Անդրադարձ

Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան 95-ամեակի տօնակատարութիւններու մեկնարկը տրուեցաւ ուրբաթ, 17 մարտ 2023-ին, Պէյրութի մէջ, Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան հովանաւորութեամբ եւ Լիբանանի Շրջանային վարչութեան կազմակերպութեամբ տեղի ունեցած յոբելենական հանդիսութեամբ, որուն ընթացքին, տարիներու ընկալուած աւանդութեան համաձայն, պարգեւատրուեցան հայ կրթութեան ու մշակոյթի ոլորտի երախտաւորները: Համազգայինի 95-ամեակի առիթով եւ Կեդրոնական վարչութեան որոշումով «Համազգայինի շքանշան»-ով պարգեւատրուեցան` լիբանանահայ հանրային, գրական եւ լրագրական ասպարէզներուն մէջ մեծ...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի մէջ, ՀԲԸՄ-ի «Փիւնիկ» հիմնադրամին միջոցներով 2022-ին լոյս տեսաւ «Նկարիչ ստեղծագործողներ` նահատակուած 2020 թ. Արցախեան պատերազմում» գիրքը, բաղկացած` 184 էջերէ: Ծրագիրը նախաձեռնած եւ համակարգումը կատարած է Լուսինէ Քարամեան: Պատկերագիրքը կազմած եւ հեղինակած է Արա Հայթայեան: Արա Հայթայեան կ՛ըսէ, որ պատկերագիրքին նպատակն է ներկայացնել 44-օրեայ պատերազմին նահատակուած արուեստագէտներն ու անոնց ստեղծագործութիւնները: Ներկայացուած արուեստագէտներն են` Գոռ Աւագեան, Գոռ Աւետիքեան, Գէորգ...

Մենք` լիբանանահայ պատանիներս, կը դատապարտենք Ազրպէյճանի շրջափակումը մեր հայրենիքի կարեւոր հատուածին` Արցախին: 100 օրերէ ի վեր Արցախի պատանիները կը դիմագրաւեն բազմաթիւ դժուարութիւններ: Անոնք, բոլոր պատանիներուն նման, իրաւունք ունին հայրենիքին մէջ ապրելու խաղաղ, առողջ, ապահով եւ հանգիստ պայմաններու մէջ: Այս առիթով հաւաքաբար կը յայտնենք մեր զօրակցութիւնը Արցախի պատանիներուն եւ կը հաստատենք, որ մեր քոյրերն ու եղբայրները մինակ չեն: Մե՛նք, մեր կարելիութիւններու...

Համազգային Հայ կրթական ու մշակութային միութեան հիմնադրութեան յոբելենական այս հանդիսութիւնը կատարեցինք հայութեան համար ամէնէն դժնդակ ու օրհասական օրերուն: Շրջափակման մէջ է հայրենի Արցախը: Տակաւին չենք թօթափած մարդկային ու հողային ահաւոր կորուստներու տագնապը: Հայրենի բնակչութեան նկատառելի մաս մը անտարբեր է արցախահայութեան ճակատագիրին նկատմամբ: Քաղաքատնտեսական ահռելի տագնապի մէջ է սփիւռքի կարեւորագոյն գաղութներէն` լիբանանահայութիւնը: Նոյնպիսի կացութեան մէջ է մայր գաղութը` հալէպահայութիւնը, որ այժմ...

 «Օտար գաղութներու մէջ, շրջապատի այլասերող եւ ապազգայնացնող հազար ու մէկ վտանգներու մէջ, ինչպէ՞ս կրնայ  նոր սերունդը հայ ըլլալ եւ անկախութեան պայքար մղել: Մանաւանդ ինչպէ՞ս պէտք է հոգիով հայ մնալ: Մայիս 28-ը անցեալ կը դառնայ, մինչ ան պէտք է ապագայի տենչ մը ըլլայ: Ո՞վ պիտի կատարէ այս դերը: Հայրենիք չկայ…: Երկու միջոց կայ` դպրոց եւ գիրք, որոնք միայն կրնան փրկարար դեր...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ «Իսրայէլը եւ Ազրպէյճանը  2011-ին բարձրացուցին իրենց առեւտուրը 1,6 միլիառ տոլար արժողութեամբ հսկայական գործարքով, որ կը ներառէր «Պարաք» հրթիռներու մարտկոց` օդանաւեր եւ հրթիռներ որսալու համար, ինչպէս նաեւ «Searcher» եւ «Heron» անօդաչու թռչող սարքեր` IAI-էն: Ըսուեցաւ, որ 2020-ին Լեռնային Ղարաբաղի երկրորդ պատերազմի վերջին օրերուն  «Պարաք» մարտկոցը խոցած է Հայաստանի կողմէ արձակուած «Իսկենտեր» հրթիռը»: *Ինչպէս իրենք ալ վստահ չեն, այս լուրը...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի մամուլի ասուլիսները հարուստ են անակնկալներով: Իր իբրեւ վարչապետ պաշտօնավարութեան սկիզբին, ան առանձին գրառումներով կը հաղորդակցէր հանրութեան հետ: Հետագային փոքր բարելաւում մը տեղի ունեցաւ. լրագրողներու կանխաւ փոխանցած հարցումները կը խմբագրուէին իր կողմէ ընտրուած լրագրողի մը կողմէ եւ կ՛արժանանային պատասխանի: Վերջին երկու ասուլիսները տեղի կ՛ունենան ուղղակի հարց-պատասխանի ձեւով, սակայն ասուլիսին մասնակցելու հրաւէր կը ստանան ցանկալի լրատուամիջոցները...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Այս լուրը եւ յօդուածը ի մասնաւորի ուղղուած է Հայաստանի այժմու անարժան իշխանութեան եւ անոնց հետեւորդներուն, որոնք Իսրայէլի հետ, որ կը զինէ թշնամի Ազրպէյճանը, միակողմանի «սիրաբանութիւն կը խաղան» եւ 44-օրեայ պատերազմէն քանի մը օր առաջ յիմարօրէն դեսպանատուն բացին այնտեղ, ապա 10 օր ետք, խայտառակուած` ետ գոցեցին, երբ իսրայէլեան զէնքերը եւ շատ հաւանաբար մասնագէտները հայութեան դէմ ջարդեր սարքեցին, մինչ Իսրայէլ...

ԿԱՐՕ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ Համազգային մշակութային եւ կրթական միութեան հետ իմ կապս եղած է Պուրճ Համուտի «Ս. Վրացեան» մասնաճիւղի ճամբով, որուն անդամագրուեցայ 1969-ին: Մասնաճիւղը կը գործէր յանձնախումբերով` գրական, դաստիարակչական, թատերական, ընկերային, կազմակերպական: «Ս. Վրացեան» մասնաճիւղը շատ բեղուն եւ լայն գործունէութիւն ունեցած է: Ան յաջողած է, այլ բաներու կարգին, որոշ չափով մշակութայնացնել Պուրճ Համուտը` կրթական այլ հաստատութիւններու եւ միութիւններու կողքին: Անվարան կրնամ հաստատել,...

ԹԱՄԱՐ ԳԱՍԱՊԵԱՆ Ի՞նչ է յոբելեանը: Բառարանային իմաստով ան կեանքի մը կարեւոր հանգրուանի յիշատակութիւնն է: Յոբելեաններ կը նշուին զանազան նախաձեռնութիւններով` ժողովրդային ձեռնարկ, մեծարանքներ, լսարան, համերգ, հրատարակութիւն, եւ այլն... Անցնինք բառարանային իմաստէն խորքայինին. յոբելեանները ամէն բանէ առաջ պարտաւորեցնող են: Առ այդ, շնորհաւորելով Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան 95-ամեայ գործունէութիւնը հայապահպանման բազմաթիւ բնագաւառներու մէջ` սոյն գրութեամբ պիտի անդրադառնամ այս ժամանակաշրջանի կարեւորագոյն մարտահրաւէրներէն...

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Երբ 2018 թուականին Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ տեղի ունեցան ժողովրդային շարժումի զանգուածային ցոյցերը` այսպէս կոչուած «Թաւշեայ յեղափոխութեան» անունին ներքեւ, հայրենաբնակ եւ, ինչո՞ւ չէ, նաեւ աշխարհասփիւռ հայ ժողովուրդը համակուած էր արդար եւ անկեղծ յոյսով մը` Հայաստանի մէջ ժողովրդավարութիւնը խորացնելու, նախկին փտածութեան համակարգը արմատական բարեկարգումի ենթարկելու, ինչպէս նաեւ ընկերային արդարութեան աւելի նպաստաւոր պայմաններ ստեղծելու առումներով: Դժբախտաբար, սակայն, ընկերային արդարութեան հաստատման վերաբերող...

ԱՇՈՏ ՎԱՒԵԱՆ «Հայրենասիրութիւնը արժէք չունի, եթէ հայրենաշինութեան չվերածուի», ասում էր Գարեգին Ա. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը, եւ նրա ամբողջ կեանքը` սփիւռքում թէ հայրենիքում, լաւագոյն օրինակն էր հայակերտման ու հայրենաշինութեան: Նա Հայաստանում չէր ծնուել, սակայն, ինչպէս ինքն էր ասում, «Հայաստանն էր ծնուել իր մէջ» եւ իբրեւ քեսապցի` իր երակներում էր կրում Բագրատունեաց թագաւորութեան հայերի ժառանգների արիւնը: Նա, որ ճշմարիտ քրիստոնեայ էր ու...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հարցում. ի՞նչ գիտենք դեռ բռնագրաւուած Հայաստան ապրող ՀԱՅ ՄՆԱՑՈՐԴԱՑի մասին: Կ՛ըսենք` «թաքնուած հայեր», այնպէս որ,  կարծէք անոնք տարաշխարհիկ արարածներ ըլլային, նկատի չեն առնուիր «մենք»-ի ու «մերոնք»-ի  մէջ: Այդ «Մնացորդաց»-ը ինքզինք յիշեցուց Թուրքիան հարուածած երկրաշարժի օրերուն: Տիգրանակերտի, Մալաթիոյ, Իսկէնտէրուն-Ալեքսանտրէթի մէջ հայեր ալ զոհ գացին: Անոնք գիտցուածներն են: Եթէ զոհեր կան, ուրեմն կան այդ տարածքներուն մէջ ապրող ուրիշներ ալ կան:...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Մեծ Պահքի հինգերորդ կիրակին կը կոչուի Դատաւորի: Օրուան խորհուրդը կը բացատրէ այրի կնոջ եւ դատաւորին մասին առակը: Ղուկաս Աւետարանիչ առակին սկիզբը կ՛ըսէ, թէ ի՛նչ նպատակով պատմուած է անիկա` նշելով, որ միշտ պէտք է աղօթել առանց վհատելու: Քաղաքին մէջ կար անիրաւ դատաւոր մը, որ ո՛չ Աստուծմէ կը վախնար եւ ոչ ալ մարդոցմէ կ՛ամչնար: Ան իր անխիղճ վարքով ոտնակոխ ըրած...

Կը նշենք Համազգայինի 95-ամեակը` նոր դժուարութիւններով եւ նոր մարտահրաւէրներով ողողուած մեր առօրեայով մտահոգ, բայց միաժամանակ` նոր սերունդին հայեցի դաստիարակութիւն ջամբելու, հայ լեզուն, գրականութիւնը, մշակոյթը եւ հայկական աւանդութիւնները փոխանցելու եւ անոնց մէջ այս բոլորին նկատմամբ կապուածութիւն եւ սէր փոխանցելու մնայուն ճիգերու գոհունակութեամբ: Հակառակ այլազան դժուարութիւններուն` կը տեսնենք Համազգայինի դպրոցներու զարգացման աշխատանքներ, Համազգայինի նոր գրասենեակներու եւ մասնաճիւղերու հիմնադրութիւն, մանկապատանեկան եւ երիտասարդական նախաձեռնութիւններ,...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Պատանեկան միութիւններու ստեղծումը ընդհանրապէս Մերձաւոր արեւելեան երեւոյթ է: Պատմութեան մէջ 1918-ին եւ անկէ ետք «խօսք կայ» աշակերտական միութեան մը մասին, որուն անդամները նոյնիսկ ջոկատով մը Սարդարապատի ճակատամարտին մասնակցութիւն բերած են: Այդ մէկը խորքին մէջ զուտ աշակերտական չէր, այլ` ուսանողական: Մերձաւոր Արեւելքին մէջ հայութեան հաստատուելէն ետք առաջին ալիքը 1920-ական թուականներուն եւ երկրորդ հիմնական ալիքը աւելի ուշ?` 1938-1939 թուականներուն, առիթ...

Արդէն ամիս մը անցած է 6 փետրուարին Սուրիոյ Հալէպ, Լաթաքիա, Իտլիպ եւ Համա քաղաքները ցնցած ահաւոր երկրաշարժէն: Երկրաշարժէն օրեր անց այս նահանգներու վնասուած քաղաքները յայտարարուեցան աղէտեալ քաղաքներ: Պետական պաշտօնական տուեալներուն համաձայն, զոհերուն թիւը հասաւ 1414-ի, վիրաւորներունը` աւելի քան 5000-ի:Եթէ նկատի ունենանք նաեւ Սուրիոյ պետութեան վերահսկողութենէն դուրս գտնուող շրջանները, զոհերուն թիւը կ՛անցնի 5000-ը: Պետական տուեալներուն համաձայն, երկրաշարժէն վնասուած ընտանիքներուն թիւը հասաւ...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Ատամնաբուժ Ատուր Գապագեան Ատամնաբուժ Ատուր Գապագեան ծնած է 1895-ին, Այնթապ: Մայրը մահացած է իր ծնունդէն անմիջապէս ետք: Ղրկուած է Կեսարիոյ Ս. Կարապետ վանքը, որուն նախակրթարանը աւարտելէ ետք, միջնակարգի տարիներուն, իր ըմբոստ խառնուածքին եւ դասընկերները ազգային-յեղափոխական գաղափարներով ոգեւորելուն համար,վտարուած է վանքէն: 1912-ին վերադարձած է Այնթապ ու յաճախած է Ամերիկեան քոլեճ: Այդ շրջանին կը դառնայ Զարեւանդի գաղափարական գործունէութեան...

Համազգայինը` սփիւռքահայերուս հոգեւոր Հայաստանը, 95 տարեկան է: Գրեթէ մէկ դար աշխատանք թափուած է քանի մը սերունդի կողմէ` ՀԱՅԸ ՀԱՅ ՊԱՀԵԼՈՒ, ՀԱՅ ԴՊՐՈՑԸ, ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆՆ ՈՒ ԱՐՈՒԵՍՏԸ ԿԵՆԴԱՆԻ ՊԱՀԵԼՈՒ հայրենի հողէն պարտադրաբար հեռացուած գաղթական հայութեան համար: Հիմնադիրները` հայոց պետականութիւնը 1918-ին վերականգնած ղեկավարներէն խումբ մը, զգալով, որ օտար հողի վրայ դժուար է պահել հայու ինքնութիւնը, հիմը դրին միութեան մը, որ առժամաբար պիտի փոխարինէր...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Համազգայինի 95-ամեակին առիթով, ինչպէս նախորդ գրութիւններով լուսարձակի տակ բերինք Համազգային գործունէութեան բազմաբնոյթ աշխատանքները, միութեան աշխատանքային ծիրին ընդհանուր բնութագրումը եւ ամբողջական պատկերը կը կազմուի` յատուկ անդրադարձ կատարելով Համազգայինի պարի եւ երգչախումբի միաւորներու գործունէութեանց: Սփիւռքահայ մշակութային կեանքին կարեւոր երակներէն եղած են պարախումբերն ու երգչախումբերը: Իւրաքանչիւր գաղութ իր չափով եւ կարողութիւններով յառաջացուցած է պարախումբեր ու երգչախումբեր, որոնք տարիներ շարունակ սերունդներ պատրաստած...