Յօդուածներ

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԷԱՆ Արիւնաքամ եղող արցախցու հանդէպ աշխարհի անտեղեակ լռութիւնը խախտեց Մեծն Բրիտանիոյ Լորտերի պալատի փոխխօսնակ պարոնուհի Քարոլայն Քոքսը, որի շնորհիւ Արցախում կատարուող սպանդն ու բռնի, վայրագ տեղահանումները միջազգային ուշադրութեան արժանացան: Աշխարհն իմացաւ, որ խորհրդային բանակը կռւում է իր իսկ անզէն քաղաքացիների դէմ, եւ մի Ազրպէյճան երկրորդ ցեղասպանութիւնն է իրագործում մի բուռ հայութեան դէմ` օգտագործելով կոտորածի նոյն ձեւերը, ինչ...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ       Ռուսական գաղութատիրութիւն. Ցարական գաղութատիրութիւնը Անդրկովկասի մէջ մտցուց ռուսական վարչաձեւ ու օրէնքներ` անտեսելով տեղական ժողովուրդներու իւրայատկութիւնները: Տարածաշրջանը բաժնեց 4 նահանգներու, որոնցմէ մէկը` Էլիզավեթպոլ նահանգը կը տարարծուէր Թիֆլիսէն Պաքու եւ իր մէջ կ՛առնէր Արցախն ու Զանգեզուրի հայկական հողատարածքները: Այս նահանգի բնակչութեան մեծ մասը սելճուք-թիւրքմեն-մոնկոլ- թաթար ցեղերէ բաղկացած ըլլալով` կը նկատուէր Ռուսիոյ իսլամ հպատակներու նահանգ... Այդ ժամանակէն ցարի մեծապետական քաղաքականութիւնը կը...

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Խուան Բ. Թագաւոր Քաթալոնիոյ եւ Արակոնի միացեալ թագաւորութեան գահակալ Մարթին լ՛Հումայի մահէն ետք, 1410 մարտին, Պարսելոնայի տան իշխանութիւնը վերջ գտաւ, գահի ժառանգութեան հարցով պառակտում եղաւ, Արակոն գերակշռութիւն հաստատեց եւ Քաթալոնիան Արակոնի գահին կցուեցաւ: Մարթին լ՛Հումայի մահէն ետք ժառանգորդ կը մնար անոր զաւկին` Մարթին Կրտսերի ապօրէն զաւակը` Ֆրետերիք (1401-1438), որ Լունայի կոմսն էր. մայրը` Թարսիա Ռիզզանի սիկիլիցի էր: Ֆրետերիքի...

Հաշուըւած օրեր ետք, նորացուած Սահմանադրութեան հիման վրայ Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովը կ՛ընտրէ Հայաստանի Հանրապետութեան 4-րդ նախագահը: 4-րդ նախագահը  պիտի չունենայ իր նախորդին` այժմու գործող նախագահին միեւնոյն լիազօրութիւնները: Ան, շարունակելով պահել երկրի ու պետութեան բարձրագոյն պաշտօնը, ըստ էութեան յանուն երկրին ու պետութեան պիտի մասնակցի ազգային, միջազգային արարողութիւններու, միջազգային բարձրագոյն ատեաններուն պիտի շարունակէ ներկայացնել պաշտօնական Երեւանը, պիտի ստորագրէ համաձայնագիրներ ու փաստաթուղթեր, պիտի...

ԴՈԿՏ. ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ Այսօր, արցախեան պայքարի 30-ամեակին, հարկ է յիշեցնել, որ այն ձեւաւորուել է 100 տարիներ ի վեր եւ ժայթքել է 30 տարի առաջ: Եւ արժեւորելով այդ շարժման յաղթանակի անգնահատելի արդիւնքը` անկարելի է նաեւ չվերլուծել այն իրադրութիւնները, որի արդիւնքում Արցախը չկարողացանք դարձնել մայր հողի մասնիկը, չկարողացանք այն վերջնականապէս ամբողջ տարածքով ազատագրել: Այս մասին մտածելիս մտովի մխրճւում եմ մեր պատմութեան...

  ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Ուղիղ 30 տարի է անցել սումկայիթեան ոճրագործութիւնից` ազրպէյճանական այդ քաղաքի աւելի քան 18 հազար հայ բնակիչների զանգուածային ջարդերից ու կոտորածներից: Եւ, ցաւօք, միջազգային հանրութիւնն  առ այսօր էլ իրաւական գնահատական չի տուել ազգային թշնամանքի գետնի վրայ անցած դարավերջին տեղի ունեցած այդ արիւնալի իրադարձութիւններին` դրանք միանշանակ որակելով իբրեւ հայ ժողովրդի մի հոծ հատուածի, իսկ աւելի լայն ու...

Զրուցեց եւ գրառեց` ՏԱԹԵՒԻԿ ԱՂԱՋԱՆԵԱՆ Արարատ Դանիէլեան 1988-ի փետրուարի հետ կապուած յիշողութիւններով ու մտորումներով կիսուել է Արցախի Հանրապետութեան արդարադատութեան նախարար Արարատ Դանիէլեանը: Իմ մօտ տպաւորուել է 1988 թուականի փետրուարի 12-ի` կուսակցութեան տնտեսական ակտիւների ժողովը, որը տեղի է ունեցել քաղաքային կուսակցական կազմակերպութեան շէնքի դահլիճում: Այն առաջին հիմնական ժողովներից մէկն էր, որը բեկումնային դարձաւ: Այդ օրը Պաքուից ժամանել էին կուսակցական ականաւոր գործիչներ....

ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ 1988-ի փետրուարին սկիզբ առած Արցախեան շարժումը հետզհետէ լայնացող հունի մէջ ներառաւ ազգային-ընկերային բնոյթի բազմաթիւ հիմնահարցեր: Որոշ ժամանակից ակնյայտ դարձաւ, որ առանց ինքնուրոյնութեան եւ որոշակի ազատութիւնների հայութիւնը ունակ չի լինելու լուծել այդ կենսական հիմնախնդիրները: Հանրահաւաքային հրապարակների օրակարգում ներառուեց նաեւ Հայաստանի անկախութեան հարցը: Ակնյայտ դարձաւ նաեւ, որ ազգային հիմնահարցերը շաղկապուած են իրար եւ կազմում են մէկ ընդհանուր աշխարհաքաղաքական հանգոյցի օղակները:...

ՎԱՀՐԱՄ ԲԱԼԱՅԵԱՆ 1985 թուականից յետոյ գորբաչովեան, այսպէս կոչուած, «վերակառուցման» քաղաքականութիւնը Լեռնային Ղարաբաղի հայութեանը հնարաւորութիւն ընձեռեց հանդէս գալու իր ոտնահարուած իրաւունքները պաշտպանելու եւ ԼՂԻՄ-ը Հայկական Խորհրդային հանրապետութեան հետ վերամիաւորելու: 1987-ի վերջին եւ 1988-ի սկզբներին կեդրոնական կուսակցական ու պետական մարմիններում ընդունուել են ԼՂԻՄ-ի հայութեան ներկայացուցիչների չորս պատուիրակութիւններ, որոնց հաւաստիացրել են, թէ մօտ ապագայում Արցախի հիմնահարցը արդարացի լուծում կը ստանայ: Ղարաբաղի պատուիրակների` կեդրոնական...

Յ. ՊԵՐԹԻԶԼԵԱՆ Ժողովուրդի մը թաւալգլոր դէպի անդունդ գացող պատմութեան ընթացքը կարելի՞ է կասեցնել: Ինչպէ՞ս եւ ովքե՞ր կրնան յաջողցնել անկարելի թուացեալը: Այս հարցումներուն լաւագոյն պատասխանը կրնայ տալ հայ ժողովուրդը, որուն պատմութեան վերջին հազարամեակը միայն կորուստներու շարան մըն է. թագաւորական տուներու անկում, նախարարական տոհմերու անհետացում, հողերու կորուստ, ստրկութիւն, Ցեղասպանութիւն... Անկումը կանգ առաւ 1918-ի մայիսեան ճակատամարտերուն, երբ մեր ժողովուրդը ի սպառ ոչնչացնելու ծրագիր...

Շատերս երեխաներ էինք, երբ մեր «վեթերան պապերը» դրուագներ էին յիշում երկրորդ համաշխարհային պատերազմից: Մանուկներիս համար ձանձրալի էր ականջ դնելը ինչ որ պատմութիւնների, որ այլեւս գլորուել էին հազար տարուայ յիշողութիւնների անդունդը: Ներկայիս հեռաւորութիւնից մանկութեան այդ տարիները աւելի հեռու չէին անցած աշխարհամարտի ծխացող շնչից, քան այսօրուայ հեռաւորութիւնն է Ղարաբաղեան շարժման իրադարձութիւններից: Բաւական է, սակայն մի պահ վերյիշելը 88-ի եւ դրան յաջորդող տարիների...

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ Ղարաբաղի Մասին Ըսինք արդէն, որ Ղարաբաղը իբրեւ Հայաստանի անբաժան մաս` պատմութեան մէջ կազմած է  անոր 15 նահանգներէն մէկը, որուն տարածութիւնը, լեռնային ու դաշտային շրջաններով, 8.100 քառ. քմ է: Ժամանակի ընթացքին թշնամի յարձակումներէն պաշտպանուելու համար բնակչութիւնը ամրացաւ լեռնային շրջանները, ուր շատ աւելի ապահով կը զգար, իսկ դաշտային բաժնին մէջ բնակութիւն հաստատեցին եկուոր ցեղերը, այսինքն այդ ցեղերու խառնուրդ` այսօրուան ազերի-թաթարները:...

«ԱՊԱՐԱԺ» Ակնյայտ է, որ արցախեան շարժման 30-ամեակին նուիրուած միջոցառումների մշակութային բաժինը, անցեալ տարիների հետ համեմատած, կրում էր ազգային եւ հայրենասիրական լիցքեր: Շրջաններում կազմակերպուած միջոցառումներին եւ փետրուարի 20-ին Երիտասարդական պալատում կազմակերպուած համերգին հնչեցին միայն ազգային եւ հայրենասիրական երգեր, եւ, ինչը պակաս կարեւոր չէ, բոլոր ելոյթները հնչեցին ՀԱՅԵՐԷՆ: Դեռեւս չենք մոռացել ազգային մեծ նշանակութիւն ունեցող յոբելեանների տօնակատարութեան առիթով Ռուսաստանից եւ Ուքրանիայից հրաւիրուած...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Տասնամեակներ շարունակ թուրք պաշտօնեաները հերքած են Հայոց ցեղասպանութեան իրողութիւնը: Սակայն վերջին տարիներուն կարգ մը թուրքեր կ՛արդարանային, որ այսօրուան Թուրքիոյ Հանրապետութիւնը պատասխանատու չէ Հայոց ցեղասպանութեան համար, քանի որ ատիկա իրականացուած է ներկայիս գոյութիւն չունեցող Օսմանեան կայսրութեան կողմէ: Հարցը այլեւս այս պատճառաբանութեամբ չի դրուիր, թէ ցեղասպանութիւն իրականացուա՞ծ է, թէ՞ ոչ, այլ` թէ ո՛վ պատասխանատու...

Թրքահայ խումբ մը մտաւորականներ, որոնց շարքին են` համալսարանական դասախօսներ, արուեստագէտներ, գիտական աշխատողներ, երաժիշտներ ու գրողներ, ինչպէս` Հայկօ Ճեփքինը, Պարթեւը, Գէորգ Թիւրքերը, Գրիգոր Տինչքայըքճըն, Մանուէլ Չըթաքը, Մասիս Արամ Կէօզպեկը, «Ոմանք»-ի տղաքը, Լեռնա Էքմեքճիօղլուն, Նազան Մաքսուտեանը եւլն., հանրային կարծիքի նկատառման յանձնեցին Պոլսոյ հայոց պատրիարքութեան շուրջ վերջին շրջանին տեղի ունեցած իրադարձութիւնները: Իրենց կողմէ ստորագրուած գրութեան մէջ կը նշուի, որ Մեսրոպ Բ. պատրիարքի անողոք...

ԷԴԻԿ ԱՆԴՐԷԱՍԵԱՆ Մայիսին նշելու ենք Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան հռչակման 100-ամեակը: Հայի ուժի, հայի ոգու, առ լինելութիւն հայի հաւատի, անկախ եւ ինքնիշխան պետութիւն-հայրենիք ունենալու հայի դարաւոր երազանիքների իրականացման մեծագոյն վկայութիւնն է դա: Ցեղասպանութիւնը մեր անժամանցելի տխուր յիշողութիւնն է, որ նոյնպէս իր հարիւրամեակին հասաւ, ու ողջ աշխարհի մարդկութեան ճակատին մեծ դղրդիւնով խարանուեց. չդատապարտէք` կը լինէք դատապարտուած: Կարելի՞ է չափել այն ուժը, որ...

Հայ կաթողիկէ Մեսրոպեան բարձրագոյն վարժարանի աշակերտութիւնը արժանաւորապէս նշեց Սրբոց Վարդանանց տօնը` վերանորոգելով իր ուխտը` հաւատարիմ մնալու հայրենիքի եւ հաւատքի պաշտպանութեան անոնց կտակին: Մեսրոպեանի աշակերտները, ըստ բաժանմունքներու, առանձին չորս հանդիսութիւններով ոգեկոչեցին Աւարայրի հերոսներուն յիշատակը` անոնց նուիրուած գեղարուեստական ելոյթներով, մինչ բանախօսները հանդէս եկան պատգամներով, յատկապէս շեշտելով տօնին այժմէական նշանակութիւնը` նոր սերունդին համար: Տօնին նուիրուած աշակերտական կատարումները յատկանշուեցան անմիջականութեամբ եւ բծախնդիր պատրաստութեամբ, ուր...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Փետ­րո­ւա­րի այս օ­րե­րուն կը զու­գա­դի­պի 26րդ ­տա­րե­դար­ձը ­Խո­ջա­լո­ւի ա­զա­տագ­րու­մին։ Փետ­րո­ւար 25էն 26 լուս­ցող գի­շե­րը, 26 տա­րի ա­ռաջ, Ս­տե­փա­նա­կեր­տէն չորս մղոն դէ­պի հիւ­սիս գտնո­ւող ­Խո­ջա­լո­ւի մէջ, ար­ձա­նագ­րո­ւե­ցաւ ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան մեծ նշա­նա­կու­թեամբ դար­ձա­կէտ մը Ար­ցա­խի ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի տա­րեգ­րու­թեան մէջ։ Հայ ա­զա­տա­մար­տիկ­նե­րու ջո­կատ­նե­րը ընդ­հա­նուր յար­ձա­կո­ղա­կա­նի ձեռ­նար­կե­ցին ատր­պէյ­ճա­նա­կան հրե­տա­նիի մահ սփռող կեդ­րո­նա­տե­ղին դար­ձած ­Խո­ջա­լո­ւի վրայ եւ, թշնա­մին ան­փա­ռու­նակ պար­տու­թեան մատ­նե­լով ու դուրս մղե­լով,...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Փետրուար 25ի այս օրը, Արեւմտահայաստանի Շապին Գարահիսար գիւղաքաղաքին մէջ, արհեստաւոր Թորոս Օզանեանի յարկին տակ, լոյս աշխարհ եկաւ Անդրանիկ անունով հայ մանուկ մը, որ կոչուած էր դառնալու հայ ժողովուրդին մռայլ երկնակամարը լուսաւորող եւ ջերմացնող անմար աստղ մը։ Աւարտելով ծննդավայրի «Մուշեղեան» վարժարանը՝ Անդրանիկ պատանի տարիքէն նետուեցաւ կեանքի ասպարէզ։ Իր ժամանակի հայութեան վիճակուած օրապահիկ ապահովելու դժուարին պայմաններուն բերմամբ, Անդրանիկ իր կարգին...

Լիբանանի  նախագահին Հայաստանի Հանրապետութիւն տուած այցելութեան եւ այդ առիթով միջնախագահական հանդիպումներէն բխած երկկողմանի յայտարարութիւններուն մէջ կան աշխարհաքաղաքական օրակարգի վերաբերող խնդիրներու մասին նշումներ, ակնարկներ եւ բնականաբար երկու պետութիւներու դիրքորոշումներ, որոնք ուղղակի թէ անուղղակի համատեղելի կէտեր կ՛ընդգծեն։ Բնականաբար նախ շատ օրինաչափ պիտի նկատուէր եւ այդպէս ալ ընկալուէր, որ երկու նախագահները խօսէին երկու ժողովուրդներու դարաւոր բարեկամութեան, միջպետական յարաբերութիւններու անցած ուղիին, տարբեր ոլորտներու ուղղութեամբ համագործակցութիւնը...