը`...

ՆԱՐՕՏ ՆՈՐԱՄԱՆԵԱՆ Մայիս 9-ն է, ճիշդ 6 ամիս առաջ ստացանք ցնցիչ լուր մը, որ ընդմիշտ փոխեց Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի պատմութեան ընթացքը: Այդ լուրը չէր նշանակեր պարտուած ենք, այլ` դաւաճանուած: Գիտէք, պարտութեան գաղափարին հետ աւելի դիւրին է ընտելանալ, անիկա կրնայ վերածնունդի, վերամիաւորման նոր թափ մը յառաջացնել ժողովուրդի մը մէջ: Սակայն դաւաճանութիւնը...  միայն մէկ բան կրնայ յագուրդ տալ անոր` վրէժխնդրութիւնը: Թիկունքէն...

ԱՐԱՔՍ ՓԱՇԱՅԵԱՆ ՀՀ ԳԱԱ Արեւելագիտութեան հիմնարկի առաջատար գիտաշխատող, ԵՊՀ դոցենտ Վերջերս Կլենտէյլի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցում վերջին հրաժեշտը տուեցին սփիւռքահայ կրթական եւ հասարակական գործիչ, դամասկահայութեան նուիրեալ, հայ լեզուի մշակ, հայոց լեզուի վաստակաշատ ուսուցչուհի, մուսալեռցի Մարի Ֆիլհաննէսեան-Պապիկեանին: Մարի Ֆիլհաննէսեանը ծնուել է 1923 թ. մարտի 26-ին, Մուսա Լերան Պիթիաս գիւղում, Յովհաննէս եւ Վարդուհի Ֆիլհաննէսեանների ընտանիքում: Պիթիասը շրջանի ամենազարգացած բնակավայրն էր, սերտ կապեր ունէր...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Անոնք, որոնք առիթով մը տեսած կամ կարդացած են Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան պաշտօնական ամսաթերթ «Հասկ»-ի փետրուար-մարտ-ապրիլ 1963-ի բացառիկ թիւը` նուիրուած երանաշնորհ Զարեհ Ա. կաթողիկոսի վախճանման, անպայման հանդիպած պիտի ըլլային Մարի Պապիկեանի ստորագրութիւնը կրող «Փոխան աջահամբոյրի» սրտառուչ յօդուածին (Դամասկոս, 19 փետրուար 1963): Իմ պարագայիս, ոչ միայն օրին սոյն գրութիւնը կարդացած եմ, այլեւ Դամասկոսի մէջ, համալսարանի երկրորդ տարիս, նախախնամութեան բարի տնօրինումով, շաբաթական...

ՊԱՐՈՅՐ Յ. ԱՂՊԱՇԵԱՆ Սփիւռքագիտութիւնը տակաւին լիուլի պեղուած չէ, որքան ալ ոմանք յաւակնութիւնը ունենան հակառակը յայտարարելու կամ պնդելու, որովհետեւ մեր խօսքը չի վերաբերիր անցողակի կամ հպանցիկ գրառութիւններու ու սերտողութիւններու, որոնք կրնան իրենց օգտակարութիւնը ունեցած ըլլալ, բայց, ոչ՝ ակնկալուած մակարդակով եւ արժանի պատմագիտականութեամբ։ Ո՛չ սփիւռքահայը, ո՛չ ալ հայաստանահայը տակաւին կրցան այս մարզին մէջ հասնիլ յիշարժան կամ հանրօգուտ իրագործումի, պարզապէս անոր համար, որ,...

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ Մուսա Լեռ-Այնճար կատարած իր վերջին այցելութեան ընթացքին վարդապետը խնդրեց, որ շրջինք նաեւ Այնճարի պարտէզներուն մէջ: Տեսնելով աջ ու ձախ խնամուած պտուղի պարտէզները` ուրախացաւ եւ հպարտացաւ: Նաեւ ըրաւ սրտցաւ խոստովանութիւն մը` յայտնելով. «Շատ լաւ պիտի ըլլայ, եթէ ամրան արձակուրդները անցընեմ իմ հարազատ գիւղիս եւ ժողովուրդիս մէջ»: Մեկնելէ առաջ հրաշալի գեղանկար մը նուիրեց Այնճարի «Ս. Զէյթլեան»  կեդրոնին: Մեկնեցաւ դարձեալ վերադառնալու...