Անդրադարձ

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Կամայ թէ ակամայ մարդկութիւնը մուտք գործեց արհեստագիտութեան նոր դարաշրջան ու իր «ենթակայութիւն»-ը յայտնեց յեղաշրջող գիտական նուաճումներու, որոնք տարուէ տարի առաւել կը բազմանան ու տիրապետելու իրենց սեփական կամքը կը փորձեն պարտադրել հետագայ սերունդներու: Այս անխուսափելի իրողութեան դէմ յանդիման` մարդ արարածին կեանքն ու հոգեկերտուածքը, ապրելակերպն ու մտածելու եղանակը արդէն կը դիմագրաւեն շատ լուրջ մարտահրաւէրներ, որոնց սոսկ ընդգծումով` մեզ ահաւոր կացութեան...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Այսօր ուսուցչաց տօն է: Ուսուցչութիւնը կոչում եւ մարդակերտումի առաքելութիւն է: Ուսուցիչը այն անձն է, որ գիտելիքներու կողքին, նկարագիր եւ առաքինութիւններ կը ջամբէ նորահաս սերունդներուն: Հայ ուսուցիչները իրենց բոլորանուէր ծառայութեամբ անփոխարինելի դեր ունին սերունդներու հայեցի կազմաւորման եւ ազգապահպանման նուիրական առաքելութեան մէջ: Անոնք բարձրագոյն պատասխանատուութիւն ստանձնած են, որպէսզի նորահաս սերունդները հասնին մտքի, հոգիի եւ մարմինի կատարելութեան: Հայ ուսուցիչը մեր լեզուի,...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ 1996-ին, երբ Աքսոր Գասարճեան վարժարանի տնօրէնութիւնը ստանձնեցի, աշխատանքի փոխանցման առաջին հանդիպումը տեղի ունեցաւ ներկայութեան Երուանդ Տեմիրճեանին, որ օրին Ուսումնական խորհուրդի գործավարն էր: Հոգաբարձութեան հետ հանդիպումին ներկայ էին թաղականութիւնը եւ հոգաբարձուները լրիւ կազմով, որուն մէջ էր նաեւ Գրիգոր Գապագեանը: Օրին ինծի համար այդ միջավայրը բոլորին անծանօթ էր, ուստի մտահոգ էի, թէ ինչպէ՛ս պիտի աշխատիմ, մանաւանդ որ Անդրանիկ Մսըրլեանը, որ...

Ա. ԱՂԱՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Մօտ տասնեակ մը տարիներ առաջ անհանգստութեան պատճառով հիւանդանոց փոխադրուեցար ենթարկուելու կարգ մը բժշկական հետազօտութիւններու, ապա հազիւ ապաքինած եւ քննութիւններուն դրական արդիւնքը ստացած, տակաւին տկար քայլերով, դպրոց հանդիպեցար եւ հաղորդեցիր լաւ լուրը` մեզ ալ մասնակից դարձնելով այդ ուրախութեան: Այս անգամ դարձեալ կը սպասէինք հեռաձայնի զանգի` ակնկալելով լաւ լուրեր, սակայն, ափսո՜ս, յունուարի վերջին օրերուն` ցուրտ առաւօտ մը, անակնկալօրէն ստացանք մահուանդ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ֆրանսայի նախագահ Էմանուել Մաքրոն 26 փետրուարին Փարիզի մէջ եւրոպական շուրջ երկու տասնեակ պետութիւններու` Քիեւի զօրակցական խորհրդաժողովի աւարտին «Այս պահուս Ուքրանիա զօրքեր ուղարկելու հարցին մէջ համախոհութիւն գոյութիւն չունի: Ոչինչ, սակայն, պէտք չէ բացառել: Մենք պիտի ընենք այն ամէնը, ինչ որ պարտաւոր ենք, որպէսզի Ռուսիան չյաղթէ», յայտարարեց` անակնկալի մատնելով իր դաշնակիցները, որոնք ստիպուած` շարքով յայտարարեցին, որ Ուքրանիա զօրքեր ուղարկելու որեւէ...

Սիրելի՛ աշխարհասփիւռ ՀՕՄ-ուհիներ եւ հայուհիներ, Կիներու միջազգային օրը կու գայ անգամ մը եւս շեշտելու  եւ յիշեցնելու մեզի կնոջ ունեցած իւրայատուկ դերակատարութիւնը` մեր ընտանեկան ու հասարակական կեանքին մէջ: Քաղաքական դրդապատճառներէ մղուած` տարիներ առաջ սկիզբ առած Կիներու միջազգային օրը այսօր համաշխարհային տարողութեամբ խորհրդանիշը դարձած է կիներու իրաւունքներու պաշտպանութեան, ընկերային եւ սեռային հաւասարութեան, կիներու առողջապահութեան, զարգացման եւ հզօրացման: Ի զուր չէ, որ կինը...

ՍՕՍԻ ՓՈԼԱՏԵԱՆ Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի անդամ Կիներու միջազգային օր մը նշանակելու գաղափարը ծնունդ առած է 1909-ին, երբ Ամերիկեան համայնավար կուսակցութեան կողմէ փետրուար 28-ը ճշդուած է պարգեւատրելու համար Նիւ Եորքի հագուստի գործարաններուն մէջ աշխատող բոլոր այն կիները, որոնք 1908-ին գործադուլ մը կատարած էին, բողոքելու համար աշխատանքային պայմաններու դէմ` պահանջելով աւելի լաւը, այսինքն` լաւ վճարում, նուազ աշխատանքի ժամեր եւ քաղաքական գետնի...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Կար ժամանակ, երբ պատերազմի դժուար պայմաններու մէջ էինք, ամիսներով կարելի չէր ըլլար ուսուցիչներու աշխատավարձ տալ, ապահովական վտանգաւոր վիճակ էր, անոնք կ՛երթեւեկէին իրենց կեանքը վտանգելով, բայց մեր ուսուցիչները` սերունդներ պատրաստելու առաքելութեան ամուր կառչելով եւ հայ դպրոցին ու գաղութի զօրութեան նկատմամբ խոր հաւատքով, ինչպէս նաեւ իրենց անձնական օրինակով ապագայ սերունդներ դաստիարակելու առաքելութեան կոչում ունէին: Կար ժամանակ, երբ առաջնորդարանի պատասխանատուները անձամբ...

ՏՈՔԹ. ՍԱՐԳԻՍ ԱՏԱՄ Պատմութենէն գիտենք, թէ տղամարդու վայելած «Նահապետական բացարձակ տիրական» դերին, այսինքն` «Հայրիշխանութեան» նախորդած է «Մայրիշխանութիւնը»: Կինը` իբրեւ զաւակներ ծնող մայր, ընտանիքի գլխաւոր եւ կարեւոր դէմքն էր, նաեւ` ընտանեկան գործերու ղեկավարը: Ժամանակներու հոլովոյթի հետ հայ կինը աստիճանաբար կորսնցուց իր իրաւունքները եւ զրկուեցաւ իր առանձնաշնորհումներէն, մատնուեցաւ կախեալ վիճակի ու ընտանիքի մէջ դարձաւ երկրորդ անձ, յատկապէս Արեւելքի մէջ: Հայ կինը իր...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Այսօր` մարտ 8-ը կիներու միջազգային օրն է: Անցեալին կիները մեծարելու օր եղած է Հռոմի մէջ: Այդ օր կիները կը մեծարուէին եւ իրենց ամուսիններէն նուէրներ կը ստանային: Ստրկուհիներ այդ օր հանգիստի իրաւունք ունէին եւ նոյնպէս նուէրներ կը ստանային: Նիւ Եորքի մէջ, 8 մարտ 1857-ին, հիւսուածեղէնի գործարաններուն մէջ աշխատող դերձակուհիներ, ցած աշխատավարձի եւ աշխատանքային վատ պայմաններուն դէմ բողոքի ցոյցեր կազմակերպեցին:...

ԳԱՌՆԻԿ Ա. ՔՀՆՅ. Գ. Գ.- Սփիւռք. Բառ, Սահմանումներ 1.- Արմատը Բառը հնդեւրոպական «սփռ» արմատէն է, որ «ունի երկու տարբեր, սակայն իրարու հանգուցուած իմաստ», բացատրած է Թէօլէօլեան: Բառը նախ կը նշանակէ տարածել, կամ սփռել, նաեւ` «յարակից» ցրուել իմաստը: Յետոյ աւելցնելով ամերիկացի լեզուաբաններու ստուգաբանութիւն մը` գրած է, որ անոնց «կը թուի», թէ արմատին «աւելի հին իմաստը» նշանակած է հունտ կամ «բոյսերու այն...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Աշխարհի այս կամ այն շրջանին մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւններուն եւ աղէտալի զարգացումներուն հետեւողը, եթէ պահ մը «շունչ մը քաշէ» եւ բանականութիւնը գործածելով` կշռադատէ եղած-չեղածը, դժուարութիւն չ՛ունենար եզրակացնելու, որ աշխարհը ներկայիս (խորքին մէջ` երկար ատենէ ի վեր) կը ղեկավարուի «իմաստուններով», որոնք տխմարութիւններ դուրս տալու, տագնապները դարմանելու փոխարէն` կրակին վրայ քարիւղ թափելու «քաղաքականութեան» կը հետեւին: Ու եթէ ներկայ փուլի ամէնէն...

ԳԷՈՐԳ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ Քաղաքական գիտութիւնների թեկնածու, ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի կեդրոնական գրասենեակի յատուկ ծրագրերի պատասխանատու Եւրոպական աշխարհամասը այն վայրերից է, որտեղ հայկական սփիւռքի ազգային լոպիինկը` որպէս այդպիսին, կայացած եւ ուրոյն ձեռագիր ունեցող ցանցային կառոյցն է` քաղաքական շատ յստակ առաջնահերթութիւններով եւ գործունէութեան ճշդուած ուղղութիւններով: Մեր կողմից «Հորիզոն»-ում հրատարակուած «Հայկական լոպին արեւմտեան աշխարհում. Եւրոպա» յօդուածում նկատել էինք, որ երբ խօսում ենք Եւրոպայում հայկական...

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ խոստացուած խաղաղութեան պայմանագիրը կ՛ուշանայ: Պայմանագիրի խմբագրումը տակաւին չէ իրականացած ու կողմերը, զայն վերջնական տեսքի բերելու համար կը փոխանակեն առաջարկներ: Գրեթէ տարի մը առաջ ըսուած էր, որ խմբագրումը կայացած է, բացի քանի մը կէտերէ: Կը յուշուէր միաժամանակ, որ չհամաձայնեցուած կէտերը էական չեն: Այժմ հետզհետէ կը պարզուի, որ այդ կէտերը կը վերաբերին, բացի «Զանգեզուրի միջանցքի» կարգավիճակէն,...

ՍԻՒԶԱՆ Խ. ամէն մէկս պիտի կատարէ իր ընտրութիւնը ոռնալ պատմութեան դէմ կամ ներքաշուիլ հոսանքներու մէջ անպարզ պղտոր որ իր կարգին կը ներքաշուի նոր հոսանքներու մէջ նոյնքան աղոտ հոսանքները կը մեծանան կուռին ու կը դառնան մէկ մեծ աղէտ եղեռն մի մեծ աղէտներու անվերջ հոսքը կառավարելու տենչով անոնց կու տանք անուններ այբուբենի կարգով ինչպէս փոթորիկներու անունները կը սկսին այբով... ի՞նչ կոչեմ առաջինը...

Արցախի մշակութային ժառանգութեանց պահպանումը եւ փոխանցումը նոր սերունդներուն` մեզմէ իւրաքանչիւրին սրբազան առաքելութիւնն է: Նոյն նպատակին համար գոյացած է «Արցախեան մշակոյթի պահպանման կեդրոն» հասարակական կազմակերպութիւնը: Արդարեւ, Արցախի մէջ թէ Արցախէն դուրս մեր կոչումն է պահել արցախեան հոգեւոր եւ ազգային մշակութային հարուստ ժառանգութիւնը: Ուստի յիշեալ կեդրոնին կողմէ կազմակերպուած է համազգային դրամահաւաք` այս նպատակին համար, որ սկիզբ առաւ 20 փետրուար 2024-ին եւ արդիւնքները...

ԼԵՒՈՆ ՎՐԴ. ԵՂԻԱՅԵԱՆ Առաջնորդական փոխանորդ Ճեզիրէի Հայոց 90 երկար տարիներ առաջ, 4 նոյեմբեր 1934-ին, պատմական Հայաստանի սահմանակից քաղաքէն` նորահաստատ Գամիշլիէն, հնչեց ձայնը Բաբգէն աթոռակից կաթողիկոսին հետեւեալ խօսքը. «Օրհնեսցի եւ օծցի…», ապա «Օրհնեսցի եւ պահպանեսցի եւ նախախնամեալ պահեսցի յանուն Սրբոյն Յակոբայ հաստատեալ եկեղեցիս…»: Տեղահանութենէն ետք, ինչպէս հայերուն վիճակն էր ամէնուրեք, նոյնպէս էր Գամիշլիի հայ ժողովուրդինը: Անտուն, անտիրական, մինչեւ որ կաթողիկոսարանը եւ...

Ա. Ա. Արցախեան շարժման 36-ամեակին առիթով կ՛արժէ ուշադրութեան առարկայ դարձնել Արցախի իրավիճակը, ուր ներկայիս իրատեսական ոչինչ կ՛երեւի հորիզոնին վրայ, թէ Արցախ հայրենիքը մօտիկ ապագային պիտի թօթափէ ազրպէյճանական լուծը` արցախցիներուն բնօրրան վերադարձին համար նպաստաւոր պայմաններ ստեղծելով: Ռուսիա, Թուրքիա եւ Ազրպէյճան կազմած են այն ճակատը, որ կը պայքարի արդարութեան դէմ` Արցախի բռնակցմամբ եւ արցախահայութեան բռնագաղթմամբ: Խորքին մէջ խնդիրը վերածուած է միջազգային խաղադաշտի...

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ Չեմ փորձեր չքմեղանքի սովորական մարզանքներով բանալ տողերս: Գիտեմ: Արդէն ըսելիքներս ու գրելիքներս ուշ ալ են: Արդէն նոյնիսկ ուշացած ալ եմ: Միտքս պարզեմ: Անցեալ յունուար 27-ին 85 տարեկան դարձաւ մեր մեծանուն երաժշտահան Տիգրան Մանսուրեանը: Հաւատացէ՛ք, ազգովին եւ անհատապէս չենք մոռցած զինք: Ինչպէ՞ս կրնանք մոռնալ նման հանճար մը: Իմ կարգիս, ինծի համար յարգելի պայմաններ արգելք հանդիսացած էին, որ օրին չկարողանայի...

ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ Մոնրէալի մէջ լոյս տեսան 2023-ի վերջաւորութեան յուշագրական` «Յիշատակարան բժիշկի կեանքէս», «Համով-հոտով եւ լեղի յուշեր» եւ «Բժշկական ծառայութեան դաշտէն անդին» մեծածաւալ պատկերազարդ հատորներս: Այս յուշագրական հատորները պատրաստուեցան պսակաձեւ ժահրի համաճարակին պատճառով պարտադրուած` երկու տարուան տնակեցութեան օրերուն: Այս աշխատանքը իրականացաւ շնորհիւ Սարգիս Մահսէրէճեանի տարիներու շարունակական յորդորին. «Տոքթո՛ր Կարպիս, յուշերդ գրելու ես, խօսքս մտիկ ըրէ՛»: Հետեւաբար ան եղաւ խթանը, որ...