Անդրադարձ

Մ. Յ. Քաղաքական մեծ տեսութիւններէն, բանակցութիւններէն, միջազգային յարաբերութիւններու ներկայացումէն պահ մը պէտք է հեռանալ եւ տեսնել մարդոց ու ժողովուրդներու առհաւական նկարագիրը, հասկնալու համար անոնց վերաբերումը բարոյականի, իրաւունքի, ճշմարտութեան եւ... քաղաքականութեան հանդէպ: Այսօր, երբ Հայաստան կը քուէարկէ եւ կը ներկայացնէ պատկերազարդ անհասկնալի եւ անընդունելի տեսարաններ, համացանցի վրայ հանդիպեցայ «Ժողովուրդ» թերթի18 յունիսի հրապարակած շատերու կողմէ մանրուք համարուելիք զաւեշտա-ողբերգական տեղեկութեան մը: Ազրպէյճանցինները Հայաստանի...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Ընտրութիւնը կայացած է: Շատոնց նախատեսուած էր, որ կանխահաս արտակարգ ընտրութիւնը կ՛առաջնորդէ սխալ ու վնասակար արդիւնքներու: Ըսուած էր, որ ժամանակաւոր ու չէզոք կառավարութիւն մը պէտք է հանդարտեցնէ մթնոլորտը, մարէ կիրքերը ու խաղաղած, բանականութեամբ առաջնորդուող հանրութիւնը հրաւիրէ ընտրութիւն կատարելու: Այս պահանջը թարգմանուեցաւ իբրեւ աթոռակռիւ: Արտակարգ կանխահաս ընտրութիւն կատարելու համար սահմանադրական բեմագրութիւնը գործադրուեցաւ, ու օրէնքով ճշդուած կարճատեւ ընտրապայքարէ մը ետք, ժողովուրդը...

ԴՈԿՏ. ԱՐԱ ՍԱՅԵՂ Հայոց ցեղասպանութեան հանրածանօթ ցեղասպանագէտ Թաներ Աքչամի համաքաղաքացի` արտահանցի թուրք պատմաբան Ճանտան Պատեմը զրուցակից հիւրն էր «Իմ Հայաստան, իմ հայեր» հանրային հերթական առցանց զրոյցներու շարքի (քանի)-րդ նիստին, որ տեղի ունեցաւ երկուշաբթի, 26 ապրիլ 2021-ին, Լեհաստանի Քրաքով քաղաքին մէջ: Լեհահայ եւ ընդհանրապէս հայկական նիւթերու նուիրուած առցանց «Իմ Հայաստան, իմ հայեր» հարցազրոյցները, որոնք գրեթէ մէկ տարիէ ի վեր կը ներկայացուին,...

ՊԱՐՈՅՐ ՎՐԴ. ՇԷՐՆԷԶԵԱՆ Դպրեվանքի ուսանողութեան տարիներէս մինչեւ այսօր յատուկ երկիւղով եւ ներգրաւումով դիտած եմ ու կը դիտեմ Պիքֆայայի Ս. Աստուածածին վանքի, նոյնանուն մատրան խորանի սրբապատկերը` Ս. Աստուածամօր եւ Յիսուս մանուկի գեղանկարչութիւնը: Իւրայատուկ լրջութիւն եւ քաշողականութիւն մը ունի, որ միշտ զիս ներշնչած է եւ տարբեր ոգի մը դրած է ներսիդիս: Կրնամ պատկերացնել, թէ քանի՜ սերունդներ` եկեղեցական եւ աշխարհական, այս սուրբ մատրան...

«Ընտրութիւնները կը պատկանին ժողովուրդին»: Ապրահամ Լինքըլն (1809-1865, Միացեալ Նահանգների 16-րդ նախագահ) Արտահերթ ընտրութիւններուն ստեղծուած կացութիւնը իբրեւ տեղքայլ բնութագրելը վստահաբար մեղմ է եւ արդարօրէն չի ներկայացներ իսկական պատկերը: Մինչեւ իսկ տեղքայլի մէջ չենք: Պարզ խօսքով, փլուզո՛ւմն է, որ տարբեր պայմաններու տակ կը շարունակուի, եղելոյթ մը, որ ծայր առած էր Հայաստանի... վերանկախացման առաջին օրէն իսկ: Փլուզում կամ քանդում, որ սկսաւ երեսուն տարի...

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Զուլումաթ (Պասեցի Յովհաննէս) Արեւմտահայ ազգային-ազատագրական պայքարին մէջ մեծ տարածում գտաւ հայդուկային կամ ֆետայական շարժումը: Հայդուկային շարժումը Արեւմտեան Հայաստանի մէջ սկսաւ 19-րդ դարու 1880-ական թուականներու կէսերուն: Անոր հարուածը ուղղուած էր ամէն տեսակի ճնշում բանեցնողներուն եւ բռնակալներուն: Մեծ մասամբ իբրեւ ճնշող եւ բռնակալ հանդէս կու գային քիւրտ ռազմական աւագանին` ցեղապետները եւ թուրք պաշտօնէութիւնը: Չհանդուրժելով լլկանքները` հայ գիւղացին ոեւէ քիւրտ աղա...

Լիբանանեան թնճուկներու արագընթաց հիւսուածքի կամ խնդիրներու կուտակումի ծաւալային երեւոյթը չի պարտաւորեցներ ահազանգային իրավիճակէ մղուած արմատական փոփոխութիւններու համար փոխզիջումներ կատարելու եւ սկսելու համար` կառավարութիւն կազմել: Համակողմանի համոզում է, որ խնդիրը նախարարական աթոռներուն կամ անոնց չափաբաժիններու տիրացման առեւտուրին հետ կապուած չէ: Այդ հանգոյցը էական արգելակումներուն տեսանելի բաժինն է: Անոր ետին գտնուող պատճառները լիբանանեան սահմաններէն շատ հեռու կ՛երթան եւ կը թաքնուին տարածաշրջանային օրակարգերու...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Անցնող տարիներուն լիբանանահայ ընտանիքը աւելի քան հինգ տարիներ շարունակ իր մասնակցութիւնը բերաւ անողոք հիւանդութեան դէմ Ներսէս Ներսէսեանի  մղած պայքարին: Անգամ մը եւս բոլորս միասին փաստեցինք, որ ոչ ոք առանձին կը զգայ իրեն դէմ ցցուած դժուար պայմաններուն մէջ: Ոչ ոք անմասն կը մնայ ցաւէն, տրտմութենէն, բուժումէն: Աւելի քան եօթանասուն հազար ամերիկեան տոլարի նպաստներ հաւաքուեցան ՀՄԸՄ-ի Պուրճ Համուտ մասնաճիւղին եւ...

ԼՈՒԹՖԻԿ ԱՅՎԱԶԵԱՆ 27 յունիս 1977-ի երեկոն էր: Անթիլիասի Ազգային Մարտիկեան վարժարանի «Ճպուռ» մանկապատանեկան երգչախումբը ելոյթ կ՛ունենար «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ` նախագահութեամբ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Լիբանանի թեմի առաջնորդ Տաճատ արք. Ուրֆալեանի: Ներկայ էին նաեւ Ասի եւ Մանսուր Ռահպանի եղբայրները եւ հոծ բազմութիւն: Մանկապատանեկան երգչախումբի հիմնադրութիւնն ու ելոյթը երեւոյթ էին սփիւռքահայութեան պատմութեան մէջ: Ազգային Մարտիկեան վարժարանի տնօրէն Սարգիս Չոլոյեանի բացման խօսքէն ետք,...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ «ՀՅ Դաշնակցութեան ընկերվարական իտէալն է կերտումը հասարակութեան մը, ուր մարդը ազատագրուած ըլլայ ցեղային, կրօնական-դաւանական, ազգային, քաղաքական, ընկերային եւ տնտեսական ամԷն տեսակ խտրականութենէ, կաշկանդումէ, բռնութենէ եւ շահագործումէ» ՀՅԴ ծրագիր, 1998 «Ցեղապաշտութիւնը ժահր մըն է» վերնագրով «Լը Տըվուար» օրաթերթի 4 յունիս 2020-ի թիւին մէջ կարեւոր յօդուած մը գրած էր հայիթեան ծագումով քեպեքցի գրող Տանի Լաֆեռիեր (Dany Laferrière)` անդամ ֆրանսական կաճառի(1): Այո՛,...

Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի 100-ամեակի ծիրին մէջ Արամ Խաչատրեանի տուն-թանգարանին մէջ կայացաւ յուշ-երեկոյ` նուիրուած ՀՅԴ Պռօշեանի «Դրօ Կանայեան» կոմիտէութեան անդամ, ազատամարտիկ, օփերայի երգիչ Գէորգ Հաճեանի յիսնամեակին, որուն նախաձեռնած էին երաժշտանոցի հրատարակչութեան վարիչ, երաժշտագէտ, հրատարակիչ, հիմնադիր, գլխաւոր խմբագիր Գոհար Շագոյեանը, Գէորգ Հաճեանին կողակիցն ու որդին` Ֆրիտա եւ Թաթուլ Հաճեանները: Հայրենասէր, ազգային վեհ նկարագիրի տէր Գէորգ Հաճեան նահատակուեցաւ 6 հոկտեմբեր 2020-ին`...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ 21 յունիսին, մէկ օր առաջ տեղի ունեցած խորհրդարանական արտակարգ ընտրութիւններու արդիւնքներու պաշտօնական յայտարարումէն ետք, օտար երկիրներ սկսան հրապարակել շնորհաւորագիրներ, որոնց քանի մը հատը իրենց պարունակութեամբ ու հասցէագրումով արտասովոր էին: Քանատայի արտաքին գործոց նախարարութիւնը իր հրապարակած հաղորդագրութեան մէջ նշեց. «Քանատան կը շնորհաւորէ Հայաստանը` յաջող խորհրդարանական ընտրութիւնները աւարտելու առիթով»: Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Նետ Փրայս իր կարգին յայտարարութիւն...

  ԿԱՐՕ ԱՐՄԷՆԵԱՆ Եւ անշուշտ պարզ է, թէ վերջին այս ընտրութիւններով ինքզինքին ի՞նչ գնահատական տուած է Հայաստանի հասարակութիւնը... Ինքզինք դատապարտած է ինչպիսի՜ ապաշնորհ կարգավիճակի: 1890-ին հասարակութեան այս իսկ կարգավիճակը ջարդուփշուր ընելու առաքելութեամբ էր, որ հրապարակ իջաւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը: Մարտահրաւէրը նոյնն էր 130 տարի առաջ: Այսօր ընդվզած ենք բոլորս` ի տես այն անորակելի քաղաքական խեղճութեան, որուն մատնուած կը թուի ըլլալ...

Փրոֆ. Սեդա Պարսումեան-Տատոյեան հրատարակեց իր վեցերորդ եւ ամէնէն լայնածաւալ աշխատութիւնը` տասնչորս դարեր տեւող հայ-իսլամական քաղաքական, մշակութային եւ միջկրօնական փոխյարաբերութեանց ուսումնասիրութեանց մէջ: Հայագիտութիւնը բերելու իր բնակա՛ն միջավայրին` այսինքն արեւելագիտական եւ մասնաւորաբար մերձաւորարեւելեան գիտութեանց ծիրին մէջ, իր առաջին լայն աշխատութիւնն էր «Յովհաննէս Երզնկացիի «Ի տաճկաց իմաստասիրաց գրոց քաղեալ բանք»-ին իսլամական աղբիւրները  եւ փիլիսոփայական արձակը այդ լոյսին տակ» (Beirut,1991): Միջնադարեան մերձաւորարեւելեան աշխարհին մէջ...

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԷՔԵԱՆ Ուրեմն վաթսունմէկ տոկոսը, երբեմն կամայ, բայց մեծ մասամբ` ակամայ, չենթարկուելու համար անգործութեան ու բռնութեան, քուէարկեց անոր, որ սեւը-ճերմակը, գրաւորը-բանաւորը, նախկինը-ներկան, «թշնամին դէն շպրտեցինք»-ը եւ հայ հերոսներու դիակները դէն շպրտողը, «տժգոյնն ու դժբախտը» իրար անցընելով` ջլատեց մեր ժողովուրդի յոյսը, հողերը, ինքնավստահութիւնը: Աղարտեց Անցեալն ու Ներկան: Մեծն Հայաստանին, հայ ժողովուրդին ճակատագրին նկատմամբ այսքան անփոյթ, անտարբեր վարուողները եթէ նիւթական լայն հնարաւորութիւններու...

Յարգելով մեր ընթերցող-աշխատակիցներուն տեսակէտ յայտնելու իրաւունքը, տեղ կու տանք այս գրութեան` միաժամանակ ընդգծելով, որ հոն տեղ գտած կարգ մը մտածումներ չի բաժներ խմբագրութիւնը: Ա.   ՏՈՔԹ. ՎԱՐԴԳԷՍ ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ Ուրկէ՞ սկսիլ, երբ ամէն բան յստակ ու պայծառ պարզուած է մեր աչքերուն դիմաց: Երեքհազարամեայ կեանք ունեցող ազգ, որ միայն քանի մը հարիւր տարի վայելած է անկախութիւն, որովհետեւ անհամար թիւով թշնամի զօրքեր արշաւած եւ...

ՀՌԻՓՍԻՄԷ ԿՏՈՅԵԱՆ Ես թողեցի փառքի ճամբան Եւ ընտրեցի քարոտ ճամբան Հայրենիքիս սիրոյն համար Կու տամ կեանքս` թէկուզ մահուամբ: Մի՛ անտեսէք իմ եղբայրներ, Երբ ձեզ կու տամ վերջին բարեւ. Հայրենիքը մեզ կը կանչէ, Ինչո՞ւ թողնենք ու դուրս ելլենք: Ինչո՞ւ ըսեն մեզ վախկոտ հայ, Գիտեն ու մեր վրայ խնդան, Մեր քաջերու անունները Գիրքերու մէջ միայն մնան: Ինչո՞ւ նորից պիտի չծնին, Մեր աննման...

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ Հայաստանի Ազգային ժողովի կիրակի օրուան արտահերթ ընտրութիւններուն արձագանգները կը շարունակուին լայնօրէն` լրջօրէն ընդգծելով կարգ մը իրականութիւններ, թէ` ԱՌԱՋԻՆ.- Հայաստանի բնակիչներուն կէսը այլեւս անտարբեր կամ յուսահատ է տիրող կացութենէն եւ կը մերժէ քուէարկութեան մասնակցիլ, քառորդը որոշած է ամէն գնով հետեւիլ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցութեան ապազգային ուղիին, իսկ մնացեալ քառորդը` ազգային կողմնորոշումով զանգուածը, մտահոգ է, սակայն անկարող` կացութիւնը շրջելու: ԵՐԿՐՈՐԴ.- Հայրենի...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ «Յոռեգոյն մեղանչումը մեր նմաններուն հանդէպ ատելութիւնը չէ, այլ` անոնց անտարբերութեամբ վերաբերիլը. այս էութիւնն իսկ է անմարդկայնութեան»: Ճորճ Պերնարտ Շօ (1856-1950) Պարկերու մէջ դրուած եւ իրարու վրայ նետուած հայ զոհուած զինուորներու մարմիններու լուսանկարներու առթած յուզման մասին պիտի չխօսիմ: Ոչ մէկ մարդ կրնայ անտարբեր մնալ ի տես նման տեսարանի, եթէ հրէշ չէ: Զարմանալի է, որ Հայաստան եւ սփիւռք(ներ) ընդվզումի համաժողովրդական...

Տարեշրջանի սկիզբին հայ գրականութեան եւ հրատարակչութեան պատմութեան համար նշանակալի իրադարձութիւն հանդիսացաւ պոլսահայ ԱՐԱՍ հրատարակչատան նախաձեռնութիւնը` լոյս ընծայումը ճոխ «Հատընտիր»-ի մը, բազմավաստակ եւ բազմաչարչար երգիծաբան Լեռ Կամսարի գործերէն, գրեթէ հինգ հարիւր էջերով, եւ որ կը ձգտի ամբողջական պատկեր մը տալու մարդէն եւ գործէն: Արդէն, հատորի խմբագիր Յարութիւն Քիւրքճեան, առաջնորդուած` Լեռ Կամսարի անհատականութեան եւ վաստակի խոր առնչութիւններու փաստէն, հրատարակութիւնը  խորագրած է «Մարդը`...