Անդրադարձ

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ «Գրականութիւնը անկախութիւն է, եւ անկախութիւններէն ամէնէն մեծը, ամէնէն թանկագինը»:  ԳԵՂԱՄ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ Շատ հետաքրքրական է, երբ բառարան կը գործածես, բացատրական թէ հոմանշային, որպէսզի բառերուն նշանակութիւնը եւ բացատրութիւնը ստանաս: Բառերու նշանակութիւնը քեզի առիթ կու տայ ո՛չ միայն հասկնալու, այլ նոյնքան նաեւ ընկալելու եւ իմաստ կերտելու քու հասկացողութեանդ համար: «Անկախութիւն» բառին բացատրութեան մէջ տեսայ «ինքնավարութիւն», «ազատութիւն», «պետական իշխանութիւն ունեցող» իմաստները:...

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ Մութն էր պատել հայոց աշխարհին, Եղեռն ու օրհաս պարուրել նրան, Փոթորիկները մռնչում էին, Երկունք էր ապրում յոյսերի հսկան: Պահերը հապճեպ խուսափում էին, Հրանօթները` ոռնում մահերգանք, Լեռների վրայ թափով անմեկին Կռիւն էր շիկնում, կռիւն էր անկանգ: Եւ քարէ մարդիկ, քարէ սրտերով, Քարէ սրտերով ու կամքով քարէ, Հայոց լեռներում կռանում էին Կեանքի ու մահուան երգը մետաղէ... Աշխարհանցում էր անծիր քաոսում,...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Մայիս 28-ը հայ ժողովուրդի յաղթանակի, ազգային հպարտութեան եւ վճռակամութեան փառապանծ տօնն է: Առաջին հանրապետութիւնը իրագործուեցաւ  28 մայիս 1918-ին: Ամէն տարի ոգեկոչելու ենք մայիս 28-ի իրագործումը, որովհետեւ մայիս 28-ով հայ ժողովուրդը վեց դար գերութենէ եւ  ստրկութենէ ետք տիրացաւ ազատ ապրելու իրաւունքին, անկախութեան  եւ ժողովրդարութեան: 28 մայիս 2021-ը` Հայաստանի Ա.  Հանրապետութեան հռչակման 103-րդ տարեդարձն է: Հայ ժողովուրդը, 14-րդ դարու...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Երեքշաբթի, 25 մայիսին (երբ Հայաստանի մէջ ընտրապայքարի կաթսան կը մօտենար եռքի հանգրուանին), պաշտօնապէս հաստատուեցաւ, որ Հայաստան թափանցած ազերիական ուժերը հայ զինուոր մը սպաննած են Վարդենիսի սահմանային մէկ կէտին վրայ: Եթէ մինչեւ հիմա իշխանութիւնն ու այլք կը բաւականանային այն «յանկերգով», որ ազերիները «ապակառուցողական» են, իսկ մենք խաղաղարար մօտեցում ունինք, պիտի չտարուինք ազերիական գրգռութիւններով, ահա թշնամին նոր մակարդակի կը բարձրացնէ...

ՀՅԴ «Արամ Մանուկեան» կեդրոնին մէջ տեղի ունեցաւ լիբանանահայ ականաւոր պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի աշխատասիրութեամբ լոյս տեսած «Նիւթեր ՀՅ Դաշնակցութեան պատմութեան» (հատոր 13), (Պէյրութ, 2020), «Քրիստափոր Միքայէլեանի անտիպ նամակները», (Երեւան, 2020), «Նիկոլ Դուման. նամականի», (Երեւան, 2021) գիրքերու շնորհահանդէսը: Խ. Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմութեան եւ հասարակագիտութեան բաժանմունքի համաշխարհային պատմութեան ամպիոնի վարիչ, փրոֆ. Խաչատուր Ստեփանեան ըսաւ, որ Դաշնակցութիւնը ոչ թէ սովորական...

ԱՐԹՈՒՐ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆ ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն մարմինի անդամ Հայ-ազրպէյճանական պետական սահմանը` որպէս այդպիսին, երբեք չի գծուել: 1918-ի մայիսից, անկախութիւն հռչակելուց յետոյ, երկու երկրների միջեւ բախումներ սկսեցին: Արհեստածին Ազրպէյճանը, իր ստեղծման առաջին օրուանից, ձգտելով նորայայտ ազգի համար կենսական տարածքներ ապահովել, իր ապօրինի պահանջներն էր ներկայացնում հայոց պատմական հողերի նկատմամբ, որոնք հայոց թագաւորութեան մաս են կազմել, երբ հայերս անկախ ենք եղել, եւ որտեղ...

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ Վերջապէս, երկար ջղապայքարներէ ետք, ՀՀ քաղաքացին իր առջեւ ունի երկիրը իր ներկայ փակուղիէն դուրս բերելու քաղաքական հզօր այլընտրանքը` յանձին «Հայաստան» դաշինքին, որ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոպերթ Քոչարեանի թեկնածութեան շուրջ կը համախմբէ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը իր համակիրներու զանգուածով եւ «Վերածնուած Հայաստան» կուսակցութիւնը: Կրկնե՞նք անգամ մը եւս, որ կը գտնուինք ճակատագրական ժամանակներու մէջ: Կրկնե՞նք, որ ՀՀ քաղաքացիի այս քուէն պիտի...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նախորդ երկու սիւնակներով հպանցիկ ուրուագծումը կատարեցինք այն մթնոլորտին եւ խաղաքարտերուն (ո՛չ բոլորին), որոնք իրենք զիրենք կը պարտադրեն մեր հայրենիքի քաղաքական հրապարակին, սկսեալ` խորհրդարանի լուծարքը կանխած շաբաթներէն: Շեշտեցինք նաեւ, որ այս ընտրութիւնները հիմնական, էական տարբերութիւն ունին նախընթացներէն, որովհետեւ տեղի պիտի ունեան ահաւոր պարտադրանքներու «հովանիին» տակ: Այդ պարտադրանքներուն աղբիւրը 44-օրեայ պատերազմն էր, անոր հետեւած զարգացումները, բայց մանաւանդ` ստեղծուած վատ վիճակը,...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Կար ժամանակ, երբ Համազգայինի «Լեւոն Շանթ» եւ «Ժիրայր եւ Ցոլինէ Խաչատուրեան» զոյգ կեդրոնները շաբաթական դրութեամբ հազարէ աւելի պատանի-պարմանուհիներ, երիտասարդ-երիտասարդուհիներ կը յաճախէին: Շաբաթ առաւօտները «Լեւոն Շանթ»-ի մուտքին մեծ թիւով ծնողներու խումբ մը նստած կ՛ըլլար` սպասելով իրենց զաւակներուն փորձի աւարտին: Երաժշտանոցի աշակերտներուն թիւը շրջանցած էր 250-ը, «Կարկաչ»-ը եւ «Այգ»-ը` 100-ը, «Գայիանէ» պարի դպրոցը` 250-ը, «Թորոս Ռոսլին»-ը` 80-ը, «Արեգ» թատրոնի դպրոցը`...

Ռ. Հ. Այցելուներ ունէի, կը խօսէինք համով հոտով: Յանկարծ հեռաձայնը հնչեց: Զիս ուզեցին: Դիմացէն կը խօսէր մեր ազգային գործիչներէն մէկը, որ ըսաւ, թէ կարեւոր տեղեկութիւն մը տալ կ՛ուզէր ինծի: Համայնքային լուր մը: Խօսակիցս կը կարծէր, որ գոհ պիտի մնայի իր տուած լուրէն: Մինչդեռ սաստիկ զայրացայ: Լուրը կը ցոլացնէր մեր ազգային վարիչներէն ոմանց տգիտութիւնը, ինքնահաւանութիւնը, նոյնիսկ` անխելքութիւնը: Բայց իրենք գաղափար իսկ...

ՃԵՆԻ ԹՈՐՈՍԵԱՆ Մա՛յր, դուն կեանք ու բազկերակ, շունչ ու զարկ իմ սրտի, Մշտարթուն հրեշտակ, շող, բիբ ու լոյսն իմ աչքի, Հիասքանչ հնչիւն տաւիղ, թովիչ ձայնն իմ ականջի, Սիրոյ ակունք, մեղեդի, երկ ու երգն իմ բարբառի: Հայաշունչ ազնուական տոհմէն տիպար թագուհի, Ոսկեզօծ մազերով կապուտաչեայ ժիր գեղուհի, Երազային աշխարհի աստղ, դրոշմ, մտքի լոյս սփռող դիցուհի, Լիազօր բարձր արժէքներով վսեմացած` յուշ պանծալի: Մա՛յր...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Իրաւացիօրէն կարելի է հարց տալ, թէ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ սահմանագծում ու սահմանազատում կատարելու նպատակով յանձնախումբ նշանակելու մասին համաձայնութիւնը կ՛արժէ՞ր այսքան կարեւորել: Եղածը աշխատանքային թուղթ մըն է, կ՛ըսէ Նիկոլ Փաշինեան, որ տակաւին չէ վերջնականացած, բայց հարիւր տոկոսով Հայաստանին ի նպաստ է: Վրայի «յաւելուած» մակագրութիւնն ալ սխալմամբ գրուած պէտք է ըլլայ: Սխալմամբ թէ իրաւամբ, ինչի՞ յաւելուած է այս գրութիւնը:...

Լիբանանի տագնապալի այս օրերուն, մարդիկ մղուած են եկեղեցի աւելի յաճախելու` իրենց դժուարութիւններուն դարման մը գտնելու եւ ցաւերը սփոփելու համար: Եկեղեցին, աղօթքը բաւարարութիւն կու տան մարդոց, յոյս եւ համբերութիւն կը ներշնչեն: Իբրեւ կանոնաւոր կերպով եկեղեցի յաճախող հայուհի, առիթը չենք փախցներ եկեղեցական մեր բոլոր արարողութիւններուն ներկայ գտնուելու: Ո՛չ «Քորոնա»-ն, ո՛չ երկրի ընդհանուր փակման պայմանները արգելք եղած են, որ հեռու մնանք Աստուծոյ տունէն...

21 մայիսին «Խնկօ Ապորի» անուան գրադարանին մէջ տեղի ունեցաւ շնորհահանդէսը Համազգային Հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Երեւանի գրասենեակին նախաձեռնութեամբ լոյս տեսած «Հնչող ձայներ» ժողովածուն, որուն մէջ ներկայացուած են Արցախի վերջին պատերազմին նահատակուած հայորդիներուն ստեղծագործութիւնները: Ժողովածուն կեանքի կոչելու աշխատանքը ստանձնած է Համազգայինի Երեւանի գրասենեակի տնօրէն, հրապարակախօս Ռուզան Առաքելեան, որ այս առիթով արտասանած իր խօսքին մէջ ըսաւ հետեւեալը. «Այս օրը մեր յիշողութեան...

Առասպել մը կայ` դեռ քանի մը օր առաջ բոլորովին անծանօթ ու «մոռցուած», իսկ այս օրերուն բոլորին ուշադրութիւնը գրաւող` Սեւ լիճին մասին: Կը պատմեն, որ ժամանակին քառասուն գլխանի վիշապ մը խմած է այս լիճի ջուրին կէսը: Փորը լեցուն եւ յագեցած` ան երկնցած է մնացորդացին մօտ, որպէսզի մարսէ, հանգստանայ եւ ապա միւս կէսն ալ խմելով` ցամաքի վերածէ եւ քարտէսէն ջնջէ լճակը: Աստծոյ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Խենթը հորին մէջ քար մը գլորեց, եօթը (կամ հարիւր) իմաստուն չկրցան դուրս հանել» Հայկական առած Մարդուս` հայրենասէր հայուն սիրտը կ՛արիւնի ամէն օր, երբ անընդունելի նորութիւններ կ՛իմանայ Հայաստան-թուրքեւազերիական հակադրութիւններէն. դէպքեր, որոնք ո՛չ միայն խայտառակ կ՛ընեն Երեւանի` մե՛ր իշխանութիւնները, այլ նաեւ վարկաբեկումէ վարկաբեկում կը տանին նոյնինքն Հայաստանը եւ անով ապրող մեր ժողովուրդը: Մարդս` հայրենասէր հայը ընդվզումի, պոռթկումի կը մղուի նախ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Մեր ժողովուրդի պատմութեան ճակատագրական եւ արագացած պահերէն մին կ’ապրինք: Արեւելք-Արեւմուտք դասաւորումներու մեծ խաղին մէջ, ինչ որ մնացած է Հայաստանէն, կրնայ վերջնականօրէն փուլ գալ, որուն մենք ալ մասնակից-մեղսակից կ’ըլլանք, եթէ շարունակենք մեր «փոքրիկ ածուն» զանազան ձեւերով եւ իրարու բախող բազմաթիւ խոփերով հերկել, դարձնել անմշակ, անպէտք: Հայաստան աւելի քան երբեք վտանգուած է` որպէս պետութիւն եւ որպէս տարածքային ամբողջականութիւն, բայց կարծէք...

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Վերնագիրը եւ կցուած նկարը վերյիշումի առիթ մը եղան այդ օրերուն թղթակցութիւն պատրաստելու եւ թերթին հասցնելու երեւոյթի մասին: 1975 թուականի 22 ապրիլի «Ազդակ» օրաթերթով առաջին անգամ յայտնուած եմ որպէս մարզական թղթակից. Հալէպի ՀՄԸՄ-ի փառքի օրերն էին, սակայն այդ փառքն ու յաղթանակի ուրախութիւնը կը մնար իր սաղմին մէջ: 1971-ին «Ազդակ» եւ լիբանանահայ պաբերական մամուլի ընտանիքի այլ անդամներ պաշտօնապէս մուտք կը...

ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Նախաձեռնութեամբ Սան Ֆրանսիսքոյի Համազգայինի «Ն. Աղբալեան» մասնաճիւղին, մեր օրերու արդիական զումի միջոցով տեղի ունեցաւ ձեռնարկ մը, որուն ընթացքին ներկայացուեցան Պալապան Խոճայի կեանքն ու գործունէութիւնը: Բացումը կատարեց վարչութեան անդամներէն Նելլի Տէր Կիւրեղեանը, որ հրաւիրեց վարչութեան անդամներէն Էտուարտ Խոտավերտեանը` ներկայացնելու օրուան բանախօսը` Պալապան Խոճայի թոռնիկը` տոքթ. Րաֆֆի Պալապանեանը, որպէսզի խօսի մեծ հօր կեանքին ու գործունէութեան մասին: Ան ներկայացնելով տոքթ. Պալապանեանը`...

Արդարութիւնը մեր դուռը թակեց: Դարեր շարունակ սպասեր էինք Իր հրաշք գալուն, Որ ապրինք խաղաղ Մեր երազներու եւ վառ տենչերու Երանութեան մէջ... Ծաղկեփունջերով հազար ու մի գոյն, Պար ու երգերով, Բացինք մէկ փեղկը մեր երկփեղկ դրան: Յանկարծ լսեցինք բախման մեծ ձայն մը: Երբ դուրս նայեցանք, Տեսանք փշրուած ինկած էր շեմին... ... Բաց փեղկի փոխան` Փակն էր ան ընտրեր... Մենք նոր հասկցանք......