Խմբագրական

Սոչիի յայտարարութիւնը երեւութապէս կը թուի, որ որեւէ հիմնական նորութիւն չի բովանդակեր:  Նոյեմբեր 9-ի եւ յունուար 11-ի յայտարարութիւններու կէտերու իրականացման անհրաժեշտութիւնը ընդգծող կէտեր են: Առանցքային գիծը մինչ այժմ ստորագրուած երեք յայտարարութիւններուն տարածաշրջանի ապաշրջափակումն է: Նոյեմբեր 9-ի յայտարարութեան ամէնէն կարեւոր կէտը 9-րդ կէտն է. փաստօրէն յունուար 11-ի յայտարարութիւնը կեդրոնացած է միայն 9-րդ կէտին վրայ. մօտաւորապէս նոյնը` նաեւ 26 նոյեմբերի յայտարարութիւնը. Սոչին եւս...

Նոյեմբեր 9-ի նախօրեակին ծրագրուած ձեւով շրջանառութեան մէջ դրուեցաւ լրատուութիւն` Մոսկուա-Երեւան-Պաքու եռակողմ հանդիպման մասին: Ապա պաշտօնապէս խօսուեցաւ հանդիպման հեռակայ առցանց ձեւաչափին մասին: Փաստօրէն ո՛չ ֆիզիքական ներկայութեամբ, ո՛չ ալ առցանց հեռակայ հանդիպումը կայացաւ: Տեղի ունեցան Սիւնիքի դէպքերը, աւելի ճիշդ` ազրպէյճանական յարձակումը Սիւնիքի վրայ: Իրադրութիւնները կը յուշէին ռազմաքաղաքական բեմագրութեան մը մասին: Այնուհետեւ յայտարարուեցաւ Պրիւքսելի մէջ 15 դեկտեմբերին Երեւան-Պաքու երկկողմանի հանդիպման մասին` եւրոպական կողմին...

(Ուիլսընի իրաւարար վճիռի 101-ամեակին առիթով)  Ուիլսընի իրաւարար վճիռի 101-ամեակն է: Իրաւարար վճիռի ստորագրման հերթական նշումը ծանր պայմաններու մէջ է, որ կ՛արձանագրուի: Հայաստանի տարածքային ամբողջականութիւնը միջազգայնօրէն ամրագրող այս փաստաթուղթին հետ կապուած ուղերձները քննարկելու պահուն կը գիտակցինք, որ ո՛չ միայն մեր տարածքներու վերատիրացման փուլային ընթացքէն շեղած ենք, այլ մեր վերահսկողութեան տակ եղող տարածքները զիջելու ընթացքին մէջ ենք: Եւ դժբախտաբար խօսքը չի վերաբերիր միայն...

Բարդ, անորոշ եւ անհեռանկար պայմաններու մէջ Լիբանան կը նշէ իր անկախութեան 78-ամեակը: Անկախութիւնը ամէնէն առաջ կը սահմանուի գերիշխանութեամբ, որ կ՛երաշխաւորուի սահմաններու պահպանումով, անսասանութեամբ: Նախ եւ առաջ ուրեմն բանակին կը վերագրուին անկախութեան գլխաւոր երաշխաւորի գործառոյթները: Իրաւական առումով անկախութիւնը միջազգային ընտանիքի անդամակցութիւնն է եւ անկախ պետութիւն ըլլալու հանգամանքի միջազգային ճանաչումը: Ընդունելով հանդերձ մեր սահմաններուն դէմ կատարուող ցամաքային, ծովային թէ օդային ոտնձգութիւններու իրականութիւնը...

Պաշտօնական Պէյրութի հրաւէրով վաղը Լիբանան կը հասնի  Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարը: Այցելութիւնը, ոեւէ  բարձրաստիճան պաշտօնատարի այցելութեան նման, ուշագրաւ է նաեւ երկրին դէմ կիրարկուող պաշարումը նկատի ունենալով: Լիբանանը կը գտնուի կուտակուող ճգնաժամերու երկարատեւ փուլի մէջ եւ փաստօրէն կ՛ենթարկուի տնտեսաքաղաքական պաշարումի: Օտարերկրեայ պաշտօնատարներու այցելութիւնները, եթէ նոյնիսկ կայանան, ապա կ՛ունենան պայմանական բնոյթ, երբեմն նոյնիսկ ժամկէտներ ներփակող դիւանագիտական սպառնալիքներով յատկանշուող փոխանցումներով: Անգարայի առած քայլը...

Գորիս-Կապան ճանապարհահատուածին վրայ ազրպէյճանական անցակէտեր եւ մաքսակէտեր հաստատելու որոշումի հաղորդումը պաշտօնապէս կը նախանշէ արդէն նոր գործընթացի մը արագացման միտումները: Ըստ էութեան, սահմանազատումը գործնապէս կատարման ընթացքի մէջ է: Յայտնաբար նաեւ կայ քարտէս, որուն հիմամբ կը սահմանազատուին Հայաստանի Հանրապետութիւնն ու Ազրպէյճանը: Այս գործընթացի արագացումը ազդարարեց պաշտօնական Մոսկուան, երբ ակնարկեց սահմանազատման եւ սահմանագծման անհրաժեշտութեան` երկարատեւ խաղաղութեան ձգտող անհրաժեշտ գործողութիւն իբրեւ: Խնդիրը այն է,...

Ազատութեան հրապարակին վրայ կայացած հանրահաւաքը մեկնարկ է ազգային վերազարթօնքի, Համազգային դիմադրութեան ձեւաւորման: Առընթեր աշխարհի տարբեր վայրերուն մէջ սկսած են բողոքի գործողութիւններ, մերժումի կեցուածքներ, ընդդէմ պարտուողականութեան եւ յանձնուողականութեան դիրքաւորումներ: Անբնական պիտի ըլլար եւ հայ մարդու հոգիին անհարազատ, եթէ  չըլլար բողոքը, դիմադրելու կամքը: Բոլորիս համար ամէնէն հիասթափեցնողը այն էր, որ 9 նոյեմբերի պարտուողական ստորագրութենէն ետք ո՛չ հայրենաբնակ եւ ո՛չ ալ սփիւռքաբնակ հայութիւնը...

Լիբանանեան քաղաքական բեմին վրայ նոր ցնցումներ կ՛արձանագրուին: Տեղեկատուութեան նախարարի նախօրօք կատարած յայտարարութեան տեղի տուած բանավէճը հետզհետէ կը պարզէ նախադրեալներ` միջպետական հանգոյցի վերածուելու: Դիւանագիտական տագնապի նախաբան կազմող այս խնդիրը իրադարձութիւններու հունափոխման ազդեցութիւն կրնար ունենալ: Բոլոր լուսարձակները կեդրոնացած էին Թայյունէի դէպքերու նախաքննութեան, հարցաքննութեան կանչուող դէմքերու առաջնակարգ հանգամանքներուն եւ յարուցուող աննախադէպ դատերու գլխաւոր հասցէներուն վրայ: Մէկէ աւելի անգամներ կը հնչէին ամէն գնով քաղաքացիական...

Նախագահ Արմէն Սարգսեանի Ռիատ այցելութիւնը ուշագրաւ իրադարձութիւն է եւ վերլուծական տարբեր հայեցակէտեր կը ճշդէ: Նկատենք շատ արագ, որ հակառակ 30-ամեայ անկախութեան հռչակման, Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Սէուտական Արաբիոյ միջեւ չկային դիւանագիտական յարաբերութիւններ: Վերջին տարիներուն Երեւանն ու Ռիատը, անկախութեան կամ պետութեան հռչակման տօներուն զիրար կը շնորհաւորէին: Այդքան միայն: Անշուշտ այս երեւոյթը իր քաղաքական բացատրութիւնները ունէր: Առանց թշնամական յարաբերութիւններ ունենալու Երեւանի նկատմամբ, Ռիատը...

Մոսկուա-Երեւան-Պաքու առաջին դէմքերու մակարդակով եռակողմ հանդիպման մասին լրատուական շրջանառութիւնը առատ է: Գրեթէ զուգահեռաբար հայաստանեան եւ ռուսական լրատուադաշտերը կը կանխատեսեն այդ հանդիպումը նոյեմբերի առաջին տասնօրէին: Կանխատեսուած թուականը ունի ուղերձ: Կը խօսուի նոյեմբեր 9-ի մասին, այլ խօսքով` ուղիղ մէկ տարի ետք հրադադարի յայտարարութեան: Հայաստանեան եւ ռուսական լրատուամիջոցներու տարածած կանխատեսումներուն մէջ կայ բովանդակային տարբերութիւն: Ռուսականը ընդհանրապէս բաւարարուած է եռակողմ հանդիպման կայացման բարձր հաւանականութիւնը...

Երեւանի մէջ կայացած ՀՅԴ Մամլոյ խորհրդաժողովը աւանդական շղթայի մը հերթական օղակն է: Քանի մը տարի անգամ մը Դաշնակցութեան մամուլի ընտանիքը կը համախմբուի համատեղ քննարկելու համար գաղափարական մամուլին առջեւ ծառացած խնդիրները, նոր մարտահրաւէրները եւ ապա այդ քննարկումներու եզրակացութեանց հիման վրայ ուղենշելու յառաջիկայ գործունէութիւնը: Պարզ է, որ մամուլ հասկացողութիւնը արդէն որոշ ժամանակէ ի վեր դուրս եկած է դասական-տպագիր հասկացողութենէն եւ ներառած հեռատեսիլը,...

Կարսի պայմանագրի 100-ամեակի սեմին ենք արդէն: Հայ քաղաքական միտքը պայմանագիրին պատմաիրաւական հիմքերը, բովանդակութիւնն ու այդ բոլորին այժմէականացումը կը կատարէ անպայման: Պարզ է, որ պայմանագիրը պոլշեւիկեան Ռուսիոյ եւ քեմալական Թուրքիոյ միջեւ կայացած համաձայնութեան կարեւորագոյն դրսեւորումն է` Հարաւային Կովկասի վրայ տարածուող: Համաձայնութիւնն ու աշխարհագրական տարածքի իրողութիւնը կը հաստատեն արդէն խնդիրին այժմէականութիւնը` պայմանաւորուածութիւններով նոր իրավիճակներ ստեղծելու: Կարսի դաշնագիրին քննարկումը շղթայի մը կարեւորագոյն օղակի...

Առաջին լուրջ հարուածը ստացաւ գործող կառավարութիւնը: Ամէնէն կնճռոտ հարցը` նաւահանգիստի պայթումի հետաքննութեան եւ պատասխանատուութիւններու ճշդումի ընթացակարգը գերքաղաքականացուած է արդէն, եւ իւրաքանչիւր կողմ քաղաքական հաշուեյարդարի  մօտեցումներ կը տեսնէ: Արդարադատութիւնը տեսականօրէն ապաքաղաքական է եւ անկախ` երկրի գործադիրէն ու օրէնսդիրէն: Տեսական բառը այս պարագային իր հեգնական երանգով պէտք է ընկալել, որովհետեւ անիկա չի վերաբերիր միայն Լիբանանին: Պատերազմական ոճիրներու հեղինակներ միջազգային ատեաններու կը յանձնուին...

Լիբանանեան ճգնաժամը կառավարութեան կազմութեամբ լուծուած տեսնելու պարզամտութիւնը չի կրնար համոզել ոեւէ մէկը: Կայ սակայն քաղաքական գործընթացի տեսանելի բեմագրութիւն մը, որ մէկ քայլ առջեւ-երկու քայլ ետեւ տեղապտոյտի շարժում կը ստեղծէ: Սղաճէն բխող ծանր հետեւանքներ: Սնունդի խոր տագնապ, միաժամանակ օժանդակութիւններու տրամադրում` ամբողջովին սովամահ չդարձնելու համար աղքատացած խաւը: Վառելանիւթի հերթերու ցրուում` անոր գինի աստիճանական ազատականացումով: Այլ խօսքով` ոչ այնքան մը, որ ամբողջովին սառի...

Թարգմանչաց խորհուրդը առաջին հերթին կը նոյնացուի ազգային ինքնուրոյնութեան պահպանման այդ օրերու համար միակ ու ազդեցիկ գործօնին հետ: Հայկական տառերը պիտի ապահովէին մեր մշակութային եւ քաղաքակրթական ինքնութեան պահպանումը: Պետական քաղաքականութիւն էր կիրարկուածը: Ո՛չ միայն պատուիրելու գիրերու հայկական տարբերակի մշակումը, այլեւ մանաւանդ ամբողջ հոգեւոր գրականութիւն մը թարգմանելու: Աւելի ճիշդը` հայացնելու: Ըստ էութեան հայկական քրիստոնէութիւնը իբրեւ կրօն, դաւանանք, արարողութիւն եւ ծէս տեսքով եւ...

Միջազգային լրահոսը հեղեղուած է բնախօսութեան եւ բժշկագիտութեան ոլորտին վերաբերող Նոպելեան մրցանակի լուրով: Հայկական լրատուադաշտը բոլոր լեզուներով կը հրապարակէ լուրը` կեդրոնանալով նախկին լիբանանահայ Արտեմ Փաթափութեանին վրայ, որ մրցանակի 120-ամեայ պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով արձանագրեց հայկական անուն մը: Երեւոյթը հպարտառիթ է անշուշտ, ո՛չ միայն գիտական նուաճումի բարձրագոյն եւ ցարդ չգերազանցուած նշաձող արձանագրելով, այլ նաեւ տարբեր ուղղութիւններով  խորհրդածութիւններու դուռ բանալով: Արտեմ Փաթափութեան...

Սոչիի մէջ կայացած Փութին Էրտողան հանդիպումէն ետք աւելի սուր հնչեղութիւն ստացած է Զանգեզուրեան միջանցքի թուրքեւազրպէյճանական առաջադրանքը: Յայտնապէս այս կէտը ո՛չ միայն ներառուած է Անգարայի նախապայմանային քաղաքականութեան հիմնադրոյթներուն մէջ, այլ ստացած է առաջնային նշանակութիւն: Ըստ էութեան, նոյեմբեր 9-ի հրադադարի յայտարարութեան 9-րդ կէտի փակագիծերն են, որ կը բացուին, եւ ապաշրջափակում ձեւակերպումը մեկնաբանելով Անգարան եւ Պաքուն ամէնէն առաջ կ՛արծարծեն  միջանցքի խնդիրը: Միջանցքը արտատարածքային...

44-օրեայ պատերազմէն տարի մը անց, տարածաշրջանին մէջ նոր իրավիճակի ստեղծման համար արագ կշռոյթներով սկսած են երեւիլ աշխարհաքաղական օրակարգի իրականացման միտումներ: Տարածաշրջանի ապաշրջափակում. ահա՛ ձեւակերպումը մեծ օրակարգին: Խնդիրը շատ աւելի հեռու կ՛երթայ արցախեան հակամարտութեան լուծումէն, եւ նոյեմբեր 9-ի հրադադարի յայտարարութեան 9-րդ կէտը կը սկսի բանալ իր փակագիծերը: Այստեղ խնդիրը ո՛չ միայն Հայաստանի Հանրապետութեան շրջափակումն է, այլ նաեւ գերակայ տարբեր ուղղութիւններ հետզհետէ...

Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան տօնի նշումը ներկայ պայմաններուն մէջ տարակուսանքներու տեղի կու տայ: Անկախութեան ո՞ր խորհուրդը այժմէական կը հնչէ, աւելի ճիշդը` կ՛ահազանգէ գալիք վտանգներուն մասին: Իրադրութիւններու առարկայական դիտարկումը մեր առջեւ կը բանայ ո՛չ միայն արցախեան տարածքներու կորուստ, այլ նաեւ  պետական սահմաններէն ասդին նոր ոտնձգութիւններ, գերեվարումներ, թշնամիի սանձարձակ գործողութիւններու նոր սպառնալիքներ: Պատերազմ պարտուած եւ պարտադրուած պայմաններով հրադադար ստորագրած հայկական կողմը չունի գերիշխանութիւն...

Կառավարութեան կազմութեան ոդիսականը երէկ հասաւ իր աւարտին: Անշուշտ խորացած տագնապը չէ, որ հասած է իր աւարտին: Պէտք չէ միամտանալ` եզրակացնելու համար, որ իրավիճակի կտրուկ փոփոխութիւն տեղի պիտի ունենայ: Ֆինանսական եւ տնտեսական տագնապներու կուտակում գոյութիւն ունի, եւ այդ բոլորը մէկ օրէն միւսը կարելի չէ յաղթահարել: Կարեւորը լաւատեսական մթնոլորտի գոյացումն է: Կայ հասարակական ակնկալութիւն, որ կենցաղային տարրական խնդիրները կը սկսին լուծուիլ, եւ...