Անդրադարձ

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ «Նախկին վարչապետ Հասսան Տիապի կառավարութեան կազմութենէն ետք եւ խորհրդարանին կողմէ անոր վստահութեան քուէ ստանալէն առաջ, 23 յունուար 2020-ին«Նախկին վարչապետ Հասսան Տիապի կառավարութեան կազմութենէն ետք եւ խորհրդարանին կողմէ անոր վստահութեան քուէ ստանալէն առաջ, 23 յունուար 2020-ին «Ժողովուրդին վստահութիւնը` խորհրդարանի վստահութենէն առաջ» խորագիրով յօդուածով մը, նոյն այս սիւնակներէն կը ճշդէինք Հայկական երեսփոխանական պլոքին եւ ՀՅ Դաշնակցութեան կեցուածքը կառավարութեան նկատմամբ եւ կ՛արձանագրէինք...

Իր 30-ամեայ պատմութեան մէջ, առաջին անգամ ըլլալով, մեր նորահաստատ հայրենիքը կը նշէ իր անկախութեան տարեդարձը անցեալ տարուան 27 սեպտեմբերին Արցախի վրայ շրթայազերծուած եւ 44 օր ետք պարտուողական հրադադարի մը կնքումին յանգած դառն իրականութեան տակ: Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան հռչակումի առաջին տարիները պարուրուեցան արցախեան հերոսամարտի յաղթութեան շղարշով, որ այնուհետեւ յատկանշեցին հայոց պետականութեան ու ազգին երթը, յաղթանակի ու անպարտ զգալու գինովութեան մը մոլար...

  30 տարի առաջ հայոց անկախ պետականութեան վերընձիւղման ու վերականգնման գործընթացը համատեղ զսպանակուեցաւ Լեռնային Ղարաբաղի հայութեան ինքնորոշման հիմնախնդրին հետ: Միաժամանակ, շնորհիւ անձնուրաց եւ ուխտապահ ազատամարտիկներու, պատմութեան էջերուն վրայ դարբնուեցաւ Արցախի անկախութիւնը: Այսօր, արցախեան պատերազմէն ետք, կացութիւնն ու պատկերը լրիւ փոխուած են: Խոցուած են հայոց արեւելից սահմանները, կիսախորտակուած վիճակի մէջ է Արցախի միջնաբերդը: Անկախութիւնը կ՛իմաստազրկուի, երբ օրն ի բուն սպառնալիքի տակ...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ Պիտի շարունակենք մեր երթը: Հեռո՛ւ մեզմէ ամէն դեդեւում, վարանում ամէն: Պիտի շարունակենք բոլոր ճակատներուն վրայ ուժերով բոլոր: Այլընտրանք չունինք: Մեր գլխէն անցածը մեզ աւելի վհատ ու ձեռնպահ պիտի չդարձնէ, այլ` աւելի փորձառու եւ իմաստուն: Այո՛, ազգային գաղափարաբանութիւնը պիտի ըլլայ  մեզ առաջնորդող լուսաւոր աստղը, որքան ալ ազատ, անկախ ու միացեալ հայրենիքը` մեր կիզակէտը, թուի «անհաս երազ», որքան ալ ամբողջական հայութիւն...

Հայաստան Սուրիա յարաբերութիւնները պատմական են: Ինչպէս Հայաստանի ճգնաժամերուն Սուրիան օժանդակած է Հայաստանին, փոխադարձաբար ալ Հայաստան իր քաղաքական դիրքորոշումներով տեւաբար նեցուկ կանգնած է Սուրիոյ, յատկապէս Սուրիոյ` պատերազմի տարիներուն դատապարտելով ահաբեկչական ներխուժումները Սուրիա, քաղաքական հարթակներու վրայ պաշտպանելով Սուրիոյ ժողովուրդին իրաւունքները եւ մարդասիրական խումբեր առաքելով Սուրիա` ականազերծման եւ բժշկական այլազան ծառայութիւններու համար: Հայաստանն ու Սուրիան ինչպէս քաղաքական, այնպէս ալ տնտեսական յարաբերութիւններ ունեցած են...

ՄԱԿԱՐ ի Գաղիա Կիրակի: Հայաստանի անկախութեան տարեդարձէն երկու օր առաջ Արմենակ եւ Էլպիս, իրենց դրացի Փոլ Տրամերեանի հետ, այցի եկան: Պարոն Փոլ թոշակառու է, դրամատան մը մէջ տարիներ աշխատած է եւ գիտէ դրամ հաշուել: Մակարուհիի սուրճին հետ Էլպիսին պատրաստած պոլսական «հելվա»-ն վայելեցինք:Հայաստանի հեռատեսիլը հայելիի միւս կողմէն դիտող իրազեկ Արմենակ սկսաւ իր ճառը. - Սփիւռքի հայ ուսուցիչին, վարդապետին, քահանային, դերասանին, գրողին...

ՀՐԱՉ ՎԱՐԺԱՊԵՏԵԱՆ Ֆրանսայի ամէնէն հեղինակաւոր թերթերէն` «Լը Մոնտ»-էն եւ «Լը Մոնտ Տիփլոմաթիք»-էն կատարուած այս համադրումը լաւագոյնս կը բացայայտէ պաշտօնական Թուրքիոյ եւ թալիպաններու համագործակցութիւնն ու Անգարայի տարածաշրջանային ախորժակը: Առ այդ, հայ քաղաքական միտքը առնուազն զգուշաւորութեամբ պարտի հետեւիլ տակաւին խմորուող, բայց սրընթաց զարգացում ապրող նոր կացութեան: Արագ, հապճեպ, տարերային ու ենթակայական մեկնաբանութիւններ պէտք է բացառել եւ պարզապէս այս փուլին մօտէն հետեւիլ հոլովոյթին,...

ՅԱՐՈՒԹ ՃԷՆԱՆԵԱՆ Կ՛ուզենք, որ համայն մարդկութիւնը անդրադառնայ, թէ ի՛նչ է կապը ընտանեկան սրբութիւններուն ներկայիս աշխարհը ցնցող այս սարսափելի համաճարակին միջեւ, որ օրական հազարաւորներու կեանք կը խլէ, բոլոր երկիրներուն տնտեսութիւնը կը կասեցնէ ու ընդհանրապէս աշխատանքը կը դադրեցնէ: Յստակօրէն կ՛ըսենք, որ համայն աշխարհին, յատկապէս Եւրոպայի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ, ինչպէս նաեւ քրիստոնէութիւն դաւանած միւս երկիրներուն մէջ մեծ վտանգ կայ, որովհետեւ անոնք ընդունած...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Հրապարակագիրի կեանքին մէջ հազուադէպ են այն պահերը, որ գրիչը կամ ստեղնաշարը սա պէս «սառած» մնայ, չենթարկուի, անյարմար մթնոլորտ ստեղծելով տուեալ ժամուն, երբ գրողը կը պատրաստուի իր մտածումները սպիտակ թուղթին թէ գունաւոր պաստառին յանձնել: Աւելի՛ն. քիչ կը պատահի, որ գրողը վերադառնայ իր մօտիկ անցեալի արխիւին կամ յօդուածներու թղթածրարին, երբ նիւթ մը կ՛երեւեփի, կը ճարճատի իր մտքին մէջ: Ան այս...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ - Հարկ է, որ վերջապէս ես հրաժարիմ քու լաւատեսութենէդ: - Ի՞նչ է լաւատեսութիւնը,- կ’ըսէր Գագամպօ: -  Ափսո՜ս,- ըսաւ Քանտիտ,- ան զօրավիգ ըլլալու կատաղութիւնն է, երբ կ’ըսենք, որ ամէն բան լաւ է- երբ լաւ չենք: ՎՈԼԹԵՐ, «Քանտիտ» Չեմ համարձակիր ըսել` խօսք Անկախութեան օրուան առիթով: Պատմական դառն իրականութեան առջեւ ենք, անփառունակ պարտութեան եւ անոր  աւերիչ հետեւանքներուն: Տեւաբար հողեր կորսնցնելէ ետք...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ «Հայաստան աշխարհ» եզրերուն շուրջ բազմաթիւ երգեր հիւսուած են. բոլոր բանաստեղծներն ու երգիչները ի մտի ունեցած են ՄԷԿ ՀԱՅԱՍՏԱՆ, սակայն մեր հայրենիքի այսօրուան` անկախութէնէն 30 տարի ետք պարզուող իրականութեան համաձայն, քաղաքական բեմը կը ցուցահանէ բազմաթիւ աշխարհներ, որոնք իրողապէս կը թուին ըլլալ իրարմէ անջատ, աւելին` նաեւ անհաղորդ, անոնց միջեւ կամուրջներու ստեղծումը, միասնութեան մը հետամտութիւնը վերածուած է «անկարելի առաքելութեան»: Նախորդ սիւնակով...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստան-Արցախի անկախութեան 30-րդ տարեդարձին եւ յետ 44-օրեայ պատերազմի փուլին նուիրուած որեւէ քննարկում կիսատ պիտի ըլլայ, եթէ ետ կանգնինք ապագան տեսնելու, վերականգնումի եւ բարեփոխման յոյսը բարձր պահելու կամքի արտայայտութենէն: Աւելորդ կը նկատենք երկար-բարակ կրկնել այն իրականութիւններն ու տուեալները (կամ` տուեալներու բացակայութիւնը), որոնք փաստած են, որ ինքզինք վերարտադրած եւ իբր թէ ժողովուրդին կամքը իրականացնող իշխանութիւնը ատակ չէ, կարող չէ կամ...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Եթէ օր մը ձեզի հարց տրուի, թէ «ի՞նչ է ազգային գիտակցութիւն» ըսուածը կամ այդ ի՞նչ ըսել է... ի՞նչ պիտի պատասխանէիք: Կարծես մեր ժողովուրդը կարօտ մնացած է այս խօսքին: Ինքնաբերաբար պիտի սիրես հայ կեանքը: Պիտի կախուիս անոր թելերէն: Սփիւռք ենք: Հարիւր եւ աւելի տարիէ ի վեր հոս կ՛ապրինք` հայրենի հողէն զրկուած եւ ամէնօրեայ մտահոգութեան բազմատեսակ ալիքներուն անձնատուր: Այս նոյն...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Լիբանանի նոր կառավարութեան կազմութենէն ի վեր զգուշաւոր լաւատեսութիւն կը տիրէ քաղաքացիներուն մօտ: Ժխտական երեւոյթները կը յամենան փոփոխուիլ: Ելեկտրական հոսանքի մատակարարումը չէ բարելաւուած, վառելանիւթը կը շարունակէ անմատչելի մնալ, կենսական ապրանքներու գիները չեն իջած, աղքատութիւնը չէ նահանջած: Կը մնայ յոյսը, որ շուտով պիտի թեւակոխենք առողջացման փուլ մը, երբ կառավարութիւնը խորհրդարանի վստահութեան քուէին արժանանալէ ետք, լծուի, ինչպէս կը խոստանայ, ծանր աշխատանքի:...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Քանի մը օր առաջ սուգի եւ կորուստի տրամադրութիւններով նշեցինք Արցախի անկախութեան 30-րդ տարեդարձը: Տուեալ պայմաններուն մէջ յիշատակումը բնականաբար հնչեղ չէր: Քանի մը օրէն պիտի տօնենք Հայաստանի անկախութեան վերահաստատման 30-րդ տարեդարձը («գունագեղ» կամ «ողբերգական» որակումները մէկդի ձգենք պահ մը): Շուտով պիտի յիշատակենք 44-օրեայ պատերազմին շղթայազերծման տարեդարձն ու ահաւոր հետեւանքներով վախճանին տասներորդ ամիսը (հոս չմտնենք ծանօթ, բայց չմաշած, այժմէական մանրամասնութիւններուն...

Սեպտեմբեր ամիսը այսուհետ ամրագրուելու է մեր գիտակցութեան մէջ հայութեան կեանքում տեղի ունեցած երեք կարեւորագոյն իրադարձութիւններով: 1991 թ. սեպտեմբերի 2-ին ժողովրդական պատգամաւորների Լեռնային Ղարաբաղի Մարզային խորհրդի, Շահումեանի Շրջանային խորհրդի եւ բոլոր մակարդակների խորհուրդների պատգամաւորների համատեղ նստաշրջանը հռչակագիր ընդունեց ԼՂՀ հռչակման եւ նրա պետական իշխանութեան ու կառավարման ժամանակաւոր մարմինների ձեւաւորման մասին: Նոյն 1991 թ. սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանի ժողովուրդը ձայների ճնշող մեծամասնութեամբ քուէարկեց...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ Հայ ազգային ազատագրական  փառքը խտացնող օրերէն անմոռանալի  էջ մըն է 19  սեպտեմբեր 1918-ը: Մօտաւորապէս 103 տարի առաջ, այդ օրը,  Պաղեստինի Արարա լերան մօտ տեղի ունեցաւ Առաջին  համաշխարհային պատերազմի ամենավճռական ճակատամարտերէն  մին: Արդի հայ ժողովուրդի պատմութեան  ճակատագրական մէկ ժամանակաշրջանին  ծնունդ առաւ Արեւելեան լեգէոնը: Մարք Սայքսի (Բրիտանիա), Ժորժ  Փիքոյի (Ֆրանսա) եւ Հայ ազգային  պատուիրակութեան  նախագահ Պօղոս Նուպար փաշայի միջեւ 27 ...

Վերանկախացման 30-ամեա՞կ: Ո՛չ, կարելի չէ տօնել ընթացիկ, սովորական ձեւով: Ինչպիսի՞ տօնական մթնոլորտ, ի՞նչ տողանցք, ի՞նչ հանդիսութիւն... Նմանօրինակ միջոցառումներու ամենադոյզն գաղափարն իսկ անընդունելի է, աւելի՛ն, ամօթալի է: Վայրկեան մը մտածե՛նք, խոկա՛նք, ենթագիտակցի՛նք: Վտանգուած է մեր հայրենիքը: Լուրջ հարցականներու տակ կը գտնուին երկրին պաշտպանութիւնն ու բանակը: Յիշե՛նք. ամիսներէ ի վեր թշնամին առօք-փառօք մուտք կը գործէ Հայաստանի ինքնիշխան տարածքէն ներս եւ ամենայն համարձակութեամբ...

Նախքան 19-րդ դարը, Իսրայէլ Օրի, Դաւիթ Բէկ, Յովսէփ Էմին, Մովսէս Բաղրամեան, Շահամիր Շահամիրեան դիմումներ եւ ձեռնարկներ կատարեցին ապահովելու համար ռուսական օգնութիւնը` ի նպաստ Հայաստանի ազատագրութեան: Բայց այդ բոլորը մնացին լոկ ցանկութիւն, որովհետեւ ռուսերը  հեռու կը գտնուէին Կովկասէն: 1804-1813 տեղի ունեցաւ ռուս-պարսկական առաջին պատերազմը, որ վերջացաւ 1813-ին եւ կնքուեցաւ Գիւլիստանի դաշնագիրը: Այն ատեն գրաւուեցաւ Ազրպէյճանի կարեւոր մէկ մասը: Նոյն թուականներուն` 1801-1813, ...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ Ամբողջովին համաձայն ենք յօդուածագիրին` բանականութիւնը զգացականութեան գերադասելու սկզբունքին: Մեր վերապահութիւնը կը վերաբերի այսօրուան ներհայկական իրականութեան մէջ արձանագրուող քաղաքական պայքարին կողմերու պատասխանատուութեան հաւասարեցման: Մանաւանդ` իրավիճակի փոփոխութեան համար բովանդակային բանավէճ ստեղծելու ընդդիմադիր առողջ տարրի փորձերու ծրագրուած չէզոքացման: «Ա.» Եղափոխութեան հոլովոյթին մէջ` մարդակապիկէն արդի մարդ անհատի ձեւաւորման բովին մէջ, մարդկութիւնը ոչ միայն ֆիզիքական առումով փոփոխութիւն կրեց` յարմարելով կենսոլորտային եւ բնական նոր...