Անդրադարձ

ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ Երբ հեռաւոր Սան Ֆրանսիսքոյէն, տասնվեց տարեկան պատանիէ մը կու գայ այս փափաքը, կը մոռնաս հայկական կեանքը յուզող համընդհանուր հարցերը ու կը սկսիս մտածել, որ պարարտ հողը տակաւին մշակներ կը ծնի: Պատուէրը ստացած եմ առցանց գրատարածի միջոցով, Տարօն Գալըպճեանի ծնողքէն: Երբ առաքման մասին տեղեկացուցի, պատասխանը  յուզումով կարդացի. «Շատ շնորհակալութիւն` ձեր ե-նամակին համար: Ես  լեզուաբանութեամբ շատ կը հետաքրքրուիմ, մանաւանդ` հայ...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Հակառակ անոր որ Ազրպէյճան 2020-ի արցախեան պատերազմը յաղթեց թրքական եւ իսրայէլեան զինամթերքով ու իսլամ վարձկան ահաբեկիչներու օգնութեամբ, նախագահ Ալիեւ կը կործանէ իր երկրին միջազգային հեղինակութիւնը: Պատերազմի ժամանակ եւ անկէ ետք Ալիեւ իր բարբարոսական գործողութիւններով ոտնահարեց Ազրպէյճանի շահերը: Հետեւանքը այն եղաւ, որ ան ինքզինք դարձուց ատելի ու մերժուած անձ, նոյնիսկ ծիծաղի առարկայ` ամբողջ աշխարհին մէջ:...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ 31 մարտ 2023-ին Ռոյթըրզ լրատու գործակալութիւնը «Մելոնիի կուսակցութիւնը կը ձգտի պաշտպանել իտալերէնը օտար ապականումէ» խորագիրով կը ներկայացնէ Իտալիոյ վարչապետին առաջարկը (1): «Վարչապետ Ճիորճիա Մելոնի առաջարկեց մինչեւ 100.000 եւրօ տուգանք սահմանել հանրային եւ անհատական կազմակերպութիւններու, որոնք պաշտօնական հաղորդակցութեանց մէջ օտար բառեր կը գործածեն, յատկապէս անգլերէն` իտալերէնի փոխարէն: Վարչապետ Ճիորճիա Մելոնի խորհրդարանին մէջ: «Այս նորաձեւութեան խնդիր չէ միայն, քանի որ...

Վ. Ա. Ժամանակէ մը ի վեր մեր մամուլը եւ յատկապէս ընկերային ցանցերը ականատեսն են երեւոյթի մը, որ սրբագրութեան կը կարօտի: Երեւոյթը կրնայ հետեւանք ըլլալ շփոթի կամ անտեղեակութեան: Երեւոյթը կը վերաբերի գոյժ-մահազդ-ցաւակցագիր արտայայտութիւններու սխալ գործածութեան: Ընկալեալ սովորութիւն է, որ մարմիններ կը գուժեն իրենց մէկ անդամին կորուստը: Գոյժը կը գործածուի, երբ պաշտօնի վրայ եղող միութենական մը, վարչական մը կամ պատասխանատու մը կը...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Ինծի կը մնար միայն շնորհակալութիւն յայտնել եւ, աւելի՛ն, երախտապարտ մնալ: Ուրիշ ոչինչ: Այդ օր երկու մանչերս, տարեդարձիս առթիւ մեր նստասենեակի պատերէն մէկը ծածկող, ապակիէ վեց փեղկերով զարդարուած գրադարան մը գնած ու ինծի նուիրած էին: Ամբողջ օրը այսպէս պոռալով, կանչելով, բարկանալով եւ քրտնելով` երկուքը միասին աշխատած, անոր կտորները միացուցած եւ վերջապէս գրադարանը տեղաւորած էին իր ճշդուած վայրը: Հիմա կարգը...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Անկեղծութեան պահու մը, ազգ եւ հայրենիք վերականգնելու համար, եթէ այդ ցանկութիւնը կայ եւ շաբաթավերջի հայր-զաւակի ընտանեկան ու դուռ-դրացիական զուարճութիւններու փուչիկի խօսափողի խաղ չէ,  պէտք է խոստովանիլ, որ մեծ ու պզտիկ փքուած եսերու ճահիճին մէջ ենք եւ չենք լսեր, չենք ուզած լսել անհանգստացնող ճշմարտութիւնները, կամ աթոռ-աթոռակի խաղերուն անձնատուր ըլլալով` ապազգայնացումը դարձուցած ենք առօրէական, եւ հայ կեանքը շարունակուած է իր...

ՄՈՎՍԷՍ ԾԻՐԱՆԻ Ղասսան Թուէյնի Պէյրութ, 1992, «Նոա՛զ Արք» ցուցասրահ, ուշ աշուն: Հեռաձայնը հնչեց. - Մովսէ՛ս, Ղասսան Թուէյնիի կինը` Շատիա Նինին, կ՛ուզէ քեզ տեսնել կարեւոր հարցով մը, հիմա կարելի՞ է: Ձախէն աջ՝ Ղասսան Թուէյնի, Սիլվա Աճէմեան, Շատիա Նինի եւ Մովսէս Հերկելիան «Սըրսոք» թանգարանի տնօրէն Սիլվա Աճեմեանն էր: Անհամբեր էի հանդիպելու Թուէյնիի կնոջ: Ան չուշացաւ... Սուրճը առանց շաքարի պատուիրելէ ետք ժպտաց ու...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Սփիւռքներու մասին մեծ թիւով ձեռագիրքեր արդէն գոյութիւն ունին: Անոնցմէ մէկն է՝ կառավարութիւններու յատուկ 2012-ի «Սփիւռքները զարգացման մէջ ներգրաւելու ճանապարհային քարտէսի մշակում. Ձեռագիրք մը հայրենի եւ ընդունող երկրներուն քաղաքականութիւն մշակողներուն եւ գործադրողներուն համար» Developing a Road Map for Engaging Diasporas in Development. A Handbook for Policymakers and Practitioners in Home and Host Countries (1): 1. Սփիւռք ունեցող երկիրներուն ցանկէն...

Տօն Սրբոց Կուսանացն Հռիփսիմեանց Եւ Գայեանեանց Յիշատակ Սրբոյ Հօրն Մերոյ Գրիգորի Լուսաւորչին Ելանելոյն Ի Վիրապէն  Տօն Կաթողիկէ Սուրբ Էջմիածնի ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Հայ եկեղեցին Հոգեգալստեան տօնէն մէկ շաբաթ ետք, երկուշաբթի օր` Սրբոց Հռիփսիմեանց, երեքշաբթի օր` Սրբոց Գայեանեանց, իսկ շաբաթ օր Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորչի Ելն ի Վիրապի յիշատակը կը տօնէ: Իսկ Հոգեգալստեան յաջորդող երկրորդ կիրակին Կաթողիկէ Սուրբ Էջմիածնի տօնն է: *** Հռիփսիմեանց...

Յունաստանի մէջ լիբանանահայ անուանի կիթառահար Մկրտիչ Միքայէլեան, որ Միջազգային կիթառի կազմակերպութեան կողմէ նշանակուած է իբրեւ դեսպան, պիտի ներկայացնէ Հայաստանն ու Լիբանանը Կիթառի միջազգային (World guitar day-2023) օրուան առիթով կազմակերպուած ողոմպիականին, որ պիտի կայանայ օգոստոս 20-26: Այս մրցոյթին Մկրտիչ Միքայէլեան պիտի ղեկավարէ ներկայիս հինգ աշակերտներէ բաղկացած կիթառի խումբը, որուն նուագահարներուն թիւը մինչեւ մրցոյթի թուականը կրնայ բարձրանալ ու հասնիլ մօտաւորապէս տասներկուքի: Հաղորդենք,...

 ՆՇԱՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Այս օրերուն կը նշենք յիշատակը ամբողջ Լիբանանի մէջ հանրածանօթ Մանօ Շէկեանին` մէկ տարի առաջ կեանքէն վաղաժամ հեռացած մեր սիրելի ընկերոջ: Երբ կը մտածեմ անոր կեանքին մասին, կը մտաբերեմ անոր բազմաթիւ հրաշալի յատկութիւնները ու նաեւ կ՛ուզեմ, որ ուրիշներ ալ գիտնան այդ մասին: Միշտ պիտի յիշեմ այն պահը, երբ Մանօ Շէկեան կու գար կէսօրուան սուրճը մօտս առնելու: Երբ տեսնէր, որ...

Մօր շիջումով մեր խորքերուն մէջ կը յամենայ տարակոյսի յաճախանքը` հրեշտակներու յաւերժութեան տիեզերական խորհուրդին... եւ մօր մահուամբ կը հասկնա՜նք, որ հրեշտակներն ալ կը մեռնին... հրեշտակներն ալ կը դառնան յաւերժի ճամբորդ... հրեշտակներն ալ կը մնան լուսաւոր յուշ եւ խնկաբոյր մորմոք... Քառասուն օրեր առաջ, գարնան առաւօտ մը յեղակարծօրէն կ՛ընդհատուէր հայ մօր մը լուսառատ, սիրառատ կշռոյթով հնչող համանուագը, մօր մը, որ կեանք մը ամբողջ...

ՇԱՀԷՆ ԱՐԱՊՕՂԼԵԱՆ Զաւէն... Շաբաթ մը անցաւ, եւ օրէ-օր ամէն բան կը դժուարանայ բոլորիս համար: Զաւէն, օր մը թոռնիկներուս կը պատմեմ քու մասիդ: Կը խօսիմ իր շուրջը ուրախութիւն սփռող ընկերոջ մը մասին: Ան, որ բնաւ չէ վիրաւորած, որ սիրուած է բոլորէն: Կը պատմեմ, թէ որքա՛ն հաճելի էր քեզի հետ ժամանակ անցընելը, թէ որքա՛ն բարեսէր ու համբերատար էիր: Կը յիշենք ինչպէս չէիր...

Համադրեց` ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Բժիշկ Գասպար Կարոյեան Ծնած է Խարբերդ  գաւառի Փերչենճ գիւղը, 1884-ին: Զաւակն է Մկրտիչ Կարոյեանի, որ եղած է Հայոց ցեղասպանութեան զոհերէն: Նախնական ուսումը ստացած է ծննդավայրի նախակրթարանին մէջ: 1895-ին մազապուրծ փրկուած է կոտորածէն: Հայրը զինք տարած է Խարբերդ նահանգի Մեզիրէ քաղաքի ֆրանսացի քափուչին հայրերու որբանոցը, ուր շարունակած է ուսումը: Այնուհետեւ միջնակարգ ուսումը ստացած է նոյն հաստատութեան քոլեճին...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ «Խաղաղութիւնն ու Արդարութիւնը նոյն մետաղադրամին երկու երեսներն են», կ’ըսէ Միացեալ Նահանգներու նախկին նախագահ Տուայթ Տ․ Այզընհաուըր։ Զանոնք կարելի չէ իրարմէ անջատել։ Չկայ խաղաղութիւն առանց արդարութեան, ատիկա խաբէութիւն կամ ինքնախաբէութիւն է միայն։ Ատիկա առերեւոյթ խաղաղութիւն է, իսկ իսկութեան մէջ՝ զինադադար միայն, եւ ոչ թէ՝ լիարժէք ու իսկական խաղաղութիւն։ Արդարութիւնը խաղաղութեան հոգին է, անոր «արարիչ»-ը, որուն շունջը կեանք ու մարմին...

ԳԷՈՐԳ Ս. ԽՈՒԴԻՆԵԱՆ Պատմագիտութեան դոկտոր «Վէմ» հանդէսի խմբագիր Վերջերս լոյս տեսաւ վաստակաշատ պատմաբան Երուանդ Փամպուքեանի «ՀՅ Դաշնակցութեան ծածկանուններու բառարան. անձնանուններ, տեղանուններ թուանշային ծածկագրեր» աշխատութիւնը: Ստորեւ կը ներկայացնենք գիրքին յառաջաբանն ու ներածական խօսքը: Մեր Ծածկանունները Ընթերցողի դատին ներկայացուող «ՀՅ Դաշնակցութեան ծածկանուններու բառարան»-ը բռնապետական վարչակարգերի դէմ պայքարի ընթացքում` 1890 թուականից մինչեւ 1930-ականները, դաշնակցական գործիչների կողմից խորհրդապահական նպատակներով ծածկագրուած անուն-ազգանունների, ինչպէս նաեւ նրանց...

(Յակոբ Հաւաթեանի Արտասանած Խօսքը` Հայաստանի Հանրապետութեան Կերտման 105-Ամեակին Նուիրուած Հալէպի Տօնակատարութեան) Հայոց ամպամած երկնակամարին տակ, մեր պատմութեան օրհասական այս օրերուն, հայրենիքը կորսնցնելու արհաւիրքին մէջ, հաւաքուած ենք յիշատակելու Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութեան 105-ամեակը: Վտանգը այլեւս տեսանելի իրականութիւն է բոլորին համար. թշնամին դարձեալ հասած է Երեւանի դարպասին եւ արդէն ֆիզիքապէս ներկայ է հոն, ազատօրէն կը դեգերի Երեւանի փողոցներուն մէջ: Հայրենիքի սահմանները մնացած են...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Նիկոլ Փաշինեան շատ կը սիրէ ԱՆՆԱԽԸՆԹԱՑ ԻՐԱԳՈՐԾՈՒՄ բառը, զայն կ՛արտասանէ տեղի եւ անտեղի, այնպիսի՜ յոխորտանքով, որ ծանօթ էր խորհրդային տարիներուն, երբ օրուան կարմիրները կը խօսէին «փլան գերակատարելու» մասին: Եւ ահա, թաւիշով քողարկուած, նոր օրերուն նոր համայնավարը (հետեւողութեամբ օտարներու նէօ-քամիւնիսթ-ին) ինքզինք գերազանցեց եւ աննախընթաց իրագործում մը կատարեց: Շաբաթ, 3 յունիսին ան Անգարայի մէջ ներկայ եղաւ վերընտրեալ բռնատէր Էրտողանի երդման...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ 1970 թուականի աշնան, աւարտելով Քեսապի Ազգային ուսումնասիրաց միացեալ վարժարանի նախակրթարանի ուսման շրջանը, մեկնեցայ Պէյրութ ուսումս շարունակելու Համազգայինի Նշան Փալանճեան ճեմարանին մէջ` իբրեւ միջնակարգի գիշերօթիկ ուսանող: Պատանեկան տարիքը հազիւ թեւակոխած` ինծի համար այնքան ալ դիւրին պիտի չըլլար անշուշտ կանաչապատ գիւղէս` Քեսապէն մեկնիլ լուսաշող Պէյրութ, ընտելանալ նոր միջավայրիս, հեռու` ծնողքէս, ընկերներէս, գիւղէս, երկրէս... եւ այլն: Նոր քաղաք, նոր միջավայր,...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Նիկոլ Փաշինեան պարբերաբար իր վարած բանակցութիւններուն մասին նպատակային գաղափարներ կը յայտնէ: Այսպէս, մեր վերջին անկախութիւնները նպատակ ունեցած են Հայաստանի Հանրապետութեան ընդարձակումը: Ինք կը մտածէ, որ անկախութեան նպատակը պէտք է ըլլայ երկրի բարգաւաճումը եւ աւելի լաւ ապրելու ձգտումը: Երկիրը ընդարձակելու ձգտումը պատճառ դարձած է, որ մեր ապրած երկրին մէջ չունենանք կատասդրի (կալուածաթուղթի) վկայական: Ինք այդ վկայականը պիտի ապահովէ 29.800...