Անդրադարձ

Հայաստանի քաղաքական շահերը տարիներու ընթացքին պահպանուած են տարածաշրջանի դաշնակիցներուն, արեւմտեան եւ արեւելեան երկիրներու հետ հաւասարակշռուած յարաբերութեանց շնորհիւ: Կարելի չէ պատկերացնել Հայաստանի ապահովութիւնը` առանց տարածաշրջանի գերպետութիւններու հետ հաւասարակշռուած քաղաքականութեան, դիւանագիտական գերզգայուն յարաբերութեան պահպանման: Արեւմուտքի հետ եւս Հայաստան տարիներ շարունակ պահպանած է դրական յարաբերութիւններ, ստորագրած է գործակցութեան համաձայնագիր` նկատի ունենալով Հայաստան-Եւրոպա աշխարհագրական առնչութիւններն ու քաղաքական  փոխազդեցութիւնները: Այս յարաբերութիւններու հանրագումարին շնորհիւ` նաեւ պահպանուած...

Յ. Պ. Բանաստեղծը` Վարդան Յակոբեան: Ան սփիւռք(ներ)ի հիւր չէ, օր մը Լոս, օր մը Փարիզ, կամ` Պէյրութ, հեռատեսիլի պատուհանը իր թառը չէ: Ըսած է ճշմարտութեան խօսք: Եթէ դեռ չխցուած ականջներով հայեր կան, ներսը եւ դուրսը, կը լսեն: Խօսք` քաղաքական քարոզչութեան (ան)բարոյականացման մասին: Եթէ բարոյականութիւնը դեռ տեղ ունի մեր քաղաքական դահլիճներուն մէջ եւ լուսարձակներուն տակ: Խօսք, զոր լսելէ ետք քաջութեամբ հարց...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ 22 նոյեմբեր 2021: Լիբանանի անկախութեան 78-րդ տարեդարձ, միաժամանակ անկախ Հայաստանի սահմաններու մասին Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի իրաւարար վճիռի հրապարակման 101-րդ տարեդարձ: Հակառակ տիրապետող կարծիքին, որ նախագահ Ուիլսընի իրաւարար վճիռը Սեւրի դաշնագիրի յաւելուած մըն է, պէտք է կարեւորութեամբ նշել, որ այս իրաւարար վճիռը անկախ որոշում մըն է, վաւեր` ստորագրման եւ կնքման պահէն սկսեալ: Արդարեւ, նախագահ Ուիլսընին լիազօրութիւնը...

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ 25-26 ապրիլ 1920-ին,  Համաշխարհային Ա. պատերազմէն յաղթական դուրս եկած Դաշնակից  պետութիւններուն եւ անոնց զօրավիգ ուժերու Գերագոյն խորհուրդը երկու խնդրանք  ներկայացուց Միացեալ Նահանգներու նախագահ Վուտրօ   Ուիլսընին. - ստանձնել Հայաստանի հովանաւորութիւնը, - իրաւարար վճիռով որոշել Հայաստանի եւ Թուրքիոյ  միջեւ սահմանը: Առաջինը անմիջապէս մերժեց Միացեալ Նահանգներու Ծերակոյտը: Նախագահը հրաժարեցաւ: Երկրորդ խնդրանքը պաշտօնապէս ամրագրուած  էր Փարիզի  խաղաղութեան վեհաժողովին, Ֆրանսայի վարչապետ եւ արտաքին...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ինչպէս որեւէ այլ պետութիւն` Ռուսիան կը ձգտի իրագործել իր ազգային շահերը, որոնք հիմնուած են իր պատմութենէն` ռուս-թաթարական, ռուս-պարսկական, ռուս-թրքական պատերազմներէն ու Նափոլէոնի եւ նացիական Գերմանիոյ ներխուժումներէն բխող անոր աշխարհաքաղաքական պատկերացումներուն եւ այդ պատմական փորձառութենէն ծնունդ առած թշնամիներով շրջապատուած ըլլալու անապահովութեան զգացումին ու սպառնալիքներու վերաբերեալ ըմբռնումներուն վրայ: Աշխարհագրական դիրքը, պատմական փորձառութիւնն ու անոնցմով պայմանաւորուած` երկիրի անվտանգութեան նկատմամբ գերզգայնութիւնը պատճառ...

ՎԼԱԴԻՄԻՐ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ Արցախի վաստակաւոր իրաւաբան Պերլինի վեհաժողովում (1878թ.) Ռուսաստանի պատուիրակութեան ղեկավար Ալեքսանտր Կորչաքովը վեթօ դրեց Թուրքահայաստանի ինքնավարութեան ծրագիրը քոնկրեսի օրակարգ ընդգրկելու վրայ` պատճառաբանելով, թէ հայերն անկախութիւն չեն ուզում: Մկրտիչ Խրիմեանի այն հարցին, թէ ինչո՞ւ 16-րդ յօդուածը դարձաւ 61,  Ռուսաստանի անունից Սան Սթեֆանոյի պայմանագիրը ստորագրած կոմս Իկնատեւը պատասխանել է, որ, «Հայրի՛կ, 16-ը գրուել է ռուսների, այլ ոչ թէ` հայերի համար»: Անցաւ...

Շաբաթ, 20 Նոյեմբեր 2021-ի առաւօտեան ժամը 9:30-ին, Ազգային Առաջնորդարան այցելեց Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութեան Ատենապետ՝ Պրն. Վաչէ Նաճարեան, Կիպրոսի Հ.Մ.Ը.Մ. – Հ.Ե.Մ.ի Վարչութեան ատենապետ՝ Պրն. Կարօ Թէրզեանի հետ: Անոնք դիմաւորուեցան Թեմիս Կաթողիկոսական Փոխանորդ՝ Գերշ. Տ. Խորէն Արք. Տողրամաճեանի կողմէ: Շուրջ մէկ ժամ հանդիպման ընթացքին անոնք զեկուցեցին Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կիպրոսի մասնաճիւղի Ընդհանուր Ժողովի եւ նոր վարչութեան ընտրութեան մասին, ինչպէս նաեւ անդրադարձան կատարուած գործունէութեան,...

ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ Անկախութիւն է դարձեալ. բնականաբար այդ մասին կը յուշէ օրացոյցը, ապա պետութիւնը, իսկ վերջին օրերուն` բանակի հրամանատարութիւնը, որ որոշած է զինուորական խորհրդանշական տողանցքով մը նշել Լիբանանի անկախութեան 78-ամեակը: Երկրին մէջ տիրող պայմանները, սակայն, ոչ մէկ ձեւով կը յուշեն, որ քաղաքացին ի վիճակի է` տօնելու իր անկախութիւնը, հպարտ զգալու իր դրօշով, բանակով, պետութեամբ, կամ` թոքերը լեցնելու ազատութեան թթուածինով: Այս բոլորը...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ  Լիբանան հեռանկար  չունի... Ղասսան Ալ Շամի (Վաստակաւոր լրագրող եւ մտաւորական ) Իր խոհական ու փիլիսոփայական մտածումներով եւ քաղաքական յախուռն կեցուածքներով քաջածանօթ լիբանանցի այս լրագրող-մտաւորականին վերոնշեալ նախադասութիւնը քիչ մը զարմացուց մեզ, երբ ան հանգամանալից վերլուծութենէ ետք կ՛եզրակացնէր, թէ Լիբանան` իբրեւ երկիր, պետութիւն թէ հասարակական կեանք, չունի հեռանկար` ապրելու եւ գոյատեւելու: Ապրելու` իբրեւ ստեղծագործ ժողովուրդ եւ գոյատեւելու` իբրեւ կայացած ու...

ԿԱՐՕ ԱՂԱԶԱՐԵԱՆ «Հօրմէն ելայ եւ աշխարհ եկայ եւ այժմ կը ձգեմ աշխարհը եւ Հօրը կ՛երթամ» Յովհաննէս 16:21 Որքա՜ն խորախորհուրդ վարդապետութիւն է քրիստոնէութիւնը: Երբ պահ մը մտածենք քրիստոնէութեան հաւատքի հիմ եւ վէմ հանդիսացող Քրիստոսի առաքելութեան եւ անոր շարունակականութեան մասին, կը նկատենք, որ Աստուծոյ նախախնամութիւնն ու ծրագիրը նախասահմանուած են սկիզբէն: Աստուած իր Միածին որդին աշխարհ ղրկեց` մարդը փրկելու եւ ազատելու մեղքի տիղմէն:...

Յարութիւն քհնյ. Կոստանեան. անուն մը, բարի անուն մը հայ մարդու, հայ հօր, հայ նուիրեալ հոգեւորականի բարի անուն մը, որ պիտի մնայ օրինակելի ու յիշատակութեան արժանի` յաջորդ սերունդներուն համար: Հերոսական Հաճընի նահապետական Կոստանեան ծանօթ գերդաստանի շառաւիղներէն  տէր Յարութիւն, շնորհիւ իր ունեցած նախ` քաջ ու պատուական մարդու ամուր նկարագիրին, ապա` շնորհիւ իր բարի ու ազնիւ բնաւորութեան, միշտ գնահատելով գաղութահայ առօրեան, երիտասարդ տարիքէն...

ՑՈԼԵՐ ԳԱԼԱՅՃԵԱՆ Ինծի համար շատ տարօրինակ կը թուի յօդուած մը գրել` առանց քու կարծիքդ առնելու: Աւելի՛ն. ինծի համար շատ խորթ կը թուի գրել քու մասիդ, որովհետեւ չէիր սիրեր խօսիլ քու եւ քու յաջողութիւններուդ մասին: Պարզ, համեստ, ընկերասէր եւ կատակասէր անձ մըն էիր: Կը սիրէիր շուրջիններդ պահել ուրախ եւ հաճելի մթնոլորտի մէջ: Չէիր նեղացներ մէկը, նոյնիսկ երբ անոնք սխալած ըլլային: Փոքր...

ԼՈՌԻ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Տարի մը առաջ հայու յոյսը անմար էր, Տարի մը առաջ խուճապը անյայտ գաղափար էր, Տարի մը առաջ յանձնուիլը անհնար էր, Տարի մը առաջ հայու պարտութիւնը անվկայ էր: Ինչո՞ւ այսօր այդպէս չէ: Այսօր հայու սիրտը փշրուած է, Այսօր ամբողջ ազգը ցնցուած է, Այսօր անոր վստահութիւնը վերացած է. Այսօր հայու էութիւնը ապշած է: Եւ կայ մէկ դարման` յառաջանալ դէպի ինչպէս...

Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Լիբանան քաղաքական, տնտեսական, ընկերային, առողջապահական, կրթական եւ կենցաղային ահռելի տագնապի մէջ է: Անդամալուծուած է գրեթէ ամէն ինչ: Եւ ամէն օր տեղական եւ շրջանային մակարդակներու վրայ զիրար կը հրմշտկեն Լիբանանն ու լիբանանցին հարուածող անակնկալ կեցուածքներն ու իրադարձութիւնները: Խոստումներն ու յոյսերը տեղատուութիւն կամ մակընթացութիւն կ՛ապրին, սակայն ամէնուրեք յուսալքութեան եւ անձնատուութեան հոգեվիճակ կը տիրէ: Ու այս ընդհանուր թոհուբոհին մէջ Լիբանան կը...

ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ Խաչատուր Ստեփանեանի «Հայաստանում խորհրդային իշխանութեան հաստատման հիմնահարցը` սփիւռքահայ հասարակական-քաղաքական մտքի գնահատմամբ» խորագիրով հատորը, 16-րդն է կաթողիկոսութեան «Խաչիկ Պապիկեան» հրատարակչան հիմնադրամ»-ի շարքին: Բովանդակութիւնը կարելի է բնութագրել իբրեւ գիտական աշխատասիրութիւն` նկատի ունենալով օգտագործուած աղբիւրներու հարուստ ցանկը, յատկապէս` արխիւային եւ փաստաթղթային բաժինը բնականաբար այդ ցանկին ներառուած են տպագիր յուշագրութիւններ, ժամանակակիցներու վկայութիւններ եւ հրապարակումներ, ինչպէս նաեւ` հայալեզու եւ օտարալեզու տարբեր բնոյթի հրատարկութիւններ,...

ԽԱՉԻԿ ՏԷՏԷԵԱՆ Հնդիկ քաղաքական գործիչ, գրող եւ դիւանագէտ Շաշի Թարուր ըսած է. «Պատմութիւնը կը պատկանի անցեալին, բայց զայն հասկնալը պարտականութիւնն է ներկային»: (1) Հայ ժողովուրդի դարաւոր պատմութիւնը բերրի դաշտ մըն է, զոր պեղելն ու անկէ օգտուիլը հրամայական պարտաւորութիւն է` մեր ներկան ու ապագան յստակ տեսնելու, եթէ իրապէս կը ձգտինք գոյատեւել որպէս ազգ: Իսկ վերջին 100 տարուան մեր պատմութեան խոր եւ...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Հայաստանի եւ թուրք-ազերիական հակամարտութեան տարեգրութեան մէջ 16 նոյեմբեր 2021-ը պիտի արձանագրուի իբրեւ 44-օրեայ պատերազմէն ետք առաջին մեծ, ամէնէն մտահոգիչ բախումը, որ այլապէս կրնայ նախաճաշակ մը տալ, թէ ցնորական խաղաղասիրութիւն հետապնդող Հայաստանի իշխանութիւններուն վարքագիծը ինչպիսի՛ նոր պատուհասներ կրնայ բերել Հայաստանի գլխուն, նաեւ` քանի մը աստիճան աւելի՛ շեշտել այն, որ Արցախի մեծ մասին (այսինքն` պաշտպանողական վահանին) կորուստէն ետք, Հայաստանի համար...

ՄԱՐԻԱՆԱ ՊԵՐԹԻԶԼԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ Որ նոր ցաւեր ունենանք Մեզի շատ մօտ կը բնակի մահը Պատնէշ եղիր Մեր եւ մահուան միջեւ... Ապրող մարդոց մէջ չգտանք, ոչ ալ` նահատակուածներուն աճիւններուն մէջ: Գերիներուն մէջ եթէ ըլլար, գոնէ  աղօտ յոյս մը կ՛ունենայինք... Շիրիմներուն մէջ անունդ չկայ, զինո՛ւոր: Ո՞ւր ես: Կը փնտռենք քեզ օր ու գիշեր` յոյսի ծուէն մը միայն շալկած մեզի  հետ: Անունդ մեր ճակատներուն կապած`...

ՍԵՊՈՒՀ ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆ «Երգեցողութիւնը սրտին հետ կապ ունի, որ ուղղակի հոգիին կ՛երթայ» ԿՈՄԻՏԱՍ ՎԱՐԴԱՊԵՏ Հայ եկեղեցական երգեցողութիւնը, որ դարերու տողանցքով մեզի հասած է, այսօր կը տառապի անկարող տիրացուներէն եւ անվարժ դպրապետներէն: Շատ յաճախ գրուած ու շեշտուած է կարեւորութիւնը` հայ եկեղեցական երգերու պատշաճ կատարման: Այս երգերու խումբին կը պատկանին` շարականները, տաղերը, մեղեդիները, սրբասացութիւնները, ս. պատարագի երգերը եւ այլն: Իւրաքանչիւր երգիչ, ունենալով իր...

ՀՐԱՆՈՅՇ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Իրաւաբանական գիտութիւնների դոկտոր, փրոֆեսէօր Յովհաննէս Աղպաշեան անուն-ազգանունը ինձ ծանօթ է 1980-ականներից, երբ հնարաւորութիւն ունեցայ աւելի մօտիկից ծանօթանալու սփիւռքեան մամուլին,  ընթերցելու Յովհաննէս Աղպաշեանի հրապարակախօսական եւ երգիծական յօդուածները: Ապա հանդիպեցի նոյն ազգանուամբ այլ հեղինակի` Պարոյր Աղպաշեան, եւ յետագայում, ոչ ի զարմանս ինձ, տեղեկացայ, որ արժանաւոր հօր արժանաւոր որդին նոյնպէս հրապարակախօս-խմբագրապետ է: Այն  ասացուածքը, որ  պտուղը ծառից հեռու չի ընկնում, կարելի...